VIII SAB/Wa 39/12

VIII SAB/Wa 39/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Marek Wroczyński /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
658
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
II GZ 25/13 - Postanowienie NSA z 2013-01-29
II GZ 460/13 - Postanowienie NSA z 2013-07-30
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 3 par. 2 pkt 8 i art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nie rozpoznania wniosku z dnia 24 listopada 2011 r. o wydanie wierzytelnych odpisów dokumentów z akt postępowania w sprawie egzaminu adwokackiego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. M. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie nierozpoznania wniosku o sporządzenie i wydanie odpisów z akt sprawy.
Zarzucanej bezczynności towarzyszył następujący stan faktyczny i prawny. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. M. M. S. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wznowienie postępowania "zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. [...] o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów akt tej sprawy, których dotyczył wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia w tej kwestii z dnia [...] listopada 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2011 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt tej sprawy, których dotyczył wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. i wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie od rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. SSN [...], SSN [...], SNSA [...], adw. [...], adw. [...] i adw. [...]".
We wniosku tym M. M. S. zawarł żądanie:
- na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 Kpa "o wznowienie postępowania w celu uchylenia ostatecznego postanowienia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia dla rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w 2011 r. przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. [...] o odmowie wydania mi uwierzytelnionych odpisów z akt tej sprawy, których dotyczył mój wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. oraz tego drugiego postanowienia tej Komisji z dnia [...] listopada 2011 r.",
- "na mocy odesłania z art. 126 Kpa na podstawie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa wnoszę o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia dla rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w 2011 r. przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. [...] o odmowie wydania mi uwierzytelnionych odpisów z akt tej sprawy, których dotyczył mój wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. oraz poprzedzającego go postanowienia tej Komisji w tej kwestii z dnia [...] listopada 2011 r., jako wydanych z naruszeniem właściwości tej Komisji oraz jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa",
" na mocy odesłania z art. 126 Kpa, na podstawie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., wnoszę o stwierdzenie nieważności postanowienia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia dla rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w 2011 r. przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. [...] o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie od rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. SSN [...], SSN [...], SNSA [...], adw. [...], adw. [...] i adw. [...] , jako wydanego z naruszeniem właściwości tej Komisji oraz jako wydanego przez Nią bez podstawy prawnej ku temu i bez sprecyzowanego w jego osnowie do jakiego konkretnie pisma z mojej strony się ono odnosi ".
W uzasadnieniu tego wniosku M. M. S. podniósł, że sposób działania organów administracyjnych w sprawie dotyczącej ustalenia jego wyniku egzaminu adwokackiego stanowi nie tylko rażące naruszenie prawa, ale może być oceniane także jako czyny zabronione stypizowane w art. 231 k.k. Z tej też przyczyny, w jego ocenie, pomiędzy nim, a członkami Komisji Egzaminacyjnej II stopnia " można obiektywnie mówić o istnieniu stosunku prawnego pokrzywdzony-sprawy przestępstwa, który powstał z mocy samego prawa i rodzić może po Ich stronie m. in. odpowiedzialność karną, dyscyplinarną i majątkową".
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpoznania wyników egzaminu adwokackiego wezwała M. M. S. na podstawie art. 64 § 2 Kpa do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] stycznia 2012 r. poprzez określenie rodzaju postępowania, które chce wzruszyć w trybie nadzwyczajnym, informując jednocześnie, że nie można traktować pisma z dnia [...] stycznia 2012 r. jako ponownego wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania ponieważ sprawa dotycząca tego przedmiotu została już prawomocnie rozstrzygnięta przez komisję II stopnia w dniu [...] grudnia 2011 r. zaś fakt załączenia przez stronę dokumentów do uwierzytelnienia nie zmienia przedmiotu sprawy, którą w dalszym ciągu jest kwestia wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy.
W dniu [...] maja 2012 r. wpłynęło do organu pismo M. M. S. (opatrzone datą [...] maja 2012 r.), w którym wezwał on Ministra Sprawiedliwości do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie nierozpoznania pism z dnia [...] stycznia 2012 r. odnośnie wznowienia postępowania, w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Komisji II stopnia z dnia [...] grudnia 2011 r., a także wniosku o wydanie wierzytelnych odpisów z akt postępowania w sprawie egzaminu adwokackiego.
Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] Minister Sprawiedliwości poinformował stronę, że w trybie art. 65 § 1 Kpa wezwanie to zostało przekazane według właściwości Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.
W skardze na bezczynność Ministra Sprawiedliwości złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. M. S. wniósł o:
- wyznaczenie przez Sąd Ministrowi Sprawiedliwości czternastodniowego terminu na merytoryczne rozpatrzenie wskazanych w skardze podań,
- zobowiązanie przez Sąd Ministra Sprawiedliwości do ukarania dyscyplinarnego osoby odpowiedzialnej za nierozpoznanie tych podań w ustawowym terminie,
- ukaranie Ministra Sprawiedliwości jako organu grzywną z art. 149 § 2 p.p.s.a. za zwłokę w rozpoznaniu tych podań w wysokości maksymalnej z uwagi na wyjątkową karygodność tej zwłoki w kontekście celów w jakich wnosił o wydanie odpisów wierzytelnych z akt sprawy [...], w tym biorąc pod uwagę powołanie się przez skarżącego na konstytucyjne prawo do obrony,
-zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a. - sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w kodeksie postępowania administracyjnego terminie lub akcie szczególnym organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie złożonego wniosku lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej, jak i drugiej instancji. Ponadto, gdy - jak w tej sprawie - w bezczynności pozostaje minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa, to wówczas tryb przewidziany w art. 37 Kpa nie ma zastosowania, ponieważ nad tym organem nie ma w postępowaniu administracyjnym organów wyższego stopnia.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z odwołaniem się w art. 149 p.p.s.a. do art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. bezczynność organu musi być powiązana z jego kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia - zaskarżalnego do sądu administracyjnego, czy innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ, zdaniem Sądu, prowadził postępowanie w sprawie jednakże wobec uznania się za niewłaściwy przekazał w trybie art. 65 § 1 Kpa wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organowi właściwemu tj. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpoznania odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.
Z akt sprawy wynika, że zarówno wniosek skarżącego z dnia 31 stycznia 2012 r., w którym domagał się wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., jak i pozostałe wnioski dotyczące stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. czy też zarzutu nierozpoznania wniosku o sporządzenie i wydanie odpisów z akt sprawy obejmowały działanie Komisji II stopnia.
Art. 78 h ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) stanowi, że Minister Sprawiedliwości powołuje, w drodze zarządzenia, komisję egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zwaną dalej "komisją odwoławczą". Od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 78 h ust. 11). Słusznie podnosi Minister Sprawiedliwości, że żaden przepis ustawy prawo o adwokaturze nie przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości, ani żadnemu innemu organowi, statusu organu nadzoru czy też organu wyższego stopnia w stosunku do Komisji II stopnia. Takie uprawnienie przyznaje natomiast Ministrowi Sprawiedliwości wprost art. 75 a ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze, który stanowi, że jest on organem wyższego stopnia w stosunku do komisji kwalifikacyjnej powołanej do przeprowadzenia egzaminu wstępnego.
Prawidłowo więc podnosi Minister Sprawiedliwości, że organy administracji publicznej, którym powierzono wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej, zgodnie z art. 7 Konstytucji mogą działać jedynie na podstawie i w granicach prawa. Z tej zasady wynika, że nie można domniemywać kompetencji, które nie wynikają z przepisów prawa, bowiem działanie organu musi mieć konkretną podstawę prawną – normę kompetencyjną, określającą formy prawne, jakimi może posługiwać się organ administracji. Od prawidłowej realizacji tej zasady zależy określenie właściwości organów, a co za tym idzie ważność podejmowanych przez nie decyzji. W przedmiotowej sprawie oznacza to tyle, że Minister Sprawiedliwości podjął niezbędne czynności tj. przekazał pisma i wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa Komisji II stopnia, a więc nie pozostawał w bezczynności.
Mając na względzie powyższe i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.