VIII SAB/WA 73/24

VIII SAB/Wa 73/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Justyna Mazur
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę na bezczynność
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 100d
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Dz.U. 2024 poz 572
art. 37  par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. N. V. L. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Wojewody [...] (dalej jako: "organ", "Wojewoda") w sprawie zawisłej pod sygn. akt: [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku [...] (dalej: "skarżący") o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W skardze z 15 listopada 2024 r. (data wpływu do organu) skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zobowiązanie organu do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego;
2) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 6 246,13 zł;
3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że skarżący złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w dniu 28 czerwca 2024 r. Tymczasem organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie pomimo, że od dnia złożenia wniosku upłynęło na dzień wniesienia skargi 140 dni. Pismem z 7 października 2024 r. wystosowano ponaglenie na bezczynność w wydaniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Następnie pełnomocnik skarżącego przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych, odnoszące się do regulacji mających zastosowanie w sprawie,
w tym m.in. art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 167, ze zm.; dalej: "ustawa specjalna" lub "specustawa ukraińska").
Uzasadniając wniosek o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie
6 246,13 zł pełnomocnik skarżącego podniósł, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Nadto wskazał, że opieszałość organu powoduje w praktyce, że cudzoziemiec pozbawiony jest prawa do opuszczenia Polski przez czas trwania postępowania, co narusza art. 12 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, zgodnie z którym każdy człowiek ma prawo opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to swój własny. Cudzoziemiec pozbawiony jest możliwości odwiedzenia rodziny w kraju swojego pochodzenia, co narusza art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej
w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Ponadto brak uregulowanej sytuacji pobytowej powoduje w praktyce dużą trudność w znalezieniu pracy, jak i brak możliwości złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy w zamian za krajowe prawo jazdy wydane za granicą na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z kolei brak prawa do kierowania pojazdami powoduje w praktyce całkowite uzależnienie cudzoziemca od transportu organizowanego przez pracodawcę.
Pełnomocnik skarżącego zauważył, że suma pieniężna przyznana na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") może maksymalnie wynosić 62 461,30 zł. W niniejszej sprawie skarżący domaga się zaledwie 1/10 kwoty, która może być przyznana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał na regulację art. 52 § 1 p.p.s.a. Zauważył, że do wniesionego
w dniu 7 października 2024 r. przez profesjonalnego pełnomocnika ponaglenia nie załączono dokumentu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo do akt sprawy nie zostało złożone do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę. Zdaniem organu, ponaglenie nie zostało skutecznie złożone, bowiem nie zostało wniesione przez stronę postępowania, tylko przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie poinformował tutejszego organu o udzielonym pełnomocnictwie. Dlatego też skarga powinna zostać odrzucona.
W dalszej części organ wskazał, że zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy specjalnej w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z powyższej regulacji wynika, że:
a) nie rozpoczynają biegu terminy załatwiania przez wojewodów spraw o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, które uregulowane są albo
- w szczególnych przepisach ustawy o cudzoziemcach, m.in. termin 60-dniowy na załatwienie przez wojewodę sprawy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (art. 112a ust. 1 - 3 ustawy o cudzoziemcach), - albo w art. 35 § 3 k.p.a. w przypadku terminów na załatwienie przez wojewodów pozostałych z tych spraw,
jeżeli zdarzenia, od których uzależnione jest rozpoczęcie biegów danych terminów wystąpiły w okresie od 1 stycznia 2023 r., albo
b) ulegają te terminy zawieszeniu, jeżeli takie zdarzenia wystąpiły już przed dniem 01.01.2023 r.
W ocenie organu, mając powyższe na uwadze, termin na załatwienie sprawy w sprawie skarżącego do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę nie rozpoczął się. Jednocześnie organ uznał za bezzasadny wniosek skarżącego o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Z art. 3 § 2 pkt 1 i 8 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach decyzji administracyjnych. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie mieści się we wskazanych wyżej ramach.
Art. 149 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei z art. 149 § 1a p.p.s.a. wynika, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie bezczynność
w zakresie rozpoznania wniosku z dnia 28 czerwca 2024 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Skarga została poprzedzona prawidłowo złożonym ponagleniem, a zatem podlega merytorycznej ocenie. Bez znaczenia w tym kontekście jest to, czy w świetle regulacji ustawowych organ ma obowiązek podejmować dalsze czynności związane z tym ponagleniem przewidziane w art. 37 § 4 k.p.a., czy też istnieją podstawy do pozostawienia tego ponaglenia bez rozpoznania w oparciu o art. 37 § 3a k.p.a. Należy także wskazać, że w orzecznictwie wyjaśniono już, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie wymienionej w art. 100d ust. 1 (a także art. 100c ust. 1) specustawy ukraińskiej,
w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r., nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23).
Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie nie można skutecznie zarzucić Wojewodzie bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy.
Mieć bowiem należy na względzie, że wniosek skarżącego o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został złożony w dniu 28 czerwca 2024 r., a więc w okresie obowiązywania art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy specjalnej, który miał wówczas brzmienie: "W okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W okresie tym przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się
a organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 ustawy specjalnej).
W dacie orzekania przez Sąd termin określony w art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej przedłużono do 30 września 2025 r. W sytuacji, gdy z uwagi na obowiązywanie art. 100d ust. 1 omawianej ustawy terminy na załatwienie sprawy nie biegły, nie można mówić o bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw.
z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że przepisy art. 100d ustawy specjalnej stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy. Stanowisko to jest obecnie ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki tego Sądu z: 15 maja 2024 r. II OSK 14/24; z 8 maja 2024 r. II OSK 1582/23; z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lica 2023 r., II OSK 2421/22 i z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22) i Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, je podziela. A zatem regulacja art. 100d ustawy specjalnej ma zastosowanie do każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej. Oznacza to, że stan zaniechania, który
w niniejszej sprawie trwał od 28 czerwca 2024 r. (data złożenia wniosku), oceniać należy przy uwzględnieniu przepisów art. 100d specustawy ukraińskiej. Z łącznie zastosowanych powyższych przepisów wynika, że przez cały okres postępowania
w przedmiotowej sprawie organowi w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy nie można przypisać bezczynności ani przewlekłości, jak również nie można wymierzyć mu grzywny, bądź przyznać od niego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd przyjmuje, że skarga na bezczynność organu
w sprawie wymienionej w art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej, w której cudzoziemiec złożył wniosek pobytowy w dniu 28 czerwca 2024 r. podlega oddaleniu jako bezzasadna. Stanowisko takie odpowiada stanowisku prezentowanemu przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in., w wyrokach z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23 oraz z 8 maja 2024 r. II OSK 1582/23. Skoro bowiem czasowo termin na załatwienie sprawy w związku z treścią art. 100d ustawy specjalnej nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Konsekwencją wskazanej powyżej oceny prawnej Sądu jest brak podstaw do uwzględnienia żądań skargi dotyczących przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.
Z powołanych względów, na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.