VIII SA/Wa 898/22

VIII SA/Wa 898/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 8 ust. 11 i  art. 106 ust. 3b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust.3 i 11, art. 11, art. 12, art. 61 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 5, art. 107 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 3 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2022 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ II instancji, Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia E. D. opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Ww. rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
Decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2022 r., organ I instancji na podstawie art. 106 ust. 5 w zw. z art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 3b, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104, art. 127a i art. 163 k.p.a. orzekł o zmianie decyzji własnej nr [...] z [...] października 2020 r., zmienionej decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2022 r., w części dotyczącej ustalenia opłaty E. D. (dalej: "skarżący", "strona") za pobyt w domu pomocy społecznej, w ten sposób, że:
– od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. miesięczna opłata za pobyt strony w domu pomocy społecznej wynosi 2 634,92 zł;
– od 1 czerwca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. opłata wynosi 2 637,02 zł;
– od 1 lipca 2022 r. miesięczna opłatę za pobyt skarżącego wynosi 2 634,92 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w marcu 2022r. skarżący uzyskał jednorazowy dochód w wysokości 15000 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości (garażu), której był właścicielem. W związku z tym, że kwota powyższa przekracza pięciokrotność kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozliczono w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W przypadku skarżącego dochód ten rozliczony na 12 miesięcy w okresie od 1 marca 2022r. do 28 lutego 2023 r. wynosi 1250 zl. Ponadto w maju 2022r. skarżący otrzymał zwrot podatku w kwocie 3,00 zl.
W związku z powyższym organ podał, że od 1 marca 2022r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2514,17 zl i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1 250,00 zl. Łącznie dochód ten wynosił 3764,17 zl. W maju 2022r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2514,17 zl i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1250 zl oraz zwrot podatku w kwocie 3,00 zł. Łącznie dochód skarżącego wynosił 3767,17 zł. Natomiast od czerwca 2022r. dochód skarżącego składał się wyłącznie z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz 1/12 kwoty ze sprzedaży nieruchomości i wynosił 3764,17 zl. Organ wskazał, ze kwota wzrostu dochodu w marcu 2022 r. przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 77,60 zł w stosunku do dochodu na podstawie którego ustalono opłatę w poprzedniej decyzji.
Na tej podstawie ustalono odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej od 1 kwietnia 2022r. do 31 maja 2022r. w kwocie 2634,92 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2022r. do 30 czerwca 2022r. w kwocie 2 637,02 zl, natomiast od 1 lipca 2022r. opłata wyżej wymienionego wynosi 2 634,92 zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu skarżącego.
W odwołaniu skarżący zakwestionował sposób wyliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej tj. doliczenie do emerytury 1/12 dochodu ze sprzedaży garażu i z uzyskanej kwoty wyliczenie 70% tytułem opłaty. Według Skarżącego powinno się wyciągnąć 70%z kwoty 15000 zł i dopiero wynik (10500 zł) podzielić na 12 miesięcy. Finalnie daje to kwotę dochodu wynoszącą 875 zł. Ponadto Skarżący podał, że w decyzji powinien być wyraźnie wskazany termin do kiedy płatność obowiązuje.
Kolegium, wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z 3 października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało, iż zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego. W marcu 2022 r. skarżący uzyskał jednorazowy dochód w wysokości 15000 zł ze sprzedaży garażu, którego był właścicielem.
Organ odwoławczy przywołał art. 8 ust. 11 ustawy zgodnie z którym, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Kolegium uznało, iż w rozpoznawanej sprawie, po przeliczeniu kwoty 15000 zł na 12 miesięcy, dochód skarżącego z tytułu sprzedaży garażu, w okresie od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2023 r. wynosił 1250 zł miesięcznie. Ponadto w maju 2022 r. skarżący otrzymał 3,00 zł tytułem zwrotu podatku z urzędu skarbowego.
W związku z powyższym jak organ odwoławczy wskazał, organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczył, że w okresie od 1 marca 2022r. do 30 kwietnia 2022r. dochodem Skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2514,17 zł i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1 250 zł. Łącznie dochód ten wynosił 3764,17 zł. W maju 2022r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2514,17 zł i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1250 zł oraz zwrot podatku w kwocie 3,00 zł. Łącznie dochód wynosił 3767,17 zł. Od czerwca 2022 r. dochód skarżącego składał się wyłącznie z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz 1/12 kwoty ze sprzedaży nieruchomości i wynosił 3764,17 zł.
Organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do art.106 ust.3b ustawy, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenia niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Poprzednia wysokość dochodu skarżącego stanowiąca podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej wynosiła 2349,69 zł miesięcznie, zaś w marcu 2022 r. dochód wyniósł 3764,17 zł. Wzrost dochodu o kwotę 1414,48 zł przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (701 zł ) nakłada na organ obowiązek zmiany decyzji określającej wysokość wnoszonej przez nią opłaty. Zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi bowiem obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji administracyjnej na niekorzyść strony.
Kolegium uznało, iż z uwagi na wskazane zmiany należało zmienić opłatę skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej i od 1 kwietnia 2022 r. do 31 maja 2022 r. ustalić opłatę w wysokości 2 634,92 zł miesięcznie. Od 1 czerwca 2022r. do 30 czerwca 2022r. oplata wynosi 2 637,02 zł natomiast od 1 lipca 2022r. do 31 marca 2023 r. oplata skarżącego wynosi 2634,92 zł.
Podsumowując organ odwoławczy uznał, iż wbrew zarzutom skarżącego zarówno jego dochód jak i oplata za pobyt w domu pomocy społecznej ustalona została prawidłowo. Podstawą ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jest wysokość uzyskiwanego dochodu wyliczonego zgodnie z cytowanym wyżej art. 8 ust. 11 ustawy. Przepis ten obliguje organ do rozliczenia kwoty dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, na 12 kolejnych miesięcy, co w przypadku skarżącego daje kwotę 1250 zł. Dopiero na podstawie tak ustalonego dochodu, który sumuje się z dochodami z pozostałych źródeł, ustalana jest oplata za pobyt w domu pomocy społecznej, stanowiąca 70% dochodu.
Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu nie podania w decyzji końcowego terminu obowiązywania opłaty w wysokości 2634,92 zł. Według organu odwoławczego nie jest to uchybienie powodujące konieczność zmiany lub wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Informacja taka może być zamieszczona w decyzji, jednak nie jest wymogiem ustawowym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z [...] października 2022 r. wywiódł skarżący. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że najpierw powinno się wyciągnąć 70% z kwoty 15000 zł i dopiero podzielić na 12 miesięcy. Ponadto skarżący uważa, że powinno się wyciągnąć 70 % z kwoty, o którą wzrasta świadczenie podczas waloryzacji i do tej kwoty dodać 875 zł. Skarżący podkreślił, iż nie zgadza się ze sposobem wyliczenia jego odpłatności za pobyt w dps, tj. żeby dochód ze sprzedaży garażu w kwocie 15000 zł dzielono na 12 miesięcy i dodawano do jego emerytury i z tego wyliczano 70%. Według skarżącego przedstawiony przez niego sposób obliczeń jest wyraźny, czytelny i zrozumiały dla każdego mieszkańca domu pomocy. Podkreślił również, iż uważa, że w/w decyzji powinien być wyraźnie wskazany termin do kiedy płatność obowiązuje.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy pomocowe w sposób prawidłowy, zgodnie z kodeksową zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 art. 80 k.p.a.), co pozwalało na zastosowanie wobec strony norm prawa materialnego w sposób określony w treści zaskarżonych decyzji administracyjnych.
Zgodnie ze stanowiącym materialno-prawną podstawę decyzji art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3b u.ś.r. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3). Jak stanowi natomiast art. 8 ust. 11 u.ś.r. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód (ust. 12).
Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W rezultacie, zdaniem Sądu prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, że zostały spełnione przesłanki zmiany wysokości kosztów pobytu skarżącego w domu pomocy społecznej wynikające z art. 106 ust. 5 w zw. z ust. 8 u.p.s.
W świetle dokumentów przedłożonych do akt sprawy (nie kwestionowanych przez Skarżącego) należało przyjąć, że Skarżący uzyskał dochód z tytułu sprzedaży garażu, którego był właścicielem w wysokości 15 000 zł, a środki pieniężne z tego tytułu otrzymał w marcu 2022 r. – tj. w okresie pobytu w DPS. Uzyskanie wskazanych wyżej dochodów spowodowało powstanie po stronie właściwego organu obowiązku aktualizacji ostatecznej decyzji (ostatnio wydanej [...] kwietnia 2022 r.) o wysokości odpłatności za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej – co wynika z cytowanych wyżej przepisów art. 8 ust. 3 i 11 u.p.s. Podstawy procesowe dokonania takiej aktualizacji wyraża wcześniej wspomniany art. 106 ust. 1 i 5 u.p.s.
Uzyskanie dochodu jednorazowego w postaci środków ze sprzedaży nieruchomości skutkowało istotną zmianą sytuacji dochodowej strony, mającą istotny wpływ na zwiększenie jej zdolności do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej - art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. Kwota zmiany była wyższa niż 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 106 ust. 3b u.p.s.). Nie może też budzić wątpliwości, iż obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w d.p.s. jest w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, o czym stanowi art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s.
Wobec niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych organów zachodziła zatem konieczność podwyższenia opłaty za pobyt ciążącej na mieszkańcu DPS. W sposób określony w osnowie zaskarżonych decyzji administracyjnych.
Dochodem skarżącego od 1 marca 2022 r. była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2 514,17 zł. i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1250 zł. łącznie dochód ten wynosił 3 764, 17 zł. W maju 2022 r. dochodem skarżącego była emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 2 514, 17 zł i 1/12 kwoty wynikającej ze sprzedaży nieruchomości tj. 1250 zł oraz zwrot podatku w kwocie 3,00 zł. Łącznie dochód skarżącego wynosił 3767,17 zł. Natomiast od czerwca 2022 r. dochód skarżącego składał się wyłącznie z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz 1/12 kwoty ze sprzedaży nieruchomości i wynosił 3764,17 zł. Tak ustalone kwoty dochodów Skarżącego stanowiły podstawę obliczeń opłaty miesięcznej za pobyt w DPS przy uwzględnieniu przytoczonego wyżej art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 u.p.s. Wysokość opłat za poszczególne miesiące została więc określone prawidłowo w treści zaskarżonej decyzji SKO. Z tych względów zasadne było dokonanie zmiany decyzji organu pierwszej instancji z [...] października 2020r., zmienionej ostatnią decyzją z [...] kwietnia 2022r. w zakresie wysokości przedmiotowej opłaty, na zasadzie art. 106 ust. 5 u.p.s. – poczynając od 1 marca 2022 r.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skargi SKO wskazało końcową datę obowiązywania opłaty za pobyt w DPS w wysokości 2643,92 zł, bowiem na stronie 3 uzasadnienia decyzji podniosło, iż opłata w tej wysokości obowiązuje od 1 lipca 2022 r. do 31 marca 2023 r. Podzielić należy stanowisko organu, że brak podania tej daty w decyzji nie jest uchybieniem powodującym konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Sposób wyliczenia dochodu skarżącego przedstawiony przez organy jest zgodny z art. 8 ust. 11 u.p.s. zatem nie może być skutecznie zakwestionowany. Na marginesie Sąd stwierdza, że wyliczenie podane przez skarżącego 70% x 15000 zł = 10500 zł :12 m-cy = 875 zł + (2514,17 x 70%) = 875 + 1759,92 = 2634,92 zł daje finalnie taki sam wynik jak ten wynikający z decyzji.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku