VIII SA/Wa 920/24

VIII SA/Wa 920/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1,art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 8 par. 1, art. 57 par. 5 pkt 2 i art. 61a par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan faktyczno-prawny przedmiotowej sprawy przedstawia się następująco:
M. K. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca, strona) 29 czerwca 2020 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Decyzją Nr [...] z 31 marca 2021 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR, organ I instancji) przyznał skarżącej pomoc finansową w ramach ww. programu. Decyzję tę skarżąca otrzymała 6 kwietnia 2021 r., zaś 11 maja 2021 r. złożyła wniosek o wypłatę pierwszej raty pomocy. Płatność została przekazana na rachunek bankowy strony 2 czerwca 2021 r. Z pouczenia zawartego w powyższej decyzji wynikało, że wnioskodawczyni wniosek o drugą ratę pomocy powinna złożyć
w terminie nie później niż do upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do 31 sierpnia 2023 r.
Organ I instancji pismem z 9 maja 2024 r. poinformował stronę, że termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy upływa 2 czerwca 2024 r. Pismo to strona otrzymała 14 maja 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach adm.). Strona nie złożyła wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy w powyższym terminie, ale 12 czerwca 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek o przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty do 4 lat od wypłaty pierwszej raty.
Postanowieniem nr [...] z 20 czerwca 2024 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz
§ 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 1813 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 2015 r.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że wprawdzie na kopercie widnieje data nadania przesyłki 3 czerwca 2024 r., to jednak nie jest ona zgodna z datą na stronie internetowej emonitoring.poczta-polska.pl, gdzie ustalono, że przesyła o numerze [...] została nadana 11 czerwca 2024 r.
W związku z wątpliwościami organu co do daty nadania przesyłki pocztowej, zawierającej wniosek o przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, 13 czerwca 2024 r. zgłoszono w tym zakresie reklamację.
Z informacji udzielonych przez Biuro Wsparcia Klientów Poczty Polskiej S.A. wynika, że pracownik omyłkowo umieścił datę 3 czerwca 2024 r. na kopercie. Fizycznie zaś datą nadania reklamowanej przesyłki jest 11 czerwca 2024 r.
Zdaniem Dyrektora ARiMR okres realizacji biznesplanu w przypadku wnioskodawczyni upływał 2 czerwca 2024 r., natomiast wniosek o przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy został złożony 11 czerwca 2024 r., czyli już po terminie. Zatem wniosek o przedłużenie terminu na złożenie wniosku
o płatność drugiej raty pomocy nie został złożony w trakcie trwania realizacji biznesplanu.
Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła wnioskodawczyni, w którym wskazała, że wniosek o przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty do 4 lat od wypłaty pierwszej raty złożyła w terminie, bo 3 czerwca 2024 r.
(2 czerwca 2024 r. był dniem wolnym od pracy – niedziela) za pomocą operatora pocztowego Poczta Polska S.A (przesyłka rejestrowana). List polecony został przyjęty przez pracownika poczty, czego potwierdzeniem był nabity stempel pocztowy z datą
03-06-2024 oraz podpis. W ocenie strony przysyłka została nadana przez nią 3 czerwca 2024 r., co potwierdza stempel pocztowy z datą. Natomiast data rejestracji przesyłki
w systemie internetowym emonitoring.poczta.pl mogła zostać omyłkowo wykonana
w późniejszym terminie.
Prezes ARiMR (dalej również jako: organ odwoławczy, organ II instancji) postanowieniem nr [...] z 15 października 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powtórzył argumentację organu I instancji w odniesieniu do przekroczenia terminu przez wnioskodawczynię do złożenia wniosku o zmianę założeń biznesplanu. Wskazał na stanowisko
w orzecznictwie, że dowód przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Wynikająca z datownika urzędu pocztowego stwarza domniemanie zgodności ze stanem faktycznym. Domniemanie to może zostać obalone przekonującym przeciwdowodem, co w niniejszej sprawie nastąpiło poprzez wydanie decyzji Poczty Polskiej z 19 czerwca 2024 r., z której wynika, iż data 3 czerwca 2024 r. została omyłkowo umieszczona na dacie stempla pocztowego, a faktyczna data nadania przesyłki to 11 czerwca 2024 r.
Wobec powyższego złożenie przez stronę 11 czerwca 2024 r. wniosku o zmianę założeń biznesplanu nastąpiło po upływie 3 letniego terminu na realizację biznesplanu, który upłynął 2 czerwca 2024 r. Zatem wniosek strony o zmianę założeń biznesplanu
w zakresie wydłużenia terminu na realizację jego założeń nie może zostać merytorycznie rozpatrzony.
Od powyższego postanowienia wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
- art. 57 § 5 k.p.a., ponieważ stempel pocztowy, jako urzędowe potwierdzenie nadania, jest dowodem wiarygodnym i stanowi podstawę do uznania terminu, zaś data podana w internetowym systemie Poczty Polskiej nie jest wiążąca, nie zastępuje urzędowego potwierdzenia nadania;
- art. 8 k.p.a., ponieważ odmowa uwzględnienia daty stempla pocztowego, potwierdzającego nadanie przesyłki jako dowód w postępowaniu administracyjnym, narusza zasadę zaufania obywatela do działań organów administracji publicznej.
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie ARiMR do wszczęcia postępowania administracyjnego
w sprawie wydłużenia okresu realizacji projektu w ramach działania 6.3.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji
w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia według powyższych reguł, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie
z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego (m.in. wyrok WSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 70/19, publ. CBOSA; wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 615/17, publ. CBOSA). Jako "oczywiste przypadki" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej.
Zgodnie z § 18 pkt 2 rozporządzenia z 2015 r. beneficjent powinien zrealizować biznesplan w terminie przewidzianym w biznesplanie, lecz nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Zgodnie natomiast z § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w trakcie jego realizacji w zakresie warunków, o których mowa w § 18 pkt 2, w tym wydłużenie okresu jego realizacji. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się zmieniony biznesplan wraz z podaniem przyczyn uzasadniających planowane zmiany (§ 23 ust. 2 rozporządzenia z 2015 r.). Dyrektor oddziału regionalnego ARiMR wyraża zgodę na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jednak nie dłużej niż do dnia upływu 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy (...), o czym mowa
w § 23 ust. 4 rozporządzenia z 2015 r.
W niniejszej sprawie pierwsza rata pomocy została wypłacona stronie 2 czerwca 2021 r., zatem 3-letni termin na realizację biznesplanu upłynął 2 czerwca 2024 r. Stronie przysługiwało uprawnienie do wydłużenia okresu jego realizacji do 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, jednak wniosek o zmianę założeń biznesplanu winien zostać złożony w trakcie realizacji biznesplanu, tj. nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, tj. do 2 czerwca 2024 r. (do 3 czerwca 2024 r., uwzględniając, że ostatni dzień terminu to dzień wolny – niedziela).
W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania związanego z wyrażeniem zgody na zmianę założeń biznesplanu, ponieważ wystąpiła sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do jego wszczęcia.
Skarżąca bezspornie w terminie 3 lat od daty otrzymania pierwszej raty pomocy, która miała miejsce 2 czerwca 2021 r., nie złożyła wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy. Jednak skorzystała z możliwości przewidzianej w § 23 ust. 1 i 2 w związku
z ust. 4 rozporządzenia z 2015 r., tj. złożyła wniosek o wydłużenie okresu realizacji biznesplanu do dnia upływu 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty. Do organu I instancji ww. wniosek strony wpłynął 12 czerwca 2024 r. z datą stempla pocztowego 3 czerwca 2024 r., świadczącego o nadaniu przesyłki w placówce pocztowej operatora publicznego. Między stroną o organami ARiMR jest spór o to, czy skarżąca złożyła ten wniosek w terminie, bowiem z informacji na stronie internetowej emonitoring.poczta-polska.pl oraz z postępowania reklamacyjnego wynika, że przedmiotowy wniosek strony został nadany na poczcie 11 czerwca 2024 r., a nie 3 czerwca 2024 r., która to data została umieszczona na dacie stempla pocztowego omyłkowo przez pracownika Poczty Polskiej.
Sąd wskazuje, że zasadniczo o dacie wniesienia pisma rozstrzyga data stempla pocztowego, która jest datą nadania (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.). Domniemanie daty nadania przesyłki, wynikające ze stempla pocztowego, zwykle ma moc dowodową
w prawie polskim. Jednak jest możliwe podważenie tego domniemania, jeśli strona wykaże dowodami, że data stempla pocztowego jest błędna lub nierzetelna (np. że przesyłka została nadana później, niż wskazuje data na stemplu). Reklamacja jest wiarygodnym dowodem, wskazującym na rozbieżność między faktycznym momentem nadania a datą wynikającą ze stempla pocztowego.
Z dowodu reklamacji przeprowadzonego przez organ I instancji oraz zaakceptowanego przez organ odwoławczy jasno wynika, że przesyła nr [...] została nadana 11 czerwca 2024 r., tj. w innym terminie, niż wynika to ze stempla pocztowego (por. pismo Poczty Polskiej S.A. z 19 czerwca 2024 r., k. 271 akt adm.). Z uwagi na popełnioną pomyłkę przez pracownika poczty organy orzekające prawidłowo zmieniły ocenę co do faktycznego momentu nadania wniosku strony o wydłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy. Skuteczne wniesienie przez organ I instancji reklamacji na podstawie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 474 t.j., dalej: rozporządzenie w sprawie reklamacji pocztowej) wykazało, że ww. reklamowana przesyłka została doręczona organowi I instancji 12 czerwca 2024 r., a fizycznie nadana przez wnioskodawczynię 11 czerwca 2024 r., gdyż pracownik omyłkowo umieścił datę 3 czerwca 2024 r. na kopercie.
Postępowanie reklamacyjne przeprowadzone było zgodnie z § 9 i § 10 rozporządzenia w sprawie reklamacji pocztowej w związku z wystąpieniem organu I instancji 13 czerwca 2024 r. do operatora pocztowego o wyjaśnienie daty nadania przedmiotowej przesyłki pocztowej.
Termin określony w § 23 ust. 4 rozporządzenia z 2015 r. jest terminem prawa materialnego, gdyż odnosi się do okresu, w którym może dojść do ukształtowania praw
i obowiązków podmiotu w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego.
W związku z tym nie podlega on przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Próba przedłużenia terminu po jego upływie jest nieskuteczna, ponieważ termin, który już upłynął, nie może zostać przedłużony (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2021/24, publ. CBOSA).
Z uwagi na fakt, że skarżąca nie złożyła wniosku o przedłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy w trakcie trwania realizacji biznesplanu, nie można wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, tylko formalne – odmowę wszczęcia postępowania. Nie można bowiem uruchomić postępowania w celu wydania decyzji w przedmiocie wyrażenia zgody (lub odmowy) na zmianę założeń biznesplanu (§ 23 ust. 5 rozporządzenia z 2015 r.).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., bowiem w postępowaniu reklamacyjnym uzyskano wiarygodny dowód podważający domniemanie prawdziwości daty nadania wynikającej ze stempla pocztowego. Organy nie naruszyły również art. 8 § 1 k.p.a. (zasady zaufania do organów władzy publicznej), ponieważ postępowanie było prowadzone transparentnie wobec strony. Organ I instancji w piśmie z 9 maja 2024 r. (doręczonym skarżącej 14 maja 2024 r.) poinformował wnioskodawczynię o terminie na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy, co stanowiło jedynie przypomnienie pouczenia zawartego w decyzji o przyznaniu pomocy z 31 marca 2021 r. (por. pkt 6.2 pouczenia). Nie można czynić zarzutu organom, że w toku postępowania dążyły do wyjaśnienia wątpliwości związanych z datą nadania przez stronę istotnego w sprawie dokumentu, które to wątpliwości ostatecznie potwierdziły się w postępowaniu reklamacyjnym. W tym stanie spawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.