VIII SAB/Wa 55/22

VIII SAB/Wa 55/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 1, art. 120, art. 149, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2072
art. 21 par. 1 pkt 2 oraz art. 22 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w R. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 sierpnia 2022 r. 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w R. do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. z dnia 3 sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezes Sądu Okręgowego w R. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w R. na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 sierpnia 2022 roku Stowarzyszenie [...] z siedzibą w L. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca), zwróciło się do Prezesa Sądu Okręgowego w R. (dalej: organ) o udzielenie w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 t.j., dalej: u.d.i.p.) o udostępnienie wykazu dokumentów znajdujących się w aktach postępowania przeprowadzonego przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. o wpis M. B. na listę biegłych sądowych.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 10 sierpnia 2022 roku organ wskazał, iż biegły sądowy nie jest osobą pełniącą funkcje publiczną, jest to organ pomocniczy sądu, który służy swoją wiedzą specjalistyczną z różnych dziedzin, a wydawane przez niego opinie podlegają ocenie sądu. Nadto poinformował, że wszelkiego rodzaju informacje o wykształceniu, kwalifikacjach i doświadczeniu biegłego oraz dokumenty prywatne, które podmiot prywatny kieruje do organu administracji publicznej, takie jak dyplom ukończenia studiów lub zaświadczenie o przebiegu kształcenia w celu podnoszenia kwalifikacji, nie stanowią informacji publicznej. W związku z powyższym organ wskazał, że żądana informacja nie jest informacją publiczną i jako taka nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto poinformował, iż w powyższej sprawie nie zachodzi konieczność wydania decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia w/w informacji.
Pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w R. w sprawie rozpoznania wniosku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019 poz. 1429) tj. art. 1 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej oraz art. 13 ust. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. W związku z powyższym wniósł o:
1) zobowiązanie organu do dokonania czynności lub wydania aktu zgodnie z wnioskiem skarżącego,
2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych – w tym zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, iż argumentacja organu mija się z przedmiotem sprawy. Według pełnomocnika strony nie ma bowiem znaczenia to czy biegły sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, Istotne jest jedynie to, że wpis na listę biegłych sądowych dokonuje się w ramach procedury publicznej prowadzonej na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. poz. 133). Wskazał ponadto, iż przedmiotem wniosku nie było żądanie udostępnienia jakichkolwiek dokumentów. Wniosek dotyczył jedynie udostępnienia metryki sprawy – czyli wykazu dokumentów znajdujących się w aktach postępowania.
W ocenie pełnomocnika strony, stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w R. – w świetle jednoznacznej i niebudzącej wątpliwości praktyki sądów administracyjnych – nosi cechy unikania konieczności udostępnienia informacji publicznej, o której udostępnienie zwróciła się strona.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w R. uznał, że nie widzi podstaw do jej uwzględnienia i wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Jak stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
Odnośnie zakresu podmiotowego bezspornym jest, że adresat wniosku - Prezes Sądu Okręgowego w R., w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca tworząc katalog podmiotów, o których mowa powyżej, podzielił je na dwie zasadnicze kategorie. Po pierwsze – do udzielania informacji publicznej zobowiązane zostały "władze publiczne", a po drugie - inne podmioty wykonujące "zadania publiczne" (posiadające takie informacje). Sformułowanie przepisu ust. 1 art. 4 ustawy przez zawarcie zwrotu "w szczególności" oznacza więc, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne (zadania władzy publicznej).
Natomiast, przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj. Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały.
Zakres przedmiotowy ustawy określa pojęcie informacji publicznej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. W świetle tych przepisów informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; publ.: CBOSA).
Zgodnie z treścią art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz.655 z późn. zm.), zwanej dalej u.s.p., prezes sądu okręgowego jest organem sądu i sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3 u.s.p. (art. 9a § 1 u.s.p. w zw. z art. 8 pkt 2). Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 u.s.p. do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu. Prezes sądu zarówno przewodniczy zgromadzeniu ogólnemu sędziów okręgu oraz zebraniu sędziów danego sądu (art. 35 § 4 i art. 36a § 1 u.s.p.), jak również zwołuje posiedzenia tych organów (art. 35 § 8 i art. 36a § 2 u.s.p.). Dysponuje również protokołami z posiedzeń tych organów.
W rzeczonej sprawie należało jednoznacznie wyjaśnić, z jakim wnioskiem wystąpiło Stowarzyszenie do organu, bowiem w tym zakresie doszło do rozbieżności w prezentowanych stanowiskach przez organ i stronę skarżącą. W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej poinformowano skarżącego, iż biegły sądowy nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne, jest to organ pomocniczy sądu, który służy swoją wiedzą specjalistyczną z różnych dziedzin, a wydawane przez niego opinie podlegają ocenie sądu. Nadto organ poinformował, że wszelkiego rodzaju informacje o wykształceniu, kwalifikacjach i doświadczeniu biegłego oraz dokumenty prywatne, które podmiot prywatny kieruje do organu administracji publicznej, takie jak dyplom ukończenia studiów lub zaświadczenie o przebiegu kształcenia w celu podnoszenia kwalifikacji, nie stanowią informacji publicznej. W związku z powyższym wskazał, że żądana informacja nie jest informacją publiczną i jako taka nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadto poinformował, iż w powyższej sprawie nie zachodzi konieczność wydania decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia w/w informacji.
Wyjaśnienia wymaga istotna okoliczność, iż wnioskodawca konsekwentnie podnosił, iż nie ubiega się o udostępnienie jakichkolwiek dokumentów, a wniosek dotyczył jedynie udostępnienia metryki sprawy – czyli wykazu dokumentów znajdujących się w aktach postępowania. Wobec tego nie można zaakceptować stanowiska organu, iż skarżący ubiegał się o dostęp do dokumentów z akt sprawy o wpis na listę biegłych sądowych, jako sprawy nie dotyczącej spraw publicznych, które nie powinny podlegać udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jak już wcześniej Sąd wyjaśnił, Prezes Sądu Okręgowego jest, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, podmiotem zobowiązanym do udostępnienia – o ile zezwalają na to przepisy prawa – będącej w jego posiadaniu informacji publicznej.
Aby stwierdzić, że Prezes Sądu Okręgowego, jako podmiot zobowiązany w sprawie udostępnienia informacji publicznej, pozostaje w bezczynności, niezbędne jest jednocześnie dokonanie oceny tego, czy żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację publiczną.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości biegłych sądowych ustanawia oraz prowadzi ich listę prezes sądu okręgowego. W myśl § 8 ust. 3 rozporządzenia, listy biegłych sądowych są dostępne dla zainteresowanych w sekretariatach sądowych i listy te udostępnia się stronom, uczestnikom postępowania oraz organom prowadzącym postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych i sądom wojskowym. Nie budzi wątpliwości Sądu, że niezależnie od treści powołanego wyżej przepisu, lista biegłych stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu.
Przedmiot sporu stanowi jednak zagadnienie, czy prezes sądu okręgowego może udostępnić wykaz dokumentów przedłożonych przez osobę ubiegającą się o wpis na listę biegłych na potwierdzenie spełnienia wymogów określonych w rozporządzeniu z dnia 24 stycznia 2005 r..
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Tak więc prezes sądu okręgowego po ustanowieniu określonej osoby biegłym sądowym, czyli po wytworzeniu informacji publicznej, ma obowiązek udzielenia informacji o dokumentach stanowiących podstawę do wpisu na listę biegłych (metryka dokumentów). Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku udostępnienia dokumentów, które osoba ubiegająca się o wpis przedłożyła prezesowi sądu okręgowego, bowiem dokumenty te nie stanowią informacji publicznej. Są to – zdaniem Sądu - dokumenty prywatne( por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 roku, syg. akt II SAB/Sz 37/17, wyrok WSA w Gdańsku z 22 lipca 2020 roku, syg. akt II SA/Gd 124/20).
Zakres przedmiotowy ustawy z 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wytycza i obejmuje dostęp tylko do informacji publicznej, a nie publiczny dostęp do wszelkich informacji. Dokument prywatny skierowany do organu przez podmiot ubiegający się o wpis na listę biegłych nigdy nie stanie się dokumentem urzędowym tylko dlatego, że został skierowany do tego organu. Fakt, że dokument prywatny trafia do organu i służy realizacji powierzonych prawem zadań organu, nie oznacza, że przez to nabiera on cech dokumentu urzędowego.
Ponieważ wniosek skarżącego z dnia 3 sierpnia 2022 r., w dacie orzekania przez Sąd, nie został załatwiony w sposób wskazany powyżej, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązano Prezesa Sądu Okręgowego w R. do jego rozpatrzenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, stosownie do treści art. 286 § 2 p.p.s.a..
Nadto Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa, czy opóźnienia w podejmowanych czynnościach pozbawionego jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rzeczonej sprawie, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzyć się w działaniu organu rażącego naruszenia prawa. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaniechanie organu było zamierzone, czy też miało na celu utrudnienie skarżącemu dostępu do informacji publicznej. Po otrzymaniu wniosku organ podjął czynności związane z jego załatwieniem i wystosował do skarżącego pismo z dnia 10 sierpnia 2022 r. uznając błędnie, iż stanowi ono załatwienie wniosku strony. W sprawie nie zachodził zatem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego.
Na marginesie jedynie pozostaje wyjaśnić, że w tej sprawie z uwagi na wcześniej uczynione wywody organ winien bądź to udostępnić wnioskowaną informację publiczną, bądź podjąć inne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p., bowiem nie budzi wątpliwości w sprawie, że Prezes Sądu Okręgowego w R., jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Niekwestionowanym pozostaje również, że wnioskowana przez skarżącego informacja w postaci wykazu dokumentów znajdujących się w aktach postępowania przeprowadzonego przez Prezesa Sądu Okręgowego w R. o wpis M. B. na listę biegłych sądowych, posiada walor informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w pkt 1 sentencji orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, w pkt 2 na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w § 14 ust.1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie( DZ.U z 2015 roku, poz. 1800 ze zm.).