VIII SA/WA 994/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-05-18
NSAochrona środowiskaWysokawsa
decyzja środowiskowauzgodnieniewznowienie postępowaniaprawo budowlaneinwestycja zrealizowanaudział stronynaruszenie procedurySKOWSA

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie SKO utrzymujące w mocy decyzję Wójta o nieuchyleniu postanowienia uzgadniającego projekt decyzji środowiskowej, mimo naruszenia procedury przez brak udziału strony.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę Towarzystwa Ochrony Przyrody na postanowienie SKO, które utrzymało w mocy decyzję Wójta o nieuchyleniu postanowienia uzgadniającego projekt decyzji środowiskowej dla zrealizowanej inwestycji. Skarżące Towarzystwo podnosiło, że zostało pozbawione udziału w postępowaniu uzgodnieniowym, a także że ustalanie warunków środowiskowych dla już zrealizowanej inwestycji jest bezprzedmiotowe. Sąd uznał, że mimo naruszenia procedury (braku udziału strony), nie uchylono postanowienia, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, co jest dopuszczalne w świetle orzecznictwa.

Przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była skarga Towarzystwa Ochrony Przyrody na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy M. z dnia 28 kwietnia 2022 r. Postanowienie to, wydane po wznowieniu postępowania, stwierdzało wydanie pierwotnego postanowienia uzgadniającego projekt decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia z naruszeniem prawa (brak udziału strony), ale jednocześnie nie uchylało tego postanowienia. Skarżące Towarzystwo argumentowało, że zostało pozbawione udziału w postępowaniu uzgodnieniowym, a także że ustalanie środowiskowych uwarunkowań dla już zrealizowanej inwestycji jest bezprzedmiotowe. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia, uznał, że organy obu instancji prawidłowo stwierdziły przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Sąd podzielił stanowisko organów, że mimo naruszenia procedury, nie uchylono pierwotnego postanowienia, ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). Sąd podkreślił, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej, niezależnie od tego, czy toczy się postępowanie legalizacyjne, co potwierdza utrwalone orzecznictwo NSA. W związku z tym, skarga Towarzystwa Ochrony Przyrody została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej, niezależnie od tego, czy w stosunku do tej inwestycji wszczęte zostało postępowanie legalizacyjne.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym ustawa o dostępie do informacji o środowisku nie wyklucza wydania decyzji środowiskowej dla inwestycji zrealizowanych, a następczy charakter decyzji legalizacyjnej oznacza, że wymóg uzyskania decyzji środowiskowej dotyczy również stanu przed wszczęciem postępowania legalizacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 151 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje zakończenie postępowania w sprawie wznowienia, w tym możliwość stwierdzenia wydania postanowienia z naruszeniem prawa bez jego uchylenia, gdyby zapadła wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej.

k.p.a. art. 146 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłankę negatywną wyłączającą dopuszczalność uchylenia postanowienia w trybie wznowienia, gdyby nowa decyzja odpowiadała w swej istocie dotychczasowej.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki wznowienia postępowania, w tym przypadek braku udziału strony w postępowaniu.

ustawa "ocenowa" art. 71 § 6

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wskazuje, że przedsięwzięcia znacząco oddziałujące na środowisko wymagają uzyskania pozwolenia na budowę.

ustawa "ocenowa" art. 49 § 4a

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wskazuje, że decyzję legalizacyjną można wydać po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

ustawa "ocenowa" art. 29 § 3

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Wskazuje, że zmiana sposobu użytkowania, która znacząco oddziałuje na środowisko, wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność prowadzenia postępowania środowiskowego dla inwestycji już zrealizowanej. Możliwość nieuchylenia postanowienia wydanego z naruszeniem prawa, jeśli w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby decyzja o tożsamej treści.

Odrzucone argumenty

Bezprawność ustalania środowiskowych uwarunkowań dla już zrealizowanej inwestycji. Konieczność uchylenia postanowienia Wójta z dnia 3 grudnia 2021 r. jako bezprzedmiotowego. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia Wójta.

