VIII SA/Wa 93/25

VIII SA/Wa 93/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par.  1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 , art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1545
art. 6 ust. 1,  art. 8, art. 9 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 23 ust. 1
ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. O. i M. O. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 7 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 17 czerwca 2024 r. znak: [...]; 2) zasądza od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz skarżących A. O. i M. O. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem z 7 listopada 2024 r. znak: [...] Rzecznik Praw Pacjenta (dalej: Rzecznik PP, organ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie stwierdził naruszenia prawa A.T. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni, pacjentka) jako pacjenta do świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, z należytą starannością, do informacji o stanie zdrowia, do godności i intymności oraz do dostępu do dokumentacji medycznej przez M.Szpital Specjalistyczny Sp. z o.o. w R. (dalej: Szpital, podmiot leczniczy), utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z 17 czerwca 2024 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez organ w związku z wnioskiem z 1 lutego 2023 r., złożonym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, dotyczącym zastrzeżeń strony do świadczeń zdrowotnych udzielonych jej przez Szpital w trakcie porodu [...] sierpnia 2022 r. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni zgłosiła się około [...] rano do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego podmiotu leczniczego z powodu bólu pleców oraz pogorszenia samopoczucia. W trakcie wstępnego badania nie wykazano gorączki, jednak stwierdzono COVID-19. Pacjentka poinformowała personel medyczny o obrzęku potylicy płodu, który wystąpił w 32 tygodniu ciąży oraz o przebytym zabiegu kordocentezy, poinformowała również o infekcji Candidy i sposobie jej leczenia. Około godziny [...] zaczęły się sączyć wody płodowe. Pacjentkę przewieziono na salę porodową, na której pozostawiono ją samą, polecając wypełnić plan porodu. Wykonano badanie KTG i zalecono podanie oksytocyny. Po godzinie [.., bóle
i skurcze były bardziej intensywne, o czym rodząca informowała personel medyczny, jednak nie było postępów w akcji porodowej. Dziecko zostało urodzone siłami natury [..] sierpnia 2022 r. o godzinie [...]. Syn pacjentki - M.O. otrzymał [...] punktów w skali Apgar. Wnioskodawczyni zapytała o obrzęk na potylicy dziecka, który został stwierdzony w trakcie badań USG, jednak lekarze nie stwierdzili nieprawidłowości. Następnie został wykonany zabieg Credego. Wnioskodawczyni zgłaszała swoje wątpliwości co do tego, że dziecko od samego początku nie wydawało z siebie płaczu ani krzyku, jaki zazwyczaj ma miejsce po porodzie. Natomiast w trakcie kontaktu "skóra do skóry" wnioskodawczyni ponownie zapytała
o obrzęk potylicy, jednak lekarz stwierdził, że nic nie widać; zaobserwowała również, że noworodek nie jest aktywny, nie wydaje żadnego głosu, ani nie wykonuje żadnych ruchów oraz zgłosiła położnej, że prawdopodobnie noworodek nie oddycha. Po godzinie [...] matka dziecka zauważyła, że noworodek sinieje, a po dwukrotnym poinformowaniu personelu rozpoczęto czynności resuscytacyjne. O godzinie [...] lekarz poinformowała pacjentkę, że dziecko udało się uratować, jednak nie oddycha samodzielnie i należy je przetransportować do Szpitala B.
w W.. Lekarze ze szpitala w W. poinformowali rodziców dziecka, że jego stan jest bardzo ciężki oraz że może ono nie przeżyć, a jeśli przeżyje, to będzie żyło z bardzo ciężkim porażeniem mózgowym.
Rzecznik PP, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, 17 czerwca 2024 r. wydał rozstrzygnięcie znak: [...], w którym nie stwierdził naruszenia prawa do świadczeń zdrowotnych we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o: wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, wyjaśnienia podmiotu leczniczego, dokumentację medyczną ze Szpitala, wyjaśnienia z innego podmiotu leczniczego oraz załączoną do nich dokumentację medyczną, pismo pełnomocnika z 20 lipca 2023 r. oraz opinię Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii dla województwa m. wydaną w sprawie wnioskodawczyni.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że nie posiada specjalistycznej wiedzy medycznej umożliwiającej samodzielne rozstrzyganie skomplikowanych kwestii dotyczących należytej opieki okołoporodowej. Dlatego też
w tym zakresie uzasadnione było uzyskanie specjalistycznej opinii w sprawie sporządzonej przez Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa
i ginekologii. Biegła – prof. dr hab. B. P. w swojej opinii z 31 maja 2023 r. uznała, że przebieg porodu był prawidłowy. Poród rozpoczął się odpłynięciem czystego płynu owodniowego. Ocena stanu urodzeniowego dziecka oraz wyniki badania krwi pępowinowej wskazują, że podczas trwania porodu nie było istotnych zaburzeń w czynności serca dziecka. Konsultant miała zastrzeżenia do przerwanego monitorowania kardiotokograficznego płodu, ale ostatecznie uznała, że stałe monitorowanie KTG nie zmieniłoby stanu urodzeniowego dziecka, który był dobry,
i postępowania z dzieckiem bezpośrednio po jego urodzeniu.
Według opinii Konsultanta z załączonej dokumentacji medycznej nie wynika, aby podczas porodu u pacjentki były wskazania do przekazania do ośrodka
o wyższym stopniu referencyjności, czy też zakończenia ciąży cięciem cesarskim. Poza tym Rzecznik PP wskazał, że nie jest w stanie rozstrzygnąć kwestii, czy pacjentka przekazała lekarzom informacje o przeprowadzonej w czasie ciąży diagnostyce prenatalnej (kordocenteza) z powodu obrzęku okolicy karku płodu, ponieważ dokumentacja medyczna okoliczności przekazania tych informacji nie udowadnia. Z drugiej strony należy zakładać, że wywiad nie miał wpływu na świadczenia udzielone pacjentce, gdyż poród był niepowikłany.
Z kolei podanie oksytocyny po urodzeniu dziecka w celu urodzenia popłodu było postępowaniem typowym i poprawnym. Bezpośrednio po urodzeniu dziecko było badane przez neonatologa/pediatrę, a później przez kilkanaście minut znajdowało się na brzuchu matki. W tym czasie odbywała się kontrola dolnego odcinka kanału rodnego i szycie krocza przez lekarza położnika. Należy zatem przypuszczać, że przez pierwsze 30 minut życia dziecka cały czas ktoś z personelu medycznego był obecny przy pacjentce z dzieckiem i miał nad nimi nadzór.
Reasumując, Konsultant Wojewódzki wskazała, że świadczenia zdrowotne zostały udzielone z należytą starannością oraz zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Rzecznik PP nie dostrzegł także naruszenia prawa pacjentki do informacji o stanie swojego zdrowia. Pełnomocnik w treści wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenie przez podmiot leczniczy art. 9 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r. poz. 581, dalej: ustawa). Przez cały okres porodu obok pacjentki znajdował się personel medyczny, któremu mogła zadawać pytania
i wyjaśniać jakiekolwiek wątpliwości.
Nadto pacjentka podniosła, że personel Szpitala odzywał się do niej w sposób niekulturalny i lekceważący, jednak ta okoliczność nie została potwierdzona
w zebranym materiale dowodowym. W ocenie Rzecznika PP jest to kwestia do rozstrzygnięcia ewentualnie przez rzecznika odpowiedzialności zawodowej lekarzy lub pielęgniarek. Z pewnością nie stanowi to o naruszeniu prawa pacjenta do godności i intymności. Również w tym zakresie wnioskodawczyni nie przedstawiła okoliczności uprawdopodabniających ten zarzut.
Natomiast organ przyznał, że w niektórych fragmentach dokumentacja medyczna została wypełniona w sposób mało czytelny, ale fakt ten nie miał żadnego wpływu na jakość świadczeń zdrowotnych udzielanych pacjentce. Biegła nie miała problemów z jej odczytaniem, a obecnie wypełnianie dokumentacji medycznej odręcznie jest wypierane przez system elektroniczny.
Powyższe rozstrzygnięcie strona zakwestionowała, składając wniosek
o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zarzucono naruszenie: art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na braku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zebranego
w sprawie, w szczególności poprzez: nieuwzględnienie stanowiska wnioskodawczyni z 20 lipca 2023 r. oraz z 7 września 2023 r., w tym cofnięcie wniosku o uzupełnienie opinii biegłej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie strona wniosła o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii Konsultanta Wojewódzkiego dla województwa m. w dziedzinie położnictwa i ginekologii prof. dr hab. B. P. na okoliczność oceny prawidłowości świadczeń medycznych udzielanych pacjentce, z uwzględnieniem pełnej dokumentacji medycznej z przebiegu ciąży oraz przy uwzględnieniu stanowiska wnioskodawczyni z 20 lipca 2023 r. oraz 7 września 2023 r.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z 7 listopada 2024 r. Rzecznik utrzymał
w mocy własne rozstrzygnięcie z 17 czerwca 2024 r. W jego uzasadnieniu organ wskazał, że zarzut naruszenia prawa pacjenta można postawić tylko wtedy, gdy znajduje on odzwierciedlenie w materiałach zgromadzonych w postępowaniu wyjaśniającym. Rzecznik PP w swoich kompetencjach nie posiada uprawnień pozwalających na ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyki i leczenia. Aby rzetelnie ocenić możliwe naruszenie prawa do świadczeń zdrowotnych Rzecznik PP musi uwzględniać stanowiska/ opinie specjalistów, właściwych podmiotów. W tej sprawie organ oparł się na opinii Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii, z której wynika, że przebieg porodu przedwczesnego
u pacjentki był prawidłowy. Poród rozpoczął się w [...] tygodniu ciąży odpłynięciem czystego płynu owodniowego oraz samoistną czynnością skurczową. Analiza przebiegu porodu oraz stan urodzeniowy dziecka nie wskazuje, aby podczas jego trwania były wskazania do wykonania cięcia cesarskiego. W związku z tym stwierdzono, że postępowanie personelu Szpitala w trakcie porodu pacjentki i po nim było prawidłowe.
Rzecznik PP podzielił również argumentację zawartą w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym o braku naruszenia praw pacjentki do informacji o stanie swojego zdrowia oraz do godności i intymności. Przyznał, że w niektórych fragmentach dokumentacja medyczna została wypełniona w sposób mało czytelny. Niemniej fakt ten nie miał żadnego wpływu na jakość świadczeń zdrowotnych udzielanych pacjentce, a nadto Konsultant Wojewódzki nie miał problemów
z odczytaniem dokumentacji medycznej.
Organ nie dostrzegł potrzeby dalszego gromadzenia materiału dowodowego wobec stwierdzenia, że jest on wystarczający do zakończenia tego postępowania, tym bardziej, że w sprawie została pozyskana opinia medyczna. W ocenie Rzecznika PP stanowisko Konsultanta Wojewódzkiego należy uznać za jasne, pełne i spójne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Konsultant Wojewódzki
w dziedzinie położnictwa i ginekologii w sposób jednoznaczny stwierdził, że świadczenia zdrowotne zostały udzielone pacjentce prawidłowo. Organ uznał zatem, że opinia uzupełniająca nie przyczyniłaby się do zmiany decyzji.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 54 ustawy, poprzez:
a) nieuwzględnienie stanowiska wnioskodawczyni z 20 lipca 2023 r. oraz 7 września 2023 r.
b) pominięcie wniosków dowodowych z odwołania z 8 lipca 2024 r. oraz
c) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1853/24 (dotyczący tego samego zdarzenia medycznego), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z podniesionymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zobowiązanie organu do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu
z uzupełniającej opinii Konsultanta Wojewódzkiego dla województwa m. w dziedzinie położnictwa i ginekologii prof. dr hab. B.P. na okoliczność oceny prawidłowości świadczeń medycznych udzielanych pacjentce -
z uwzględnieniem pełnej dokumentacji medycznej z przebiegu ciąży oraz przy uwzględnieniu stanowiska wnioskodawczyni z 20 lipca 2023 r. oraz 7 września 2023 r. Wniosła również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że niezrozumiałe jest wycofanie się organu z przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłej z zakresu położnictwa
i ginekologii. Opinia Konsultanta Wojewódzkiego sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania jest niepełna i niejasna, ma charakter ogólnikowy
i lakoniczny. Tym samym sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona i oceniona, co doprowadziło do błędnego uznania, że udzielono skarżącej świadczeń zdrowotnych
z należytą starannością oraz w sposób zgodny z aktualną wiedzą medyczną. Organ nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi się kierował przy załatwianiu sprawy. Organ w swojej ocenie całkowicie pominął stanowisko wnioskodawczyni oraz wskazane przez nią zarzuty oraz nie uzasadnił rezygnacji z dopuszczonej wcześniej uzupełniającej opinii biegłej z zakresu położnictwa i ginekologii.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik PP wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że przy wydaniu rozstrzygnięcia brał pod uwagę wszelki materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pacjentki. Zaznaczył, że przedmiotowe postępowanie dotyczy jedynie skarżącej, a nie jej syna.
Na marginesie podkreślił, że postępowanie przed Rzecznikiem PP nie jest procesem o błąd medyczny. Rzeczone postępowanie jest uproszczone
i odformalizowane, ma zupełnie odmienny charakter. Ma rozstrzygnąć, czy doszło do naruszenia praw pacjenta, a nie popełnienia błędu medycznego, gdzie wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem personelu medycznego a wynikłą szkodą na zdrowiu. W ocenie organu skarżąca w ewidentny sposób usiłuje wymusić kolejną opinię medyczną, którą będzie mogła wykorzystać przed sądem powszechnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - stosownie do § 2 powołanego artykułu - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu lub czynności administracji publicznej pod względem jego zgodności z prawem, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803, dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt z zakresu administracji publicznej, o którym w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt. W art. 135 p.p.s.a. przyjęto, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy
o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Z ustawy tej wynika, że pacjent ma prawo: do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej( art. 6 ust. 1), do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym
i sanitarnym (art. 8 zdanie 1), do informacji o swoim stanie zdrowia (art. 9 ust. 1), do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych (art. 20 ust. 1), do dostępu do dokumentacji medycznej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych (art. 23 ust. 1).
Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik PP może wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta. Jednocześnie, w myśl art. 54 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.
Niewątpliwie więc postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Rzecznika PP powinno odpowiadać kodeksowym zasadom ogólnym, przy uwzględnieniu szczególnych uprawnień wynikających z art. 52 ustawy, a wydane następnie rozstrzygnięcie niestwierdzające naruszenia praw pacjenta powinno spełniać wymagania dla decyzji administracyjnej, przewidziane w art. 107 § 1-3 k.p.a. W toku postępowania wyjaśniającego organ może w szczególności żądać złożenia wyjaśnień oraz zapewnienia dostępu do dokumentów, przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych, jak również zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii (art. 52 ust. 2 pkt 1a i pkt 4 ustawy). Jak każdy dowód w postępowaniu administracyjnym, tak też tego rodzaju ekspertyza/opinia powinny podlegać swobodnej ocenie,
w szczególności organ powinien ocenić, czy dowód jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Z kolei uzasadnienie rozstrzygnięcia, podobnie jak uzasadnienie decyzji, winno zawierać uzasadnienie faktyczne, w którym organ wskazuje fakty uznane za udowodnione, dowody, na których się oparł, jak również podaje przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienie prawne – stanowiące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
Na zarzuty wnioskodawczyni odnoszące się do naruszenia ww. praw organ odpowiedział negatywnie, tzn. nie stwierdził naruszeń tych praw wobec pacjentki przez podmiot leczniczy. Zdaniem Sądu ocena organu zawarta w zaskarżonym rozstrzygnięciu jest przedwczesna, bowiem oparta w szczególności na opinii Konsultanta Wojewódzkiego z zakresu położnictwa i ginekologii z 31 maja 2023 r. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że opinia ta jest niejasna, niepełna, ma charakter ogólnikowy i lakoniczny (podobnie ocenił tę opinię WSA w Warszawie w wyroku z 24 października 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1853/24, dotyczącym małoletniego syna skarżącej).
Sąd zgadza się z organem, że nie posiada uprawnień pozwalających na merytoryczną ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno-leczniczego, dlatego, rozstrzygając w przedmiocie naruszenia praw pacjenta, gdy wymaga to zweryfikowania prawidłowości udzielonych mu świadczeń, zobligowany jest uwzględnić stanowisko podmiotów uprawnionych do takiej oceny. Rzecznik PP nie ingeruje bowiem w decyzje o charakterze medycznym, w tym formułowanie zaleceń lekarskich. To zadaniem konsultantów krajowych i wojewódzkich jest
w szczególności wydawanie opinii o stosownym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r., sygn. akt II GSK 730/21, publ. Lex nr 3783287). Jednak ta możliwość zlecania przez Rzecznika PP sporządzania ekspertyz i opinii nie oznacza bezkrytycznego przyjmowania ustaleń i wniosków biegłego. Sporządzona opinia powinna być wewnętrznie spójna i wskazywać na przeprowadzony proces wyciągania wniosków. Organ powinien zbadać, czy taka specjalistyczna opinia jest jasna, zupełna
i logiczna, a tym samym wiarygodna. W przeciwnym razie powinien żądać jej uzupełnienia przez biegłego.
W niniejszym postępowaniu pierwotnie Rzecznik PP pismem z 29 grudnia 2023 r. zwrócił się do Konsultanta Wojewódzkiego prof. dr bab. B. P.
o uzupełnienie opinii wydanej 31 maja 2023 r. poprzez udzielenie odpowiedzi na 4 sformułowane w nim pytania. Organ tym samym uwzględnił dodatkowe wnioski dowodowe złożone przez pełnomocnika pacjentki w pismach z 20 lipca 2023 r. oraz
z 7 września 2023 r. Pierwsze z ww. pism było odpowiedzią strony na zawiadomienie organu z 3 lipca 2023 r. o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - przed wydaniem rozstrzygnięcia. Natomiast drugie pismo strony było odpowiedzią na prośbę organu z 16 sierpnia 2023 r. o wskazanie pytań do Konsultanta Wojewódzkiego i doprecyzowanie stanowiska zawartego w piśmie z 20 lipca 2023 r.
Jak wynika z akt postępowania ostatecznie nie zostały przeprowadzone żadne inne dowody wnioskowane w pismach strony z 20 lipca i 7 września 2023 r., bez jasnego wytłumaczenia w zaskarżonym rozstrzygnięciu przez organ zmiany swojego stanowiska. W ocenie Sądu nie jest uzasadnieniem takiej procedury stwierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że opinia biegłego z zakresu położnictwa
i ginekologii z 31 maja 2023 r. jest pełna, jasna i pozwala na zakończenie postępowania, zaś skarżąca "w ewidentny sposób usiłuje wymusić na organie kolejne opinie medyczne". Takie postępowanie wyjaśniające, zdaniem Sądu, narusza ogólne zasady procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 § 1 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej) i art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania).
Analizując opinię Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa
i ginekologii należy zauważyć, że już w początkowej jej części biegła wskazała, że
w przesłanych do opiniowania materiałach nie ma dokumentacji dotyczącej ciąży pacjentki. Co istotne, w piśmie z 20 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącej składała wniosek o dopuszczenie dowodu z pełnej dokumentacji medycznej wnioskodawczyni z przebiegu ciąży, którą biegła powinna uwzględnić w uzupełniającej opinii. W dalszej części opinii biegła podniosła, że w załączonej dokumentacji medycznej nie znaleziono zapisów badania KTG wykonywanego podczas pobytu pacjentki
w Szpitalu [...] sierpnia 2022 r. W tym zakresie sam organ w zleceniu sporządzenia uzupełniającej opinii (pismo z 29 grudnia 2023 r.) wskazał biegłej, że
"w uzupełnionych aktach sprawy znajduje się również plik zawierający zapis badania KTG, który może okazać się pomocny przy ocenie całokształtu sprawy". Jednak, jak już wyżej podniesiono, z niewiadomych przyczyn Rzecznik PP zrezygnował
z przeprowadzania tego dowodu i pomimo wyraźnego stwierdzenia w opinii z 31 maja 2023 r. o braku przedłożenia pełnej dokumentacji medycznej pacjentki organ przyjął, że uzyskana opinia świadczy o braku naruszenia praw pacjenta we wnioskowanym zakresie.
Sąd podkreśla, że organ administracji nie jest związany opinią biegłego. Zatem ma obowiązek ocenić wartość dowodową opinii przedstawionej przez Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie położnictwa i ginekologii. Zobligowany jest do oceny wiarygodności i przydatności tej opinii dla rozstrzygnięcia sprawy, czego wymaga art. 80 k.p.a. (swobodna ocena dowodów) oraz art. 107 § 3 k.p.a. (omówienie
w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności). W badanej sprawie sam Konsultant Wojewódzki wskazał w opinii na przedstawienie niepełnej dokumentacji medycznej. Zatem w takim przypadku nie można uznać za wiarygodne końcowych wniosków tej opinii o tym, że postępowanie personelu Szpitala w trakcie porodu i po nim było prawidłowe, a świadczenia zdrowotne zostały udzielone zgodnie
z wymogami aktualnej wiedzy medycznej.
Wobec wskazania na niepełną dokumentację medyczną dotyczącą przebiegu ciąży pacjentki Rzecznik PP powinien uzupełnić tę dokumentację poprzez zwrócenie się o jej nadesłanie do skarżącej, czy innych wskazanych przez nią podmiotów leczniczych (pismo z 7 września 2023 r.), przedstawić uzupełnioną dokumentację wraz z zapisami badania KTG z 3 sierpnia 2022 r. wykonanych w Szpitalu Konsultantowi Wojewódzkiemu i zażądać uzupełnienia opinii z 31 maja 2023 r. Gdy
z przyczyn obiektywnych pełna dokumentacja nie może być przedstawiona (np.
z powodu upływu czasu), organ powinien przeanalizować, w jakim stopniu brak pełnej dokumentacji wpływa na możliwość formułowania przez Konsultanta Wojewódzkiego twierdzeń co do braku naruszenia wnioskowanych praw pacjenta
i prawidłowości działań personelu Szpitala.
Konsultant Wojewódzki stwierdził również, że "nie można wypowiedzieć się z całą pewnością co do nadzoru nad dzieckiem podczas pierwszych 30 minut jego życia
z powodu braku takich informacji. (...) Należy zatem przypuszczać, że przez pierwsze 30 minut życia dziecka cały czas ktoś z personelu medycznego był obecny przy pacjentce z dzieckiem i miał nad nimi nadzór".
W ocenie Sądu taka konkluzja oparta jest jedynie na przypuszczeniach biegłej. Należy wyraźnie podkreślić, że zadaniem organu jest sprawdzenie, na jakich przesłankach Konsultant Wojewódzki oparł swoją konkluzję. Należało skontrolować prawidłowość jego rozumowania. Kontrola takiej opinii polega na sprawdzeniu prawidłowości – z punktu widzenia obowiązujących przepisów, zasad logiki
i doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w opinii, które doprowadziło do wydania przez biegłego opinii o takiej, a nie innej treści (por. np. wyroki NSA: z 1 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1445/06, z 29 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 174/16 oba orzeczenia publ. cbosa).
Skoro zatem opinia Konsultanta Wojewódzkiego opierała się na niepełnej dokumentacji oraz na przypuszczeniach, to nie powinno umknąć uwadze organu, że zawiera ona w rzeczywistości twierdzenia, na których nie można oprzeć wnioskowania o braku naruszenia praw pacjenta. Z niepełnej dokumentacji nie można wyciągnąć ostatecznych wniosków co do działania z zachowaniem wymogów należytej staranności. Jedynie przedstawienie pełnej dokumentacji, a następnie poddanie jej szczegółowej analizie w kontekście konkretnych norm dotyczących udzielania świadczeń medycznych, ustanowionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1324) może być uznane za wiarygodny dowód w sprawie.
Sąd zauważa również niekonsekwencję w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, kiedy w jednym miejscu (strona 4) organ wskazuje, że w ramach prawa pacjenta do dokumentacji medycznej dotyczącej stanu jego zdrowia dokumentacja ta powinna być czytelna, a prowadzona w sposób niedbały nie pozwala na prawidłowe odtworzenie procesu leczniczego. W innym miejscu z kolei organ przyznał (strona 5), że w niektórych fragmentach dokumentacja medyczna została wypełniona w sposób mało czytelny, jednak fakt ten nie miał żadnego wpływu na jakość świadczeń zdrowotnych udzielanych pacjentce, bowiem Konsultant Wojewódzki nie miał problemów z odczytaniem dokumentacji medycznej.
Zdaniem Sądu prawo do informacji pacjenta o jego stanie zdrowia, wynikające
z art. 23 ust. 1 ustawy, realizowane jest w sposób pełny wówczas, gdy pacjent ma wiedzę na temat tego, jakie informacje na temat jego stanu zdrowia znajdują się
w dokumentacji dotyczącej jego osoby oraz jakie świadczenia zdrowotne w związku
z procesem leczenia zostały mu udzielone. Jeśli ta dokumentacja jest nieczytelna, albo możliwa do zidentyfikowania tylko przez lekarzy, to - w ocenie Sądu - nie można jednoznacznie uznać, że nie zostało naruszone prawo pacjenta do dostępu do tejże dokumentacji medycznej. Organ nie rozpoznał naruszenia prawa pacjenta z art. 23 ust. 1 ustawy pod tym kątem.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Rzecznik PP w zaskarżonym
i poprzedzającym je rozstrzygnięciu skoncentrował się wyłącznie na tych fragmentach materiału dowodowego, które potwierdzały prawidłowość działań podejmowanych przez personel medyczny w toku porodu i po porodzie,
w szczególności na opinii biegłej z 31 maja 2023 r., która okazała się niepełna, niejasna, nieprecyzyjna, a w żaden sposób nie odniósł się do tych stwierdzeń, które podważały zasadność podejmowanych czynności. W takich okolicznościach sprawy dokonaną przez organ ocenę dowodów należy uznać za dowolną.
Rzecznik PP nie sprostał obowiązkom nałożonym na organ administracji przez art. 7 k.p.a. W sprawie brak jest dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Stwierdzenie opisanych wad przy ocenie materiału dowodowego musiało doprowadzić do uznania, że kontrolowane rozstrzygnięcia zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia prawidłowo postępowania dowodowego
w zakresie niezbędnym do zastosowania art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje przedstawione przez Sąd wskazania, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zgodnie z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, uzupełni zgromadzony materiał dowodowy i na tej podstawie wypowie się co do wszystkich naruszeń wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) według stawki określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U.
z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).