VIII U 1020/18

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturaubezpieczenie społecznepraca w szczególnych warunkachstaż pracyZUSspółdzielniaokres składkowyokres nieskładkowy

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie A.M. od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, uznając, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ praca w Spółdzielni Pracy (...) nie może być zaliczona do okresów pracy w szczególnych warunkach, gdyż wnioskodawca był członkiem tej spółdzielni, a nie pracownikiem.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.M. prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, wskazując na brak udowodnienia wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca odwołał się od decyzji, argumentując, że spełniał warunki. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że praca wnioskodawcy w Spółdzielni Pracy (...) jako członka nie może być zaliczona do pracy w szczególnych warunkach, ponieważ nie jest to stosunek pracy. Wcześniejsze postępowania sądowe dotyczące prawa do emerytury lub świadczenia przedemerytalnego nie rozstrzygnęły ostatecznie kwestii 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.

Decyzją z dnia 21 marca 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił A. M. prawa do emerytury, wskazując na brak udowodnienia wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach do dnia 1 stycznia 1999 roku. Organ rentowy nie uwzględnił szeregu okresów zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) oraz okresów urlopów bezpłatnych i rejestracji w urzędzie pracy. Wnioskodawca odwołał się od decyzji, domagając się przyznania prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS wniósł o oddalenie odwołania, powołując się na wcześniejsze prawomocne orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2016 roku (III AUa 190/16), które oddaliło odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wskazując na brak 25-letniego okresu zatrudnienia. Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił, że wnioskodawca był zatrudniony w Spółdzielni Pracy (...) od 16.08.1973 r. do 15.10.1993 r. na stanowiskach introligatora przemysłowego i krajacza. Spółdzielnia wystawiła świadectwo pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, praca członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie jest pracą w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów o emeryturach. Jednakże, w przypadku Spółdzielni Pracy, która nie jest rolniczą spółdzielnią produkcyjną, zatrudnienie członka na podstawie spółdzielczej umowy o pracę jest traktowane jako stosunek pracy i podlega uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnień emerytalnych. Sąd Okręgowy uznał, że materiał dowodowy nie wskazuje jednoznacznie, czy Spółdzielnia Pracy (...) była rolniczą spółdzielnią produkcyjną, a tym samym błędnie przyjął, że okres zatrudnienia wnioskodawcy nie może być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach. W związku z tym, Sąd oddalił odwołanie jako niezasadne, nie prowadząc postępowania dowodowego co do faktycznych warunków wykonywania pracy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli jest to rolnicza spółdzielnia produkcyjna. W przypadku innych spółdzielni pracy, zatrudnienie członka na podstawie spółdzielczej umowy o pracę jest traktowane jako stosunek pracy i podlega uwzględnieniu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że wnioskodawca był członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, co wykluczałoby zaliczenie okresu pracy do pracy w szczególnych warunkach. W przypadku Spółdzielni Pracy, zatrudnienie członka na podstawie spółdzielczej umowy o pracę jest stosunkiem pracy i podlega uwzględnieniu. Sąd nie zbadał faktycznych warunków pracy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.

Strony

NazwaTypRola
A. M.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (10)

Główne

u.e.r. FUS art. 184 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ubezpieczeni urodzeni po 31.12.1948 r. nabywają prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w przepisach, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz okres składkowy i nieskładkowy.

u.e.r. FUS art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ubezpieczeni urodzeni przed 1.01.1949 r., będący pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach, nabywają prawo do emerytury w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.

u.e.r. FUS art. 32 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej.

u.e.r. FUS art. 32 § 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki nabycia prawa do emerytury ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Rozp. RM art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Rozp. RM art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia.

Rozp. RM art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477¹⁴ § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.

u.p.s. art. 182 § 1

Ustawa Prawo spółdzielcze

Spółdzielnia i członek spółdzielni mają obowiązek pozostawania ze sobą w stosunku pracy.

u.p.s. art. 2

Ustawa Prawo spółdzielcze

Definicja pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca wnioskodawcy w Spółdzielni Pracy (...) jako członka nie może być zaliczona do okresu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ nie jest to stosunek pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach. Wnioskodawca nie udowodnił posiadania 25-letniego okresu zatrudnienia (w poprzednim postępowaniu).

Odrzucone argumenty

Wnioskodawca argumentował, że spełniał warunki do przyznania emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca wskazywał na ustalenia Sądu I instancji z poprzedniego postępowania, które potwierdzały posiadanie 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

praca w szczególnych warunkach wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnienie wynikające ze stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym w art. 22 § 1 k.p. przepisy art. 32 ustawy o emeryturach i rentach obejmują pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy, a nie stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów pracy w spółdzielniach do stażu pracy w szczególnych warunkach przy ustalaniu prawa do emerytury."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zatrudnienia w Spółdzielni Pracy i może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych typów spółdzielni lub sytuacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a także złożonej kwestii statusu prawnego członków spółdzielni pracy w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych.

Czy praca w spółdzielni pracy liczy się do emerytury? Sąd rozstrzyga.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 1020/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 marca 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił A. M. prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy, powołując się na przepis art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8 poz. 43 ze zm.) wskazał, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego 60 lat dla mężczyzn, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat, oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 25 lat dla mężczyzn. Emerytura przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego lub złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu. Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ do dnia 01.01.1999r. nie został udowodniony wymagany 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do okresów pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresów zatrudnienia: 16.08.1973 r. -24.10.1975 r, 15.11.1977 r.- 16.04.1992 r. , 19.04.1992 r- 20.04.1992 r., 22.04.1992 r.- 03.05.1992 r, 05.05.1992 r- 07.05.1992 r. , 09.05.1992 r - 15.06.1992 r, 18.06.1992 r - 18.06.1992 r, 20.06.1992 r - 29.10.1992 r., 31.10.1992 r - 30.09.1993 r, 01.10.1993r - 15.10.1993 r - w Spółdzielni Pracy (...) , ponieważ w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 15.10.1993 pracodawca podał, że prace w szczególnych warunkach wnioskodawca wykonywał na stanowiskach: introligatora przemysłowego i krajacza, prawidłowo przypisując stanowisko introligatora przemysłowego do przepisów wykazu stanowiącego załącznik do Uchwały nr 80/83 Zarządu (...) z dnia 30.06.1983r, podając Dział XI, poz. 5. pkt 1, natomiast stanowisko "krajacza" przypisał do D. Nr XI, poz.5, pkt 3 tego wykazu, które brzmi : "maszynista maszyn introligatorskich". Ponadto pracodawca określając charakter pracy ściśle wg przepisów rozporządzenia cytowanego na odwrocie wskazał, że wnioskodawca był jedynie zatrudniony na stanowiskach: introligatora przemysłowego i maszynisty maszyn introligatorskich. Zapis ten pozostaje w sprzeczności z treścią świadectw pracy z dnia 15.10.1993r i z dnia 28.02.1994r, z których wynika, że wnioskodawca był ostatnio zatrudniony w Spółdzielni Pracy (...) na stanowisku "krajacza", natomiast stanowisko to nie jest enumeratywnie wymienione w powyższej uchwale (w wykazie do uchwały wymienione jest stanowisko "krajacz folii i tworzyw sztucznych"). Zakład nadmienił, że zatrudnienie w tym samym okresie na dwóch różnych stanowiskach, z których jedno nie jest wymienione w przepisach uchwały, nie można uznać, że pracę w szczególnych warunkach wykonywano stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do stażu pracy nie zaliczono : - okresów urlopu bezpłatnego: 17-04-1992 r do 18-04-1992 r, 21.04.1992 r, 04.05.1992 r, 08.05.1992 r, 16.06.1992 r - 17.06.1992 r, 19.06.1992 r, 30.10.1992 r; - 05.03.1994 r - 04.04.1994 r: brak zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w (...) , - okresów rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy po dniu 14.11.1991 r., ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami okresy te nie są okresami składkowymi ani nieskładkowymi. / decyzja z dnia 21 marca 2018 roku k. 9-9v plik 3 akt ZUS/ Odwołanie od powyższej decyzji złożył w dniu 11 kwietnia 2018 roku wnioskodawca A. M. wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na pracę w szczególnych warunkach wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. /odwołanie z dnia 11 kwietnia 2018 roku k. 3/. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu przywołał argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Zakład wskazał, że kwestia pracy w warunkach szczególnych była już przedmiotem rozważań sądów, kiedy to wnioskodawca złożył odwołanie od decyzji z dnia 15.5.2015r. Wówczas to Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 10.12.2015r. VIII U 1426/15 zmienił decyzję organu rentowego i przyznał prawo do emerytury, ale apelacja organu rentowego od tego wyroku okazała się skuteczna i Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7.12.2016r. III AUa 190/16 zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10.12.2015r. i oddalił odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Decyzja jest zatem prawomocna. W dniu 28.2.2018r. wnioskodawca złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych ale nie poparty żadnymi nowymi dowodami. Sytuacja wnioskodawcy od dnia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7.12.2016r. nie uległa zmianie w zakresie okresów pracy w warunkach szczególnych, w związku z tym organ rentowy decyzją z dnia 21.3.2018r. odmówił prawa do emerytury. /odpowiedź na odwołanie z dnia 11 maja 2018 roku k. 4-4v./. W piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2018 r. wnioskodawca wskazał, iż wyroku z dnia 7.12.2016r. III AUa 190/16 Sąd Apelacyjny w Łodzi podzielił ustalenie Sądu I instancji co do okoliczności posiadania przez niego okresu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. /pismo procesowe z dnia 25.06.208r. k.11/. Na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. wnioskodawca poparł odwołanie, z kolei pełnomocnik ZUS wniósł o jego oddalenie podnosząc, iż wnioskodawca nie udowodnił 25 letniego stażu pracy, mimo przeprowadzonego postępowania sądowego w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego w sprawie VII U 1540/17. /stanowisko procesowe stron e-protokół z rozprawy z dnia 25 października 2018 r. 00:01:48 -00:10:09/ Pismem procesowym z dnia 5 listopada 2018 r., złożonym w terminie publikacyjnym organ rentowy wskazał, iż A. M. na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się 25- letnim okresem ubezpieczenia w tym okres składkowy wynosi 24 lata 10 miesięcy i 15 dni, okres uzupełniający 7 miesięcy 13 dni, okres nieskładkowy 1 miesiąc, 6 dni. Dodatkowo wskazał, iż nie jest wstanie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w kwestii czy wnioskodawca był członkiem spółdzielni w okresie zatrudnienia w Spółdzielni (...) . Dokumentacja taka jak: potwierdzenia zmiany stanowiska uposażenia, świadectwa pracy zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu tej okoliczności nie potwierdzają. / pismo procesowe z dnia 5 listopada 2018 r. k. 36/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca A. M. urodził się dnia (...) . /okoliczność bezsporna/ Wnioskodawca w okresie od dnia 16 sierpnia 1973 r. do 15 października 1993 r. był zatrudniony w Spółdzielni Pracy (...) w pełnym wymiarze czasu pracy. /świadectwo pracy z dnia 15 października 1993 r. k. 3 akt o ustalenie kapitału początkowego, świadectwo pracy z dnia 15 października 1993 r. k. 6 akt o ustalenie kapitału początkowego/ W okresie zatrudnienia zajmował stanowiska introligatora galanteryjnego, -stażysty, introligatora przemysłowego, krajacza. /świadectwo pracy z dnia 15 października 1993 r. k. 3 akt o ustalenie kapitału początkowego, świadectwo pracy z dnia 15 października 1993 r. k. 6 akt o ustalenie kapitału początkowego/ . W czasie zatrudnienia w powyższej Spółdzielni wnioskodawca w okresie od dnia 25 października 1975 r. do dnia 17 października 1977 roku odbywał zasadniczą służbę wojskową. / kserokopia książeczki wojskowej k. 4-5 akt o ustalenie kapitału początkowego Podczas zatrudnienia w w/w zakładzie pracy wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego w następujących okresach: od 17 kwietnia 1992 r. do 18 kwietnia 1992 r., 21 kwietnia 1992 r., 4 maja 1992 r., 8 maja 1992 r., od 16 czerwca 1992 r. do 17 czerwca 1992 r., 19 czerwca 1992 r, 30 października 1992 r. /bezsporne, ustalenia w sprawie sygn. akt. III AUa 190/16 uzasadnienie wyroku z dnia 7 grudnia 2016 r. k. 86/. Spółdzielnia Pracy (...) za okres zatrudnienia od 16 listopada 1973 r. do 15 października 1993 r. wystawiła wnioskodawcy świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W jego treści wskazano, iż we wskazanym okresie zatrudnienia wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace introligatora przemysłowego i maszynisty maszyn introligatorskich tj. przy bezpośredniej obsłudze maszyn i urządzeń do składania (łączenia) arkuszy papieru, krajania papieru i wyrobów poligraficznych oraz do oprawy wyrobów poligraficznych w drukarniach na stanowisku introligatora przemysłowego i krajacza wymienionym w dziale Nr XI poz. Nr 5 pkt 1 i 3 wykazu stanowiącego zał. Nr 1 do uchwały nr 80/83 Zarządu (...) dnia 30.06.1983 r. w sprawie prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnienia. /świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych z dnia 15 października 1993 r. k. 4 plik II akt ZUS/ Do okresów pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie uwzględnił wnioskodawcy okresów zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) : 16.08.1973 r. -24.10.1975 r, 15.11.1977 r.- 16.04.1992 r. , 19.04.1992 r- 20.04.1992 r., 22.04.1992 r.- 03.05.1992 r, 05.05.1992 r- 07.05.1992 r. , 09.05.1992 r - 15.06.1992 r, 18.06.1992 r - 18.06.1992 r, 20.06.1992 r - 29.10.1992 r., 31.10.1992 r - 30.09.1993 r, 01.10.1993r - 15.10.1993 r. / decyzja z dnia 21 marca 2018 roku k. 9-9v plik 3 akt ZUS/ A. M. przez cały okres zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) był członkiem tej spółdzielni. / oświadczenie wnioskodawcy zawarte w informacyjnych wyjaśnieniach e-protokół z rozprawy z dnia 25 października 2018 r. 00:14:10-00:16:15 płyta CD k. 35/ Decyzją z dnia 15 maja 2015 r. w rozpoznaniu wniosku z dnia 12 marca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił A. M. prawa do emerytury uwagi na brak udowodnienia 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a także 15 letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. /decyzja z dnia 15 maja 2015 r.plik 2 akt ZUS/ Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy – VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie VIII U 1426/15 zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 15 maja 2015 r. i przyznał A. M. prawo do emerytury poczynając od dnia 20 marca 2015 r. /wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie VIII U 1426/15 k. 50 załączonych akt III AUa 190/16/ W uzasadnieniu wskazanego wyroku wskazano, iż w okresie zatrudnienia w Spółdzielni Pracy (...) od 16 sierpnia 1973 r. do 15 października 1993 r. wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach. /uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2015 r. k. 52-56 załączonych akt III AUa 190/16/ Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 grudnia 2016r. III AUa 190/16 zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10.12.2015r. i oddalił odwołanie od decyzji odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. / wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2016r. III AUa 190/16 k. 52-56 załączonych akt III AUa 190/16/. W uzasadnieniu wskazanego stanowiska wskazano, że wnioskodawca wykazał, iż legitymuje się 15 letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jednak nie spełnił koniecznej przesłanki do przyznania dochodzonego świadczenia emerytalnego, gdyż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wykazał, iż legitymuje się 25 –letnim okresem zatrudnienia. / uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2016r. 85-89 załączonych akt III AUa 190/16/. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie VIII U 1540/17 zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 5 maja 2014 r. i przyznał A. M. prawo doświadczenia przedemerytalnego od dnia 12 lutego 2014 r. /wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie VIII U 1540/17 k. 24/ W uzasadnieniu wskazanego stanowiska wskazano, iż zaliczeniu do wymaganego 40 okresu ubezpieczenia poza okresem uznanym przez ZUS podlega również miesiąc pracy od 5 marca do 4 kwietnia 1994 r. w (...) Firma (...) oraz 5 miesiecy i 23 dni okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców podczas wakacji oraz 42 dni (3 lata x 14 dni) pracy w gospodarstwie rolnym podczas ferii zimowych. /uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2017 r. w sprawie VIII U 1540/17 k. 25-32/ W dniu 27 lutego 2018 r. A. M. złożył kolejny wniosek o emeryturę w wieku wcześniejszym, po rozpatrzeniu, którego wydano zaskarżoną decyzję. / wniosek o emeryturę k. 16 plik 3 akt ZUS/ Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się 25- letnim okresem ubezpieczenia w tym okres składkowy wynosi 24 lata 10 miesięcy i 15 dni, okres uzupełniający 7 miesięcy 13 dni, okres nieskładkowy 1 miesiąc, 6 dni. /okoliczność bezsporna/ A. M. wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. /okoliczność bezsporna/ Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje : W myśl art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1383 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Zaś ust. 2 w/w przepisu stanowi, że emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Stosownie do art. 32 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1. Ustęp 2 tego przepisu stanowi natomiast, że dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustęp 4 cytowanego przepisu stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ustępie 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ustępie 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Przywołane przepisy dotychczasowe to Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz.43 z późn zm.). W myśl § 2 tego Rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ustęp 2 Rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W § 3 ustawodawca wskazał, że za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany „wymaganym okresem zatrudnienia” uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Z kolei § 4 tego rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A , nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. W świetle § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok SN z 15.12.1997 r. II UKN 417/97 – (...) i US (...) i wyrok SN z 15.11. 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo (...) ). W przedmiotowym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, że wnioskodawca spełnia przesłanki ustawowe co do wieku – ukończył 60 rok życia oraz -co ostatecznie przyznał organ rentowy- posiada 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Skarżący wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa. Spornym było natomiast czy wnioskodawca spełnia warunek co do posiadania 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w spornym okresie wnioskodawca od dnia 16 sierpnia 1973 r. do 15 października 1993 r. pracował w Spółdzielni Pracy (...) . W świetle złożonych przez samego wnioskodawcę wyjaśnień podczas całego zatrudnienia w Spółdzielni ubezpieczony był jej członkiem. Należy wskazać, że w ukształtowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zatrudnienie wynikające ze stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym w art. 22 § 1 k.p. , bowiem z jego istoty wynikają prawa i obowiązki niewystępujące w stosunku pracy, a wynikające z art. 18 ustawy z 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U.1982 r. nr 30 poz. 210 tekst pierwotny ). W konsekwencji powyższego okres wykonywania pracy w charakterze członka spółdzielni rolniczej nie może zostać zaliczony do okresu, od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) – wyrok SN z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 186/09, OSNP 2011/13 – 14/189; por. wyrok SN z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 142/04, OSNP 2005/17/272. A zatem z przyjętego w judykaturze poglądu, wynika bezsprzecznie, że przepisy art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS nie mogą być inaczej rozumiane jak tylko w ten sposób, że prawo do emerytury w wieku niższym niż ogólny wiek emerytalny przysługuje jedynie pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach, a także że przepisy art. 32 cytowanej ustawy o emeryturach i rentach obejmują pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy, a nie stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej (por. też wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt III AUa 992/11, niepubl., z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt III AUa 650/08, niepubl. oraz z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt III AUa 271/09, niepubl.). Niniejszy pogląd zaprezentował m.in. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w wyroku z dnia 11 września 2012, sygn. akt III AUa 325/12, w którym stwierdził, że pomiędzy członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej a spółdzielcą nie zachodzi odrębny od stosunku członkowstwa stosunek pracy, nawet jeżeli strony formalnie zawarły umowę o pracę czy gdy członek spółdzielni otrzymał świadectwo pracy, czyli dokumenty typowe dla pracowniczych stosunków prawnych. Sąd Apelacyjny podkreślił, że choć niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka spółdzielni mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to w sensie formalnoprawnym występują tu zasadnicze różnice, w tym odnośnie wynagrodzenia członka spółdzielni. Niemniej jednak powyższych rozważań nie można odnieść do członka innej (nierolniczej) spółdzielni produkcyjnej. Stosownie do treści art. 182 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 21 z późn. zm.) spółdzielnia i członek spółdzielni mają obowiązek pozostawania ze sobą w stosunku pracy. Zgodnie § 3 tego przepisu stosunek pracy pomiędzy spółdzielnią, a jej członkiem nawiązuje się przez spółdzielczą umowę o pracę. W takim stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż Prawo spółdzielcze rozróżnia wyraźnie dwa stosunki prawne łączące członka ze spółdzielnią stosunek członkowstwa i stosunek pracy, które są ze sobą ściśle powiązane. Spółdzielcza umowa o pracę nie może być nawiązana z osobą, która nie jest członkiem spółdzielni. Z drugiej zaś strony Prawo spółdzielcze przewiduje prawo i obowiązek członka spółdzielni pracy do pozostawania ze spółdzielnią w stosunku pracy (M. G. , J. I. , Prawo spółdzielcze ..., s. 281). Przyjęcie pracownika spółdzielni pracy w poczet jej członków prowadzi do rozwiązania pracowniczego stosunku pracy na mocy porozumienia stron i nawiązania spółdzielczej umowy o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1999 r., I PKN 385/99, OSNP 2001 Nr 8, poz. 268). Zasadą ustawową jest zatrudnienie członka przez spółdzielnię poprzez zawarcie z nim spółdzielczej umowy o pracę i trwanie tej umowy przez cały czas członkowstwa, czyli dopóki pracownik pozostaje członkiem spółdzielni ( G. R. - S. P. . 2014/7/1-4, Spółdzielcza umowa o pracę, teza nr 2, (...) ). Sąd Najwyższy również wskazał, iż charakterystyczną cechą spółdzielni pracy, wynikającą z Prawa spółdzielczego jest powiązanie członkostwa w spółdzielni z obowiązkiem pozostawania w stosunku pracy ze spółdzielnią (por. postanowienie z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie II CZ 59/09, M. S. . (...) -62). Sąd Okręgowy przy tym w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. (III AUa 188/12, LEX nr 1163533), zgodnie z którym pracownikami w rozumieniu kodeksowym są członkowie spółdzielni pracy zatrudnieni w nich na podstawie spółdzielczej umowy o pracę. Prawo spółdzielcze nie nazywa ich wprawdzie pracownikami, jednakże osoby te mają status pracowniczy w rozumieniu kodeksu pracy , zgodnie z postanowieniem art. 2 k.p. Natomiast członkowie innych spółdzielni niż spółdzielnie pracy (m.in. rolniczych spółdzielni produkcyjnych) nie są pracownikami w rozumieniu art. 2 , jeśli nie są w nich zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 14 kwietnia 2015 r. (III AUa 1949/14, LEX nr 17111388). Do tego Sąd Najwyższy dodał, iż członek spółdzielni pracy nie może pozostawać ze spółdzielnią w stosunku pracy (por. wyrok z dnia 5 maja 1999 r. w sprawie I PKN 677/98, OSNP 2000/14/537). Konkludując należy stwierdzić, iż członkowie spółdzielni pracy zatrudnieni w nich na podstawie spółdzielczej umowy o pracę są pracownikami w rozumieniu kodeksowym - art. 2 k.p. - i tego rodzaju okresy zatrudnienia podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnień emerytalnych na podstawie art. 32 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż Sąd Okręgowy czyniąc ustalenia w przedmiotowej sprawie bezzasadnie przyjął, iż wnioskodawca będąc zatrudnieniowym Spółdzielni Pracy (...) był członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na tę okoliczność. Brak jednoznacznych dowodów na to, iż Spółdzielnia Pracy (...) była rolniczą spółdzielnią produkcyjną. W konsekwencji Sąd błędnie przyjął, że okres zatrudnienia we wskazanym zakładzie pracy generalnie nie może zostać zaliczony wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach wymaganych do uzyskania wcześniejszej emerytury, bowiem jej członek nie jest pracownikiem a tylko pracownik ma prawo do takiego świadczenia. W tej sytuacji Sąd nie prowadził postępowania dowodowego, co do faktycznych warunków wykonywania przez wnioskodawcę pracy, uznał bowiem, że A. M. nie spełniła jednego z wymaganych przez ustawodawcę warunków do uzyskania prawa do emerytury określonych na mocy art. 184 ustawy, to jest nie posiada wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach w ilości 15 lat. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności –nieuprawnione założenie co do wykonywania pracy przez wnioskodawcę w spornym okresie w charakterze członka spółdzielni rolniczej - Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie A. M. , jako niezasadne. J.L.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI