VIII SA/Wa 912/24

VIII SA/Wa 912/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 21 ust. 1 w zw. z  art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi "[...]" A. H., T. H. Sp. j. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 26 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 września 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania "[...] A. H., T. H. Sp. j. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno - Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik MUCS", "NMUS" lub "organ I instancji") z 12 czerwca 2023r. Przedmiotem tych decyzji było nałożenie na skarżącą kary pieniężnej (20 000 zł) w związku z niewykonaniem obowiązku zgłoszenia przewozu towaru, wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Funkcjonariusze MUCS, 8 sierpnia 2019r. na drodze krajowej nr [...] w R., przeprowadzili kontrolę środka transportu o nr rejestracyjnym [...]. W czasie kontroli stwierdzono, że ww. środkiem transportu przewożony był olej napędowy klasyfikowany do kodu CN 2710, który podlegał systemowi monitorowania drogowego przewozu towarów. W wyniku weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu [...] (dalej zgłoszenie SENT) oraz dokumentów towarzyszących transportowi funkcjonariusze stwierdzili rozbieżność w ilości 383 litry przewożonego oleju napędowego. Do przewozu zgłoszono 1 000 litrów, a przewożono 1 383 litry, zgodnie z przedstawionym listem przewozowym oraz dokonanymi oględzinami i ważeniem pojazdu. Po wystawieniu nowego zgłoszenia [...] na brakującą ilość towaru, tj. 380 litrów kierowcy zezwolono na kontynuowanie jazdy.
Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół z 8.08.2019 r.
Postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. Naczelnik MUCS wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
W toku postępowania Spółka, w odpowiedzi na wezwanie organu przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i przedłożyła dodatkowe dokumenty. Wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o odstąpienie od nałożenia kary
w ramach niniejszego postępowania. W ocenie strony, nie zachodzą bowiem żadne okoliczności uzasadniające nałożenie na Spółkę kary pieniężnej. Analizując treść przepisów art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej, art. 26 ust. 5 ustawy SENT oraz art. 54 ust. 2 pkt 13 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 16b i art. 94 ust. 1 ustawy KAS doszła m.in. do wniosku, że organ nie może w dowolnym czasie dokonać wszczęcia postępowania
w sprawie nałożenia kary z ustawy SENT. Postępowanie takie winno zostać wszczęte
w terminie 6 miesięcy od uzyskania stosownej informacji. W ocenie strony w niniejszej sprawie, dążenie do nałożenia jakiejkolwiek kary na Spółkę byłoby całkowicie niecelowe z uwagi, że: przewozowi oleju napędowego towarzyszył komplet dokumentacji potwierdzającej jego pochodzenie; towar przewożony był przez znanego funkcjonariuszom celno-skarbowym przewoźnika; środkiem transportu spełniającym najwyższe normy techniczne i posiadającym wszelkie wymagane zezwolenia oraz strona była zarówno podmiotem wysyłającym, przewoźnikiem, jak i podmiotem odbierającym. Dodała, że stwierdzona w toku kontroli niezgodność co do ilości przewożonego wyrobu stanowiła omyłkę, zaś w momencie jego wykrycia Spółka dokonała niezwłocznie zgłoszenia obejmującego brakującą ilość towaru.
Decyzją z 21.04.2021 r. Naczelnik MUCS na podstawie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego
i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., także jako: "ustawa o SENT") nałożył na stronę karę pieniężną
w wysokości 20 000 zł, w związku z niewykonaniem obowiązku zgłoszenia przewozu towaru, wynikającego z art. 5 ust. 1 ww. ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325; dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa") o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, decyzji zarzucono naruszenie:
przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 165b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 20 000,00 zł w związku z niewykonaniem obowiązku zgłoszenia przewozu towaru, wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;
art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT;
przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie
i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny w tym:
błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co
w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;
pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;
art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa o SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.
DIAS rozpatrując odwołanie, uchylił w całości decyzję organu I instancji
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ (decyzja z 16.03.2022 r., nr [...]). Organ odwoławczy wskazał przy tym, że nieprawidłowości stwierdzone w niniejszej sprawie stanowiły naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy SENT, które sankcjonowane są w art. 21 ust. 1 ustawy SENT i stanowiły podstawę do wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Powodem uchylenia decyzji była natomiast na konieczność uzupełnienia postępowania w zakresie oceny spełnienia przesłanki "interesu publicznego". Dyrektor IAS zobowiązał organ
I instancji do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie spełnienia przesłanki interesu publicznego z uwzględnieniem m.in. zasady proporcjonalności, warunkującego odstąpienie od wymierzenia kary na gruncie przepisu art. 21 ust. 3 ustawy SENT, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy.
Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem sygn. akt VIII SA/Wa 427/22
z 27.10.2022 r. oddalił skargę strony na oznaczona wyżej decyzję Dyrektora IAS.
Ponownie rozpoznając sprawę, Naczelnik MUCS decyzją z 12. 06.2023 r. nałożył na stronę jako podmiot wysyłający karę pieniężną w wysokości 20 000 zł, w związku z niewykonaniem obowiązku zgłoszenia przewozu towarów, który podlegał systemowi monitorowania przewozu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 165b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 20 000,00 zł w związku z niewykonaniem obowiązku zgłoszenia przewozu towaru, wynikającego z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia prawa do wszczęcia i prowadzenia przedmiotowego postępowania, co stanowi rażące naruszenie prawa;
art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art, 191 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie ratio tegis przepisów ustawy SENT.
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie
i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny w tym błędną wykładnię
i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co
w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;
pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług.
Podnosząc powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie w całości decyzji
i umorzenie postępowania.
Dyrektor IAS decyzją z dnia 26 września 2024 r., wskazaną na wstępie
i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz jej ramy prawne. Powołał treść przepisów ustawy z dnia
9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U.
z 2017 r., poz. 708 ze zm., także jako: "ustawa o SENT"), mających zastosowanie do dokonanych przez organ I instancji ustaleń faktycznych sprawy, tj. art. 3 ust. 1, ust. 2, art. 9, art. 13 ust. 7 pkt 1.
Następnie, dokonując oceny zasadności nałożenia kary pieniężnej z powodu naruszenia przez stronę art. 5 ust. 1 ustawy o SENT organ odwoławczy w pierwszej kolejności za bezsporne uznał, że strona realizując przewóz towaru 8.08.2019 r., środkiem transportu o nr [...] nie posiadała zgłoszenia na przewóz 383 litrów oleju napędowego ani dokumentu przesunięcia międzymagazynowego, o którym mowa w art. 3 ust 7 ustawy SENT. Nie ulega więc wątpliwości, że stwierdzony w trakcie kontroli brak zgłoszenia przewozu towarów stanowi naruszenie przez podmiot wysyłający przepisów art. 5 ust. 1 ustawy SENT i zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT jest zagrożony karą pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Z przesłanej faktury dokumentującej zakup przedmiotowego towaru wynika, że cena netto 1 litra wynosiła 3,807 zł, zatem mając na względzie stawkę VAT 23%, cena brutto 1 litra wynosiła 4,68 zł (3,807 zł x 1,23 VAT). Zatem wartość brutto 383 litrów to
1 792,44 zł (383 litry x 4,68 zł). Tym samym 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia stanowi 824,52 zł. Z uwagi na fakt, że w art. 21 ust. 1 ustawy SENT ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższą niż 20 000,00 zł, w przedmiotowej sprawie kara pieniężna jakiej podlega strona wynosi 20 000,00 zł.
DIAS stwierdził w dalszej kolejności, że jak już wielokrotnie podkreślały sądy administracyjne w rozstrzygnięciach dotyczących naruszenia przepisów ustawy SENT, w przypadku ujawnienia nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy brak dokonania zgłoszenia w systemie był celowym działaniem podmiotu, czy też był spowodowany błędem/niedopatrzeniem. Podmiot wysyłający ma obowiązek przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny i przekazać ten numer przewoźnikowi, a kierujący pojazdem ma obowiązek w momencie kontroli okazać kontrolującym numer referencyjny zgłoszenia.
W momencie przedmiotowej kontroli kierujący pojazdem nie okazał numeru referencyjnego zgłoszenia SENT na przewóz 383 litrów oleju napędowego ani dokumentu przesunięcia międzymagazynowego, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT. Zgłoszenia przedmiotowego towaru dokonano dopiero w trakcie kontroli otrzymując numer [...], co potwierdza wydruk z systemu SENT załączony do protokołu kontroli z 8.08.2019 roku. Dokonanie zgłoszenia w systemie SENT w trakcie trwania kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, tak jak to miało miejsce w przedmiotowym przypadku, nie zwalnia zaś strony z odpowiedzialności za naruszenie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy SENT. Umożliwia jedynie kontynuowanie przewozu towaru. Ustawodawca w art. 5 ust. 1 ustawy SENT nałożył na podmiot wysyłający obowiązek dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju. Istotny jest zatem moment czasowy zgłoszenia, z którym wiążą się określone skutki w postaci nałożenia kary pieniężnej (vide: art. 21 ust. 1 ustawy SENT).
Bezsporne zatem jest, że strona nie dopełniła ustawowego obowiązku i nie zgłosiła przewożonego towaru w ilości 383 litrów oleju napędowego do systemu SENT, co wypełniło dyspozycję art. 21 ust. 1 ww. ustawy. Zasadnie więc organ I instancji
w swojej decyzji uznał naruszenie przepisów omawianej ustawy stwierdzając, że działanie wypełnia czyn opisany w art. 21 ust. 1 ustawy.
Zdaniem DIAS, w sprawie nie wystąpiły nadto podstawy do odstąpienia od nałożonej kary zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, z uwagi na brak wystąpienia przesłanek zarówno ważnego interesu podmiotu, jak i interesu publicznego.
W szczególności, z przedłożonych przez stronę dokumentów (w kontekście jej sytuacji ekonomicznej) nie wynika, że wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Wskazane przez stronę okoliczności nie mogą być uznane za mieszczące się w przesłance "ważnego interesu podmiotu wysyłającego", a tym bardziej w przesłance "interesu publicznego" (zob. str. 16 – 19 zaskarżonej decyzji). Przesłanki te organ odwoławczy omówił przy tym szczegółowo
z uwzględnieniem aktualnych poglądów prawnych prezentowanych na tym tle
w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Tym samym zarzuty odwołania organ odwoławczy uznał w całości za nieuzasadnione, czemu dał wyraz na str. 19 – 28 swojego rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącej, występując o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, postawił zarzuty naruszenia przepisów:
1. art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa
w związku z art. 12a ust. 3 ustawy SENT poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, zasadę prawdy obiektywnej oraz brak wyczerpującego, rzetelnego
i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy i dokonanie oceny dowodów
w sposób wybiórczy, poprzez:
niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego;
pominięcie ratio legis przepisów o systemie monitorowania drogowego
i kolejowego przewozu towarów;
2. art. 21 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny w tym poprzez błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu pojęcia ważnego interesu publicznego zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;
3. art. 5 ust. 1 ustawy o SENT poprzez błędne uznanie, że w sytuacji dokonania zgłoszenia przesunięcia międzymagazynowego w rejestrze SENT zastosowanie znajdzie art. 21 ust. 1 bez uwzględnienia okoliczności towarzyszących.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wystąpił o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w swoim rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu dotyczy natomiast kwestii czy w realiach rozpoznawanej sprawy wystąpiły przesłanki do nałożenia na skarżącą jako podmiot wysyłający kary pieniężnej, o której mowa w przepisach ustawy o SENT w wysokości 20.000 zł (art. 21 ust. 1 ustawy SENT) poprzez wykonanie przewozu towaru (paliwa) z niedopełnieniem obowiązków przewidzianych w treści art. 5 ust. 1 tej ustawy. Podczas kontroli drogowej w dniu 8 sierpnia 2019 r. stwierdzono bowiem nieprawidłowość polegającą na braku zgłoszenia w systemie SENT przewozu 383 litrów oleju napędowego. Do przewozu zgłoszono bowiem 1 000 litrów oleju napędowego, a przewożono 1 383 litry. Powyższe uchybienia zostały udokumentowane przez kontrolujących w protokole
z przeprowadzonej 8 sierpnia 2019r. kontroli na drodze, podczas której stwierdzono ww. rozbieżność pomiędzy ilością przewożonego paliwa, wynikającą z listu przewozowego, a wskazaną z zgłoszeniu. Dowody te mają kluczowe znaczenie dla sprawy i stanowiły podstawę do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, o której mowa w decyzji NMUCS. Powyższe oględziny oraz analiza dokumentów były podstawą do przyjęcia przez organy w sprawie, że skarżąca przed wysyłką oleju napędowego nie dokonała zgłoszenia do systemu SENT 383 litrów oleju napędowego i skutkowało to nałożeniem kary
w wysokości przewidzianej w art. 21 ust. 1 ustawy o SENT (20.000 zł).
Orzekające w sprawie organy nie dopatrzyły się przy tym podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podmiotu wysyłającego lub ważny interes publiczny.
Niezgodność co do ilości przewożonego oleju napędowego zgłoszonego do przewozu i faktycznie przewożonego, ustalona przez orzekające w sprawie organy nie jest kwestionowana. Skarżąca wskazuje, iż stanowi ona omyłkę, która w momencie wykrycia została niezwłocznie poprawiona poprzez zgłoszenie brakującej ilości towaru (383 litry oleju napędowego) w toku kontroli. Spółka wskazuje także, iż nie doszło do uszczuplenia podatkowego, a Spółka jest podmiotem rzetelnym i wiarygodnym podatnikiem. Przewóz mógł się odbywać w ramach obrotu wewnętrznego, na podstawie dokumentu przemieszczenia międzymagazynowego, a dokonane zgłoszenie zawiera wszystkie pozostałe dane i dotyczy towaru przewożonego w ramach obrotu wewnętrznego Spółki.
Przechodząc do oceny tak zarysowanego sporu wskazać należy, że materialnoprawną podstawę do wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy o SENT.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT, systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2710, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych ta pozycją przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów.
Art. 2 pkt 9 ustawy SENT stanowi, że przewóz towarów to przemieszczanie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
Z kolei przepis art. 2 pkt 7 ustawy SENT zawiera definicję podmiotu wysyłającego, zgodnie z którą podmiotem wysyłającym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, dokonująca:
a) dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług:
- ostatniej przed rozpoczęciem przewozu towarów - w przypadku gdy jest dostawcą towaru, a po wydaniu towaru jest on przewożony na rzecz podmiotu odbierającego,
- uprawniona do rozporządzania towarami jak właściciel w momencie rozpoczęcia przewozu - w przypadku gdy dostarcza towary na rzecz podmiotu odbierającego w celu dokonania dostawy towarów po zakończeniu przewozu towarów,
b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w rozumieniu ustawy, o której mowa w lit. a,
c) eksportu towarów w rozumieniu ustawy, o której mowa w lit. a.
Zasadą jest, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. W przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów
i usług, zwanej dalej "dostawą towarów", podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 7 ustawy SENT, w przypadku dostawy towarów zgłoszenie zawiera dane dotyczące towaru będącego przedmiotem przewozu,
w szczególności rodzaju towaru, pozycji CN, ilości, masy brutto lub objętości towaru.
Z kolei, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Art. 21 ust. 3 ustawy SENT daje organom możliwość odstąpienia od nałożenia m.in. na podmiot wysyłający kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem tego podmiotu lub interesem publicznym.
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, iż w sprawie bezsporne jest, że strona realizując przewóz towaru 8.08.2019 r., środkiem transportu o nr [...] nie posiadała zgłoszenia na przewóz 383 litrów oleju napędowego ani dokumentu przesunięcia międzymagazynowego, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy SENT. Nie ulega więc wątpliwości, że stwierdzony w trakcie kontroli brak zgłoszenia przewozu towarów stanowi naruszenie przez podmiot wysyłający przepisów art. 5 ust. 1 ustawy SENT i zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT jest zagrożony karą pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Z przesłanej faktury dokumentującej zakup przedmiotowego towaru wynika, że cena netto 1 litra wynosiła 3,807 zł, zatem mając na względzie stawkę VAT 23%, cena brutto 1 litra wynosiła 4,68 zł (3,807 zł x 1,23 VAT).
Zatem wartość brutto 383 litrów to 1 792,44 zł (383 litry x 4,68 zł). Tym samym 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia stanowi 824,52 zł. Z uwagi na fakt, że w art. 21 ust. 1 ustawy SENT ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższą niż 20 000,00 zł, w przedmiotowej sprawie kara pieniężna jakiej podlega strona wynosi 20 000,00 zł.
Z powołanych wyżej przepisów bezspornie wynika, że niewykonanie obowiązku z art. 5 ust. 1 ustawy SENT stanowi naruszenie ustawy o SENT, co właściwie oceniły organy.
Zdaniem sądu, przywołany stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, nie budził wątpliwości odnośnie podstaw do nałożenia na skarżącą kary, jaką określa art. 21 ust. 1 ustawy SENT.
Bezsporne jest w sprawie, że wykonywany przez skarżącego przewóz, obarczony był stwierdzonymi w toku kontroli drogowej nieprawidłowościami (w zakresie ilości przewożonego paliwa), tym samym okoliczność ta stanowiła prawidłową podstawę nałożenia na skarżącą kary.
Materiał dowodowy sprawy, w tym protokół kontroli wskazywał w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości, że doszło do uchybienia obowiązkowi wynikającemu z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji prawidłowo nałożono na skarżącą karę w wysokości określonej w art. 21 ust. 1 ustawy SENT.
W ocenie sądu, wbrew zarzutom skargi, nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Fakt stwierdzenia, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy SENT, będąc podmiotem wysyłającym, co do zasady pociąga za sobą jej odpowiedzialność administracyjną za to naruszenie i obowiązek wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Rację mają więc organy, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy SENT ma charakter obiektywny, jeżeli ziściły się przesłanki tej odpowiedzialności. Jednakże nie jest z całą pewnością tak, aby odpowiedzialność ta miała charakter absolutnie abstrakcyjny.
Ustawodawca w art. 21 ust. 3 ustawy SENT przewidział bowiem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem (...) podmiotu wysyłającego lub interesem publicznym, możliwość - na wniosek lub z urzędu - odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.
W powołanym wyżej przepisie ustawodawca przewiduje więc możliwość odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, co stanowi drugi wymagany etap procesu oceny naruszenia prawa (pierwszym jest ustalenie, że do naruszenia w ogóle doszło).
Przede wszystkim należy podnieść, że w wymienionym przepisie odstąpienie od wymierzenia kary oparte jest na uznaniu administracyjnym co wynika z użytego sformułowania "może". Oznacza to, że organ administracji ma swobodę wyboru rozstrzygnięcia w zakresie odstąpienia od nałożenia kary.
Bez wątpienia pojęcie interesu publicznego nie posiada definicji legalnej, a więc ustalenie jego zakresu znaczeniowego pozostawione zostało praktyce orzeczniczej
i uznaniu organu, z uwzględnieniem celu ustawy i samej instytucji odstąpienia, będącej zawsze swoistym "wentylem bezpieczeństwa". W związku z tym, jak wynika
z dotychczasowego orzecznictwa, pojęcie to może obejmować, choć nie w każdym przypadku musi tak właśnie być, wiele okoliczności i przypadków, przy czym katalog tego rodzaju stanów jest bez wątpienia otwarty i musi być dostosowany do okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi bowiem o indywidualizację odpowiedzialności, a nie
o jakąkolwiek jej schematyzację, upraszczającą działania organu. Tym samym to, co
w jednym przypadku będzie uzasadniać sięgnięcie po odstąpienie od nałożenia kary,
w drugim takiego działania nie będzie już warunkować. Nie jest zatem możliwe ocenianie tej przesłanki w sposób sztywny, wedle swoistego równania "stwierdzono naruszenie, należna jest kara, a odstąpienie jest skrajnym wyjątkiem". Jakkolwiek słuszne jest stanowisko, że w ramach oceny wystąpienia interesu publicznego należy brać pod uwagę wartości wspólne dla całego społeczeństwa i z dużą ostrożnością udzielać tego rodzaju "ulgi" to jednak takie kwestie jak np. działanie pod wpływem błędu, brak uszczuplenia należności publicznoprawnych, a także zachowanie w trakcie
i po kontroli, mogą być rozważane w ramach oceny, czy przez wzgląd właśnie na nie, interes publiczny w danej sprawie jednak istnieje i uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, traktowanej w tym przypadku jako nazbyt surowej reakcji państwa na naruszenie.
Zdaniem sądu, organy w sposób dostateczny przeanalizowały możliwość odstąpienia od nałożenia kary i właściwe odczytały treść pojęcia interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT. W szczególności prawidłowo oceniły, że odstąpienie od nałożenia kary w ustalonych okolicznościach sprawy podważyłoby poczucie bezpieczeństwa i zaufanie obywateli do organów państwa, ponieważ podmiot wysyłający zaniechał zgłoszenia przewozu do rejestru, co stanowi istotne naruszenie zasad monitorowania, mającego zapobiegać sprzedaży pozaewidencyjnej "towarów wrażliwych".
Należy podkreślić, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT powinno więc mieć charakter wyjątkowy,
w rozumieniu ustawy –"uzasadniony".
Zdaniem sądu nałożenie kary pieniężnej stanowi adekwatną reakcję w niniejszej sprawie. Istotny był bowiem fakt, że nieprawidłowość w zachowaniu skarżącej cechowała się istotnością, zakłócając działanie systemu monitorowania, a w związku z tym utrudniając realizację celów istnienia tego systemu, tj. ochronę legalnego obrotu towarami wrażliwymi, a także zapobieganie istnieniu "szarej strefy", czy też uszczupleniu należności podatkowych. Za odstąpieniem od nałożenia kary nie ma znaczenia, podnoszona w skardze, okoliczność, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Brak uszczuplenia wymienionych należności nie determinuje konieczności odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Należy zaznaczyć, że możliwość nałożenia kary za uchybienia przepisom ustawy SENT ma zapobiec powstaniu uszczupleń. Kara ma w sobie element represji oraz element prewencyjny. Jej istotą jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów oraz wymuszenie przestrzegania przepisów prawa.
W ocenie sądu brak uszczupleń należności publicznoprawnych w niniejszej sprawie nie oznaczał, że organy winny były odstąpić od wymierzenia kary wobec skarżącej.
W związku z powyższym, ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy przemawia za stwierdzeniem, że przesłanka interesu publicznego nie zaistniała. Zachowanie skarżącej naruszało podstawowe cele ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Skoro bowiem celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, to w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. Elementem ustawy SENT jest obligatoryjne nakładanie kary, w określonej jednoznacznie kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym. Pojęcia interes publiczny nie sposób bowiem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia.
Ustawowa konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy SENT nie pozwala przyjąć, że dopuszczalne jest różnicowanie odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z tej ustawy. Podnoszona okoliczność omyłki nie może usprawiedliwiać naruszenia przepisów ustawy SENT przez skarżącą.
Organy rozważyły także, czy w sprawie wystąpiła druga z przesłanek pozwalająca organowi na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, tj. "ważny interes podmiotu wysyłającego". O istnieniu ważnego interesu takiego podmiotu decydują obiektywne kryteria. W zasadzie zawsze odstąpienie od wymierzenia kary leży
w interesie zobowiązanego. Same trudności z zapłatą kary, nie mogą uzasadniać odstąpienia od jej wymierzenia. Wskazać należy, że w toku postępowania strona nie wskazała jaki ważny i obiektywny interes przemawiałby za odstąpieniem od nałożenia kary. Trafnie też organy nie dopatrzyły się istnienia ważnego interesu z urzędu.
W kontekście zarzutu niezastosowania zasady proporcjonalności nałożonej kary w odniesieniu do wartości netto przewożonego towaru (20.000 zł), konieczne jest w tym miejscu zwrócenie uwagi, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu
w możliwość miarkowania kar, ani ich zmiany w zależności od uznania administracyjnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2020 r.,
II GSK 220/20 oraz z 13 marca 2019 r., II FSK 3478/18). Kara została nałożona
w określonej jednoznacznie kwocie wynikającej wprost z przepisu ustawy SENT (art. 21 ust. 1-46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł).
W ocenie sądu, organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy (mierniki) do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy te dostatecznie rozważyły i "wyważyły", a następnie uzasadniły przesłanki interesu publicznego oraz ważnego interesu podmiotu wysyłającego jako okoliczności uzasadniające odmowę odstąpienia od nałożenia kary. Skarżąca nie wykazał zaistnienia ważnego interesu w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, zaś organy administracji obu instancji wykazały w dostateczny sposób, że nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się zarówno w pojęciu "interesu publicznego", jak
i "ważnego interesu podmiotu wysyłającego".
Stąd prawidłowa jest ocena organu odwoławczego, że ważny interes strony
i interes publiczny jako przesłanka do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy SENT nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
W ocenie sądu ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie
i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest zupełny i został wyczerpująco rozpatrzony, należycie oceniony, prowadząc do prawidłowych ustaleń faktycznych.
Organy nie naruszyły więc przepisów postępowania w postaci art. 121, art. 122, art. 180 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepisy te stanowią, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Zgodnie zaś z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Organy dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy SENT oraz przekonująco uzasadniły swoje stanowisko w zakresie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes podmiotu wysyłającego i interes publiczny wskazany w art. 21 ust. 3 ustawy SENT.
Końcowo wskazać należy, że Sąd podziela pogląd, iż przepis art. 165b
§ 1 Ordynacji podatkowej nie znajduje odpowiedniego zastosowania w sprawach nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Kwestia ta została omówiona w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por.m.in. wyroki Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia: 18 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1203/21 i II GSK 1265/21; 30 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2119/21; 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2186/21; 2 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 2179/21; 15 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 100/22, sygn. akt II GSK 111/22; 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 266/22), dostrzegając, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było w tej kwestii jednolite (zob.m.in. wyroki z dnia: 4 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1123/21, sygn. akt II GSK 1126/21, sygn. akt II GSK 1953/21; 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1956/21, sygn. akt II GSK 1957/21). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zaprezentowaną powyżej linię orzeczniczą w pełni aprobuje.
Reasumując, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia,
a działając z urzędu, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się innych uchybień prawa, które winny skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji.
Mając na uwadze powyższe, jako że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w wyroku.
-----------------------
14