Godne uwagi sformułowania

w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej niezależnie od tego, czy w stosunku do tej inwestycji wszczęte zostało postępowanie legalizacyjne następczy charakter decyzji legalizacyjnej oznacza, że wymóg uzyskania decyzji środowiskowej dotyczy nie tylko etapu postępowania legalizacyjnego, ale i stanu jeszcze przed jego wszczęciem

Skład orzekający

Justyna Mazur

przewodniczący

Renata Nawrot

sprawozdawca

Iwona Szymanowicz-Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności postępowań środowiskowych dla zrealizowanych inwestycji oraz stosowania art. 146 § 2 k.p.a. w przypadku naruszeń proceduralnych bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania uzgodnieniowego w przedmiocie decyzji środowiskowej dla zrealizowanej inwestycji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dopuszczalności postępowań środowiskowych dla już istniejących inwestycji, co ma znaczenie praktyczne dla wielu inwestorów i organów administracji.

Czy można uzyskać decyzję środowiskową dla już zbudowanej inwestycji? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 994/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 151ar. 2 w zw. z art 146 par 2, art. 145 par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49 ust 4a, art. 29 ust. 3 w zw. z art. 71 ust. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi Towarzystwa Ochrony [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 września 2022 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu o środowiskowych uwarunkowaniach po wznowieniu postępownia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga Towarzystwa Ochrony Przyrody na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy) z 22 września 2022 r., w przedmiocie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia, w wyniku wznowienia postępowania.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r., znak [...] Wójt Gminy M.pozytywnie uzgodnił projekt decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]".
Wnioskiem z 28 lutego 2022 r. Towarzystwo Ochrony Przyrody zwróciło się do Wójta Gminy M.(dalej: Wójt, organ I instancji) o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r. w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Towarzystwo Ochrony Przyrody uczestniczy na prawach strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy a zatem posiada również prawo udziału w postępowaniu "wpadkowym", które zakończyło się wydaniem postanowienia uzgadniającego. Pomimo tego, organ odstąpił od doręczenia Towarzystwu postanowienia uzgadniającego z dnia 3 grudnia 2021 r., na skutek czego bez swojej winy strona ta została pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu oraz prawa do wniesienia zażalenia.
Postanowieniem z dnia 24 marca 2022 r., znak [...] Wójt wznowił na wniosek Towarzystwa Ochrony Przyrody postępowanie administracyjne zakończone postanowieniem znak: [...] z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]" zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] położonych w miejscowości Ś. G., gmina K. oraz na działce nr ewid. [...] położonej
w miejscowości A. Ś., gmina M..
Następnie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2022 r., znak [...]wydanym na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) Wójt postanowił:
1. Stwierdzić wydanie postanowienia znak: [...]z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]" z naruszeniem prawa z uwagi na brak udziału wszystkich stron postępowania.
2. Nie uchylać postanowienia znak: [...] z dnia 3 grudnia 2021 r.
w sprawie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]" z uwagi na fakt, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Uzasadniając powyższe postanowienie, organ I instancji wskazał, że strona postępowania Towarzystwo Ochrony Przyrody zostało pozbawione prawa udziału
w postępowaniu w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia tymczasowej przegrody piętrzącej wodę na rzece W., bowiem organ I instancji z naruszeniem art. 28 k.p.a. w toku postepowania zakończonego postanowieniem z 3 grudnia 2021 r. – wadliwie określił krąg stron tego postępowania.
Nie zgadzając się z postanowieniem organu I instancji, Towarzystwo Ochrony Przyrody złożyło zażalenie, iż ustalenie środowiskowych uwarunkowań może dotyczyć wyłącznie planowanego przedsięwzięcia, a nie przedsięwzięcia już zrealizowanego. Natomiast w niniejszej sprawie, dla realizacji tymczasowej przegrody piętrzącej wodę na W. w miejscowościach Ś. G. i A. Ś., ostateczne pozwolenie na budowę zostało udzielone przez Wojewodę M..
Kolegium rozpoznając zażalenie, powołanym na wstępie postanowieniem z 22 września 2022 r. znak: [...], działając na podstawie art. 126 i art. 126 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, SKO przedstawiło regulacje prawną odnośnie dopuszczalności wznowienia postepowania
w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a., wskazując jednocześnie, że podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a także wywody, oceny i argumentację przedstawioną przez ten organ w niniejszej sprawie. Kolegium wyjaśniło, iż przesłanka wznowienia postępowania, na którą powołało się odwołujące Stowarzyszenie, uregulowana została w treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a dotyczy braku udziału żalącego w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Wójta Gminy M. postanowienia znak: [...]z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]". Organ odwoławczy jednocześnie podał, że nie było przedmiotem sporu, iż żalącemu przysługuje status strony w postępowaniu prowadzonym przez Burmistrza Gminy K. w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co automatycznie czyni go stroną również w postępowaniu uzgodnieniowym.
Kolegium podzielając stanowisko, że postępowania prowadzonego co do istoty sprawy, po potwierdzeniu zaistnienia przyczyny wznowienia, nie można ograniczyć jedynie do oceny wpływu naruszenia stanowiącego tę przyczynę na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 28 czerwca 1984 r. sygn. I SA 86/84 wraz z aprobującą glosą J. Borkowskiego, OSPiKA 1985/5/95), podkreśliło, że w treści wniosku o wznowienie postępowania, poza powołaniem się na brak swojego udziału w postępowaniu uzgodnieniowym, Towarzystwo Ochrony Przyrody nie przedstawiło żadnych merytorycznych okoliczności, mogących przemawiać za dokonaniem negatywnego uzgodnienia projektu decyzji środowiskowej. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż samo uczestnictwo strony w postępowaniu nie gwarantuje wydania decyzji
o treści odmiennej niż ta, która zapadłaby bez jej udziału.
Jak podało SKO, strona odwołująca podnosiła, iż przedmiotowa inwestycja została już zrealizowana, natomiast decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest wyłącznie dla przedsięwzięć planowanych - co odnosi się również do postanowienie organu współdziałającego. Ponadto, zwrócono uwagę na brak rozpatrzenia wniosku Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków z dnia 5 kwietnia 2022 r. dotyczącego wstrzymania wykonania postanowienia Wójta Gminy M.z dnia 3 grudnia 2021 r.
Z kolei zdaniem organu odwoławczego z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na etapie realizacji przedsięwzięcia istniała ostateczna decyzja
w zakresie środowiskowych uwarunkowań, która następnie po jego realizacji została wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast przepisy Prawa budowlanego dają możliwość prowadzenia postępowania środowiskowego dla już zrealizowanych inwestycji. W tym przedmiocie Kolegium przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt II OSK 764/16, z którego wynika, że "jeżeli inwestycja została już zrealizowana, a inwestor ubiega się o decyzję środowiskową, to wszczęcie tzw. postępowania legalizacyjnego (prowadzonego na podstawie art. 48 i 49 Prawa budowlanego) przed organem nadzoru budowlanego nie stanowi okoliczności warunkującej wydanie decyzji środowiskowej. Innymi słowy, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej niezależnie od tego, czy dla tej inwestycji toczy się postępowanie legalizacyjne".
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że następczy charakter decyzji legalizacyjnej oznacza, że wymóg uzyskania decyzji środowiskowej dotyczy nie tylko etapu postępowania legalizacyjnego, ale i stanu jeszcze przed jego wszczęciem. Dopuszczalne jest więc prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej, niezależnie od tego, czy w stosunku do tej inwestycji wszczęte zostało postępowanie legalizacyjne.
Tym samym Kolegium uznało, że brak jest przeszkód do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji wykonanego już przedsięwzięcia. SKO zaznaczyło, że mając na uwadze charakter objętego postępowaniem wznowieniowym postanowienia z dnia 3 grudnia 2021 r. które dotyczy uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - jego wykonanie nie może podlegać wstrzymaniu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Towarzystwo Ochrony Przyrody (dalej skarżący) wniosło o:
- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO w S. z dnia 22 września 2022 r. - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a., z uwagi na zaistniałe naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia.
- uchylenie w całości postanowienia Wójta Gminy M. - z dnia 28 kwietnia 2022 r., z uwagi iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa - zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania,
- zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. - mającym istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 71 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej dalej ustawą "ocenową" oraz art. 72 ust. 1 pkt. 1 i 3 tej ustawy - ponieważ błędnie wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy – iż można ustalić (i wcześniej uzgodnić) środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia - w okolicznościach, gdy wydano już dla niego ostateczną decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak również ostateczne pozwolenie na budowę i budowa ta została definitywnie ukończona - czemu organy obu instancji nie zaprzeczyły,
3) przepisów rozdziału 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (art. 48 i art. 49 tej ustawy) - gdyż błędnie przyjęto iż w omawianej sprawie jest lub może być niezbędne przeprowadzenie dla ukończonej w budowie omawianej inwestycji postępowania legalizacyjnego, dla którego konieczne jest uzyskanie decyzji środowiskowej.
4) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., w związku z art. 144 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie w zaskarżonym postanowieniu i z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. (poprzez jego nie zastosowanie) - gdyż postanowienie Wójta Gminy M. z dnia 28 kwietnia 2022 r. wydane po wznowieniu postępowania w omawianej sprawie - powinno zostać uchylone w całości, wraz z orzeczeniem o odmowie wydania postanowienia "uzgadniającego" na rzecz Burmistrza K., bądź - też o umorzeniu dalszego postępowania w sprawie tego uzgodnienia - z uwagi na bezprzedmiotowość ustalania środowiskowych uwarunkowań w zaistniałym stanie faktycznym.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął postawione zarzuty, akcentując, iż ponowne ustalenie przez Burmistrza K. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji tymczasowego progu podpiętrzającego wody W. przy Elektrowni "K." jest bezprzedmiotowe. Również na skutek wznowienia postanowienie Wójta Gminy M. z 3 grudnia 2021 r. powinno zostać uchylone – jako bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga Towarzystwa Ochrony Przyrody nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.
Kontroli sądowej podlegało postanowienie wydane w postępowaniu wznowieniowym, czyli jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji stwierdzające, że 1) wydanie postanowienia znak: [...]z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]" nastąpiło z naruszeniem prawa z uwagi na brak udziału wszystkich stron postępowania; 2) nie uchylać postanowienia znak: [...] z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji o uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]" z uwagi na fakt, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie wznowienie postepowania (postanowienie z 24 marca 2022 r.) oraz to, że po wznowieniu postępowania, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie ustalające wystąpienie przesłanki wznowieniowej, jaką w tym wypadku było pominięcie strony w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznego postanowienia z 3 grudnia 2021 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Wójta Gminy M. postanowienia znak [...] z 3 grudnia 2021 r., którym to postanowieniem Wójt pozytywnie uzgodnił projekt decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]", zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] położonych w miejscowości S. G., gmina K. oraz na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości A. Ś., gmina M., które stało się ostateczne w dniu 15 grudnia 2021 r.
Skarżące Towarzystwo Ochrony Przyrody, co nie było kwestionowane, brało udział w postępowaniu głównym dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na realizacji tymczasowej przegrody W. w gminie K. oraz w gminie M. – w km [...] szlaku żeglugowego tej rzeki. Zatem skarżący powinien być stroną postępowania w tzw. postępowaniu wpadkowym dotyczącym uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Tymczasowa przegroda piętrząca wodę na rzece W. w km [...]". Wójt Gminy M. pominął skarżącego
w powyższym postepowaniu uzgodnieniowym.
Z uwagi na pominięcie skarżącego jako strony postępowania, Wójt nie doręczał skarżącej żadnych zawiadomień, jak również skarżący nie otrzymał postanowienia z 3 grudnia 2021 r., należy uznać, że słusznie w związku z powyższym Wójt stwierdził, że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Wójta Gminy M. z 3 grudnia 2021 r.
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że art. 151 § 1 i 2 k.p.a. reguluje rodzaje zakończenia postępowania w sprawie wznowienia. Zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. jedną
z decyzji/postanowień kończących postępowanie w sprawie wznowienia jest decyzja/postanowienie stwierdzająca/e wydanie zaskarżonego postanowienia
z naruszeniem prawa, które organ wydaje gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., które wyłączają dopuszczalność uchylenia postanowienia w trybie wznowienia. Zakończenie postępowania postanowieniem stwierdzającym wydanie postanowienia z naruszeniem prawa może nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania co do podstaw wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Przepis art. 151 § 2 k.p.a., w sytuacji stwierdzonej przez organ wadliwości postępowania wymaga, aby organ wydając postanowienie w postępowaniu wznowieniowym stwierdził, że poddane wznowieniu postanowienie zostało wydane
z naruszeniem prawa oraz podał z jakich powodów, pomimo stwierdzonej wadliwości wskazanej w art. 145, art. 145a i art. 145b k.p.a., odstępuje od jego uchylenia (por. wyrok NSA z 12.10.2017 r., sygn. akt II OSK 220/16). Jednocześnie obowiązkiem organu, po ustaleniu, że postanowienie ostateczne było dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. jest zatem rozpoznanie
i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej postanowieniem ostatecznym. Jak wskazuje się
w doktrynie, postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero przeprowadzenie postępowania co do istoty może doprowadzić do stwierdzenia przez organ, że co prawda doszło do naruszeń procesowych przy rozpoznawaniu sprawy, ale nie miały one żadnego znaczenia, gdyż i tak zapadłaby decyzja tej samej treści.
Zastosowanie przesłanki określonej w art. 146 § 2 k.p.a. może nastąpić tylko
w razie, gdy nowa decyzja/postanowienie odpowiadałaby w swojej istocie decyzji/postanowieniu dotychczasowej, a więc treść rozstrzygnięcia musi pokrywać się w całości z rozstrzygnięciem przyjętym w decyzji ostatecznej (tak B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 14. Warszawa 2016, s. 680). Zatem organ miał obowiązek zastosować przepisy prawa materialnego w taki sposób, jakby na nowo prowadził postępowanie w przedmiocie wydania postanowienia uzgodnieniowego. Podkreślić przy tym należy, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu zwykłym ma zagwarantowane prawo, że po wznowieniu postępowania organ przeprowadzi postępowanie w taki sposób jakby ponownie "odżyło" postępowanie, w którym nie brała bez własnej winy udziału. Przesłanka wynikająca z art. 146 § 2 k.p.a., zakłada, że nie wszystkie wady postępowania administracyjnego mają znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wyjawienie tych wad i ich usunięcie we wznowionym postępowaniu prowadzi często do konstatacji, że pomimo usunięcia tych wad, treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem. W tym wypadku nie uchyla się więc zaskarżonego postanowienia, natomiast w uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. należy wykazać, jakiego naruszenia prawa procesowego dopuścił się organ administracji w poprzednim postępowaniu oraz że naruszenie to nie miało żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Jak wynika z powyższego, organ powinien wykazać, że gdyby nawet uchylił zaskarżone postanowienie z powodów procesowych, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, to podjęte nowe rozstrzygnięcie w sprawie byłoby tożsame
z rozstrzygnięciem dotychczasowym.
Zatem, jeżeli po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy w wyniku wznowienia postępowania organ ustali, że mogłaby zapaść wyłącznie postanowienie odpowiadające w swej istocie postanowieniu dotychczasowemu, wówczas nie uchyla postanowienia ostatecznego. W takiej sytuacji (gdy w zwykłym postępowaniu strona nie brała udziału), a zapadłoby postanowienie odpowiadające w swej istocie postanowieniu dotychczasowemu, organ wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a., tzn. ogranicza się do stwierdzenia wydania postanowienia (decyzji) z naruszeniem prawa ze wskazaniem tych okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji/postanowienia (por. wyrok NSA z 24 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 544/16).
W kontrolowanej sprawie organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wbrew zrzutom skargi w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo uznało, że
w realiach rozpoznawanej sprawy mogłoby zapaść wyłącznie postanowienie odpowiadające w swej istocie postanowieniu dotychczasowemu.
Przypomnieć należy, że z akt sprawy wynika, iż na etapie realizacji przedsięwzięcia istniała ostateczna decyzja w zakresie środowiskowych uwarunkowań, która następnie po jego realizacji została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skarżący nie brał udziału w postępowaniu wpadkowym – uzgodnieniowym dotyczącym wydanego postanowienia przez Wójta Gminy M. w dniu 3 grudnia 2021 r., chociaż brał udział w postepowaniu głównym. Po wznowieniu postepowania podnosił, iż przedsięwzięcie zostało całkowicie ukończone w budowie i jest regularnie eksploatowane przez Elektrownię K.. Zatem bezprzedmiotowe jest wydanie decyzji i postanowienia (pismo 5 kwietnia 2022 r.). Podobne argumenty zostały wywiedzione w skardze skierowanej do Sądu.
Odnosząc się do powyższej kwestii, Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie generalnie (za wyjątkiem wyroku z dnia 10 listopada 2015 r., II OSK 542/14) dominuje pogląd, że decyzja taka może być wydana dla już istniejącej inwestycji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., II OSK 2147/11, z dnia 26 października 2011 r., II OSK 1820/11 oraz z dnia 3 lutego 2010 r., II GSK 6/10, wyrok z dnia 27 sierpnia 2014 r., II OSK 470/13, orzeczenia.nsa.gov.pl; K. Gruszecki, Uwarunkowania środowiskowe dla realizowanych przedsięwzięć, Samorząd Terytorialny 2013, nr 7-8, s. 61). Ustawa o dostępie do informacji o środowisku nie wyklucza bowiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w stosunku do inwestycji zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z dnia 28.10.2016 r. sygn. II OSK 764/16, cbois), że z literalnego brzmienia przepisu art. 49 ust. 4 a ustawy Prawo budowlane wynika, że decyzję legalizacyjną można wydać po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Następczy charakter decyzji legalizacyjnej oznacza, że wymóg uzyskania decyzji środowiskowej dotyczy nie tylko etapu postępowania legalizacyjnego, ale i stanu jeszcze przed jego wszczęciem. Zainicjowanie postępowania legalizacyjnego nie należy tylko do kompetencji organu nadzoru budowlanego. Może tego dokonać również inwestor. Może więc on być zainteresowany w uzyskaniu decyzji środowiskowej celem złożenia stosownego wniosku o legalizację samowoli budowlanej, np. w ramach samowolnej zmiany sposobu użytkowania, która to zmiana w odniesieniu do przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących na środowisko wymaga uzyskania pozwolenia na budowę co wynika z art. 29 ust. 3 w zw. z art. 71 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd podziela pogląd, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej niezależnie od tego, czy w stosunku do tej inwestycji wszczęte zostało postępowanie legalizacyjne.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że są one nieuzasadnione. Za chybiony Sąd uważa wywód skarżącego stwierdzający, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stanowisko Sądu poniekąd wiąże się ze stwierdzeniem, że dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji już zrealizowanej niezależnie od tego, czy w stosunku do tej inwestycji wszczęte zostało postępowanie legalizacyjne. Nie zachodziła w ocenie Sądu jak podnosi skarżący - okoliczność odmowy wydania postanowienia uzgadniającego na rzecz Burmistrza K., a tym samym po wznowieniu postępowania jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego.
Udział skarżącego w postepowaniu wznowieniowym wiąże się z możliwością przedstawienia swojego stanowiska i dowodów w sprawie. Powyższe uprawnienie nie oznacza jednak gwarancji wydania innego postanowienia, od tego które zapadło
w postępowaniu zwykłym, w którym skarżący bez swojej winy nie brał udziału. Innymi słowy, argumentacja podnoszona w tym postępowaniu nie była tą mogącą doprowadzić do wydania postanowienia rozstrzygającego w sposób odmienny. Rozstrzygnięcie sprawy zależało od tego czy organ rozstrzygający sprawę w postępowaniu wznowieniowym uzna podnoszone argumenty za zasadne, tym samym mające wpływ na wydawane rozstrzygnięcie.
Końcowo Sąd zaznacza, że kontrolował wyłącznie zaskarżone postanowienie uzgodnieniowe, wydane po wznowieniu (postanowienie SKO z 22 września 2022 r.,
w tym postanowienie organu I instancji). Sąd nie rozpoznawał w żadnym aspekcie decyzji zapadających w postępowaniu głównym dotyczącym decyzji środowiskowej, ani nie odnosił się do tego postepowania.
Skoro podniesione w skardze argumenty nie zostały uznane za zasadne, jednocześnie Sąd nie stwierdził naruszeń, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę
z urzędu, to nie mogło dojść do uwzględnienia skargi.
Mając na uwadze zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI