VIII SA/WA 96/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-11-09
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie robótstwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjneroboty budowlanelegalizacja budowyGINBWSA

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych samowolnie wybudowanej masarni.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych samowolnie wybudowanej masarni, argumentując m.in. błędnym zastosowaniem przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. zamiast przepisów z 1974 r. Sąd uznał, że budowa obiektu miała miejsce po 1995 r., co uzasadnia zastosowanie obecnych przepisów i procedury legalizacyjnej. WSA oddalił skargę, uznając, że organy administracji nie naruszyły prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych przy samowolnie wybudowanej masarni wraz z dobudowaną wiatą. Skarżący zarzucał organom błędy proceduralne i materialne, w tym zastosowanie niewłaściwych przepisów Prawa budowlanego (zamiast przepisów z 1974 r. powinny być stosowane przepisy z 1994 r.) oraz nierzetelne ustalenie stanu faktycznego. Sąd uznał, że analiza zdjęć lotniczych jednoznacznie wskazuje, iż budowa obiektu miała miejsce po 1 stycznia 1995 r., co uzasadnia zastosowanie Prawa budowlanego z 1994 r. i procedury legalizacyjnej z art. 48 tej ustawy. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i służy jedynie ocenie wad tkwiących w samym akcie administracyjnym, a nie ponownej merytorycznej ocenie sprawy. Oddalając skargę, sąd stwierdził, że organy administracji nie naruszyły przepisów prawa, a zarzuty skarżącego nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli budowa została zrealizowana po 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., nawet jeśli pierwotna część obiektu powstała wcześniej.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na analizie zdjęć lotniczych, które wykazały, że sporne obiekty pojawiły się na zdjęciach z lat 1997 i 2001, co oznacza, że budowa miała miejsce po 1 stycznia 1995 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy te stosuje się do budowy zrealizowanej po 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę, wstrzymując roboty i nakładając obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia wydanego bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

P.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura wstrzymania robót budowlanych i legalizacji samowoli budowlanej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności.

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy postanowień w postępowaniu administracyjnym.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Prawo budowlane z 1974 r.

Ustawa z dnia 29 października 1974 r. Prawo budowlane

Przepisy, które skarżący błędnie uważał za właściwe dla części obiektu.

P.b. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis, który skarżący uważał za niezastosowany.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa obiektu miała miejsce po 1 stycznia 1995 r., co uzasadnia zastosowanie Prawa budowlanego z 1994 r. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie jest trzecią instancją i nie służy ponownej ocenie materiału dowodowego. Wady aktu administracyjnego muszą tkwić w samym akcie, a nie w postępowaniu, które do niego doprowadziło.

Odrzucone argumenty

Budowa pierwotnej bryły masarni zakończyła się przed 1995 r. i stanowiła samodzielną całość. Zastosowanie niewłaściwych przepisów Prawa budowlanego (zamiast ustawy z 1974 r.). Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak powiadomienia o czynnościach kontrolnych. Brak podstaw do nakazania zabezpieczenia obiektu.

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne. Rażące naruszenie prawa [...] określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia muszą tkwić w samej decyzji/postanowieniu, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jego wydania.

Skład orzekający

Justyna Mazur

przewodniczący

Iwona Owsińska-Gwiazda

członek

Sławomir Fularski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji/postanowień w postępowaniu administracyjnym, a także stosowania Prawa budowlanego w przypadku budów rozpoczętych przed i po 1 stycznia 1995 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i postępowania o stwierdzenie nieważności, z naciskiem na ograniczone ramy postępowania nadzorczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego problemu samowoli budowlanej i procedury administracyjnej, ale zawiera ciekawe rozważania na temat zakresu postępowania o stwierdzenie nieważności.

Kiedy samowola budowlana staje się nieważna? Sąd wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 96/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur /przewodniczący/
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OZ 478/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1 w zw. z art. 158 par. 1 oraz art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A. J. (dalej także jako: "skarżący", "strona"), na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB", "organ I instancji") z dnia 23 września 2021 r. nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...] PINB
w R. zawiadomił o przeprowadzeniu czynności kontrolnych w dniu [...] lutego 2020 r. w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej polegającej na budowie budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w miejscowości A. gm. J.-[...].
W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2020 r. organ powiatowy ustalił, że na działce nr [...] w miejscowości A. [...] gm. J. [...] znajduje się mały zakład masarski w budynku o wymiarach ok. 17,00 m x 6,90 m konstrukcji murowanej z dachem jednospadowym pokrytym płytą warstwową
i eternitem. Zgodnie z oświadczeniem A. J. przedmiotowy budynek jest budynkiem produkcyjnym dla rolnictwa. Do tegoż budynku przylega budynek gospodarczy o wymiarach ok. 12,80 m x 4,25 m, który był kiedyś letnią kuchnią. Do tych budynków od strony wschodniej dobudowano obiekt z płyty warstwowej
z dachem jednospadowym o wymiarach ok. 3,40 m x 11,30 m oraz dwie wiaty
z blachy trapezowej o wymiarach ok. 5,50 m x 7,90 m i ok. 7,30 m x 3,60 m. A. J. nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących ww. obiektów budowlanych. Właściciel posiada projekt technologiczny przystosowania budynku istniejącego dla potrzeb zakładu przetwórstwa mięsnego opracowany w lutym 2007 r. i projekt technologiczny zakładu rozbioru produkcji produktów mięsnych w ramach działalności marginalnej, lokalnej ograniczonej opracowany w maju 2017 r. Dwie wiaty z blachy trapezowej powstały w 2007 r. i stanowią zadaszenie nad wędzarką, natomiast budynek z płyty warstwowej wykonano w 2017 r. z przeznaczeniem na chłodnię.
W odpowiedzi na pisma organu powiatowego, Urząd Gminy J.- [...] przekazał mu informację, iż w zasobach archiwalnych urzędu brak jest dokumentów potwierdzających, że wydano pozwolenie na budowę, bądź przyjęto zgłoszenie na budowę budynku chłodni i masarni na działce nr [...] w miejscowości A., gm. J.- [...]. Również Starostwo Powiatowe w R., przy piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., wskazało, iż nie prowadzono postępowania administracyjnego w sprawie budowy masarni.
Pismem z dnia [...] maja 2020 r. Główny Geodeta Kraju przesłał organowi I instancji zdjęcia lotnicze działki nr [...] w miejscowości A. wykonane w latach 1991 r., 1997 r., 2001 r. 2007 r. 2011 r. 2014 r., 2017 r., 2019 r.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2020 r. Nr [...] MWINB, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.; dalej: "P.b."), nakazał A. J. wstrzymanie robót budowlanych przy budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą (obiekty posiadają wspólną konstrukcję dachu, wspólną ścianę i wspólne pokrycie) o łącznych wym. 14,0 x 6,90 i pow. zabudowy 96,6 m2 na działce nr ew. [...] w miejscowości A. gm. J. – [...]. Jednocześnie nałożono na A. J. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] marca 2021 r. dokumentów legalizacyjnych.
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. A. J. wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z niedokładnym i nierzetelnym przeprowadzeniem postępowania przez organ I instancji. Zdaniem strony, w sprawie winny być zastosowane przepisy prawa budowlanego z 1974 r. dla budynku części masarni wybudowanego przed 1995 r., zaś w stosunku do dobudowy pomieszczeń chłodni i wiaty mają zastosowanie inne przepisy. Ponadto wnioskodawca podniósł, że nierzetelnie oceniono istniejącą sytuację budynków - przyjęto budynek masarni jako całość, a nie jako odrębne budynki. Jego zdaniem, w przypadku jakichkolwiek wątpliwości prawnych organ winien interpretować przepisy na korzyść obywatela.
Postanowieniem z 23 września 2021 r. MWINB, na podstawie art. 156 § 1
w zw. z art. 158 § 1 oraz art. 126 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu powiatowego z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...].
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, powtarzając argumentację przedstawioną we wniosku wszczynającym postępowanie nieważnościowe.
Rozpatrując ww. zażalenie, organ odwoławczy, wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia postanowieniem z [...] listopada 2021 r., orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji z [...] września 2021 r. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy podzielił ustalenia MWINB, że z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że budowa budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą na działce nr ew. [...] została zrealizowana po dniu [...] stycznia 1995 r. Zdaniem GINB, świadczy o tym przede wszystkim analiza zdjęć lotniczych otrzymanych od Głównego Geodety Kraju przy piśmie z dnia [...] maja 2020 r. Organ odwoławczy zauważył, iż pomimo, że zdjęcie z 1991 r. jest bardzo nieczytelne, to jednak już te z 1997 r. oraz 2001 r. są wystarczająco dobrej jakości by stwierdzić, że budynek masarni powstał w czasie pomiędzy ich wykonaniem. Późniejsze zdjęcia potwierdzają jedynie dalszą samowolną rozbudowę obiektu.
W związku z powyższym, GINB zarzuty wniosku uznał za bezpodstawne, podobnie jak te dotyczące błędnej kwalifikacji obiektu. W jego ocenie, wykonane podczas kontroli obiektu zdjęcia jednoznacznie wskazują na to, że pierwotny budynek masarni został w następnych latach rozbudowany o kolejne elementy w taki sposób, że są one trwale z nim połączone i tworzą jedną całość. Trudno sobie wyobrazić, aby poszczególne części - w tym rzekoma wiata - mogły zostać wyodrębnione od pierwotnego budynku. Tym samym uznał, że prawidłowo postępowanie legalizacyjne prowadzone jest względem całości obiektu istniejącego na działce nr [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie uznał, iż budowa budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą o łącznych wymiarach 14,4 m x 6,9 m na działce nr [...] w miejscowości A., gm. J. [...] została zrealizowana po dniu [...] stycznia 1995 r., a więc pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r. bez uzyskania przez inwestora stosownego pozwolenia na budowę. Z tego względu prawidłowo wdrożył procedurę określoną w art. 48 P.b. nie naruszając prawa, a tym bardziej w sposób rażący. Dalej GINB przytoczył brzmienie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., uznając, że nie można zarzucić badanemu postanowieniu z dnia 29 lipca 2020 r. wady rażącego naruszenia ww. przepisu, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani żadnych innych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie nieważnościowe służy jedynie ocenie prawidłowości rozstrzygnięcia
w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który posłużył do jego wydania. Postępowanie to nie jest zatem "trzecią instancją" i nie może prowadzić do dokonywania nowych ustaleń, czy też weryfikacji dotychczasowych w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. Nadmienił także, że sankcja rozbiórki obiektu budowlanego nie jest nakładana bezwzględnie, a celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego
z obowiązującym prawem.
Skargę na ww. postanowienie GINB z 19 listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie postanowienia organu I i II instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Autor skargi zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa tj.:
1) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zupełnie błędne, oderwane od faktów, sprzeczne z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego uznanie, że budowa budynku masarni (pierwotnej bryły) nie została zakończona przed 1995 r., ponieważ stanowiła z dobudowanymi później częściami funkcjonalną całość, podczas gdy pierwotna bryła budynku masarni, czyli wolnostojący obiekt budowlany wybudowany przez 1995 r. stanowiła samodzielną, zwartą konstrukcyjnie i funkcjonalnie całość spełniającą definicję obiektu budowlanego w rozumieniu zarówno art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 1974 r. Prawo budowlane, jak i obecnej ustawy, co wynika choćby z dowodu w postaci zdjęć lotniczych z 1991 r. na których pomimo ich względnej czytelności widać zarys budynku oraz co najważniejsze, był to budynek w pełni wykończony i eksploatowany zgodnie ze swoim ówczesnym przeznaczeniem już przed 1995 r.;
2) art. 10 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o terminie czynności kontrolnych, oględzin przedmiotowych budynków, co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy;
3) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia PINB w R. w sytuacji, gdy to postanowienie zostało wydane w oparciu o błędną podstawę prawną i z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ administracji zastosował w stosunku do wszystkich budynków niewłaściwe przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zamiast przepisów ustawy z dnia 29 października 1974 r. Prawo budowlane;
4) art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy budynek masarni powstał przed 1.01.1995 r., co wymusza zgodnie z ww. przepisem zastosowanie do tego budynku przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a nie przepisów obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane;
5) ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez jej niezastosowanie w sytuacji, gdy budynek masarni powstał przed 1.01.1995 r., a to oznacza, że powinno się do niego stosować normy prawne obowiązujące przed 1.01.1995 r., czyli ww. ustawę;
6) art. 48 ust. 2 pkt 1 P.b., poprzez jego błędną wykładnię w sytuacji, gdy PINB nie miał absolutnie żadnych podstaw do nakazania zabezpieczenia obiektu, ponieważ brak jest jakiegokolwiek zagrożenia życia i zdrowia ludzi, a co więcej w ogóle nie wyjaśnił dlaczego nakazał zabezpieczenie obiektu. Organ administracji w ogóle nie dostrzegł tych rażących naruszeń prawa przez PINB.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa
i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydając zaskarżone postanowienie, nie naruszył przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 listopada 2021 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2021 r. nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. Nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych przy budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą (obiekty posiadają wspólną konstrukcję dachu, wspólną ścianę i wspólne pokrycie) o łącznych wymiarach ok. 14,4 m x 6,9 m, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości A. gm. J. [...], nakazującego zabezpieczenie obiektu w sposób uniemożliwiający dostęp osób postronnych oraz nakładającego na A. J. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...].03.2021 r., wskazanych w nim dokumentów.
Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie GINB, nie zostało wydane
z naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc i wskazanych w skardze art. 7, art. 10, art. 77, art. 79 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. a także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym wskazanego w skardze art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
Podkreślenia wymaga, że postanowienia MWINB oraz GINB wydane zostały w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji /postanowienia, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia -
w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.
Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja/postanowienie jest dotknięte jedną
z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym - odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym - nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja/postanowienie, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia -
w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia PINB w R. nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. w związku z zaistnieniem przesłanki zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a które było podstawą wniosku skarżącego, określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, że rażące naruszenie prawa występuje
w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Podkreślić przy tym trzeba, że rozpatrując sprawę w omawianym trybie, organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanego rozstrzygnięcia, a ewentualna późniejsza zmiana prawa czy zmiana okoliczności faktycznych, nie może mieć wpływu na dokonywaną przez niego ocenę. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia muszą tkwić
w samej decyzji/postanowieniu, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jego wydania.
W ocenie Sądu kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie PINB, nie jest dotknięte tego rodzaju wadą i organy obu instancji słusznie odmówiły stwierdzenia jego nieważności.
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej należy wskazać, że kwestionowane postanowienie PINB w R. z dnia [...] lipca 2020 r. zostało wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W myśl art. 48 ust. 2 tej ustawy, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów,
w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1); dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Wskazane powyżej postanowienie PINB w R. z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczy wstrzymania robót budowlanych przy budynku masarni wraz z dobudowaną do niego wiatą o łącznych wym. 14,0 x 6,90 i pow. zabudowy 96,6 m2 na działce nr ew. [...] w miejscowości A. gm. J. – [...].
Z akt sprawy wynika, że budowa tych budynków została zrealizowana po dniu [...] stycznia 1995 r., a więc w sprawie miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. i procedura legalizacyjna przewidziana w art. 48 tej ustawy. W ocenie Sądu, powyższe organy orzekające prawidłowo wywiodły dokonując analizy zdjęć lotniczych nadesłanych przez Głównego Geodetę Kraju. Zasadnie uznały bowiem, że sporne obiekty pojawiły się na zdjęciach z 1997 r. i 2001 r., na podstawie których organy stwierdziły, że budynek masarni powstał w czasie pomiędzy wykonaniem tychże zdjęć. Na uwagę zasługuje fakt, że szczegółowy wypis z kartoteki budynków znajdujących się na działce o nr ew. [...] położonej
w miejscowości A. gm. J. [...] zawiera wykaz budynków wybudowanych przed dniem [...] stycznia 1995 r., jednakże nie wynika z niego, aby którykolwiek z tych obiektów stanowił budynek masarni wraz z dobudowaną wiatą
o łącznej powierzchni ok 96,6 m2, co potwierdza protokół oględzin z [...] lutego 2020 r. Ponadto Sąd zauważa, że skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji na potwierdzenie swoich twierdzeń, że budynek masarni został wybudowany przed 1995 r. i mógł być już wówczas w pełni użytkowany. Sąd za nieuzasadniony uznał zatem zarzut naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia organ bada jedynie, czy w odniesieniu do określonego postanowienia zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a więc kwalifikowane wady tkwiące w samym postanowieniu, a nie w prowadzonym przed jego wydaniem postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ dokonuje oceny zgodności z prawem kwestionowanego aktu (decyzji, postanowienia) według stanu faktycznego i prawnego w dniu jego wydania, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności takiego aktu, nie prowadzi dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, na podstawie którego została wydana kwestionowana decyzja czy postanowienie (wyroki NSA: z 24 września 2019 r., II OSK 2484/18, z 6 marca 2018 r., II OSK 1190/16, z 28 listopada 2012 r., II OSK 1345/11, z 24 stycznia 2014 r., II OSK 2044/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Sąd zauważa również, że w orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, że naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. (np. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie). W konsekwencji inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Stąd ocena postępowania dowodowego może nastąpić jedynie w ramach postępowania odwoławczego, a także w toku postępowania, o którym mowa w art. 145 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., I OSK 2385/15, LEX nr 2760315, wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 1484/17. Taka sytuacja
w sprawie niniejszej nie zaistniała.
Konkludując, Sąd uznaje za słuszne stanowisko organów orzekających
o braku podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia PINB w R. z dnia [...] lipca 2020 r., wobec nie zaistnienia żadnej z przesłanek o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie nadzorcze wnikliwie, co znajduje wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z kolei zarzuty skargi, nie potwierdzone jakimkolwiek materiałem dowodowym, stanowią jedynie polemikę
z organem, uzasadnioną interesem skarżącego.
Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI