VIII SA/WA 926/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-02-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo miejscowesamorząd gminnywybory sołtysaprotest wyborczyuchwała rady gminykontrola sądowaistotne naruszenie prawaprawo wyborcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie unieważnienia wyborów sołtysa, uznając, że organ wadliwie rozpoznał protest wyborczy.

Skarżący C.S. zaskarżył uchwałę Rady Gminy J., która unieważniła wybory sołtysa wsi K. W., w których sam został wybrany. Rada Gminy oparła swoją decyzję na ustaleniu Komisji Rewizyjnej, że w wyborach wzięła udział jedna nieuprawniona osoba, co mogło wpłynąć na wynik głosowania (różnica 1 głosu). Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały. Sąd podkreślił, że Rada Gminy wadliwie rozpoznała protest, błędnie stosując przepisy statutu i pomijając właściwe regulacje dotyczące trybu wyborów sołtysa, co stanowiło istotne naruszenie prawa.

Przedmiotem sprawy była skarga C.S. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia 9 października 2024 r., która stwierdziła nieważność wyborów sołtysa wsi K. W., w których skarżący został wybrany. Rada Gminy uwzględniła protest wyborczy mieszkańców, opierając się na ustaleniach Komisji Rewizyjnej, która stwierdziła udział jednej nieuprawnionej osoby w głosowaniu. Skarżący zarzucił naruszenie prawa do równego traktowania i brak poinformowania go o postępowaniu protestacyjnym. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały Rady Gminy. Sąd wskazał, że Rada Gminy wadliwie rozpoznała protest, błędnie interpretując przepisy statutu i ustawy o samorządzie gminnym. W szczególności, sąd podkreślił, że czynne prawo wyborcze do organów sołectwa przysługuje stałym mieszkańcom sołectwa, a nie jest ściśle związane z zameldowaniem czy rejestrem wyborców. Rada Gminy nie wykazała, na jakiej podstawie stwierdzono udział osoby nieuprawnionej i czy miało to istotny wpływ na wynik głosowania, gdzie różnica wynosiła zaledwie jeden głos. Sąd uznał, że sposób rozpoznania protestu przez Radę Gminy stanowił istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Rada Gminy wadliwie rozpoznała protest, błędnie stosując przepisy statutu i ustawy o samorządzie gminnym, co stanowiło istotne naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Rada Gminy błędnie zinterpretowała przepisy dotyczące prawa wyborczego do organów sołectwa, opierając się na nieprawidłowych przesłankach i pomijając właściwe regulacje. Brak było wystarczających dowodów na istotny wpływ stwierdzonej nieprawidłowości na wynik wyborów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.s.g. art. 36 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa zasady wyboru sołtysa i rady sołeckiej jako głosowanie tajne, bezpośrednie, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uznając skargę na uchwałę za zasadną stwierdza nieważność uchwały w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności.

Pomocnicze

u.s.g. art. 94 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność z prawem.

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Kodeks wyborczy art. 18

Kodeks wyborczy art. 19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Gminy wadliwie rozpoznała protest wyborczy, stosując niewłaściwe przepisy statutu i ustawy. Nie wykazano, aby udział jednej nieuprawnionej osoby w głosowaniu miał istotny wpływ na wynik wyborów. Prawo do głosowania przysługuje stałym mieszkańcom, a nie tylko osobom zameldowanym lub wpisanym do rejestru wyborców.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP (prawo do równego traktowania) przez władze publiczne.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie prawa nie można utożsamiać zameldowania z miejscem stałego zamieszkania rejestr wyborców nie może być jedynie dokumentem pomocniczym dla weryfikacji danych nie można uznać za zasadne stanowiska, że rejestr wyborców jest uznawany za jedynie wiarygodny spis potwierdzający czynne prawo wyborcze

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący sprawozdawca

Justyna Mazur

przewodniczący

Iwona Szymanowicz-Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa wyborczego do organów jednostek pomocniczych gminy, w szczególności definicji stałego mieszkańca i roli rejestru wyborców."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyborów sołtysa i interpretacji konkretnego statutu sołectwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy lokalnych wyborów i interpretacji przepisów dotyczących prawa wyborczego, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem samorządowym i administracyjnym.

Sąd uchylił decyzję o unieważnieniu wyborów sołtysa. Kluczowa interpretacja prawa wyborczego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 926/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 609
94 ust. 1, art.101 ust. 1, art. 36 ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi C. S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 9 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcie protestu wyborczego dotyczącego wyborów sołtysa wsi K. oraz unieważnienie wyborów sołtysa wsi K. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Rady Gminy [...] na rzecz C. S. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga C. S. na Uchwałę nr [...] Rady Gminy J. z dnia 9 października 2024 r. w sprawie rozstrzygnięcia protestu wyborczego dotyczącego wyborów sołtysa wsi K. W. oraz unieważnienia wyborów sołtysa wsi K. W..
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 21 września 2024 r. odbyły się wybory sołtysa i zgodnie z protokołem
z zebrania wiejskiego z 21 września 2024 r., C. S. został wybrany sołtysem Sołectwa K. W..
Następnie w dniu 24 września 2024 r., do Rady Gminy J. wpłynął protest wyborczy mieszkańców wsi K. W. dotyczący nieprawidłowości, do których doszło podczas wyborów na sołtysa wsi K. W. w dniu 21 września 2024 r. Wnoszący protest zwrócili się o ponowne zweryfikowanie kręgu osób uprawnionych do głosowania na sołtysa oraz powtórzenie wyborów w oparciu o prawidłowo ustalony krąg osób uprawnionych do głosowania.
Uchwałą nr [...] Rady Gminy J. z dnia 9 października 2024 r.
w sprawie rozstrzygnięcia protestu wyborczego dotyczącego wyborów sołtysa wsi K. W. oraz unieważnienia wyborów sołtysa wsi K. W., po rozpatrzeniu protestu wyborczego, Rada Gminy J. postanowiła uwzględnić protest i stwierdzić nieważność wyborów sołtysa K. W. przeprowadzonych w dniu 21 września 2024 r.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż sprawa została skierowana do Komisji Rewizyjnej jako właściwej do kontroli jednostek pomocniczych Gminy. Komisja na posiedzeniu w dniu 9 października 2024 r. dokonała analizy dokumentów związanych
z wyborami sołtysa, listy obecności na zebraniu wiejskim sołectwa K. W. oraz weryfikacji osób uprawnionych do głosowania.
Komisja ustaliła, że na liście obecności wpisało się 56 osób, w głosowaniu na sołtysa wzięło udział 55 osób, w wyborach startowało 2 kandydatów, zwycięzca wyborów wygrał stosunkiem głosów 28 do 27. Wyjaśniono również, że § 9 ust. 2 pkt 4 statutu sołectwa K. W. stanowi, że prawo do głosowania na zebraniu wiejskim mają wszyscy mieszkańcy sołectwa posiadający czynne prawo wyborcze, stale zamieszkujący na jego obszarze, w tym również osoby przebywające na terenie sołectwa z zamiarem stałego pobytu lub zameldowania na stałe i wpisane do stałego rejestru wyborców.
Komisja Rewizyjna, na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, uznała, że w wyborach wzięła udział jedna nieuprawniona osoba, która nie zamieszkiwała stale na terenie sołectwa, ani nie przebywała na terenie sołectwa
z zamiarem stałego pobytu lub zameldowania na stałe i nie była przy tym wpisana do stałego rejestru wyborców, i w tej sytuacji uznała protest wyborczy za zasadny. Rada Gminy w tych okolicznościach podjęła uchwałę uwzględniająca protest.
W skardze skierowanej do Sądu Administracyjnego, C. S. (dalej skarżący) zaskarżając uchwałę w całości zarzucił jej:
1) naruszenie art. 32 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu prawa do równego traktowania przez władze publiczne.
Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 4 w zw. z art. 94 u.s.g. wniósł o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa Uchwały w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę wywiódł, iż skarżący ma interes prawny w zaskarżeniu Uchwały w całości wskazanej w petitum, bowiem zgodnie z protokołem z zebrania wiejskiego z dnia 21 września 2024 r. został on wybrany Sołtysem Sołectwa K. W.. O wniesieniu protestu wyborczego do Rady Gminy J. skarżący, który zgodnie z wyborem byt Sołtysem w/w Sołectwa, nie został w żaden sposób poinformowany przez Radę Gminy w J.. Nie otrzymał w tym zakresie żadnej korespondencji, pomimo tego, że sprawa, jak i uchwała dotyczyły jego interesu prawnego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem protestu, podkreślił, że osoby biorące udział w głosowaniu weryfikował Przewodniczący zebrania - Radny Gminy J. M. B. pod kątem posiadania legitymacji do udziału w głosowaniu. W jego ocenie skoro podczas zebrania Przewodniczący zebrania tego nie kwestionował, to tym bardziej dziwi decyzja Komisji Rewizyjnej, Nadto na zebraniu obecna była Wójt Gminy J., która również tego faktu nie kwestionowała.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy J. wniosła o jej oddalenie
i przedstawiła swoją argumentację podnosząc, iż Komisja na posiedzeniu w dniu
9 października 2024 r. dokonała analizy dokumentów związanych z wyborami sołtysa, listy obecności na zebraniu wiejskim sołectwa K. W. oraz weryfikacji osób uprawnionych do głosowania.
Komisja ustaliła, że na liście obecności wpisało się 56 osób, w głosowaniu na sołtysa wzięło udział 55 osób, w wyborach startowało 2 kandydatów, zwycięzca wyborów wygrał stosunkiem głosów 28 do 27. Wskazano, iż § 9 ust. 2 pkt 4 statutu sołectwa K. W. stanowi, że prawo do głosowania na zebraniu wiejskim mają wszyscy mieszkańcy sołectwa posiadający czynne prawo wyborcze, stale zamieszkujący na jego obszarze, w tym również osoby przebywające na terenie sołectwa z zamiarem stałego pobytu lub zameldowania na stałe i wpisane do stałego rejestru wyborców.
Komisja, na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, uznała, że w wyborach wzięła udział jedna nieuprawniona osoba, która nie zamieszkiwała stale na terenie sołectwa, ani nie przebywała na terenie sołectwa z zamiarem stałego pobytu lub zameldowania na stałe i nie była przy tym wpisana do stałego rejestru wyborców. Ta nieprawidłowość jest istotnym naruszeniem procedury wyborczej i mogła mieć wpływ na wynik głosowania, bowiem różnica głosów pomiędzy kandydatami wynosiła 1 głos. Rada Gminy nie wskazała o jaka osobę chodzi (imię i nazwisko).
Komisja rewizyjna uznała protest wyborczy za zasadny, uznała że zachodzą podstawy do unieważnienia wyborów sołtysa wsi K. W..
W ocenie Organu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia równego traktowania przez władze publiczne, a zarzut skarżącego w tym zakresie jest bezzasadny. Wyjaśniła także okoliczności posiedzenia Komisji Rewizyjnej oraz godziny głosowania nad uchwałą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, przy czym nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione.
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli są także uchwały organów samorządowych art. 3 § 2 pkt 5-7 p.p.s.a. Sąd uznając skargę na uchwałę za zasadną stwierdza nieważność uchwały w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane
z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność z prawem. Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 tej ustawy, stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano
z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą organu gminy oznacza jej nieważność (por. T. Woś [w:] T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2012, s. 761 - 762). Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, podobnie jak pojęcie "sprzeczność
z prawem". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi
w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Natomiast naruszenie interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą (por. wyrok NSA z 29.07.2016 r., II OSK 2859/14, z 16.09.2008 r. SK 76/06, OTK-A 2008/7/121 czy z 4.11.2003 r. SK 30/02, OTK ZU 2003). Artykuł ten był badany przez Trybunał Konstytucyjny, który orzekł, że jest zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 7 oraz z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy bądź wreszcie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy). W pojęciu interesu prawnego mogą się mieścić zarówno uprawnienia, jak i obowiązki prawne. Interes ten musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującego sytuację prawną tego podmiotu. Interes ten musi być bezpośredni, indywidualny, konkretny, realny i aktualny, a nie przyszły i potencjalny. Do wniesienia skargi nie legitymuje więc ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, a związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi już obecnie (a nie w przyszłości) powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości Sądu, że skarżący posiadał legitymację do zaskarżenia uchwały uwzględniającej protest wyborczy, bowiem uchwała ta stwierdziła nieważność wyboru sołtysa, a więc bezpośrednio go dotyczyła.
Odnosząc się do istoty sprawy, to nie może budzić wątpliwości, że zasadniczą rolą postępowania w przedmiocie protestu wyborczego jest weryfikacja prawidłowości przeprowadzenia wyborów pod kątem podniesionych w proteście uchybień (nieprawidłowości) mogących mieć wpływ na wynik tych wyborów.
W kontrolowanej sprawie z protokołu Komisji Skrutacyjnej powołanej do przeprowadzenia wyboru Sołtysa sołectwa K. W. z dnia 21 września 2024 r. (d.k-15 akt adm.) wynika iż Komisja stwierdziła, że wybory odbyły się w dniu 21 września 2024 r. i w głosowaniu udział wzięło 55 mieszkańców sołectwa, głosów ważnych oddano 55, głosów nieważnych oddano 0, w wyniku tajnego głosowania poszczególni kandydaci na sołtysa otrzymali następująca ilość głosów:
C. S. 28; E. P. 27.
Komisja stwierdziła, że Sołtysem sołectwa K. W. został C. S.. .
Kluczowe w sprawie pozostaje czy podniesiony w proteście zarzut o braku weryfikacji listy osób uprawnionych do głosowania jest uzasadniony i czy miałby on wpływ na rozstrzygniecie sprawy.
Trzeba zwrócić uwagę, że po pierwsze z protokołu Komisji Skrutacyjnej wynika, że w głosowaniu wzięło udział 55 mieszkańców sołectwa. Ponadto z załączonego do akt Protokołu zebrania wiejskiego z dnia 21 września 2024 r. nie wynika aby w tymże zebraniu uczestniczył ktoś - osoba, która nie byłaby stałym mieszkańcem sołectwa. Taki fakt czy zarzut nie został podniesiony przez żadnego z mieszkańców. Również argumentów takich nie zgłosili członkowie Komisji Skrutacyjnej.
Zasady i tryb przeprowadzania wyborów sołtysa i rady sołeckiej zostały określone w ustawie o samorządzie gminnym oraz w Statucie Sołectwa – Uchwała Nr [...]Rady Gminy J. z dnia 12 września 2019 r.
W myśl art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Z kolei z Rozdziału 4 Zasady i tryb wyborów Sołtysa i Rady Sołeckiej – Statutu,
z § 18 ust. 1 wynika, że Sołtys oraz członkowie rady Sołeckiej wybierani są
w głosowaniu tajnym, bezpośrednim spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Zatem jak wynika z powyższego i co nie budzi wątpliwości Sądu wybór sołtysa nastąpił na zebraniu wiejskim w dniu 21 września 2024 r., o czym świadczy lista obecności z zebrania wiejskiego mieszkańców sołectwa K. W. z dnia 21 września 2024 r. (d. k- 49 i następne akt sądowych).
Analiza powyższych przepisów (art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym
i § 18 ust. 1 statutu) dowodzi, że osobą uprawnioną do głosowania w wyborach sołtysa w danym sołectwie jest stały mieszkaniec sołectwa, przy czym pojęcia stałego zamieszkiwania nie można utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Zameldowanie jest tylko dowodem, że dana osoba dopełniła obowiązku meldunkowego. Natomiast miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Uwzględniając zasygnalizowane różnice oraz jednoznacznie brzmienie zacytowanych wyżej przepisów należy zaznaczyć, że czynne prawo wyborcze do organów jednostek pomocniczych gminy jest uzależnione od stałego zamieszkiwania na terenie sołectwa, a nie jest związane z zameldowaniem. Zameldowanie ma znaczenie wyłącznie dla ustalania rejestru wyborców. Zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego, rejestr wyborców stanowi zbiór osób wynikający z ewidencji ludności (zameldowanych na pobyt stały) oraz osób, które dopiszą się do rejestru na wniosek (art. 18 i 19 Kodeksu wyborczego) przy czym, sam brak wpisu do tego rejestru określonych osób nie przesądza o tym, że nie posiadają oni czynnego prawa wyborczego do organów jednostki pomocniczej. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym przyjmuje się, że rejestrowi wyborców nie można nadawać charakteru ostatecznego potwierdzenia posiadania przez wyborcę prawa wyborczego. W wyroku z dnia
7 sierpnia 2012 r. WSA w Bydgoszczy (sygn. akt II SA/Bd 1298/11) wskazał, że "niewystarczające jest oparcie się w tym względzie wyłącznie na rejestrze lub spisie wyborców, który może być jedynie dokumentem pomocniczym dla weryfikacji danych. (...) procedury wyborcze przewidują wszakże możliwość korygowania danych w spisach wyborczych. Tym samym nie można uznać za zasadne stanowiska (...), że rejestr wyborców bądź spis wyborców jest uznawany za jedynie wiarygodny spis potwierdzający czynne prawo wyborcze".
Innymi słowy, czynne prawo wyborcze do organów sołectwa mają stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania, a więc przebywający tam
z zamiarem stałego pobytu, nawet jeśli nie są zameldowani na stałe i nie figurują
w rejestrze wyborców (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 1999 r. czy wyrok WSA
w Łodzi z dnia 24 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 1516/03, wyroki dostępne
w Internecie).
Wskazać należy, ze rozpoznanie przez Radę zgłoszonego protestu nie narusza prawa, jednakże Sąd uznał, że sposób jego rozpoznania doprowadził do istotnego naruszenia przepisów obowiązujących ustaw i statutu.
Tryb wyborów sołtysa i rady sołeckiej określony został w art. 36 ust. 2 u.s.g., co wskazano już powyżej. Zgodnie z jego treścią sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Przepis ten reguluje podstawowe zasady prawa wyborczego organów sołectwa, a więc kwestie czynnego oraz biernego prawa wyborczego. Pomija jednak inne ważne kwestie, gdyż ustawodawca nie określił np. w jakim trybie i w jakiej formie powinny być zgłaszane kandydatury, jaki powinien być sposób głosowania na kandydatów, czy też kwestie czysto techniczne - jak przeprowadzić głosowanie z zachowaniem zasady tajności. Wszystkie szczegółowe zasady przeprowadzania wyborów sołtysa i rady sołeckiej powinny być unormowane w akcie założycielskim jednostki pomocniczej jakim jest statut sołectwa. Statut ten jest aktem prawa miejscowego. Należy tym samym do źródeł prawa powszechnie obowiązującego i winien być przestrzegany. Zarzut istotnego naruszenia prawa można zatem postawić radzie gminy w sytuacji, kiedy nie podejmuje stosownych środków dla załatwienia protestu wyborczego w sytuacji, kiedy kwestionowane wybory do organów jednostki pomocniczej zostały przeprowadzone
z istotnym naruszeniem prawa.
Dostrzec należy, że wszystkie szczegółowe zasady przeprowadzania wyborów sołtysa i rady sołeckiej winny być unormowane w statucie sołectwa.
W ocenie Sądu błędnie Komisja Rewizyjna, a następnie wadliwie powieliła to Rada Gminy J., że w sprawie znajduje zastosowanie § 9 ust. 2 pkt 4 statutu sołectwa K. W.. Sąd wskazał już powyżej, iż tryb wyborów sołtysa i rady sołeckiej określony został w art. 36 ust. 2 u.s.g., został również uregulowany w Rozdziałe 4 Zasady i tryb wyborów Sołtysa i Rady Sołeckiej – Statutu.
Z § 18 ust. 1 Statutu wynika, że Sołtys oraz członkowie rady Sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Skoro Komisja Skrutacyjna powołana do przeprowadzenia wyboru Sołtysa sołectwa K. W. w protokole z dnia 21 września 2024 r. (d.k-15 akt adm.) stwierdziła, że wybory odbyły się w dniu 21 września 2024 r. i w głosowaniu udział wzięło 55 mieszkańców sołectwa, to prawidłowo dokonała interpretacji zapisów ustawy oraz Statutu. Podkreślić tu należy, protokół Komisji Skrutacyjnej jest dokumentem urzędowym.
Z kolei z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że Komisja rewizyjna rozpatrywała protest w oparciu o § 9 ust. 2 pkt 4 statutu, co było nieprawidłowe. Również brała pod uwagę zapis (§ 9 ust. 2 pkt 4 statutu), który jest sprzeczny z ustawą, a mianowicie art. 36 ust. 2 u.s.g., pomijając jednocześnie Rozdział 4 Zasady i tryb wyborów Sołtysa i Rady Sołeckiej – Statutu.
Mając na względzie powyższe Rada Gminy J. nie w pełni dokonała prawidłowej oceny zarzutów protestu jak również przebiegu samych wyborów, nie uwzględniła, że Komisja Skrutacyjna prawidłowo w protokole dokonała zapisu w kwestii interpretacji ustawy i Statutu. Natomiast rozpoznając protest Rada Gminy powinna zweryfikować na jakiej podstawie podczas wyborów przyjęto iż głosowali stali mieszkańcy sołectwa, mając tu na uwadze, iż nikt nie zgłaszał zarzutu, że w głosowaniu bierze udział osoba nieuprawniona, ewentualnie skorzystać z innych możliwości dowodowych.
Stosując do rozpoznania protestu weryfikację danych bez wskazania na czym ta weryfikacja polegała, prawdopodobnie sprawdzono kwestie zameldowania i rejestr wyborców, Rada dopuściła się istotnego naruszenia art. 94 Konstytucji RP i art. 36 ust. 2 u.s.g.
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
W ocenie Sądu Rada Gminy J. podejmując zaskarżoną uchwałę naruszyła prawo w sposób uzasadniający stwierdzenie jej nieważności.
Wadliwe stanowisko Komisji i Rady ostatecznie zaważyło o rozstrzygnięciu protestu w sposób nieuzasadniony.
Z tych przyczyn należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy obejmując nim uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI