VIII SA/Wa 933/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd uchylił decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod drogę gminną. Kluczowym powodem uchylenia było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej (zrid) przez Wojewodę, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania i brak podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty dotyczącą ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod inwestycję drogową. Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej (zrid) została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewodę decyzją z 29 listopada 2022 r., co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania i skutkuje brakiem podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania. Sąd podkreślił, że dla ustalenia odszkodowania wymagane jest, aby decyzja zrid była ostateczna, a w momencie orzekania przez sąd okazało się, że została ona uchylona. W związku z tym, sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących zasadności wyceny ogrodzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania, jeśli decyzja zrid została uchylona.
Uzasadnienie
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (zrid) musi być ostateczna, aby można było ustalić odszkodowanie. Jeśli decyzja zrid została wyeliminowana z obrotu prawnego (np. przez uchylenie jej przez organ wyższej instancji lub sąd), traci ona moc prawną, co skutkuje brakiem podstawy do ustalenia odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4b
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4g
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 18 § ust. 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 130 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
specustawa drogowa art. 11g
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa drogowa art. 11f
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej (zrid) została wyeliminowana z obrotu prawnego, co skutkuje brakiem podstawy do ustalenia odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące zasadności wyceny ogrodzenia i jego lokalizacji, które nie zostały rozstrzygnięte z uwagi na uchylenie decyzji z innych przyczyn.
Godne uwagi sformułowania
Eliminacja z obiegu prawnego decyzji Starosty [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Każdorazowo bowiem przepisy specustawy dla ustalania odszkodowania wymagają aby decyzja zrid była ostateczna.
Skład orzekający
Iwona Szymanowicz-Nowak
przewodniczący
Justyna Mazur
członek
Renata Nawrot
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod inwestycje drogowe w sytuacji, gdy decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej (zrid) została wyeliminowana z obrotu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyeliminowania decyzji zrid z obrotu prawnego w trakcie postępowania odszkodowawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest formalne potwierdzenie ostateczności decyzji zezwalającej na inwestycję (zrid) przed ustaleniem odszkodowania, co może prowadzić do uchylenia decyzji odszkodowawczej z przyczyn proceduralnych.
“Decyzja o odszkodowaniu uchylona przez WSA z powodu błędu formalnego w decyzji o zezwoleniu na inwestycję.”
Dane finansowe
WPS: 29 558 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 933/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 176
art. 12 ust. 4 pkt 2, ust. 4b, ust. 4g, art. 18 ust. 1,
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty L. z 29 sierpnia 2022 r. znak: [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Burmistrza Miasta i Gminy L. kwotę 4425 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda M. decyzją z 17 października 2022 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy L., utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z 29 sierpnia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność Miasta i Gminy L., przeznaczoną na realizację inwestycji drogowej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją Nr [...], z 1 grudnia 2021 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Starosta L. zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia dla Miasta i Gminy L. na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej ulicy G. w miejscowości L.. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowa decyzja nie jest ostateczna co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Nieruchomość stanowiąca własność M. S., położona w gminie L. – miasto, obręb 0001 L., oznaczona jako działka nr [...]o powierzchni 0,0045 ha, została wydzielona z działki nr [...], przeznaczona została na realizację inwestycji celu publicznego polegającego na budowie drogi gminnej.
Starosta L. decyzją z dnia 29 sierpnia 2022 r. znak: [...] ustalił odszkodowanie w wysokości 29 558,00 zł na rzecz M. S., za prawo własności rzeczonej nieruchomości, która stanie się własnością Miasta i Gminy L. z dniem, w którym decyzja Starosty L. Nr [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. znak: [...] stanie się ostateczna oraz zobowiązał Burmistrza Miasta i Gminy L. do wypłaty ustalonego odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Burmistrz Miasta i Gminy L. złożył odwołanie, podnosząc, iż Starosta L. określił wartość rynkową kosztu nabycia prawa własności gruntu nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję wraz ze zlokalizowanym na niej składnikiem budowlanym. Zdaniem odwołującego Burmistrza Miasta i Gminy L. w związku z faktem, że składnik budowlany znajduje się poza terenem określonym liniami rozgraniczającymi teren inwestycji stanowiącymi jednocześnie linie podziału nieruchomości, nie powinien stanowić przedmiotu wyceny i ustalenia za nie odszkodowania, ponieważ pozostaje we władaniu dotychczasowego właściciela.
Rozpoznając odwołanie Wojewoda M. decyzją Nr [...], z 17 października 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej k.p.a.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej u.g.n.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia 30 sierpnia 2022 r. znak: [...].
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda M. omówił regulacje prawną odnoszącą się do przedmiotowej sprawy, wskazując, iż zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 176 ze zm., dalej specustawa drogowa).
Wyjaśnił dalej, że stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, nieruchomości wskazane w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego
w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji przez organ, który wydał decyzję
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa powyżej, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 12 ust. 4f ww. ustawy). Z kolei w myśl art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Art. 130 ust. 2 u.g.n. stanowi, iż ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.
Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania stanowił operat szacunkowy z dnia 24 lutego 2022 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego – R. M..
W operacie szacunkowym sporządzonym na potrzeby ustalenia odszkodowania za prawo własności wyżej opisanej nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość położona jest w mieście L., w odległości 1,2 km do 1,9 km od centrum gminy. Bezpośrednie sąsiedztwo wycenianej nieruchomości stanowią tereny mieszkaniowe. Nieruchomość ma kształt nieregularny, jest niezabudowana, posiada bezpośredni dostęp do drogi. Na nieruchomości znajdowało się ogrodzenie stalowe z bramą. Badając przeznaczenie planistyczne nieruchomości biegły ustalił, iż dla rzeczonej nieruchomości brak jest aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Biegły dokonał analizy kształtowania się cen nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, nieruchomości o przeznaczeniu pod tereny rolne i nieruchomości
o przeznaczeniu pod tereny zabudowy mieszkaniowej. Zakresem badania objęto okres od stycznia 2020 r. do lutego 2022 r. W wyniku przedmiotowej analizy rzeczoznawca majątkowy ustalił, iż w badanym okresie średnia cena gruntów pod drogi kształtowała się na poziomie 8,12 zł/m2 gruntów rolnych na poziomie 10,87 zł/m2, zaś średnia cena gruntów przeznaczonych pod tereny zabudowy mieszkaniowej na poziomie 51,41 zł/m2. Tym samym, biegły stwierdził, iż średnie ceny dla aktualnego sposobu użytkowania za grunty rolne lub mieszkaniowe na rynku lokalnym są wyższe od cen dla alternatywnego sposobu użytkowania (tj. dla gruntów przeznaczonych pod drogi)
i w związku z tym, przeprowadził wycenę na podstawie analizy wskazującej wyższy poziom cen, tj. dla aktualnego sposobu użytkowania.
Dla określenia wartości rynkowej prawa własności nieruchomości – działki nr [...]o powierzchni 0,045 ha zastosowano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Z analizy całokształtu zbioru cen transakcyjnych uzyskanych dla nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej oraz preferencji potencjalnych nabywców biegły ustalił, iż największy wpływ na cenę nieruchomości ma jej lokalizacja, sąsiedztwo i otoczenie, dostęp do drogi, parametry działki oraz dostęp do uzbrojenia. Po dokonaniu charakterystyki badanych nieruchomości o cenie minimalnej i cenie maksymalnej, a także nieruchomości wycenianej oraz zestawieniu ich cech, określono wartość 1 m2 gruntu nieruchomości wycenianej na kwotę 45,99 zł, tym samym oszacowano wartość rynkową gruntu nieruchomości położonej w gminie L. - miasto, obręb 0001 L., arkusz mapy 22, oznaczonej jako działka numer [...]o powierzchni 0,0045 ha na kwotę 2070,00 zł
Następnie określono wartość odtworzeniową składnika budowlanego znajdującego się na wywłaszczonej nieruchomości, tj. ogrodzenia stalowego z bramą, na kwotę łącznie 27 488,00 zł, w tym ogrodzenie na kwotę 23 744,00 zł oraz brama na kwotę 3 744,00 zł.
Konkludując, w ocenie organu odwoławczego, operat szacunkowy z dnia 24 lutego 2022 r., który stanowił podstawę do ustalenia odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w gminie L. - miasto, obręb 0001 L., arkusz mapy 22, oznaczoną jako działka numer [...]o powierzchni 0,0045 ha, został sporządzony
w oparciu o przepisy u.g.n. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555) i nie budzi zastrzeżeń pod względem formalnym.
Odnosząc się zaś do treści odwołania wniesionego przez Burmistrza Miasta
i Gminy L., w którym skarżący podniósł, iż składnik budowlany znajdujący się na wyżej opisanej nieruchomości nie powinien stanowić przedmiotu wyceny i ustalenia za niego odszkodowania, gdyż będzie on w ramach realizacji inwestycji drogowej odtworzony przez wykonawcę robot budowlanych, zgodnie z zawartą umową
i przedmiarem robot, wskazał, iż w opinii organu odwoławczego, jest to błędne stanowisko.
Konkludując Wojewoda M. stwierdził, że jeżeli ogrodzenie, z uwagi na trwałe związanie z gruntem, stanowiło część składową gruntu, to określona w operacie szacunkowym wartość przedmiotowej nieruchomości, według stanu nieruchomości
z dnia wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, powinna obejmować także wartość ogrodzenia wraz z bramą. W takim wypadku ustalona wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinna dotyczyć także ogrodzenia i bramy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie Burmistrz Miasta i Gminy L. (dalej skarżący), zaskarżając w całości decyzję Wojewody M., zarzucił jej naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
a) nierozpoznanie przez Wojewodę M. przedmiotu zaskarżenia zawartego w odwołaniu z dnia 14.09.2022 r., przez przyjęcie, że skarżący wnosi o uchylenie decyzji z tego powodu, iż składnik budowlany (ogrodzenie z bramą) będzie odtworzony przez Wykonawcę robot w ramach realizacji inwestycji drogowej, gdy w istocie odwołanie dotyczyło tego, iż składnik budowlany znajduje się poza wydzieloną nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...]tj. pozostaje na nieruchomości właściciela działki M. S. i nie powinien być przedmiotem wyceny;
b) brak wszechstronnego rozpoznania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że operat szacunkowy z dnia 24 lutego 2022 r. jest prawidłowy, nie budzi zastrzeżeń i stanowi podstawę do ustalenia odszkodowania
w sytuacji, gdy operat ten w zakresie ustalenia, że ogrodzenie usytuowane jest na wywłaszczonej działce [...] jest nieprawidłowy i w zasadzie w tym zakresie zupełnie nieweryfikowalny;
c) poczynienie nieprawidłowych ustaleń poprzez pominięcie ustaleń w zakresie usytuowania ogrodzenia z bramą i w konsekwencji błędne uznanie, że ogrodzenie wraz z bramą stanowi składnik wyceny, co doprowadziło do zawyżenia odszkodowania;
2. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 18 ust. 1 specustawy drogowej poprzez nie uwzględnienie, przy ustalaniu wysokości odszkodowania, stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej i ustalenie odszkodowania za składnik budowlany (ogrodzenie stalowe wraz z bramą), który to składnik nie znajduje się na wywłaszczonej nieruchomości;
b) art. 128 ust. 1 u.g.n., poprzez ustalenie odszkodowania nie odpowiadającego wartości wywłaszczanej nieruchomości tj. poprzez zawyżenie odszkodowania o wartość ogrodzenia stalowego z bramą tj. o kwotę 27 488 zł.
Skarżący wniósł o :
- uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty L.
z dnia 29 sierpnia 2022 r. znak: [...] w zakresie wysokości odszkodowania ponad kwotę 2070 zł;
- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;
ewentualnie wniósł o ;
- uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął postawione zarzuty, akcentując, iż na wywłaszczanej nieruchomości nie ma składnika budowlanego (ogrodzenia z bramą). Ogrodzenie z bramą znajduje się poza terenem inwestycji, na nieruchomości, która pozostaje własnością M. S., dlatego wysokość odszkodowania jest zawyżona.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jednak nie jest to zasada absolutna. Wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny z chwili wydania zaskarżonego aktu jest m.in. sytuacja, gdy wyrokiem sądu wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję (wcześniejszą), w oparciu o którą organ administracji publicznej wydał kolejną decyzję (późniejszą).
W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja z 17 października 2022 r. naruszała przepisy w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji nastąpiło z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
Podstawą materialnoprawną były przepisy ustawy z 10 kwietnia 2003 r.
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ("specustawa drogowa"). W myśl art. 12 ust. 4b. specustawy, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Wojewody M. z 17 października 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z 29 sierpnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
W toku postępowania Sąd ustalił, że doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Starosty L. z 1 grudnia 2021 r., Nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Istota sporu dotyczy zagadnienia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4b specustawy drogowej). Zgodnie z art. 12 ust. 4g ww. ustawy: jeżeli decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzje ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji
o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Przepis ten ma charakter szczególny w stosunku do regulacji zawartej w art. 12 ust. 4b specustawy drogowej.
Z zestawienia dat wynika, że w rozpoznawanej sprawie Starosta Powiatowy
w L. w dniu 1 grudnia 2021 r. wydał decyzje Nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (zrid).
W niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji Wojewoda M. (decyzja z 17 października 2022 r. Nr [...]) zaznaczył na wstępie, że decyzja Nr [...]
z 1 grudnia 2021 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (zrid), którą Starosta L. zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia dla Miasta i Gminy L. na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej ulicy G. w miejscowości L., nie jest ostateczna.
Jak wynika z ustaleń Sądu odwołanie od powyższej decyzji (zrid) zostało złożone do Wojewody M. przez Z. K., J. S., K. S.. Wojewoda M. rozpoznając odwołania, decyzją z 29 listopada 2022 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 11g specustawy drogowej, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty L. Nr [...] z 1 grudnia 2021 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, którą Starosta L. zatwierdził projekt budowlany i udzielił zezwolenia dla Miasta i Gminy L. na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej ulicy G. w miejscowości L., jednostka ewidencyjna [...], obręb nr 0001 L., gmina L., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (co wiadome orzekającemu składowi z urzędu), rozpoznając sprzeciw Burmistrza Miasta i Gminy L. od decyzji Wojewody M. z dnia 29 listopada 2022 r., Nr [...],
w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na realizacje inwestycji drogowej, w sprawie VIII SA/Wa 89/23, wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r. – oddalił sprzeciw. Wyrok jest nieprawomocny.
Powyższe zatem stanowi, iż ww. decyzja Starosty L. została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Jest rzeczą bezsporną, że przedmiotowe postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania poprzedzone zostało wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i w dacie wydania zaskarżonej decyzji w sprawie o odszkodowanie decyzja o zezwoleniu na realizacji inwestycji drogowej pozostawała w obrocie prawnym. Natomiast w dacie orzekania przez Sąd, okazało się, że Wojewoda M. decyzją z 29 listopada 2022 r. Nr [...] – uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty L. Nr [...] z 1 grudnia 2021 r. W takim przypadku mamy do czynienia po wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania, z sytuacją wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez właściwy organ i we właściwym trybie.
Powoduje to zdaniem Sądu brak podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania, a zatem stanowi konieczność uchylenia decyzji.
Eliminacja z obiegu prawnego decyzji Starosty L. z 29 sierpnia 2022 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej w myśl art. 11f specustawy drogowej, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Niezależnie od powyższego zawarty w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zwrot "w oparciu" wskazuje, że musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy decyzją organu a inną decyzją lub orzeczeniem sądu. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę innej decyzji, od nich zależnej (pochodnej), również musi dojść do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji lub orzeczenia sądu,
w oparciu o które została wydana ostateczna decyzja zależna. Do uchylenia decyzji,
w oparciu o którą została wydana inna decyzja, może dojść w wyniku wydania decyzji kasatoryjnej czy w szczególności w wyniku wydania wyroku sądu administracyjnego. Prawomocny wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego wywiera bowiem skutek
w postaci skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Regulacja prawna art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. dotyczy więc sytuacji, w której występuje ciąg działań prawnych, tj. gdy jedna decyzja stanowi podstawę do wydania drugiej (innej) decyzji. Natomiast wydanie tej drugiej decyzji nie jest możliwe bez uprzedniego wydania decyzji pierwszej. Owa zależność rozstrzygnięć jest w każdym przypadku analizowana
i badana w oparciu o regulacje materialnoprawne.
W realiach niniejszej sprawy doszło do uchylenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (zrid) – decyzją Wojewody M., co zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wyrokiem z 16 marca 2023 r. w sprawie VIII SA/Wa 89/23.
Stwierdzenie powyższych okoliczności skutkowało orzeczeniem przez Sąd
o uchyleniu decyzji.
Sąd zauważa, że na powyższą ocenę bez wpływu pozostają zawarte
w odpowiedzi na skargę twierdzenia organu, który nie uwzględnił okoliczności wydania decyzji przez Wojewodę M. z 29 listopada 2022 r. o uchyleniu w całości decyzji Starosty L. Nr [...]. Każdorazowo bowiem przepisy specustawy dla ustalania odszkodowania wymagają aby decyzja zrid była ostateczna. Ustalając zatem odszkodowanie, organ musi mieć pewność (a okoliczność ta musi wynikać z akt sprawy), że wobec nieruchomości co do której ma być ustalane odszkodowanie, wydana została ostateczna decyzja zrid.
Z uwagi na fakt, iż powyższa kwestia ma fundamentalne znaczenie dla oceny możliwości i zakresu realizacji planowanej inwestycji, w ocenie Sądu odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze jest przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania w kwocie 4425 zł orzeczono na podstawie art. 200
i 205 § 2 p.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyły się: kwota wpisu sądowego
w wysokości 825 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 3600 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI