VIII SAB/WA 34/22

VIII SAB/Wa 34/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę na bezczynność
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
art. 1 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 120 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Centrum Medycznego [...]sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Stowarzyszenie Fundacja [...] (dalej "Skarżąca", "Stowarzyszenie") pismem z 15 czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Centrum Medycznego [...]sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] (dalej: "Organ" lub "Centrum Medyczne") w zakresie rozpoznania wniosku z 22 marca 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W sprawie ustalony został następujący stan faktyczny.
Pismem z 22 marca 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Centrum Medycznego o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. czy w Państwa podmiocie leczniczym wykonuje się procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej;
2. ile zrealizowali Państwo procedur 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 roku;
3. ile zrealizowali Państwo procedur 69.7 Wprowadzenie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2021;
4. ile zrealizowali Państwo procedur 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2020 roku;
5. ile zrealizowali Państwo procedur 97.71 Zdjęcie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej w 2021 roku;
6. jakie opłaty są pobierane w Państwa podmiocie leczniczym za wykonanie odpowiednio procedury założenia i procedury zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej, bez wliczania ceny samej wkładki..
Wniosek pozostawiony został bez odpowiedzi.
Następnie Stowarzyszenie pismem z 15 czerwca 2022 r. złożyło opisaną na wstępie skargę na bezczynność Organu, w której wniosło o stwierdzenie, iż Organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o charakterze tej bezczynności pod kątem rażącego naruszenia prawa oraz nakazanie Organowi rozpoznania wniosku. Wniosło ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślono, że Organ jest podmiotem świadczącym usługi lecznicze na podstawie kontraktu z NFZ w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa – a zatem jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1641 ze zm., dalej "u.d.i.p."). W ocenie Skarżącej, informacje, o które się zwróciła są informacjami publicznymi - dotyczą wykonywania zadań publicznych przez podmiot finansowany ze środków publicznych. Wskazała, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie.
W odpowiedzi na skargę (pismo z 5 sierpnia 2022 r.) Centrum Medyczne wniosło o oddalenie skargi podnosząc, że wniosek o dostęp do informacji publicznej z dnia 22 marca 2022 r. nigdy nie został skutecznie dostarczony, a zatem termin ustawowy na jego rozpoznanie nigdy nie rozpoczął swojego biegu. Podkreślono, że Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnego dowodu przesłania załączonej do skargi kopii wniosku na ww. adres, a także nie próbowało nawet wyjaśnić przyczyn jego braku.
Pismem z 2 listopada 2022 r. Organ oświadczył, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na fakt, że Centrum Medyczne wykonuje procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej wyłącznie komercyjnie, a nie na podstawie umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu bowiem Centrum Medyczne [...]na dzień wniesienia skargi nie pozostawał w bezczynności.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Konkretyzację powyższej zasady stanowi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje natomiast wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej.
Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, będące w posiadaniu takich informacji. W świetle powyższej regulacji, nie ulega wątpliwości, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, który świadczy usługi medyczne na podstawie zawartej umowy z NFZ, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyroki z 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 358/11; z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2594/17).
Aby można było mówić o niedopełnieniu przez podmiot zobowiązany obowiązku wynikającego z u.d.i.p., wniosek z żądaniem musi dotrzeć do adresata. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że ciężar dowodu świadczącego o wniesieniu wniosku do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej obciąża wnioskodawcę, a nie adresata wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 973/12; z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z odpowiedzi na skargę wynika, że wiadomość o wniosku z dnia 22 marca 2022 r. Organ uzyskał dopiero po zapoznaniu się z treścią skargi na bezczynność z dnia 15 czerwca 2022 r. (wydruk wiadomości przekazany został jako załącznik do skargi).
Na podstawie całości akt sprawy brak jest podstaw, aby twierdzenie organu, co do tego, że wniosek z dnia 22 marca 2022 r. nie trafił do organu, podważyć.
Podkreślić należy przy tym, że samo wysłanie wiadomości e-mail z adresu poczty elektronicznej wnioskodawcy na adres e-mail adresata, na co powołuje się skarżąca, nie stanowi dowodu, że wniosek przesłany za pomocą środka komunikacji elektronicznej dotarł do adresata, a zatem, że został skutecznie złożony. Obowiązek podjęcia działań na gruncie u.d.i.p. powstaje zaś z chwilą wpływu wniosku do podmiotu zobowiązanego.
Skarżąca przedłożyła przy skardze wydruk wniosku z adresem pocztowym Organu, do którego był kierowany. Nie stanowi to jednakże dowodu, że list nadany, jak twierdzi skarżący drogą poczty elektronicznej wpłynął do podmiotu, do którego był kierowany.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym tej sprawy, nie ma podstaw do zakwestionowania twierdzenia organu, że wniosek z dnia 22 marca 2022 r. do dnia skierowania skargi na bezczynność nie wpłynął. Skoro zaś wniosek ten nie wpłynął do Organu przed dniem złożenia skargi na bezczynność w jego rozpoznaniu, to w ogóle nie może być mowy o bezczynności.
W sytuacji, w której jedna ze stron zaprzecza, jakoby doręczono jej wniosek, na podstawie którego wszczyna się postepowanie administracyjne, ciężar wykazania, że wniosek został skutecznie złożony obciąża wnioskodawcę. Trudno bowiem wymagać, by organ wykazywał, że nie otrzymał wniosku. Skoro skarżąca wybrała złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej, winna zabezpieczyć potwierdzenie odbioru takiego wniosku. Za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie/nadanie, a jest nim doręczenie, złożenie we właściwym organie.
W odniesieniu do doręczeń za pośrednictwem poczty elektronicznej możliwe są doręczenia za potwierdzeniem odbioru. Wówczas nie ma żadnej wątpliwości, że – i w jakiej dacie – wniosek do organu dotarł. Z możliwości tej skarżąca nie skorzystała, co przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidują, ale co wiąże się z konsekwencją w postaci braku wykazania skutecznego złożenia wniosku.
Tak więc, samo nadanie listu za pośrednictwem poczty elektronicznej wnioskodawcy na adres poczty elektronicznej Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie oznacza, że list dotarł do adresata. Powyższe, aby mogło wywoływać negatywne – na gruncie u.d.i.p. – dla Centrum Medycznego skutki, musiałoby wynikać z przepisu prawa. W przypadku wysłania listu za pośrednictwem poczty elektronicznej, do wnioskodawcy należy dołożenie starań w celu potwierdzenia przez podmiot, do którego wiadomość kierowano, że list z żądaniem wystosowanym w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, do podmiotu tego dotarł (v. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 138/17, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wr 260/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Okoliczność, że skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wnosi się do sądu administracyjnego bez wyczerpania środka zaskarżenia nie oznacza, że wnioskodawca nie powinien być zainteresowany tym, czy podmiot, do którego wniosek kierowano, wniosek otrzymał. Od tego przecież zależy, czy wnioskodawca uzyska niezwłocznie interesującą go informację publiczną, co stanowi istotę żądań kierowanych na gruncie u.d.i.p.
Na marginesie, odnosząc się do pisma Centrum Medycznego z dnia 2 listopada 2022 r. Sąd stwierdza, o czym już była mowa, że informacja dotycząca zasad funkcjonowania podmiotu wykonującego zadanie związane z ochroną zdrowia przez podmiot świadczący usługi ze środków publicznych, stanowi informację publiczną (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). Dane dotyczące świadczonych usług medycznych jak i statystyk medycznych obrazują zasady funkcjonowania podmiotu medycznego. Jednocześnie żądana informacja, stanowi informację publiczną, wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii, ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań.
W konsekwencji należy przyjąć, że Centrum Medyczne jako podmiot leczniczy, który ma podpisaną z NFZ umowę cywilnoprawną i wykonuje na jego rzecz usługi, za które otrzymuje wynagrodzenie, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej w zakresie usług finansowanych ze środków publicznych. W tym zakresie działalność spółki prawa handlowego wykonującej usługi medyczne podlega kontroli społecznej polegającej na obowiązku tejże spółki udzielania informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 2594/17).
Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie nie podziela zapatrywania Spółki, że wniosek skarżącej z 22 marca 2022 r. odnosił się wyłącznie do jej komercyjnej działalności i nie dotyczył świadczeń realizowanych na podstawie kontraktu z NFZ, a więc finansowanych ze środków publicznych. Zdaniem Sądu o tym, że przedmiotem wniosku skarżącej jest "cała" działalność lecznicza Spółki, świadczy niezbicie treść pytania nr 1 (czy w podmiocie leczniczym wykonuje się procedury założenia i zdjęcia domacicznej wkładki antykoncepcyjnej). Ograniczenie przez Organ zakresu wniosku o udostępnienie informacji publicznej wyłącznie do komercyjnej jej działalności, nie jest uzasadnione i stanowi nadinterpretację wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., orzekł, jak w wyroku.