I SAB/OP 43/25

I SAB/Op 43/25 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
A. Komorowska-Kaczkowska
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Grzegorz Gocki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi R. Spółki z o.o. w O. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie braku doręczenia decyzji w sprawie dotyczącej należności z tytułu składek postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 marca 2024 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu wniosku R. Spółki z o.o. (dalej jako "Skarżąca", "Spółka"), odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 52.440,83 zł.
Następnie, decyzją 27 grudnia 2024 r., znak [...], organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wywiedzionej do tut. Sądu skardze na bezczynność organu w zakresie niedręczenia decyzji i nieistnienia decyzji nr [...] z 26 marca 2024 r. oraz decyzji z 27 grudnia 2024 r. Skarżąca zarzuciła organowi, że nie rozpoznał w terminie jej wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Wskazano, że organ ZUS przekroczył termin na załatwienie sprawy, nie uprzedził też w osobnym piśmie Prezesa Zarządu, że zaistniała konieczność przedłużenia tego terminu. Nadto, w ocenie Skarżącej, opisane w komparycji skargi decyzje ZUS nie istnieją i nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego, gdyż nie zostały prawidłowo doręczone ani też podpisane przez organ.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o:
- uchylenie w całości obydwu ww. decyzji organu i umorzenie wnioskowanych kwot należności z tytułu składek w pełnym zakresie (przedawnienie roszczenia w całości),
- zawarcie wytycznych danych organowi ZUS w zakresie dokładnej analizy przesłanek zarzutu przedawnienia i pozostałych przesłanek, które wymagają dokładnego zbadania, a które były podstawą niniejszej skargi. Również ocenę wadliwej praktyki, gdzie jedna placówka oddział ZUS wydaje decyzję, a na inny adres trzeba wysłać skargę sądowoadministracyjną, co może skutkować nieprawidłowościami, omyłkami różnego rodzaju i pozbawieniem strony ochrony jej praw.
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej strony kosztów postępowania wg norm przepisanych,
- zobowiązanie organów:
a) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu do przedłożenia akt postępowania dotyczących zaległości składkowych wraz z dokumentacją związaną z postępowaniem egzekucyjnym (upomnienia dotyczące zaległości składkowych za okresy 02.2014-05.2015 i 12.2015),
b) Komornika Sądowego w L. (akta sprawy [...]) Kancelaria Komornicza nr [...] w L. – Ł. R., do przedłożenia akt dotyczących prowadzenia procedury wszczęcia egzekucji w celu wyegzekwowania zaległości od R. Sp. z o.o.,
c) zwrócenie się do Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przedłożenie akt sprawy o sygn. akt [...] i znajdujących się w nich dowodów, na które powoływał się organ ZUS w sprawie sądowej o przeniesie odpowiedzialności na J. P. jako prezesa zarządu Spółki R.
Ustosunkowując się do skargi organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismo płatnika R. Spółka z o.o. o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie wpłynęło do ZUS Oddział w Opolu 12 września 2024 r. Z uwagi na brak formalny (brak podpisu osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki) wezwano Spółkę pismem z 25 września 2024 r. o uzupełnienie podpisu. Przesłane podpisane egzemplarze pisma wpłynęły do organu 14 października 2024 r.
Jednocześnie wskazano, iż we wrześniu 2024 r. na południu Polski wystąpiła powódź, a z uwagi na ogromne straty i szkody w wyniku powodzi został ogłoszony stan klęski żywiołowej. W wyniku powodzi straty ponieśli m.in. przedsiębiorcy. Z uwagi na powyższe zostały wprowadzone akty prawne, które uruchomiły udzielanie pomocy dla poszkodowanych przedsiębiorców, a cześć z tych zadań zostało przejęte do realizacji przez Oddziały ZUS i zadania te zostały określone przez Centralę ZUS jako priorytetowe. Począwszy od października 2024 r. Oddziały ZUS zajmowały się priorytetowymi zadaniami - udzielaniem ulg da przedsiębiorców poszkodowanych w wyniku powodzi. Niestety realizacja pozostałych zadań zeszła na dalszy plan. Z uwagi na stan klęski żywiołowej i realizowanie w związku z tym dodatkowych, priorytetowych zadań (ulgi) dla poszkodowanych przedsiębiorców - decyzja dla wnioskodawcy płatnika składek R. Sp. z o.o. została wydana 27 grudnia 2024 r. Natomiast decyzja nr [...] z 26 marca 2024 r. odnoście umorzenia należności, z wniosku Strony, który wpłynął do organu 8 lutego 2024 r. została wydana z zachowaniem terminu.
Zarówno decyzja organu I instancji o odmowie umorzenia należności, jak i decyzja o stwierdzeniu uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie - zostały wysłane na adres siedziby spółki R. Sp. z o.o. wskazany w KRS nr [...], jak również w aplikacji Komputerowy System Informatyczny (KSI) ZUS. Zgodnie z art.17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym przyjmuje się, że dane zawarte w KRS są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy.
W świetle powyższego, organ zgodnie z przepisami kpa wysłał sporne decyzje na adres Spółki widniejący w KRS, a rolą Spółki jest takie zorganizowanie jej działania, aby pod adresem wskazanym we właściwym rejestrze (KRS) przebywała osoba uprawniona do odbioru korespondencji.
Końcowo wskazano, że upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu Prezesa ZUS znajdują się na stronie: https//bip.zus.pl.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej zwanej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z kolei Sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., gdy stwierdzi, że nie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości działania organu wykonującego administrację publiczną.
Każdorazowo przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność samej skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia choćby jednej z wymienionych przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
W związku z powyższym wymaga wyjaśnienia, że obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - na skutek podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w składzie siedmiu sędziów uchwały z 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19 - uznaje się, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organu, w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone. Implikuje to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Natomiast, jeśli chodzi o dopuszczalność skargi na przewlekłość organu w postępowaniu, w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone - Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął analogiczną uchwałę z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21.
Uchwała składu 7 sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), a ponadto ma ona ogólną moc wiążącą (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że żaden skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale NSA.
Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jako związany stanowiskiem wyrażonym w wyżej przywołanych uchwałach, zgodnie z którym "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a." (analogicznie w przypadku skargi na przewlekłość postępowania), był zobligowany do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ przeszkodę do jej merytorycznego rozpoznania stanowi okoliczność wniesienia skargi po dniu, w którym organ zakończył już postępowanie wszczęte wnioskiem Skarżącej o umorzenie składek, wskutek wydania decyzji ostatecznej.
W sprawie nie budzi zaś wątpliwości fakt wydania objętych skargą decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: z 26 marca 2024 r. nr [...] , którą organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 52.440,83 zł oraz decyzji z 27 grudnia 2024 r. znak sprawy [...], stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Można jedynie w tym miejscu zauważyć, iż Skarżąca, negując z jednej strony fakt istnienia obu decyzji z uwagi na ich wady procesowe w zakresie niewskazania osoby uprawnionej do ich wydania, a także nieprawidłowe ich doręczenie, jednocześnie we wnioskach skargi domagała się ich uchylenia w całości i umorzenia wnioskowanych kwot należności składkowych w pełnym zakresie, ze względu na ich przedawnienie. De facto zatem domagała się merytorycznej oceny zapadłych decyzji w aspekcie przesłanek istnienia należności składkowych z uwagi na ich ewentualne przedawnienie. Temu też celowi służyły złożone przez Skarżącą wnioski dowodowe dotyczące przedłożenia akt postępowań prowadzonych zarówno przed organami ZUS, jak i postępowań egzekucyjnych.
W tym stanie sprawy, złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność podlegała odrzuceniu - jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - albowiem została wniesiona po załatwieniu sprawy, tj. wydaniu decyzji. Sama natomiast kwestia prawidłowości formalnej, jak i merytorycznej, wydanego już rozstrzygnięcia nie należy do zakresu sprawowanej przez Sąd kognicji z art.3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., czyli kontroli przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej obejmującej orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W postępowaniu sądowym wszczętym skargą na bezczynność organu lub na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie bada zgodności z prawem określonego aktu lub czynności organu administracji, lecz poddaje kontroli ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie, a także ocenia, czy działania podejmowane przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania zmierzały do jej merytorycznego załatwienia. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się tu zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., przedłużonym na zasadach określonych w art. 36 k.p.a., ewentualnie w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie.
Konkludując powyższe, należy stwierdzić, iż przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie. W niniejszej sprawie - bez względu na merytoryczną poprawność wskazanych w skardze decyzji - ich wydanie oznacza brak w dacie złożenia skargi bezczynności organu w tym względzie.