VIII SA/WA 90/23

VIII SA/Wa 90/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 690
art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 78 ust 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego, zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego finansowanego w ramach projektu RPO oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 września 2022 r. nr [...] Starosta P. (dalej "Starosta" lub "organ I instancji") działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 2, art. 9 ust. 1 pkt. 14 lit. c, art. 53 ust. 6, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt. 3, ust. 3, art. 78 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 690 z późn. zm., dalej jako "ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a.") zobowiązał E. R. (dalej też jako "strona", "odwołująca się" lub "skarżąca") do zwrotu na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w P. kwoty 23.722,40 zł z tytułu nienależnie pobranego:
• zasiłku dla bezrobotnych za okres od 2 marca 2020 r. do 3 marca 2020 r. w kwocie 45,10 zł
• stypendium stażowego za dzień 1 marca 2020 r. oraz okresy od 2 września 2021 r. do 28 lutego 2021 r. i od 7 kwietnia 2021 r. do 6 października 2021 r. w łącznej kwocie 17.472,30 zł;
• stypendium stażowego finansowanego w ramach projektu RPO za okres od 4 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. w kwocie 6.205,00 zł.
w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Z uzasadnienia decyzji Starosty wynika, że w ww. okresach pobierania przez stronę jako osobę bezrobotną prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 29 października 2021 r. przyznał skarżącej rentę socjalną od 1 marca 2020 r. Jednocześnie przyznana stronie
i wypłacona w listopadzie 2021 r. renta socjalna, w związku z oświadczeniem skarżącej o podjęciu wypłaty od 1 marca 2020 r. oraz brakiem wiedzy na temat pobieranego przez nią świadczenia z powiatowego urzędu pracy, nie została pomniejszona przez organ rentowy na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy. Z uwagi na powyższe, skarżąca decyzją z 10 listopada 2021 r. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 marca 2020 r. Konsekwencją zaś utraty statusu osoby bezrobotnej jest utrata uprawnień związanych z tym statusem. Zaistniały więc przesłanki uznania pobranego świadczenia za nienależne na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Skarżąca w dniu rejestracji w urzędzie pracy zobowiązała się bowiem do zwrotu otrzymanego zasiłku czy stypendium w przypadku otrzymania za ten sam okres m.in. renty socjalnej. Pismem z 28 września 2022 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie zarzuciła jej :
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107, art. 77 § 1, art. 80, art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, brak wskazania uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, brak podstaw do przypisania skarżącej przyjęcia stypendium w złej wierze czy wskutek świadomego wprowadzenia w błąd organu, co determinuje istnienie podstaw do żądania zwrotu świadczenia a także brak umorzenia postępowania w sprawie mimo, że prawidłowa ocena zebranych w sprawie dowodów winna doprowadzić do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
2. sprzeczność decyzji z zasadami współżycia społecznego.
W uzasadnieniu wskazała, że decyzja o przyznaniu odwołującej się renty socjalnej zapadła w dniu 29 października 2021 r., a orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy zapadło w dniu 12 października 2021 r., zatem strona w okresie odbywania stażu nie miała przyznanej renty socjalnej. Na tamten moment skarżąca mogła więc skorzystać ze wsparcia powiatowego urzędu pracy i odbyć staż. Z powyższą decyzją nie sposób się zgodzić, gdyż wiąże się ona z koniecznością zwrotu przez skarżącą pieniędzy należnych jej z tytułu odbytego stażu, a konieczność zwrotu środków pieniężnych uzyskanych własnym nakładem pracy jest oczywiście sprzeczna
z zasadami współżycia społecznego. Krzywdzące jest, że skarżąca musi oddać ciężko zapracowane pieniądze, bowiem nie mogła przewidzieć, że Starosta wyda orzeczenie wstecznie. W trakcie pobierania stypendium stażowego i posiadania statusu osoby bezrobotnej odwołująca się miała do nich prawo, nie zachodziły bowiem wówczas żadne okoliczności, które wyłączałyby to prawo, w tym okresie nie miała ustalonego prawa do renty socjalnej. W dacie wypłacania stypendium była uprawniona do jego otrzymania, jak i otrzymania statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca pomimo złego samopoczucia, wbrew przeciwnościom związanym z chorobą i niepełnosprawnością, sumiennie wykonywała wszystkie obowiązki związane z odbywanym stażem i otrzymała z tego tytułu stypendium, które zostało już rozdysponowane, tak jak i przyznana renta socjalna, na potrzeby związane z leczeniem, rehabilitacją oraz z życiem codziennym.
Decyzją nr [...] z 7 listopada 2022 r. Wojewoda M. (dalej jako "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, po rozpatrzeniu odwołania E. R. od decyzji Starosty z 20 września 2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu co do zasady podtrzymał argumentację zawartą w decyzji Starosty. Wskazał, że organ I instancji decyzją z 10 listopada 2021 r. orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 marca 2020 r.
z powodu nabycia przez odwołującą się prawa renty socjalnej od ww. dnia. Zauważył, że decyzja ta została skutecznie doręczona stronie, a jej odbiór odwołująca się potwierdziła przez złożenie własnoręcznego podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w dniu 15 listopada 2021 r. Od decyzji tej strona nie złożyła odwołania, tym samym decyzja stała się ostateczna. Zawiadomieniem z 10 marca 2022 r. strona została poinformowana o wszczęciu przez Starostę postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego określonych w decyzji organu I instancji z 20 września 2022 r. Pismem z 10 marca 2022 r. Starosta wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji, czy w następstwie wydanej decyzji z 29 października 2021 r. przyznającej stronie rentę socjalną od 1 marca 2020 r. i rozliczenia do dnia 1 grudnia 2021 r. nastąpiło pomniejszenie tego świadczenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W dniu 4 kwietnia 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo organu rentowego
o wstrzymanie stronie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na nabycie prawa do renty socjalnej od 1 marca 2020 r. W odpowiedzi na powyższe pismo organ I instancji pismem z 12 kwietnia 2022 r. poinformował organ rentowy, że odwołująca się nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych i nie ma możliwości wstrzymania wypłaty zasiłku dla bezrobotnych. Pismem z 12 kwietnia 2022 r. organ I instancji zwrócił się ponownie
z prośbą do organu rentowego o udzielenie informacji, czy w następstwie wydanej decyzji z 29 października 2021 r. przyznającej stronie rentę socjalną od 1 marca 2020 r. i rozliczenia do dnia 1 grudnia 2021 r. nastąpiło pomniejszenie tego świadczenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W odpowiedzi na powyższe pismo organ rentowy pismem z 19 kwietnia 2022 r. poinformował, że nie nastąpiło pomniejszenie renty socjalnej przyznanej od 1 marca 2020 r. o pobrany zasiłek. W dniu 27 maja 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, że renta socjalna przyznana decyzją
z 29 października 2021 r została wypłacona odwołującej się w całości w listopadzie 2021 r. z wyrównaniem za okres od 1 marca 2020 r. do 31 października 2021 r.,
w związku z oświadczeniem strony o podjęciu wypłaty od 1 marca 2020 r.
W przedmiotowym piśmie organ rentowy podał, że nie posiadał wiedzy na temat wypłaconego odwołującej się zasiłku dla bezrobotnych z powiatowego urzędu pracy.
Wojewoda przytoczył treść art. 76 ust. 1, art. 76 ust. 2 pkt 3, art. 78 ust. 1 i 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i stwierdził, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 ww. ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z treści art. 76 ust. 2 pkt 3 powoływanej ustawy z kolei wynika, że nienależnie pobranym świadczeniem jest m.in. zasiłek, stypendium finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła m.in. prawo do renty socjalnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia poprzez zaliczenie pobranej kwoty zasiłku dla bezrobotnych i stypendium na poczet przyznanego przez ten organ świadczenia. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wykluczają bowiem dopuszczalność wypłaty za ten sam okres dwóch świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych i stypendium oraz renty socjalnej. O ile więc nie dojdzie do zaliczenia wypłaconego w przeszłości zasiłku dla bezrobotnych i stypendium na poczet przyznanej następnie za ten sam okres renty socjalnej, to w art. 76 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy sformułowano obowiązek zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy nie uzależnia charakteru nienależnie wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych z zamierzonym działaniem osoby, której ten zasiłek wypłacono, lecz jedynie z faktem jego wypłaty oraz brakiem zaliczenia przez organ rentowy wypłaconej kwoty na poczet przyznanego świadczenia.
Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, że organ rentowy przed wydaniem decyzji o przyznaniu stronie renty socjalnej, jak i przed dokonaniem wpłaty przyznanego świadczenia rentowego nie wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy w P. z pismem o udzielenie informacji na temat pobieranych przez nią świadczeń ze środków Funduszu Pracy od dnia przyznania jej renty socjalnej. Odwołująca się wniosek o przyznanie renty socjalnej złożyła w dniu 1 marca 2020 r. Po tym okresie odbywała staż w dniu 1 marca 2020 r. oraz w okresach: od 4 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., od 2 września 2020 r. do 28 lutego 2021 r. i od 7 kwietnia 2021 r. do 6 października 2021 r. i z tego tytułu wypłacono stypendium, a także od 2 marca 2020 r. do 3 marca 2020 r. wypłacono jej zasiłek dla bezrobotnych, co potwierdza karta wypłat świadczeń znajdująca się w aktach sprawy strony. Odwołująca się od 1 marca 2020 r. nabyła prawo do renty socjalnej, w związku z czym, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy od tego dnia przestała spełniać definicję osoby bezrobotnej. Konsekwencją nabycia prawa do renty socjalnej przez odwołującą się od 1 marca 2020 r. była utrata przez nią statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z tym dniem, na mocy decyzji Starosty z 10 listopada 2021 r. Ponieważ stronie zostało przyznane prawo do renty socjalnej, za okres, za który pobierała zasiłek i stypendium, to pobrane z tego tytułu kwoty
w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych
i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zaliczane są na poczet świadczenia przyznanego przez organ rentowy i traktowane są jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W takiej sytuacji stosownie do postanowień art. 78 ust. 3 ww. ustawy organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek i stypendium.
Wojewoda dalej wskazał, że na podstawie dokumentów zgromadzonych
w sprawie wynika, że organ rentowy który przyznał stronie rentę socjalną od 1 marca 2020 r. nie dokonał stosownego potrącenia na poczet pobranego zasiłku dla bezrobotnych i stypendium z organu I instancji i nie przekazał kwoty zaliczonej na poczet przyznanego świadczenia na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy. Ponieważ organ rentowy nie dokonał potrącenia kwoty wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych i stypendium z wypłaconego świadczenia rentowego, zwrotowi podlega faktycznie nienależnie pobrany przez stronę zasiłek dla bezrobotnych za okres od 2 do 3 marca 2020 r., stypendium stażowe za dzień 1 marca 2020 r. oraz za okresy od 4 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., od 2 września 2020 r. do 28 lutego 2021 r.
i od 7 kwietnia 2021 r. do 6 października 2021 r. łącznej w kwocie 23.722.40 zł,
w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 k.p.a. Wojewoda stwierdził, że decyzja Starosty z 20 września 2022 r. nie narusza powyższych przepisów, ponieważ organ I instancji zebrał w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, poddał go ocenie i stwierdził, że zachodzą przesłanki do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w oparciu o postanowienia art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co uzasadnił w swojej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał też podstawę prawną decyzji przytaczając przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie oraz dowody na których oparł swoje rozstrzygnięcie. W tym stanie faktycznym
i prawnym argumentacja przedstawiona przez stronę w odwołaniu nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wydana decyzja nie narusza prawa i nie może być zmieniona.
Pismem z 7 listopada 2022 r. E.R. wniosła do tutejszego Sądu skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Wojewody. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 8 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia zgłaszanych przez skarżącą zarzutów w toku postępowania odwoławczego;
2. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie;
3. art. 107, art. 77 § 1, art. 80, art. 7 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, brak podstaw do przypisania skarżącej przyjęcia stypendium w złej wierze czy wskutek świadomego wprowadzenia w błąd organu, co determinuje istnienie podstaw do żądania zwrotu świadczenia a także brak umorzenia postępowania w sprawie mimo, że prawidłowa ocena zebranych
w sprawie dowodów winna doprowadzić do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego,
4. sprzeczność decyzji z zasadami współżycia społecznego, gdyż to błędna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych spowodowała negatywne konsekwencje dla skarżącej.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podtrzymała w całości argumentację wskazaną
w uprzednio złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca wskazała, że
w okresie odbywania stażu nie miała przyznanej renty socjalnej. Na tamten moment mogła więc skorzystać ze wsparcia powiatowego urzędu pracy i odbyć staż. Podniosła, że konieczność zwrotu środków pieniężnych uzyskanych własnym nakładem pracy jest oczywiście sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Krzywdzące jest, że skarżąca musi oddać ciężko zapracowane pieniądze, bowiem nie mogła przewidzieć, że Starosta wyda orzeczenie wstecznie. W trakcie pobierania stypendium stażowego
i posiadania statusu osoby bezrobotnej skarżąca miała do nich prawo, nie zachodziły bowiem wówczas żadne okoliczności, które wyłączałyby to prawo, w tym okresie nie miała ustalonego prawa do renty socjalnej. W dacie wypłacania stypendium była uprawniona do jego otrzymania jak i otrzymania statusu osoby bezrobotnej. Błędna decyzja ZUS nie może rodzić negatywnych konsekwencji wobec skarżącej, gdyż skarżąca nie miała na nią żadnego wpływu. To pracownicy ZUS w niniejszej sprawie popełnili błąd i to oni powinni zostać obciążeni zwrotem świadczenia.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia
w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych.
W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego w wysokości 23.722,40 zł za okresy wskazane w decyzji Starosty z 20 września 2022 r.
Organy obu instancji wskazały, że w okresach pobierania przez skarżącą jako osobę bezrobotną prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 29 października 2021 r. przyznał skarżącej rentę socjalną od 1 marca 2020 r.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że przyznana skarżącej i wypłacona
w listopadzie 2021 r. renta socjalna nie została pomniejszona przez organ rentowy na zasadach określonych w art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z uwagi na powyższe, skarżąca decyzją z 10 listopada 2021 r. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 marca 2020 r. Od decyzji tej skarżąca nie złożyła odwołania, tym samym decyzja stała się ostateczna.
Prawidłowo wskazały organy, że konsekwencją utraty statusu osoby bezrobotnej jest utrata uprawnień związanych z tym statusem. Zaistniały więc przesłanki uznania pobranego świadczenia za nienależne na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy
o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Skarżąca w dniu rejestracji
w urzędzie pracy została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, składając pod tym pouczeniem własnoręczny podpis. Ponadto zobowiązała do zwrotu otrzymanego zasiłku czy stypendium w przypadku otrzymania za ten sam okres m.in. renty socjalnej. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, że nie mogła ona przewidzieć, że Starosta wyda orzeczenie wstecznie.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
W myśl art. 76 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane
z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku
w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78.
Art. 78 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z kolei stanowi, że w przypadku przyznania bezrobotnemu lub osobie, o której mowa w art. 43, prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierali zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne
z tytułu pozostawania bez pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej
w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Stosownie do postanowień art. 78 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy, organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek, stypendium, dodatek aktywizacyjny albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy.
Trafnie wskazał organ odwoławczy, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wykluczają dopuszczalność wypłaty za ten sam okres dwóch świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych i stypendium oraz renty socjalnej. O ile więc nie dojdzie do zaliczenia wypłaconego w przeszłości zasiłku dla bezrobotnych
i stypendium na poczet przyznanej następnie za ten sam okres renty socjalnej, to w art. 76 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy sformułowano obowiązek zwrotu wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy nie uzależnia charakteru nienależnie wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych z zamierzonym działaniem osoby, której ten zasiłek wypłacono, lecz jedynie z faktem jego wypłaty oraz brakiem zaliczenia przez organ rentowy wypłaconej kwoty na poczet przyznanego świadczenia.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że skarżąca od 1 marca 2020 r. nabyła prawo do renty socjalnej. W związku z powyższym, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, od tego dnia skarżąca przestała spełniać definicję osoby bezrobotnej. Konsekwencją nabycia prawa do renty socjalnej była utrata przez nią statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z tym dniem, na mocy decyzji Starosty z 10 listopada 2021 r. W związku
z tym, że skarżącej zostało przyznane prawo do renty socjalnej za okres, za który pobierała zasiłek i stypendium, to pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zaliczane są na poczet świadczenia przyznanego przez organ rentowy i traktowane są jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej na podstawie art. 78 ust. 1 ww. ustawy.
Z uwagi na fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał potrącenia kwoty wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych i stypendiów z wypłaconego świadczenia rentowego, prawidłowo uznały organy zatrudnienia obu instancji, że zwrotowi podlega faktycznie nienależnie pobrany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych za okres od 2 do 3 marca 2020 r., stypendium stażowe za dzień 1 marca 2020 r. oraz za okresy od 4 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., od 2 września 2020 r. do 28 lutego 2021 r. i od 7 kwietnia 2021 r. do 6 października 2021 r. w łącznej kwocie 23.722.40 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Za niezasadny uznać należy zarzut skarżącej dotyczący naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 k.p.a. Organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy sprawy w sposób wyczerpujący. Prawidłowo organy stwierdziły, że zachodzą przesłanki do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w oparciu o treść art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co w przekonywujący sposób uzasadniły
w swoich decyzjach. W uzasadnieniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wskazano podstawę prawną decyzji, przytaczając
i wyjaśniając przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazano również dowody, na których organy oparły swoje rozstrzygnięcia.
Nie można zgodzić się ze skarżącą, że błędna decyzja organu rentowego nie może rodzić negatywnych konsekwencji wobec skarżącej, gdyż skarżąca nie miała na nią żadnego wpływu, skoro zaś pracownicy ZUS popełnili błąd, to oni powinni zostać obciążeni zwrotem świadczenia. Zauważyć bowiem należy, że renta socjalna przyznana decyzją z 29 października 2021 r została wypłacona skarżącej w całości w listopadzie 2021 r. z wyrównaniem za okres od 1 marca 2020 r. do 31 października 2021 r.,
w związku z oświadczeniem strony o podjęciu wypłaty od 1 marca 2020 r.
Odnośnie naruszenia przez organy zasad współżycia społecznego,
w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sąd administracyjny bada jedynie legalność decyzji wydanej przez organ administracji publicznej. W postępowaniu przed tym sądem nie znajdują zastosowania zasady współżycia społecznego o których mowa
w art. 5 Kodeksu cywilnego. Wskazać przy tym należy, że dochodzenie przez organy administracji publicznej zwrotu środków wydatkowanych z budżetu państwa
w przypadkach, w których przepis prawa powszechnie obowiązującego tego wymaga, stanowi obowiązek organu i jest gwarancją działania w interesie społecznym, gdyż
w takim przypadku interes społeczny w postaci zwrotu środków do ponownego wykorzystania przeważa nad interesem strony.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę bez znaczenia dla sprawy pozostaje zaś trud skarżącej i wysiłek włożony w realizację zadań na stażu, czy też późne wydanie przez organ rentowy decyzji o przyznaniu renty socjalnej. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w tym zakresie są jasne i nie budzi żadnych wątpliwości Sądu istnienie obowiązku zwrotu przez skarżącą pobranych świadczeń z tytułu bezrobocia.
Argumentacja zaś skarżącej dotycząca jej choroby czy też niepełnosprawności, jak również fakt rozdysponowania otrzymanych świadczeń z tytułu bezrobocia, jak
i przyznanej renty socjalnej na potrzeby związane z leczeniem, rehabilitacją oraz
z życiem codziennym może mieć znaczenie, ale w odrębnie zainicjowanym przez skarżącą postępowaniu przez organem I instancji o ewentualne umorzenie, rozłożenie na raty czy też odroczenie terminu płatności nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.