VIII SA/WA 88/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Rady Powiatu K. w sprawie ustalenia wysokości i zasad naliczania diet radnym, uznając ją za sprzeczną z przepisami ustawy o samorządzie powiatowym.
Prokurator Rejonowy w K. zaskarżył uchwałę Rady Powiatu K. dotyczącą diet radnych, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o samorządzie powiatowym, w tym wykroczenie poza delegację ustawową i nieprawidłowe ustalenie zasad naliczania diet oraz potrąceń. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając istotne naruszenie prawa przez uchwałę, która nie przewidywała kompleksowych zasad ustalania diet i potrąceń, tracąc tym samym swój rekompensacyjny charakter.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w K. na uchwałę Rady Powiatu K. z dnia 30 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad naliczania diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych przysługujących radnym. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 7 i 94 Konstytucji RP oraz art. 21 ust. 4 i 5a ustawy o samorządzie powiatowym. Główny zarzut dotyczył wykroczenia poza delegację ustawową poprzez wydanie uchwały bez uwzględnienia rozporządzenia Rady Ministrów określającego maksymalną wysokość diet oraz poprzez wprowadzenie zasad naliczania diet i potrąceń, które zdaniem skarżącego, zaprzeczały rekompensacyjnemu charakterowi diety. Sąd administracyjny, po analizie przepisów i argumentacji stron, uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że uchwała naruszała prawo w sposób istotny, ponieważ nie przewidywała kompleksowych zasad ustalania diet, które powinny być powiązane z aktywnością radnego, a nie tylko z obecnością na posiedzeniach. Sąd podkreślił, że dieta ma charakter rekompensacyjny, a nie wynagrodzeniowy, i jej wysokość powinna być skorelowana z faktycznym wykonywaniem mandatu. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała taka jest sprzeczna z przepisami ustawy o samorządzie powiatowym, ponieważ dieta powinna mieć charakter rekompensacyjny i być powiązana z aktywnością radnego, a nie tylko z obecnością na posiedzeniach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała naruszała prawo, gdyż nie przewidywała kompleksowych zasad ustalania diet i potrąceń, co prowadziło do utraty rekompensacyjnego charakteru diety i przyjmowania przez nią cech stałego wynagrodzenia. Brak powiązania diety z faktyczną aktywnością mandatową radnego stanowił istotne naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (7)
Główne
u.s.p. art. 21 § 4
Ustawa o samorządzie powiatowym
Przepis ten legitymizuje radę powiatu do ustalenia zasad, na jakich radnemu będzie przysługiwała dieta i zwrot kosztów podróży, z uwzględnieniem pełnionych funkcji. Dieta ma charakter rekompensacyjny.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa.
u.s.p. art. 79 § 1
Ustawa o samorządzie powiatowym
Uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna.
u.s.p. art. 79 § 4
Ustawa o samorządzie powiatowym
W wypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa.
Pomocnicze
u.s.p. art. 21 § 5a
Ustawa o samorządzie powiatowym
Delegacja dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, z uwzględnieniem liczby mieszkańców.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności i legalizmu.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada związania aktów wykonawczych i prawa miejscowego przepisami ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza przepisy ustawy o samorządzie powiatowym poprzez wykroczenie poza delegację ustawową. Uchwała nie uwzględnia rekompensacyjnego charakteru diety radnego. Zasady naliczania diet i potrąceń są wadliwe, pozwalają na przyznanie 'diety minimalnej'. Uchwała nie przewiduje kompleksowych zasad uwzględniających wszystkie aktywności radnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu, że uchwała jest zgodna z przepisami i rozporządzeniem Rady Ministrów. Argumentacja organu, że potrącenie 10% za nieobecność jest wystarczającym mechanizmem. Argumentacja organu dotycząca odwołania do nieaktualnego rozporządzenia w sprawie zwrotu kosztów podróży.
Godne uwagi sformułowania
Dieta winna rekompensować radnemu utracone wskutek wykonywania mandatu zarobki i poniesione w związku z tym koszty. System potrąceń, który pozwalałby na otrzymywanie przez radnego 'diety minimalnej', stanowi zaprzeczenie jej kompensacyjnego charakteru. Dieta stanowi rekompensatę za utracone przez radnego zarobki, a zatem nie jest świadczeniem pracowniczym. Uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa.
Skład orzekający
Sławomir Fularski
przewodniczący
Cezary Kosterna
członek
Justyna Mazur
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zasad przyznawania diet radnym przez organy samorządu terytorialnego, interpretacja rekompensacyjnego charakteru diety, zasady kontroli uchwał przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustalania diet radnych w powiatach, ale ogólne zasady interpretacji przepisów ustrojowych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia diet radnych i ich zgodności z prawem, co jest istotne dla samorządów i obywateli. Wyrok precyzuje zasady rekompensaty za pełnienie funkcji publicznych.
“Diety radnych pod lupą sądu: czy uchwała była zgodna z prawem?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 88/25 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-03-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-02-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Cezary Kosterna Justyna Mazur /sprawozdawca/ Sławomir Fularski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6269 Inne o symbolu podstawowym 626 6392 Skargi na uchwały rady powiatu w przedmiocie ... (art. 87 i 88 ustawy o samorządzie powiatowym) Hasła tematyczne Prawo miejscowe Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Powiatu Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w całości Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 920 art. 21 ust. 4 Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. na uchwałę Rady Powiatu K. z dnia 30 grudnia 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości i zasad naliczania diet oraz kosztów podróży służbowych przysługujących radnym stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. Uzasadnienie Prokurator Rejonowy w K. (dalej: "Prokurator" lub "skarżący") wniósł skargę na Uchwalę nr [...] Rady Powiatu K. (dalej: "organ" lub "Rada Powiatu") z dnia 30 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości i zasad naliczania diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych przysługujących radnym (Dz. Urz. Woj. M. z dnia 17 stycznia 2022 r., poz. 660). Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił, że została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 7, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z 2001r. Nr 28, poz. 319, z 2006 r. Nr 200, poz. 1471, z 2009 r., Nr 114, poz. 946, dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 21 ust. 4 i 5a ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 920 oraz z 2021 r., poz. 1038 i 1934 z późn. zm. dalej także: "u.s.p."), polegającym na wykroczeniu poza delegację ustawową poprzez wydanie uchwały bez zastosowania art. 21 ust. 5a ww. ustawy. Zgodnie z treścią powyższego przepisu Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, uwzględniając liczbę mieszkańców powiatów. W przedmiotowej uchwale zastosowanie będzie miało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2021r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu, które weszło w życie z dniem 1 listopada 2021r., określając procentowo maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, zróżnicowanych ze względu na liczbę mieszkańców powiatu, wprowadzeniu w § 1 zaskarżonej uchwały wysokości miesięcznej diety radnego w zależności od pełnionej funkcji, określając jej wysokość procentowo niezgodnie z ww. rozporządzeniem. Określenia w § 2 przedmiotowej uchwały obowiązku dokonywania potrącenia w wysokości 10% z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu, co pozwala na przyznaniu swego rodzaju "diety minimalnej" i stanowi zaprzeczenie jej rekompensacyjnego charakteru; Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. wystąpił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Uzasadniając skargę wskazał, że przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały Rada Powiatu nie zastosowała się do treści art. 21 ust. 5a u.s.p. poprzez wydanie uchwały bez zastosowania Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2021r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu, które weszło w życie z dniem 1 listopada 2021r. określając procentowo maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, zróżnicowanych ze względu na liczbę mieszkańców powiatu. Wprawdzie w ww. uchwale w § 1 zostały wskazane wysokości miesięcznej diety radnego w zależności od pełnionej funkcji, określając procentowo jej wysokość, jednakże są one niezgodne z rozporządzeniem z 27 października 2021r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu. W § 2 uchwały został ustalony obowiązek dokonywania potrącenia w wysokości 10% z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu. Natomiast zgodnie z treścią § 3 wypłata diet za dany miesiąc kalendarzowy, następuje jednorazowo ostatniego dnia miesiąca na podstawie list sporządzonych w oparciu o listy obecności na sesjach rady powiatu, posiedzeniach zarządu powiatu oraz komisjach. Dieta wypłacana jest na wskazany przez radnego rachunek płatniczy, chyba, że radny złożył w formie pisemnej wniosek o wypłatę diety do rąk własnych. Tego rodzaju zapisy pozwalają na przyznanie swego rodzaju "diety minimalnej" i stanowią w ocenie skarżącego zaprzeczenie jej rekompensacyjnego charakteru. Analiza treści skarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że w zakresie § 1 i 2 uchwała ta jest sprzeczna z przepisami ustawy u.s.p., tj. art. 21 ust. 4. Przepis ten określa prawo radnego do diety i zwrotu kosztów podróży w związku z wykonywaniem mandatu oraz zwrot kosztów podróży z tytułu wykonywania czynności służbowych. Diety winny rekompensować radnemu utracone wskutek wykonywania mandatu zarobki i poniesione w związku z tym koszty. Zasady wypłacania diet radnym ustala rada powiatu i sprawa ta winna być uregulowana bądź w statucie powiatu, bądź w odrębnej uchwale, przy czym ustawa wprowadza zasadę, że rada powiatu przy ustalaniu wysokości diet radnych winna brać pod uwagę funkcje pełnione przez radnego. Każdy radny jest z mocy ustawy członkiem rady powiatu jako organu stanowiącego i jednocześnie kontrolnego (art. 9 ust. 1 u.s.p.). Jak podkreśla się w literaturze, dieta radnego jest "pomyślana jako swoiste uposażenie radnego i tak też jest w społecznym odbiorze traktowana. Nie stanowi zaś rekompensaty nieuzyskanych korzyści finansowych i poniesionych wydatków". W kwestii ustalania zasad wypłacania diet radnym rada powiatu jest całkowicie suwerenna i może przy uwzględnianiu wysokości diet przyznać odpowiednio wyższe diety np. przewodniczącemu rady, wiceprzewodniczącym lub przewodniczącym poszczególnych komisji. Wyjątek dotyczy natomiast określenia maksymalnej wysokości diet wypłacanych radnym. Kwestię tą reguluje Rada Ministrów w formie rozporządzenia. Maksymalna wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca powinna być wyliczona przy uwzględnieniu liczby mieszkańców powiatów. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2021r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu, które weszło w życie z dniem 1 listopada 2021r. określiło procentowo maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, w sposób zróżnicowany ze względu na liczbę mieszkańców powiatu. Powołując się w dalszej części swojego uzasadnienia na poglądy prawne zawarte w orzecznictwie sądowym, Prokurator podsumował na ich tle, że prawidłowa realizacja przepisów wyrażonych w art. 25 ust. 4, 6 i 8 ustawy o samorządzie gminnym wymaga od rady gminy stworzenia takich zasad ustalania diety radnego, które przy kształtowaniu jej wysokości w sposób ryczałtowy, będą uwzględniać wszystkie pełnione przez niego funkcje, a nie tylko te związane z uczestnictwem w posiedzeniach rady gminy, czy komisji rady gminy. Obowiązkowy mechanizm potrąceń z tak ustalonej diety musi z kolei przewidywać redukcję kwoty ryczałtu adekwatnie do zmniejszenia aktywności radnego w danym miesiącu. Powinien zatem obejmować zarówno nieobecność w posiedzeniach rady gminy i posiedzeniach komisji rady gminy, jak i brak aktywności w pozostałej sferze działalności mandatowej, będącej podstawą przyznania diety. Ostatecznie więc, jeżeli radny w danym miesiącu nie podejmuje żadnej aktywności mandatowej (przykładowo wskutek choroby), dieta nie będzie mu przysługiwać. Według WSA, system potrąceń, który pozwalałby na otrzymywanie przez radnego "diety minimalnej", stanowi zaprzeczenie jej kompensacyjnego charakteru. "W sytuacji, gdy radny w czasie swojej nieobecności podczas pracy rady lub jej organów, nie wykonuje innych czynności związanych z pełnieniem nie tylko funkcji, ale również mandatu radnego, to nie powinien otrzymać diety, chociażby ta nieobecność była usprawiedliwiona w przeciwnym razie dieta ustalona w stałej kwocie ma charakter ryczałtu miesięcznego, przez co traci charakter kompensacyjny, a przyjmuje charakter stałego, miesięcznego wynagrodzenia, niezależnego od kosztów związanych z pełnieniem funkcji" - wyjaśnił sąd. Zdaniem Prokuratora, takie rozwiązanie ma oparcie również w treści art. 21 ust. 4 ustawy, który powinien być stosowany i interpretowany również w kontekście obowiązków radnych wynikających z treści ust. 2 art. 21. Wykładnia celowościowa tych przepisów wskazuje, że diety należą się radnemu za uczestnictwo w pracach organów powiatu, a nie z tytułu samego faktu bycia radnym. Wprowadzenie uchwałą wysokości i zasad naliczania diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych przysługujących radnym naruszają zatem w sposób wyraźny treść art. 21 ust. 4 i 5a u.s.p.. Jednocześnie naruszenie to ma charakter istotny, bowiem jako skutkujące wprost naruszeniem wyraźnej dyspozycji przepisów ustawy nie może być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawa. Sytuacja, w której organy jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań własnych wykraczają poza normy ustawowo określone kłóci się z zasadą legalizmu, jak też osłabia zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa. Ponadto w § 1 i § 2 kwestionowanej skargą uchwały, Rada Powiatu ograniczyła się w zasadzie do wskazania maksymalnej wysokości diet i określenia, wskazania, że w przypadku zbiegu uprawnień do pobierania diet w różnych wysokościach z dwóch lub więcej tytułów, radny otrzymuje jedną dietę w najwyższej wysokości, ustaleniu, że ulegają one potrąceniu w wysokości 10 % z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu. Przyjęto tym samym, że diety należą się za udział w ww. posiedzeniach, a ponadto za nieobecność radnego na posiedzeniach komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu, przy zastosowaniu potrącenia w wysokości 10 % z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego. Nie przewidziano zatem żadnych innych czynności i przejawów aktywności radnego, za które miałaby radnemu przysługiwać dieta i ze względu, na niewykonywanie których mógłby być jej pozbawiony w całości lub w części. Jest to rozwiązanie wadliwe. Dodał również, że w § 5 przedmiotowej uchwały znajdują się uregulowania dotyczące odbywania przez radnego za zgodą przewodniczącego rady powiatu przejazdu w podróży służbowej pojazdem samochodowym nie będącym własnością Powiatu. Radnemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu według maksymalnych stawek za jeden kilometr przebiegu pojazdu, określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotów kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.), obecnie obowiązuje rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2022r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. z 2023 r., poz. 5), zmianie uległa także wysokość stawek zwrotu za przejazd 1 km, przy używaniu prywatnych pojazdów w celach służbowych. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Rada Powiatu wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: dokumentacji wskazującej na wysokość diet wypłacanych poszczególnym radnym na okoliczność ustalenia, że wysokość diet radnych Rady Powiatu K. ustalona na mocy skarżonej uchwały jest zgodna z obowiązującymi przepisami regulującymi wysokość tej diety, w szczególności z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu (Dz. U. z 2021 r., poz. 1975); oświadczenia Kierownika Biura Rady Powiatu K. z 20.01.2025r. w przedmiocie stwierdzenia braku wypłacania radnym Rady Powiatu K. zwrotu kosztów podróży służbowych w oparciu o skarżoną uchwałę. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podniósł, iż w treści skargi wskazano na podjęcie zaskarżonej uchwały z istotnym naruszeniem prawa, które miało polegać na wykroczeniu poza delegację ustawową poprzez wydanie uchwały bez zastosowania art. 21 ust. 5a u.s.p., zgodnie z treścią którego Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, uwzględniając liczbę mieszkańców powiatu. Stwierdzenie to, zdaniem organu jest błędne i zostało sformułowane bez wnikliwej analizy zaskarżonej uchwały, jak i bez weryfikacji faktycznych wypłat diet realizowanych na jej podstawie. Biorąc pod uwagę treść art. 21 ust. 5a u.s.p. organ stwierdził, że zarówno w dacie podejmowania skarżonej uchwały, jak i obecnie, obowiązuje Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1975), które określa maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, zróżnicowanych ze względu na liczbę mieszkańców powiatu. Zgodnie z par. 3 ww. Rozporządzenia radnemu przysługują w ciągu miesiąca diety w wysokości do: 1) 100% maksymalnej wysokości diety w powiatach powyżej 120 tys. mieszkańców; 2) 85% maksymalnej wysokości diety w powiatach od 60 tys. do 120 tys. mieszkańców; 3) 70% maksymalnej wysokości diety w powiatach poniżej 60 tys. mieszkańców (dot. Powiatu K.). Maksymalną wysokość diety określa art. 21 ust. 5 u.s.p. Mając na uwadze zmianę na przestrzeni lat kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, zdaniem organu należy wskazać następująco: w 2021 r. kwota bazowa dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe została ustalona w wysokości 1 789,42 zł, co oznacza, że maksymalna wysokość diety wynosiła 4 294,61 zł, a w powiecie poniżej 60 tys. mieszkańców 3 006,23 zł (tj. 70 % z 4 294,61 zł), w 2022r. kwota bazowa dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe została ustalona w wysokości 1 789,42 zł, co oznacza, że maksymalna wysokość diety wynosiła 4 294,61 zł, a w powiecie poniżej 60 tys. mieszkańców 3 006,23 zł (tj. 70 % z 4 294,61 zł), c. w 2023r. kwota bazowa dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe została ustalona w wysokości 1 789,42 zł, co oznacza, że maksymalna wysokość diety wynosiła 4 294,61 zł, a w powiecie poniżej 60 tys. mieszkańców 3 006,23 zł (tj. 70 % z 4 294,61 zł), w 2024r. kwota bazowa dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe została ustalona w wysokości 1 789,42 zł, co oznacza, że maksymalna wysokość diety wynosiła 4 294,61 zł, a w powiecie poniżej 60 tys. mieszkańców 3 006,23 zł (tj. 70 % z 4 294,61 zł), Reasumując, maksymalna wysokość diety dla radnego Powiatu K. wynosiła 3 006,23 zł. Tak wyliczona kwota winna być następnie odniesiona do treści skarżonej uchwały, zgodnie z którą dla radnych, w zależności od pełnionej funkcji - został ustalony odpowiedni procent z maksymalnej wysokości diety, np. dla Przewodniczącego Rady Powiatu ustalono 95% maksymalnej wysokości diety tj. 95% z kwoty 3 006,23 zł; dla Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu ustalono 55% maksymalnej wysokości diety tj. 85% z kwoty 3 006,23 zł etc. Mając na uwadze powyższe organ jednoznacznie stwierdził, że skarżona uchwała w żaden sposób nie narusza ani przepisu art. 21 ust. 5a u.s.p., ani Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu. Podkreślił przy tym, że ani przepisy ustawy samorządowej, ani Rozporządzenie wykonawcze nie nakazują określenia wysokości diety radnego kwotowo (!). Nadto, przyjęty w skarżonej uchwale sposób regulacji i odwołanie się do określenia "diety maksymalnej", bez definiowania na nowo ww. określenia w treści uchwały, należy określić jako działanie prawidłowe, bowiem zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa prawa administracyjnego, w aktach prawa miejscowego nie należy wprowadzać własnych w sytuacji, gdy definicja taka została sformułowana w przepisie prawa (por. wyrok NSA z 28 maja 2010r. II OSK 531/10. Zatem regulacja przewidziana w skarżonej uchwale w żaden sposób nie narusza prawa, bowiem uchwalając skarżoną uchwałę uwzględniono limity wysokości diet przewidziane przepisami, jak i określono wysokość diet w sposób dopuszczony przez te przepisy. Potwierdzeniem tego, że diety radnych Powiatu K. były ustalone i wypłacane w sposób prawidłowy są załączone do niniejszego pisma przykładowe listy wypłat diet realizowanych na rzecz radnych w wybranych losowo miesiącach. Co istotne, przed wniesieniem skargi organ prokuratorski nie weryfikował wysokości faktycznych wypłat realizowanych na rzecz radnych, co jest istotne dla możliwości ustalenia, czy wysokość diet jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutu nr 2 skargi, którym jest zarzut dotyczący określenia w § 2 przedmiotowej uchwały obowiązku dokonywania potrącenia w wysokości 10% z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu, co - w ocenie skarżącego - pozwala na przyznanie swego rodzaju "diety minimalnej" i stanowi zaprzeczenie jej rekompensacyjnego charakteru", organ w pierwszej kolejności zauważył, że zarzut ten nie został dostatecznie uzasadniony z uwagi zasadniczo na brak argumentacji mającej wyjaśnić organowi na czym konkretnie ww. zarzut miałby polegać. Organ prokuratorski cytuje liczne wyroki sądów administracyjnych bez odniesienia treści tych wyroków do okoliczności analizowanej sprawy. Organ zauważył w tym względzie, że nie można nie zauważyć, że orzecznictwo sądowoadministracyjne jest bardzo bogate w zakresie dotyczącym ustalania i wypłaty diet radnych, nie mniej nie sposób, bez rzeczowej i konkretnej reasumpcji, dopatrzeć się na czym miałaby polegać niezgodność skarżonej uchwały. Nie może budzić wątpliwości, iż dieta powinna być ściśle powiązana z aktywnością radnych w pracach rady i zależna od rzeczywistego wykonywania obowiązków związanych z pełnioną funkcją (tak: wyroki WSA w Opolu: z 9 lipca 2015 r., sygn. II SA/Op 161/15, z 4 marca 2021 r., sygn. II SA/Op 301/20, WSA w Warszawie z 25 lutego 2020 r. sygn. II SA/Wa 2120/19, WS w Bydgoszczy z 13 września 2023 r., sygn. II SA/Bd 326/23). Analiza treści ustawy o samorządzie powiatowym pozwala zauważyć, że ustawodawca bardzo precyzyjnie wskazuje, jakie aktywności winien podejmować radny powiatowy, i co najistotniejsze z uwagi na zarzuty skargi, które z tych aktywności mają charakter obligatoryjny. Powyższe wprost wynika z art. 21 ust. 1 i ust. 2 u.s.p., zgodnie z którym jedyne obligatoryjne aktywności radnego ograniczają się do pracy w organach powiatu oraz powiatowych jednostkach organizacyjnych, do których został wybrany lub desygnowany. Nie sposób bowiem uznać za obligatoryjną aktywność radnego kierowanie się przez niego dobrem wspólnoty samorządowej. Jest to obligatoryjna zasada postępowania, nie zaś aktywność dająca się weryfikować np. metodą sporządzania list obecności czy odbierania od radnych ich własnych oświadczeń. Powyższe znalazło bezpośrednie odzwierciedlenie właśnie w § 2 skarżonej uchwały, który przewiduje dokonywanie potrąceń w wysokości 10% z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu. Tym samym nie sposób uznać, aby skarżona uchwała przewidywała mechanizm wypłaty zryczałtowanej diety. Podstawową cechą zryczałtowanej diety jest bowiem ustalenie stałej z góry określonej kwoty, która jest wypłacana radnemu niezależnie od tego, czy podejmuje aktywności przewidziane przez niego w odpowiedniej ustawie ustrojowej. Na powyższe zwrócił uwagę m.in. Wojewoda L. wydając rozstrzygnięcie nadzorcze z dnia 11.1.2022 r. (znak [...]), na mocy którego stwierdził nieważność w części uchwały rady gminy w sprawie zasad przyznawania diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych radnym gminy właśnie z uwagi na brak mechanizmu umożliwiające potrącanie kwot z tytułu nieobecności radnego na sesjach rady, czy komisjach rady. W treści uzasadnienia przywołanego rozstrzygnięcia Wojewoda L. stwierdził, że brak wskazania w uchwale zasad przyznawania diety, w szczególności zasad zwrotu diety w sytuacji, gdy np. przewodniczący nie wykonuje swojej funkcji powoduje, że określony ryczałt miesięczny traci charakter rekompensacyjny, a przyjmuje charakter stałego, miesięcznego wynagrodzenia, które jest niezależne od rzeczywistego udziału przewodniczącego w pracach rady oraz wykonywania innych czynności związanych ze sprawowaniem mandatu i funkcją. Reasumując, zdaniem organu, choć przepisy ustawy ustrojowej nie regulują wprost za co radnemu przysługuje dieta, to uwzględniając jej rekompensacyjny charakter ustalone przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zasady, powinny być powiązane z aktywnością lub brakiem aktywności radnego w wykonywaniu przez niego tej funkcji. Odzwierciedleniem tej właśnie potrzeby jest par. 2 skarżonej uchwały, wskazujący na mechanizm dokonywania potrąceń w zakresie dotyczącym tych aktywności radnego powiatowego, które przewidział dla niego ustawodawca. Należy wyraźnie wskazać, że w treści skargi skarżący nie wskazuje przykładu jakiejkolwiek innej aktywności radnego w pozostałej sferze działalności mandatowej, której realizowanie miałoby obligatoryjny charakter, a w konsekwencji - której zaprzestanie mogłoby skutkować możliwością dokonania potrącenia z ustalonej wysokości diety. Końcowo organ zauważył, że skarżący zawarł również akapit odnoszący się do § 5 skarżonej uchwały, który reguluje kwestię rozliczania przez radnych podróży służbowych. Prokurator zwrócił uwagę na fakt, iż treść uchwały odwołuje się do przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002r. ws. warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotów kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 27 ze zm.), a obecnie obowiązuje Rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2022r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. z 2023 r., poz. 5), zmianie uległa także wysokość stawek zwrotu za przejazd 1 km przy używaniu prywatnych pojazdów w celach służbowych. Odnosząc się do powyższego organ zauważył, że owszem treść skarżonej uchwały w § 5 odwołuje się do przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r., przy czym rozporządzenie to nadal obowiązuje. Fakt jego zmiany nie ma znaczenia, w ocenie Rady Powiatu dla dalszej możliwości odwoływania się do nazwy tego konkretnego aktu prawnego. Zmiana Rozporządzenia ma znaczenie jedynie przy faktycznym rozliczaniu podróży służbowych radnych przez Biuro Rady, natomiast nie może być kwalifikowana jako wada analizowanej uchwały. Przy rozliczeniu takich podróży należy stosować zapisy Rozporządzenia z uwzględnieniem jego ew. zmian. Na marginesie dodał, że żaden z radnych Powiatu K. począwszy od daty podjęcia skarżonej uchwały do chwili obecnej nie zgłosił do rozliczenia podróży służbowej. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu i nie można postawić jej zarzutu naruszenia prawa, w tym zwłaszcza zarzutu naruszenia prawa w sposób istotny, który mógłby skutkować potrzebą stwierdzania jej nieważności w całości (por. wyrok WSA w Gliwicach z 17 kwietnia 2024 r., III SA/Gl 28/24, LEX nr 3717046). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie powiatowym, w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy powiatu, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. Stosownie do treści art. 79 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie powiatowym uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. Z kolei art. 79 ust. 4 tej ustawy stanowi, że w wypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Z treści powołanych przepisów wynika, że ustawodawca w przytoczonych regulacjach rozróżnił dwa typy wadliwości aktów organów powiatu przedkładanych organom nadzoru, tj. istotnie oraz nieistotnie naruszające prawo z tym, że tylko to pierwsze (istotne naruszenie prawa) stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu organu powiatu. O istotnym naruszeniu prawa przez akt organu powiatu można mówić w przypadku wyraźnej i oczywistej jego sprzeczności z przepisami prawa. Do istotnych naruszeń, skutkujących nieważnością uchwały zalicza się naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. Tylko taki charakter naruszenia wywołuje skutek wnioskowany w skardze. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, które skutkowało koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości. Z zaskarżonej uchwały Rady Powiatu wynika, iż w § 1 ust. 1 ustalono wysokość miesięcznej diety radnego w zależności od pełnionej funkcji: dla Przewodniczącego Rady Powiatu - 95 % maksymalnej wysokości diety, dla Wiceprzewodniczących Rady Powiatu - 85 % maksymalnej wysokości diety, dla radnego pełniącego nieodpłatnie funkcje członka Zarządu Powiatu - 95 % maksymalnej wysokości diety, dla Przewodniczących Komisji Rady Powiatu - 85 % maksymalnej wysokości diety, dla pozostałych radnych - 75 % maksymalnej wysokości diety, W § 1 ust. 2 tej uchwały wskazano, iż w przypadku zbiegu uprawnień do pobierania diet w różnych wysokościach z dwóch lub więcej tytułów, radny otrzymuje jedną dietę w najwyższej wysokości. W § 1 tej uchwały ustalono obowiązek dokonywania potrącenia w wysokości 10% z przysługującej diety za każdą nieobecność radnego na posiedzeniu komisji i sesji rady powiatu oraz członka zarządu powiatu na obradach zarządu powiatu. W § 3 wskazano, iż wypłata diet za dany miesiąc kalendarzowy, następuje jednorazowo ostatniego dnia miesiąca na podstawie list sporządzonych w oparciu o listy obecności na sesjach rady powiatu, posiedzeniach zarządu powiatu oraz komisjach. Dieta wypłacana jest na wskazany przez radnego rachunek płatniczy, chyba, że radny złożył w formie pisemnej wniosek o wypłatę diety do rąk własnych. Zgodnie z § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały, w przypadku odbywania przez radnego za zgodą przewodniczącego rady powiatu przejazdu w podróży służbowej pojazdem samochodowym nie będącym własnością Powiatu, radnemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu według maksymalnych stawek za jeden kilometr przebiegu pojazdu, określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 roku w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotów kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 z późn. zm.). W myśl § 4 ust. 2 uchwały, o której mowa, do określenia Przewodniczącemu Rady Powiatu w poleceniu wyjazdu służbowego, terminu i miejsca wykonywania zadania oraz miejscowości rozpoczęcia i zakończenia podroży służbowej wskazuje się Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu. W przypadku wyboru dwóch wiceprzewodniczących rady wskazuje się najstarszego wiekiem Wiceprzewodniczącego Rady Powiatu. W § 5 uchwały wskazano, iż traci moc Uchwała Nr [...] Rady Powiatu K. z dnia 24 stycznia 2007 r. w sprawie ustalenia wysokości diet dla Radnych Powiatu, zaś w § 6 wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Powiatu. Jako podstawę prawną zaskarżonej uchwały Rada Powiatu wskazała art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 920 oraz z 2021 r., poz. 1038 i 1834) Przepis art. 21 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że na zasadach ustalonych przez radę powiatu, z zastrzeżeniem ust. 5 radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. Rada powiatu przy ustalaniu wysokości diet radnych bierze pod uwagę funkcje pełnione przez radnego. Zgodnie z art. 25 ust. 5 u.s.p., wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie 2,4-krotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1658). Natomiast w art. 25 ust. 5a tej ustawy została zawarta delegacja dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca z uwzględnieniem ilości mieszkańców oraz w art. 25 ust. 5b ww. ustawy zawarto delegację dla Ministra właściwego do spraw administracji publicznej do określenia w drodze rozporządzenia sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych, uwzględniając celowość zwrotu rzeczywiście poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem mandatu oraz ułatwienie dokonywania rozliczeń. Z powyższych przepisów wynika zatem, że granice swobody w podejmowaniu uchwały wyznaczają dwie racje: pierwsza - by dieta nie straciła swego charakteru jako ekwiwalentu utraconych korzyści, jakich radny nie uzyskuje w związku z wykonywaniem mandatu i druga, by kwota diety nie przekroczyła limitu określonego w ustawie i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów. Nie ulega wątpliwości, że art. 21 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym legitymizuje radę gminy do ustalenia zasad, na jakich radnemu będzie przysługiwała dieta. Na tle tego przepisu utrwalone jest stanowisko sądów administracyjnych, że z użytego przez ustawodawcę sformułowania "na zasadach ustalonych przez radę" wynika, że pozwala on radzie powiatu na dyskrecjonalne działanie. W pojęciu "zasady" mieści się zarówno tryb rozliczeń diet i kosztów podróży, jak i sposób określenia ich wysokości (por. wyrok NSA z 17 grudnia 1999 r., III SA 1580/99, LEX nr 41965). Zauważyć przy tym trzeba, że posługując się terminem "dieta" ustawodawca nie sformułował legalnej definicji tego pojęcia. Przez pojęcie "dieta" należy rozumieć pieniądze przeznaczone na koszty utrzymania pracownika w podróży służbowej, a także wynagrodzenie dzienne dla ludzi pełniących funkcje społeczne, np. parlamentarzystów, radnych (por. "Uniwersalny słownik języka polskiego" pod red. St. Dubisza, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. 1, s. 612). Na gruncie tej definicji użyty przez ustawodawcę wyraz "dieta" należy rozumieć jako zwrot kosztów związanych z pełnieniem funkcji, co przemawia za kompensacyjnym jego charakterem. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, dieta stanowi rekompensatę za utracone przez radnego zarobki, a zatem nie jest świadczeniem pracowniczym (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., II OSK 406/14, LEX nr 1519403). Tym samym przyjąć należy, że ustawa o samorządzie powiatowym zawiera upoważnienie dla organu stanowiącego gminy do sprecyzowania reguł (zasad), na jakich przysługiwać będzie rekompensata (wyrównanie wydatków i strat) w związku z wykonywaniem mandatu radnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 177/15, że skoro dieta sprowadza się do wyrównania wydatków i strat spowodowanych pełnieniem funkcji przewodniczącego rady, to osoba pełniąca tę funkcję zachowuje prawo do zwrotu kosztów i wydatków poniesionych w związku ze sprawowaniem funkcji, a nie z tytułu samego faktu bycia taką osobą. Zakresem regulacji uchwały podjętej na podstawie delegacji ustawowej zawartej w omawianym przepisie winna być objęta m.in. sytuacja, gdy przewodniczący rady, wiceprzewodniczący rady czy radny, przez dłuższy okres czasu nie wykonuje obowiązków wynikających z pełnionej funkcji, a tym samym nie ponosi żadnych kosztów związanych z pełnieniem funkcji. W przeciwnym razie dieta ustalona w stałej kwocie ma charakter ryczałtu miesięcznego, przez co traci charakter rekompensacyjny, a przyjmuje charakter stałego, miesięcznego wynagrodzenia, niezależnego od kosztów związanych z pełnieniem funkcji. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 2602/21 (LEX nr 3595100) wskazał, iż: "Systemowo dieta radnego została ukształtowana w taki sposób, że nie stanowi ona wynagrodzenia za pracę, albowiem radny pełni funkcję społecznie, a fakt wykonywania mandatu nie skutkuje ani nawiązaniem stosunku pracy z gminą (Miastem), ani też nawiązaniem z nią umowy cywilnoprawnej. Dieta ma stanowić ekwiwalent utraconych korzyści (np. pomniejszonego wynagrodzenia za pracę w związku z obecnością na sesji rady gminy), jakich radny nie uzyskuje w związku z wykonywaniem mandatu przedstawicielskiego. Nie może więc być także traktowana w kategorii przywileju. Jej celem jest zabezpieczenie prawidłowego i efektywnego wykonywania mandatu radnego". Przepisy ustawy o samorządzie powiatowym nie regulują wprost za co radnemu przysługuje dieta, lecz uwzględniając jej rekompensacyjny charakter, ustalane przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zasady powinny być powiązane z aktywnością lub brakiem aktywności radnego w wykonywaniu przez niego tej funkcji. Wymóg skorelowania zasad przyznawania diety radnemu z jego aktywnością mandatową nie wyklucza możliwości ustalenia diety w formie ryczałtu. W takim układzie zasady ustalania wysokości diety ujętej w punkcie wyjścia obliczeń, jako określona miesięcznie kwota, powinny przewidywać możliwość jej pomniejszenia w razie absencji radnego na posiedzeniach (rady, komisji, itp.) oraz w związku z niewykonywaniem przez niego innych obowiązków. Każdy ryczałt ze swej istoty, pomimo że stanowi pewną generalizację, powinien stanowić odzwierciedlenie rzeczywiście poniesionych wydatków, względnie rzeczywiście nieosiągniętego dochodu, które ma kompensować. Konsekwentnie, jeżeli zachodzą okoliczności uzasadniające ocenę, że nie doszło do ekspensu lub nie doszło do utraty dochodu, zasady, wedle których ustala się przyznawanie ryczałtu, powinny przewidywać instrumenty pozwalające na zredukowanie jego wysokości, przywracając mu walor realnego ekwiwalentu. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy radny otrzymuje miesięcznie zryczałtowaną dietę, pomimo tego, że nie wykonuje swoich obowiązków. Brak jasnych i kompletnych zasad dotyczących ustalenia wysokości diet sprawia, że ustalona w stałej kwocie dieta w formie ryczałtu miesięcznego traci charakter rekompensacyjny, a przyjmuje charakter stałego, miesięcznego wynagrodzenia, niezależnego od kosztów związanych z pełnieniem funkcji, co jest zaprzeczeniem idei zapewnienia wyrównania finansowego odpowiednio do kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem mandatu. Podejmując uchwałę należy ustalić kompleksowe regulacje pozwalające na uwzględnienie w zakresie wysokości diety przysługującej radnemu wszystkich jego obowiązków, a także regulacji dotyczących niewykonywania funkcji przez przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady, a także pozostałych radnych. Sąd podziela pogląd, że radny realizując swój mandat podejmuje wiele czynności wykraczających zakresowo poza uczestnictwo w posiedzeniach rady, czy komisji. Stanowisko to nie znalazło jednak odzwierciedlenia w treści zaskarżonej uchwały. Analogicznie skonstruowano normatywne podstawy potrącenia diety, ograniczając je wyłącznie do nieobecności na posiedzeniach Rady, jej komisji, a w przypadku członka zarządu na obradach zarządu powiatu. Uzależnienie wysokości diety wyłącznie od obecności, czy też nieobecności radnego odpowiednio na sesjach rady, czy posiedzeniach komisji jest nie tylko niesprawiedliwe, ale i bezpodstawne (por. wyrok NSA z 10 lutego 2022 r., sygn. III OSK 3602/21, LEX nr 3360874). Co do zasady dopuszczalne jest, jak już powyżej wskazano, przyznanie radnemu diety w formie ryczałtu, jednak z treści uchwały muszą wynikać przejrzyste reguły jej potrącania, w sytuacji gdy mandat nie jest realizowany. W świetle przedmiotowej uchwały może bowiem zaistnieć sytuacja, gdy radny wykazuje istotną i czasochłonną aktywność w wykonywaniu swojej funkcji, a w tym samym miesiącu nie bierze udziału w posiedzeniach rady komisji, co pozbawiałoby go w sposób nieuzasadniony diet. Prawidłowa realizacja upoważnienia normotwórczego zawartego w art. 21 ust. 4 ustawy o samorządzie powiatowym wymaga od rady powiatu stworzenia takich zasad ustalania diety radnego, które przy kształtowaniu wysokości tej diety w sposób ryczałtowy, będą uwzględniać wszystkie pełnione przez niego funkcje, a nie tylko te związane z uczestnictwem w posiedzeniach rady gminy, czy komisji rady gminy. Obowiązkowy mechanizm potrąceń z tak ustalonej diety musi z kolei przewidywać redukcję kwoty ryczałtu adekwatnie do zmniejszenia aktywności radnego w danym miesiącu, aż do pozbawienia diety w całości, gdy radny w danym miesiącu nie przejawia żadnej aktywności. Powinien zatem obejmować zarówno nieobecność w posiedzeniach rady gminy i posiedzeniach komisji rady gminy, jak i brak aktywności w pozostałej sferze działalności mandatowej, będącej podstawą przyznania diety. Ostatecznie więc, jeżeli radny w danym miesiącu nie podejmuje żadnej aktywności mandatowej (przykładowo wskutek choroby), dieta nie będzie mu przysługiwać. Założenie odmienne, pozwalające na przyznanie swego rodzaju "diety minimalnej", stanowiłoby zaprzeczenie jej rekompensacyjnego charakteru (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r. sygn. III OSK 2472/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych rozważań wynika, że zaskarżona uchwała w zasadniczym swym zakresie określonym w § 1 ust. 1 i w § 2 w sposób istotny narusza prawo, zatem zasadne jest stwierdzenie nieważności uchwały w całości. W świetle tych rozważań wnioski dowodowe organu nie zasługiwały na uwzględnienie. Informacja o wysokości wypłaconych z tytułu diet kwot, jak i oświadczenie o braku wystawiania delegacji i rozliczania w oparciu o ww. uchwałę nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Z tego względu wniosku te podlegały oddaleniu, o czym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł w postanowieniu ogłoszonym na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. Zauważyć jednoczenie należy, iż drugorzędne znaczenie mają pozostałe zarzuty skargi. Wskazać zatem jedynie wypada, iż w świetle wyjaśnień organu wysokości diet wskazane w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały nie zostały ustalone z przekroczeniem limitów wysokości kwot wskazanych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu powiatu (Dz. U. z 2021 r., poz.1975). Redakcja tej regulacji jest jednak nieprecyzyjna i może budzić wątpliwości do jakiej maksymalnej wysokości diety, wskazany w § 1 ust. 1 uchwały odsetek jest odnoszony. W § 3 ww. Rozporządzenia wskazano bowiem trzy wartości diety zależnie od ilości mieszkańców powiatu. Redakcja regulacji w tym względzie powinna być zatem precyzyjna, już sama lektura uchwały, bez konieczności wyjaśnień nie pozostawiała w tym względzie wątpliwości. Zastrzeżenia Prokuratora co do sposobu redakcji § 4 zaskarżonej uchwały dotyczące powołania w jego treści Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 z późn. zm.), w sytuacji gdy obecnie obowiązuje rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów nie będących własnością pracodawcy (Dz. U. z 2023 r., poz. 5) nie uwzględniają okoliczności, iż uchwała pochodzi z dnia 30 grudnia 2021 r. i do tej daty należy odnosić powoływane przez organ regulacje. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, orzekając jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI