VIII SA/WA 924/24

VIII SA/Wa 924/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 217 par. 1 i 2, art. 219, art. 218 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 411 ust. 1, art. 411 ust. 10j pkt 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 12 listopada 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej "Kolegium", "organ odwoławczy") w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. nr [...] wydanym
z upoważnienia Burmistrza W. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych
i Funduszu Alimentacyjnego Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.(dalej "organ I instancji") odmówiono wydania M. W. (dalej "wnioskodawca", "skarżący") zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.
Z ustaleń Kolegium wynika, że w dniu 26 sierpnia 2024 r. wnioskodawca złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. Oświadczył, że gospodarstwo domowe składa się z jednej osoby, tj. tylko M. W., który uczęszcza do [...] klasy Liceum Ogólnokształcącego w G. [...], ubezpieczony jest w KRUS jako rolnik, podjął pracę w dniu 4 czerwca na umowę na zlecenie na czas nieokreślony, zaś w dniu 17 czerwca 2024 r. został współwłaścicielem udziału w 1/8 części zabudowanej działki. Jednocześnie w dniu 12 lipca 2024 r. wnioskodawca złożył odrębną deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na adres Kalina 24, w roku 2023 utrzymywali go rodzice.
W wyniku weryfikacji w systemach informatycznych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. ustalono, iż wnioskodawca figurował jako członek gospodarstwa domowego we wnioskach o wydanie zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego z dnia 14.11.2023 r., z dnia 29.12.2023 r. oraz z dnia 09.05.2024 r., które złożyła jego matka M. W.. Natomiast w dniu 01.07.2024 r. ww. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. We wniosku oświadczył, że gospodarstwo domowe jest jednoosobowe, i nie posiada on źródeł dochodu, uczęszcza do [...] klasy Liceum Ogólnokształcącego w G. [...], jest ubezpieczony w KRUS jako domownik, nie ma zasadzonych alimentów od rodziców, jest na etapie poszukiwania pracy. Wnioskodawca ponadto wskazał, że pod podanym adresem korzysta z kuchni, łazienki i pokoju oraz dokłada się do rachunku za prąd. Powyższy wniosek strony został rozpoznany negatywnie.
W związku ze złożonym kolejnym wnioskiem z 26.08.2024 r. i wątpliwościami organu, wezwano wnioskodawcę do osobistego stawienia się, celem złożenia wyjaśnień dotyczących składu rodziny. Wnioskodawca złożył oświadczenie potwierdzające, że aktualnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uczy się w Liceum Ogólnokształcącym w Zespole Szkół Zawodowych im. [...] w G. [...], jest to szkoła dzienna, obecnie uczęszcza do [...] klasy Liceum, utrzymuje się z pieniędzy zarobionych w wakacje (czerwiec 3 500 zł, lipiec 5 500 zł, sierpień 6 000 zł) oraz planuje pracować weekendowo.
Uznając, iż brak jest znamion wskazujących na prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego organ I instancji odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.
Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem skarżący złożył zażalenie, argumentując, iż nie rozumie stanowiska organu dlaczego nie może samodzielnie prowadzić jednoosobowego gospodarstwa domowego.
Postanowieniem (nazwanym Postępowanie) z dnia 12 listopada 2024 r. Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz.572, ze zm., dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zażalone postanowienie.
Organ odwoławczy po przypomnieniu przebiegu postepowania, wyjaśnił, iż zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa.
Wskazał, że żądanie wydania zaświadczenia - jak wynika z treści wniosku - miałoby zostać wydane dla potrzeb wymagań ustawy z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz.U. z 2024r. poz.54), a więc zaświadczenie takie należy zakwalifikować jako zaświadczenie, którego wymaga przepis prawa (art.217 § 2 pkt 1 k.p.a.).
Zgodnie bowiem z art. 411 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska - osoba fizyczna, która zamierza złożyć wniosek o przyznanie dofinansowania z Narodowego Funduszu lub wojewódzkiego funduszu, może złożyć żądanie wydania zaświadczenia
o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka jej gospodarstwa domowego.
Określając ramy prawne ustalające sposób określenia wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, Kolegium podało, iż skoro żądanie wydania zaświadczenia zgłoszone zostało w dniu 26.08.2024 r. - to należało uwzględnić dochody osiągnięte
w roku 2023. W tymże roku - jak wynika z wniosku - skarżący nie posiadał dochodów
w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy po świadczeniach rodzinnych, ani też dochodów
z gospodarstwa rolnego. W oświadczeniu złożonym wraz z wnioskiem podał jednocześnie, że obecnie uczęszcza do [...] klasy LO w G. [...], a w 2023 r. utrzymywany był przez rodziców.
W tej sytuacji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał trafnej oceny, prowadzącej do wniosku że M. W. nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, lecz pozostaje we wspólnym gospodarstwie z rodzicami, bowiem w 2023 r. mieszkał on i nadal mieszka z rodzicami i w tym też roku będąc jeszcze osobą niemającą ukończonych 18 lat utrzymywali go rodzice. Ponadto był uczniem w systemie dziennym w LO w G. [...].
Jak wywiódł organ odwoławczy w tak istniejącym stanie faktycznym ocenić należy, że skarżącego nie można uznać za prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu cytowanego wyżej art. 411 ust. 10j pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Nie zamieszkuje on bowiem samotnie, lecz wspólnie
z rodzicami, nie prowadzi on odrębnego gospodarstwa domowego, gdyż korzysta
w sposób nieograniczony ze wszystkich pomieszczeń (np. kuchni czy też łazienki)
i urządzeń niezbędnych w prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Końcowo zaznaczono, iż uzasadniona była odmowa wydania M. W. zaświadczenia potwierdzającego wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny z powodu, iż nie prowadził on
i nie prowadzi aktualnie jednoosobowego gospodarstwa domowego w rozumieniu art.411 ust.10j pkt 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mającej charakter opisowy, skarżący wyraził swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, ponownie wskazał, iż nie do zaakceptowania jest pogląd, że jest sporne to, iż w 2023 r. był utrzymywany przez rodziców
Zdaniem skarżącego odmowa wydania zaświadczenia przez MGOPS W. oraz podtrzymanie stanowiska przez SKO w R. jest bezpodstawna, zabija w nim wszystkie marzenia, cele które sobie założył, naprawdę daje mu dużo do myślenia, że bezduszny dziennik ustaw oraz postawa Urzędników jest w stanie zaburzyć postrzeganie prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzając w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia tego rozstrzygnięcia.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organy orzekające w sprawie niniejszej miały podstawy do wydania skarżącemu postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści a mianowicie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego.
Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu
I instancji dotyczące odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści zostały wydane
w trybie i na zasadach określonych w Dziale VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 219 k.p.a., zgodnie z którym odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się
o zaświadczenie, zaś w myśl § 2 tego przepisu, zaświadczenie wydaje się, jeżeli: urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1); osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny
w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Zgodnie natomiast z art. 218 § 1 k.p.a. organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie w sytuacji, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień ani obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaświadczenie potwierdza jedynie informacje posiadane przez organ, przy czym poświadczane informacje muszą być oczywiste i bezspornie wynikać z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r., II OSK 1148/10, zaświadczenie z uwagi na jego "naturę" nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne ipso iure, nie są jasne, a zwłaszcza gdy istnieje spór, co do ich występowania w konkretnym wypadku. W przypadku zatem gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe.
Zakres wydawanych zaświadczeń jest ściśle reglamentowany treścią art. 217
i 218 k.p.a., a nie subiektywną oceną wnoszącego wniosek o jego wydanie. Organ ma obowiązek wydać zaświadczenie tylko wówczas, gdy żądanie zawiera się w ramach zakreślonych wspomnianymi przepisami. Podstaw do takiego stanowiska należy upatrywać w charakterze samego zaświadczenia, definiowanego jako urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego) dokonane przez organ administracji publicznej (w znaczeniu ustrojowym lub funkcjonalnym) na żądanie uprawnionej osoby, której interes jest oparty na prawie (por. K. Chorąży, Z. Kmieciak, Wydawanie zaświadczeń – kwestie nierozstrzygnięte w literaturze, Sam. Teryt. 2000/6, s. 70–71; zob. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2013, s. 72).
Jest to zatem postępowanie, na które składają się czynności o charakterze materialnoprawnym. Organ zaświadcza jedynie o tym, co jest w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych, bez ich przetwarzania. Chodzi tu bowiem
o potwierdzenie w formie dokumentu urzędowego tego, co jest aktualnie wpisane
w rejestrze publicznym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1998 r., II SA 125/98, LEX Nr 41283).
Ponadto zaświadczenie ani nie rozstrzyga o prawach lub obowiązkach jednostki, ani nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Jest ono tylko przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2010 r., II OSK 594/10, LEX nr 597715).
Przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia, nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących
w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co w bezpośredni sposób wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, które wiążą się
z zakresem wykonywanych przez niego ustawowych kompetencji. W tym świetle wydawanie zaświadczeń ma charakter pochodny. Wyjaśnienia wymaga więc, że wniosek o wydanie zaświadczenia może być przez organ załatwiony bądź poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na jego wydaniu, bądź też poprzez postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Zgodnie bowiem z art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 maja 2018 r., III SAB/Kr 50/17, LEX nr 2489320).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że podstawą wydania zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego jak
i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, którymi odmówiono M. W. wydania zaświadczenia w zakresie wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego, było uznanie, że skarżący w 2023 r. mieszkał z rodzicami i był na ich utrzymaniu.
Jak wynika z akt administracyjnych, w kontrolowanej sprawie skarżący domagał się wydania zaświadczenia, ponieważ Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska wymaga zaświadczenia w celu przyznania dofinansowania.
Zgodnie z art. 411 ust. 10g ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54) osoba fizyczna, która zamierza złożyć wniosek
o przyznanie dofinansowania z Narodowego Funduszu lub wojewódzkiego funduszu, może złożyć żądanie wydania zaświadczenia o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka jej gospodarstwa domowego.
Z kolei na podstawie art.411 ust.10 h powyższej ustawy, zaświadczenie o którym mowa w ust. 10g g, wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej.
Stosownie do art. 411 ust. 10 i, dochodem zaś jest dochód w rozumieniu art.3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2004 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz.390, 658, 852 i 1429).
W myśl natomiast art.411 ust. 10j pkt 1 - gospodarstwo domowe tworzą;
1/ osoba fizyczna, o której mowa w ust.10g, samotnie zamieszkująca
i gospodarująca (gospodarstwo domowe jednoosobowe), albo
2/ osoba fizyczna, o której mowa w ust.10g, oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące
i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Według art. 411 ust. 10k pkt 2 w/w ustawy, wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w ust. 10g, ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w ostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 10g - w przypadku żądania złożonego w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia danego roku.
W rozpoznawanej przez Sąd sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 26 sierpnia 2024 r. co powoduje, że w jego przypadku stosownie do art. 411 ust. 10k pkt 2 w/w ustawy należało uwzględnić dochody osiągnięte w roku 2023 .
Nie ulega wątpliwości Sądu, że skarżący w 2023 r. był na utrzymaniu rodziców, z nimi zamieszkiwał, nie miał dochodów, nie miał ukończonych 18 lat, a zatem nie ma znaczenia dla sprawy jego sytuacja materialna i finansowa w 2024 r.
Podkreślić bowiem należy, że z art. 411 ust. 10k pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyraźnie i precyzyjnie wynika, iż dla osoby samotnie zamieszkującej
i gospodarującej wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w ostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie wydania zaświadczenia – w przypadku wniosku złożonego w okresie od 1 sierpnia do dnia 31 grudnia danego roku.
W tej sytuacji niewątpliwie ustalenia Kolegium są prawidłowe i trafne.
Za zasadne należało uznać przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania wynikającego z art. 218 § 2 k.p.a.
Sąd dostrzegł, iż Kolegium nazwało wydane rozstrzygnięcie jako Postępowanie, nie mniej nie stanowi to takiego naruszenia, które skutkowałoby uchyleniem wydanego rozstrzygnięcia. Użycie innej nazwy nie decyduje samo przez się o charakterze prawnym danego aktu, pod warunkiem, że rozstrzyga on co do istoty (merytorycznie) indywidualną sprawę, należącą do właściwości organów administracji, którego przedmiotem było rozpoznanie danej sprawy. Kolegium rozpoznało zażalenie, określiło podstawy prawne wydanego aktu zgodnie z obowiązującym prawem administracyjnym, skierowało rozstrzygnięcie do właściwej osoby i w tej sytuacji pomimo błędnego określenia rozstrzygnięcia, nie podlega ono uchyleniu z tej przyczyny.
Z kolei wniesiona skarga nie zawiera zasadnych argumentów, które skutkowałyby wydaniem przez Sąd innego orzeczenia.
W tej sytuacji Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.