VIII SAB/Wa 96/25

VIII SAB/Wa 96/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36,art.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. zo.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie wykonania urządzenia wodnego 1. zobowiązać Burmistrza [...]do rozpoznania wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]z dnia 29 czerwca 2022 r. w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Burmistrza [...]na rzecz skarżącej [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...]kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem 22 sierpnia 2025 r. [...] Sp. z o.o. z siedziba w W. (dalej: skarżąca, Spółka) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność Burmistrza M. (dalej: organ, Burmistrz) w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "Wykonanie urządzenia wodnego – ujęcia wód podziemnych za pomocą studni głębinowej ujmującej wodę z poziomu czwartorzędowego zlokalizowanego w miejscowości L., M., na działce o nr ewid. [...], obręb [...] K.".
W uzasadnieniu wyjaśniono, że 20 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek
o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dl ww. przedsięwzięcia. Decyzją z 16 stycznia 2023 r. nr [...] organ stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz określił warunki i wymagania dotyczące planowanego przedsięwzięcia. Na skutek złożonego odwołania decyzją z 13 marca 2023 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło decyzje Burmistrza z 16 stycznia 2023 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Wniesiony przez Spółkę na powyższą decyzję sprzeciw został odrzucony prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 czerwca 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 299/23.
Pismem z 19 grudnia 2024 r. skarżąca zwróciła się o wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Następnie pismem z 20 lutego 2025 r. Spółka wystąpił z ponagleniem, wskazując na bezczynność Burmistrza w rozpatrzeniu jej wniosku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze R. postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. znak [...] uznało zasadność ponaglenia wyznaczając Burmistrzowi termin załatwienia sprawy na 15 maja 2025 r. Jednocześnie uznało, że bezczynność Burmistrza miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pomimo tego, organ do dnia wniesienia skargi nie zakończył postępowania
i nie podjął w tym okresie żadnych czynności procesowych.
Wobec powyższego Spółka wniosła o zobowiązanie organu do wydania,
w określonym przez Sąd terminie, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w postępowaniu
o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zasądzenie od Burmistrza na rzecz skarżącej kwoty 25 000 zł oraz zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że okres załatwienia sprawy spowodowany jest jej wieloetapowością i złożonością, co wymaga szczegółowej analizy obszernego materiału dowodowego oraz uzgodnień
z organami opiniującymi. Po otrzymaniu postanowienia SKO z 1 kwietnia 2025 r. organ prowadził systematyczne czynności związane z analizą akt sprawy w tym oceną zgodności z przepisami prawa wodnego, ochrony środowiska, planowania przestrzennego oraz skomplikowanym charakterem wynikającym z faktu, iż zamierzenia inwestycyjne planowane są do realizacji przez odrębne podmioty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. dalej jako: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność
w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak
w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie
i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest więc zwalczanie braku działania organu (zwłoki)
w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa. Zakres kontroli sądu sprowadza się więc w tym przypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożone na niego obowiązki.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - także
o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub
o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzeka natomiast o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, bierze zatem po uwagę te okoliczności, które zostały w nich ujawnione.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi na podstawie art. 53 § 2b p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że w niniejszej sprawie wniesienie skargi nie było ograniczone terminem ale musiało być poprzedzone ponagleniem, o którym mowa
w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej k.p.a.)
W rozpoznawanej sprawie 27 lutego 2025 r. wpłynęło do organu ponaglenie,
w którym Spółka zarzuciła Burmistrzowi bezczynność w załatwieniu sprawy z jej wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach pod nazwą "Wykonanie urządzenia wodnego – ujęcia wód podziemnych za pomocą studni głębinowej ujmującej wodę z poziomu czwartorzędowego zlokalizowanego
w miejscowości L., M., na działce o nr ewid. [...], obręb [...] K.". Postanowienie z 1 kwietnia 2025 r. znak [...] uznało zasadność ponaglenia wyznaczając Burmistrzowi termin załatwienia sprawy na 15 maja 2025 r. stwierdzając, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec spełnienia warunku formalnego wniesienia skargi, Sąd uprawniony był do jej merytorycznego rozpoznania.
Zauważyć należy, że pojęcie bezczynności nie zostało zdefiniowane
w przepisach p.p.s.a., jednak wynika ono z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. normującego instytucję ponaglenia. W przepisie tym ustawodawca określa bowiem bezczynność jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenie ma zatem art. 35 § 1 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Doktryna i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać
w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zasada szybkości postępowania nie pozostaje przy tym w kolizji z zasadą legalizmu, gdyż obie te zasady powinny być realizowane w równym stopniu (por. NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 916/15).
Kontrolując postępowanie objęte skargą Sąd miał także na uwadze, że na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu.
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest natomiast obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki
w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że Burmistrz dopuścił się bezczynności
w przedstawionym wcześniej rozumieniu. Wyjaśnić trzeba, że Sąd miał na uwadze, iż sprawa z wniosku skarżącego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań toczy się od 29 czerwca 2022 r., tj. od ponad 3 lat, jednakże z uwagi na przekazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 13 marca 2023 r. sprawy do ponownego rozpoznania przez Burmistrza, Sąd badał czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, tylko w okresie od dnia przekazania organowi pierwszej instancji akt sprawy, tj. od 30 marca 2023 r. do dnia wniesienia skargi do Sądu.
Jak wspomniano wyżej, a co wynika z akt administracyjnych decyzją z 13 marca 2023 r. SKO uchyliło wydane w toczącym się postepowaniu rozstrzygnięcie Burmistrza z 16 stycznia 2023 r. Po przekazaniu akt , które nastąpiło 30 marca 2023 r. rozpoczęły więc bieg terminy wskazane w art. 35 k.p.a. O każdym niezałatwieniu sprawy w terminie Burmistrz powinien zawiadomić strony postępowania. Obowiązek ten wynika wprost
z treści art. 36 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu "o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając
o prawie do wniesienia ponaglenia".
Wyznaczony przepisami prawa maksymalny dwumiesięczny termin upływał 30 maja 2023 r. Jak wynika z nadesłanych Sądowi akt administracyjnych od 30 marca 2023 r. do momentu otrzymania ponaglenia organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Dopiero po otrzymaniu ponaglenia, pierwsza reakcją Burmistrza było wezwanie skarżącej do nadesłania prawomocnego postanowienia Sądu z 15 czerwca 2023 r. (którym organ winien dysponować) oraz wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania chociaż postępowanie formalnie wciąż się toczyło i toczy się nadal. Jednakże czynności te w ocenie Sądu nie zmierzały do załatwienia sprawy.
Sprawa nie została rozpatrzona (nie wydano rozstrzygnięcia), jak również nie informowano skarżącego o przyczynach niedotrzymania terminu rozpatrzenia wniosku oraz nie wyznaczono nowego terminu załatwienia sprawy.
Tym samym uznać należało, że niepodejmowanie w rozpoznawanej sprawie skutecznych czynności procesowych oraz niewydanie decyzji w ustawowym terminie, czyni w pełni zasadnym zarzut bezczynności Burmistrza o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Z uwagi na fakt, że organ nie zakończył postępowania, Sąd zobowiązał burmistrza do zakończenia postępowania administracyjnego poprzez wydanie orzeczenia w sprawie w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku).
W ocenie Sądu zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 3 wyroku. Zdaniem Sądu, oceniając opisany tok czynności (a raczej ich brak) podejmowanych przez Burmistrza, nie może być wątpliwości, że postępowanie było prowadzone nieefektywnie, a przekroczenie terminów jest oczywiste i niedopuszczalne.
W przekonaniu Sądu, tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż od dnia przekazania Burmistrzowi akt sprawy przez SKO po uchyleniu decyzji z 16 stycznia 2023 r., tj. od 30 marca 2023 r. do dnia rozpoznania skargi przez Sąd upłynęło ponad 32 miesiące Niewątpliwie zatem w znaczny sposób przekroczone zostały terminy przewidziane dla rozpoznania sprawy w przepisach art. 35 k.p.a.
W okresie tym organ nie podejmował działań. Sąd miał na uwadze i to, że wskazywane przez organ powody w żadnej mierze nie uzasadniają braku aktywności z jego strony przez tak długi czas. Nie można też nie dostrzec, że nawet wniesienie przez Spółkę ponaglenia czy skargi nie wywołało skutku w postaci zakończenia przedmiotowego postępowania.
Reasumując, uznać należy, że działania organu pozostają w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania, oraz z przepisem art. 35 k.p.a., wyznaczającym terminy załatwiania spraw przez organ. Podważają dodatkowo zasadę prowadzenia postępowania
w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art.
8 k.p.a. Sąd, nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 4 wyroku). Skarżąca nie wskazała w jaki sposób ustaliła wysokość kwoty, której domaga się w związku z bezczynnością organu. Natomiast nie bez znaczenia
w sprawie pozostaje okoliczność braku powiązania żądanej kwoty z faktyczną ewentualną szkodą. Obowiązek uzasadnienia żądania sumy pieniężnej nie wynika wprawdzie wprost z przepisu prawa, to jednak aktywność Sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez Skarżącą argumentacją (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 12 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 3/18). Z użytego przez ustawodawcę w art. 149 § 2 p.p.s.a. sformułowania "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania stronie sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Ustawodawca nie przewidział ściśle określonych przypadków, w których sąd powinien przyznać sumę pieniężną, jak też nie wskazał kryteriów, którymi powinien się kierować sąd podejmując decyzję w sprawie sumy pieniężnej. Wyjaśnić należy również, że stwierdzenie rażącej bezczynności nie jest warunkiem koniecznym do przyznania sumy pieniężnej (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. , sygn. akt II OSK 366/21).
O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł, na która składa się wpis od skargi - 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.