VIII SA/WA 859/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę kierowcy na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej, uznając, że odpowiedzialność jest obiektywna, a błędy systemu nie zwalniają z obowiązku monitorowania konta i uiszczania opłat.
Skarżący W.S. zaskarżył decyzję Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Argumentował, że problem wynikał z błędu systemu e-TOLL uniemożliwiającego zmianę karty płatniczej i utraty jej ważności. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając obiektywny charakter odpowiedzialności za brak opłaty, obowiązek kierowcy do monitorowania stanu konta i korzystania z alternatywnych metod płatności, a także stwierdzając, że błędy systemu nie zwalniają z odpowiedzialności, a termin na wszczęcie postępowania nie został przekroczony.
Sprawa dotyczyła skargi W.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) utrzymującą w mocy karę pieniężną za brak uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd drogą krajową w dniu 13 kwietnia 2022 r. Skarżący podnosił, że postępowanie powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia, błędu systemu e-TOLL uniemożliwiającego zmianę karty płatniczej, a także powoływał się na siłę wyższą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że odpowiedzialność za brak opłaty elektronicznej ma charakter obiektywny i nie jest zależna od winy. Podkreślono, że skarżący miał obowiązek monitorować stan swojego konta w systemie e-TOLL, a w przypadku problemów z automatycznym doładowaniem karty płatniczej, powinien był skorzystać z innych dostępnych metod płatności. Sąd stwierdził, że skarżący otrzymał powiadomienia o niepomyślnym doładowaniu konta i miał świadomość braku środków, a mimo to wykonał przejazd. Odniesiono się również do zarzutów proceduralnych dotyczących doręczeń i wszczęcia postępowania, uznając je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że naruszenie ma charakter jednoczynowy, co wyklucza zastosowanie przesłanki zaprzestania naruszania prawa w kontekście odstąpienia od kary, a także że waga naruszenia nie była znikoma, gdyż spowodowała uszczuplenie wpływów do Krajowego Funduszu Drogowego. Sąd nie dopatrzył się również działania siły wyższej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność za brak opłaty elektronicznej ma charakter obiektywny i nie jest zależna od winy. Kierowca ma obowiązek monitorować stan konta i korzystać z alternatywnych metod płatności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet jeśli system e-TOLL miał problemy z automatycznym doładowaniem karty, skarżący otrzymał powiadomienia o niepomyślnym doładowaniu i miał świadomość braku środków. Obowiązkiem kierowcy jest zapewnienie środków na koncie przed wjazdem na płatny odcinek drogi, a w przypadku problemów z jedną metodą płatności, powinien skorzystać z innych dostępnych opcji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (42)
Główne
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13n § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 127 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.d.p. art. 13k § ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 8a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13k § ust. 8b
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13ha § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13ha § ust. 6
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13hb § ust. 1bb
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13i § ust. 3a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13ia § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13ia § ust. 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13l § ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 13l § ust. 1a
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.t.d. art. 50 § pkt 1 lit. j
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 51 § ust. 6 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
k.p.a. art. 39³ § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 39³ § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 39³ § § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 1 i 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189e
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189k § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie z 2011 r. art. załącznik nr 2 § pkt 6a lit. b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem art. § 12 ust. 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 czerwca 2021 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego art. § 5 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny art. § 2 ust. 1
P.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 14 § § 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 października 2006 r. w sprawie niezbędnych elementów struktury dokumentów elektronicznych art. § 2 ust. 2 pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność za brak opłaty elektronicznej ma charakter obiektywny. Kierowca ma obowiązek monitorowania stanu konta i korzystania z alternatywnych metod płatności. Błędy systemu e-TOLL nie zwalniają z odpowiedzialności. Postępowanie zostało wszczęte w terminie. Doręczenia pism elektronicznych były skuteczne. Naruszenie nie miało znikomej wagi i nie można mówić o zaprzestaniu naruszania prawa. Stan zagrożenia epidemiologicznego nie stanowił siły wyższej.
Odrzucone argumenty
Postępowanie przedawnione z powodu przekroczenia 9-miesięcznego terminu na wszczęcie. Nieskuteczne doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, postanowienia i decyzji z powodu braku informacji o elektronicznym charakterze pism i identyfikatorów. Błąd systemu e-TOLL uniemożliwiający zmianę karty płatniczej i automatyczne doładowanie konta. Działanie siły wyższej (stan epidemii) dezorganizujące pracę przedsiębiorstwa. Znikoma waga naruszenia i możliwość odstąpienia od kary. Naruszenie miało charakter ciągły, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny nie jest więc warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej w przypadku, gdy z powodu błędów w działaniu systemu nie mógł tego skutecznie uczynić, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta nie można uznać, że nieuiszczenie przez stronę opłaty elektronicznej za przejazd doszło w wyniku błędnego działania systemu e-TOLL naruszenie ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny
Skład orzekający
Iwona Szymanowicz-Nowak
sprawozdawca
Leszek Kobylski
przewodniczący
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za brak opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL, obowiązków użytkownika systemu, skutków błędów systemowych oraz procedury doręczania pism elektronicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z systemem e-TOLL i jego funkcjonowaniem w określonym czasie. Interpretacja przepisów o doręczeniach elektronicznych może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat drogowych i błędów systemowych, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona kierowców i przedsiębiorców transportowych. Wyjaśnia odpowiedzialność użytkownika w obliczu problemów technicznych.
“Błąd systemu e-TOLL nie zwalnia z opłaty! Sąd wyjaśnia, kto odpowiada za brak środków na koncie.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 859/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art.13, art. 13ha , art. 13hb, art. 13ia, art. 13k i art. 13l
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 10, art. 14 par. 1a, art. 39, art. 77, art. 78, art. 80, art. 107, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 189f i art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi W.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej również jako: GITD, organ), działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U z 2022 r. poz. 2539 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: u.t.d.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W. S. od decyzji organu z 5 kwietnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
W dniu 13 kwietnia 2022 r. o godzinie 9:01 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej również jako: SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy) przez urządzenie kontrolne
o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] C. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – D. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]), co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
W wyniku kontroli ustalono, że ww. pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS.
Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na koncie użytkownika typu przedpłaconego
w momencie wykonywania przejazdu brak było środków pieniężnych. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 12.000 kg. Organ ustalił również, że na dzień naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem pojazdu samochodowego, tj. W. S. (dalej: skarżący, strona).
Pismem z 9 stycznia 2023 r. znak: [...] organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego naruszenia.
Pismem z 8 lutego 2023 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącego (radca prawny) złożyła wyjaśnienia, w których wniosła o uznanie, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie spełnia warunków, o których mowa w art. 393 § 2 k.p.a., co doprowadziło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego. Ponadto pełnomocnik zwróciła się o umorzenie postępowania
z uwagi na błąd systemu e-TOLL, polegający na braku możliwości zmiany w systemie karty płatniczej, która utraciła ważność, pomimo wielu prób przeprowadzenia ww. zmiany, odstąpienie od nakładania kary pieniężnej, powołując się na siłę wyższą – występowanie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, który zdezorganizował przedsiębiorstwo strony.
Pełnomocnik strony zwróciła się również z wnioskiem o wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL o udzielenie informacji, czy możliwa jest zmiana karty płatniczej na inną kartę, z której pobierane są automatycznie doładowania konta klienta, czy zmiana możliwa jest bez konieczności ponownego zakładania konta oraz czy inni klienci zgłaszali problemy ze zmianą karty płatniczej, o wystąpienie do operatora
o zweryfikowanie w historii konta strony, czy podjęła ona próby zmian karty płatniczej, która utraciła ważność na nową. Dodatkowo podniosła, że według oświadczenia strony odcinek drogi płatnej nie był prawidłowo oznakowany znakami wskazującymi na konieczność ponoszenia opłaty za przejazd.
W związku z powyższym organ ustalił, że stała organizacja ruchu uwzględniająca tabliczki T-34 na odcinku drogi krajowej nr [...] C. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – D. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) została wprowadzona 6 lipca 2017 r. (pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 3 marca 2023 r., znak: [...]).
Ponadto w ww. piśmie wskazano, iż kontrole wykonywania zadań technicznych, o których mowa w § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 784, ze zm.) na odcinku drogi krajowej nr [...] C. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) – D. (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]), przeprowadzone przed przedmiotowym naruszeniem 11 kwietnia 2022 r. oraz po tym naruszeniu 26 kwietnia 2022 r., nie wykazały nieprawidłowości w oznakowaniu drogi tabliczkami informacyjnymi T-34.
W oparciu o informacje zawarte w SPOE KAS organ również ustalił, że na koncie rozliczeniowym, do którego przypisany był przedmiotowy pojazd, w dniu naruszenia nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata za ww. przejazd nie została pobrana. Doładowanie konta pojazdu nastąpiło dopiero 16 maja 2023 r. o godz. 11:37 na kwotę 3.000 zł.
Na podstawie pisma Operatora SPOE KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 29 września 2023 r. nr [...] ustalono, że użytkownik aktywował opcję automatycznego doładowania konta w systemie SPOE KAS - 30 września 2021 r. W okresie od 21 marca 2022 r. do 30 marca 2022 r. ww. funkcjonalność systemu była zablokowana. W związku z tym dalsze doładowanie
z wykorzystaniem opcji automatycznego doładowania nie było możliwe. Od momentu zablokowania automatycznego doładowania doładowywanie konta następowało wyłączenie za pośrednictwem kanału www. Ostatnie doładowanie przed naruszeniem miało miejsce 7 marca 2022 r., a kolejna transakcja doładowania przez kanał www. nastąpiła 16 maja 2022 r.
Organ zaznaczył, że dla konta rozliczeniowego, dla którego opłatę elektroniczną wnosi się w formie przedpłaty, użytkownik miał możliwość dokonania rejestracji oraz zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania konta w dowolnym czasie. Zmiana karty płatniczej do automatycznego doładowania konta jest możliwa w każdym momencie bez konieczności zakładania nowego konta rozliczeniowego. W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej karty płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego. Operator wskazał również, iż w okresie luty - marzec 2022 r. brak jest jakichkolwiek zgłoszeń zarejestrowanych poprzez Internetowe Konto Klienta (dalej: IKK) bądź z adresu [...].pl. W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej karty płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego numer [...], a nadto zaznaczono, że użytkownik nie otrzymuje powiadomienia o zarejestrowaniu karty płatniczej do automatycznego doładowania konta. Natomiast użytkownik otrzymuje powiadomienie o skutecznym doładowaniu konta rozliczeniowego za pomocą karty do automatycznego doładowania konta.
Pismem z 1 marca 2024 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącego zwróciła się do organu o wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL
z wnioskiem o udzielenie informacji, czy podczas próby zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania użytkownik otrzymuje informację o braku możliwości zmiany karty po upływie jej ważności, konieczności dodania nowego konta rozliczeniowego, o udzielenie informacji, z jakiego powodu funkcjonalność automatycznego doładowania była systemowo zablokowana oraz czy inni użytkownicy zgłaszali nieprawidłowości dotyczące możliwości zmiany karty. Ponadto wnosząca pismo ponownie zwróciła się o zweryfikowanie w historii konta strony, czy podjęła ona próby zmian karty płatniczej, która utraciła ważność, na nową. Pełnomocnik strony podkreśliła również, iż strona nie otrzymała wiadomości mailowych dotyczących przesłanych komunikatów o niepomyślnych doładowaniach, dlatego wniosła
o przedstawienie potwierdzeń wysyłki.
Postanowieniem z 12 marca 2024 r. znak: [...] nie uwzględnił wniosków pełnomocnika zawartych w ww. piśmie, bowiem uznał, że kwestie te zostały wyjaśnione dostatecznie w pismach od operatora systemu.
GITD decyzją z 5 kwietnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 w związku z art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13l u.d.p., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d. oraz rozporządzenia z 2011 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego 13 kwietnia 2022 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...].
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:
1) art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie
w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 39³ k.p.a., a zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
2) art. 39³ § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu z 12 marca 2024 r. oraz zaskarżonej decyzji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonych wydruków za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie postanowienia i decyzji;
3) art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, pomimo że do naruszenia doszło 13 kwietnia 2022 r., a pismo zatytułowane "zawiadomienie" doręczono stronie dopiero 30 stycznia 2023 r., a więc po upływie 9 miesięcy od dnia naruszenia, w myśl zaś art. 13n ust. 1 u.d.p. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. l-2d, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
4) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z 27 lutego 2024 r., podczas gdy ich przedmiotem miały być okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone innymi dowodami, a w konsekwencji tego nieustalenie, czy system e-TOLL informuje użytkownika o braku możliwości zmiany karty płatniczej, z której system ma automatycznie doładowywać konto po upływie ważności pierwotnie przypisanej do konta karty i czy nie wprowadza użytkownika w błąd poprzez wskazanie na możliwość zapisania nowej karty w zakładce "zarządzaj podmiotem", "zapamiętaj kartę", nieustalenie, czy z danych zapisanych (tzw. logów) w systemie e-TOLL wynika, że po upływie ważności karty płatniczej strony wykonywała ona czynności, które w jej przekonaniu spowodowały dodanie w systemie e-TOLL nowej karty płatniczej;
5) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy dochowanie powyższych reguł prowadzenia postępowania dowodowego doprowadziłoby organ do wniosku, że do naruszenia doszło z uwagi na błąd systemu
e-TOLL, polegający na braku możliwości zmiany w tym systemie karty płatniczej,
z której są pobierane opłaty elektroniczne za przejazd pojazdem po płatnym odcinku drogi, po utracie ważności pierwotnie przypisanej do konta karty płatniczej, chociaż na brak takiej możliwości nie wskazują informacje generowane przez system e-TOLL;
6) art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię
i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna), do przestrzegania norm administracyjnoprawnych, a nadto interpretacja art. 13 u.d.p. nie może prowadzić to tzw. "rolowania" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot;
4) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy dochowanie powyższych reguł prowadzenia postępowania dowodowego doprowadziłoby organ do wniosku, że w przedmiotowym przypadku należy odstąpić od nakładania na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 189e k.p.a. z uwagi na fakt, że do naruszenia doszło wskutek działania siły wyższej, to jest występowania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemiologicznego, który dezorganizował pracę przedsiębiorstwa strony.
Ponadto pełnomocnik strony wniosła o:
1) wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL (operatora systemu)
z wnioskiem o udzielenie informacji:
- czy podczas prób zmiany karty płatniczej podpiętej do konta rozliczeniowego klienta po upływie jej ważności system informuje klienta o braku takiej możliwości oraz
o konieczności dodania nowego konta rozliczeniowego, do którego zostanie podpięta nowa karta płatnicza, a jeżeli tak, czy informował o tym w okresie luty - marzec 2022 r., w jaki sposób się to odbywa, ewentualnie czy informacje takie znajdują się w innych dokumentach, z którymi użytkownik mógł się z łatwością zapoznać, a jeżeli tak, o ich wskazanie i przedłożenie do akt postępowania,
- z jakiego powodu funkcjonalność automatycznego doładowania konta w systemie SPOE KAS była systemowo zablokowana w okresie 21 marca 2022 r. - 30 marca 2022 r.,
- czy użytkownicy systemu (inni niż strona) zgłaszali nieprawidłowości dotyczące niemożliwości zmiany karty przypisanej do konta,
oraz o przeprowadzenie dowodu z tak otrzymanego dokumentu (udzielonej informacji) na okoliczność, że system e-TOLL nie informuje użytkownika o braku możliwości zmiany karty płatniczej, z której system ma automatycznie doładowywać konto po upływie ważności pierwotnie przypisanej do konta karty i tym samym wprowadza w błąd poprzez wskazywanie na możliwość zapisania nowej karty w zakładce "zarządzaj podmiotem", "zapamiętaj kartę";
2) ponowne wystąpienie do podmiotu prowadzącego system E-TOLL (operatora systemu) z wnioskiem o zweryfikowanie, czy z danych zapisanych (tzw. logów)
w systemie e-TOLL wynika, że po upływie ważności karty płatniczej strony, wykonała ona czynności, które w jej przekonaniu spowodowały dodanie w systemie e-TOLL nowej karty płatniczej, na okoliczność, że strona pod koniec lutego dokonała czynności mających na celu zmianę karty płatniczej w systemie e-TOLL, ale błąd w tym systemie spowodował, że czynność ta nie została zapisana.
Mając powyższe na uwadze pełnomocnik strony wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
GITD opisaną na wstępie decyzją z 2 września 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że w decyzji z 5 kwietnia 2024 r. prawidłowo ustalano stan faktyczny, na co pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rejestracyjnym [...] 13 kwietnia 2022 r. o godz. 9:01 nie została uiszczona
z powodu braku środków na koncie umowy użytkownika. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust.1 pkt 3 u.d.p. Jednocześnie strona nie spełniła warunku z art. 13k ust. 8a u.d.p., tj. nie uiściła wymaganej opłaty w terminie 3 dni od zakończenia przedmiotowego przejazdu, bowiem doładowanie konta w systemie e-TOLL za pośrednictwem IKK nastąpiła dopiero 16 maja 2022 r. o godzinie 11.37kwotą 3.000 zł.
Odcinek drogi krajowej nr [...] C.(skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr [...]) - Dębówka (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 683), po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 13 kwietnia 2022 r., został wyszczególniony
w załączniku nr 2 pkt 6a lit. b do rozporządzenia z 2011 r.
Odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego kwestii, że
w lutym 2022 r. utraciła ważność karta płatnicza, która była podpięta do konta strony
w systemie e-TOLL, a skarżący bezskutecznie próbował dodać w systemie nową kartę, organ podniósł, że przeanalizował informacje widniejące w systemie e-TOLL. Wynika
z nich, że skarżący podpiął do konta kartę (nr [...]) do automatycznego doładowania 30 września 2021 r. o godzinie 14:44, a kwota doładowania automatycznego została ustawiona na 1.000 zł. GITD wskazał, że w lutym 2022 r. nie zarejestrowano żadnych zmian w historii konta strony dotyczących karty/automatycznego doładowania lub jakichkolwiek innych zmian. Natomiast 16 maja 2022 r. o godzinie 11:35 skarżący rzeczywiście bezskutecznie próbował dokonać zmian dotyczących odpięcia karty do automatycznego doładowania/zmiany podpięcia karty do konta rozliczeniowego. Kolejne zmiany dotyczące karty miały miejsce w 2023 r.
W ocenie GITD, podpinając kartę do automatycznego doładowania, skarżący powinien za każdym razem sprawdzić, czy została ona prawidłowo podpięta i czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta w systemie e-TOLL. Organ wyjaśnił, że jest to możliwe do sprawdzenia w IKK. Zatem w przypadku, gdy karta traci ważność, to automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Organ podkreślił, że to strona samodzielnie wybiera sposób, w jaki będzie doładowywała konto
w systemie e-TOLL. W ocenie GITD, jeżeli skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że ważność karty podpiętej do konta e-TOLL traci ważność w lutym 2022 r., to powinien odpowiednio wcześniej zareagować, aby podpiąć do systemu nową kartę.
W przypadku gdy jest to bezskuteczne, np. z powodu błędów w działaniu systemu, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, ponieważ operator systemu udostępnia użytkownikom również inne metody doładowania, takie jak: za pośrednictwem IKK/aplikacji mobilnej e-TOLL, z wykorzystaniem przelewu bankowego, kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych, tj. Blik, Pay-By-Link, w miejscu obsługi klienta kartą płatniczą/flotową lub gotówką, przelewem bankowym wykonanym bezpośrednio z konta klienta banku. GITD na podstawie raportu transakcji konta ustalił, że strona doładowywała konto manualnie za pośrednictwem IKK przy wykorzystaniu płatności mobilnej metodą Blik np. 7 marca 2022 r. o godzinie 17.07. Organ nie zgodził się więc ze stwierdzeniem pełnomocnika, że strona pozostawała w nieświadomości co do stanu swojego konta.
Organ nie uwzględnił również zarzutu, że do nieuiszczenia opłaty elektronicznej doszło w wyniku błędnego działania systemu e-TOLL, a nie z winy strony. Skarżący bowiem doładowywał konto przy wykorzystaniu innych ww. metod płatności, które udostępnił operator systemu. Zatem niedziałająca funkcjonalność podpięcia nowej karty do konta nie miała bezpośredniego wpływu na powstanie naruszenia i nie uniemożliwiała stronie doładowywania konta środkami pieniężnymi. Organ stwierdził, że strona nie monitorowała swojego konta na bieżąco, a środki pieniężne wpłacane przez stronę w celu doładowania konta okazywały się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przepłaconego) i częstotliwości przejazdów wykonywanych przez pojazdy strony po drogach płatnych.
W ocenie organu niezasadne są zarzuty strony dotyczące przedawnienia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest bowiem to, aby nastąpiło ono
w terminie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, ponieważ wraz z upływem tego terminu wygasa kompetencja organu do wszczęcia wymienionego postępowania. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ stwierdził, że za moment wszczęcia tego postępowania należy uznać dzień wydania zawiadomienia o jego wszczęciu postępowania. W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte 9 stycznia 2023 r., a więc z zachowaniem terminu wynikającego z art. 13n u.d.p. Ostatnim dniem na wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie był 13 stycznia 2023 r.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 393 k.p.a. organ wyjaśnił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, zawiadomienia
o uzupełnieniu materiału dowodowego, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań oraz decyzję pierwszoinstancyjną opatrzono informacją, że zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD (adnotacja na pismach: ,,dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym") oraz zawierają odpowiednie identyfikatory, nadawane przez system teleinformatyczny. Pisma te zostały doręczone skutecznie stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Zdaniem organu korespondencja organu spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 393 k.p.a.
Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia zasad postępowania: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a., bowiem wszystkie ustalone przez organ fakty wynikają w sposób logiczny ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pochodzącego z systemu SPOE KAS, na podstawie którego ustalono, iż strona naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej z uwagi na brak środków na koncie umowy użytkownika. Wydana przez organ decyzja z5 kwietnia 2024 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy wymagane przez art. 107 § 1 pkt 1-9 i § 3 k.p.a. W decyzji wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazano jego podstawę prawną.
Zdaniem organu przepis art. 189e k.p.a. nie ma w sprawie zastosowania, bowiem przewidziano w nim wprost, że gdy do naruszenia prawa dojdzie wskutek siły wyższej, strona nie może zostać ukarana. Siłę wyższą definiuje się jako zdarzenia
i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć lub których nie mogła przezwyciężyć. Należą do nich: 1) działania przyrody (np. osunięcie się ziemi, powódź, lawina, huragan); 2) akty władzy publicznej (akty normatywne, akty administracyjne, np. nagła zmiana systemu pieniężnego, wywłaszczenie) oraz 3) zaburzenia życia zbiorowego (np. zamieszki uliczne, nagłe strajki, rewolucje). Przepis ten nie może zatem wyłączać odpowiedzialności strony w przedmiotowej sprawie, bowiem naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie zostało spowodowane wskutek zdarzenia o takim charakterze. Natomiast było konsekwencją zaniechań użytkownika systemu e-TOLL w postaci braku posiadania środków pieniężnych na koncie umowy użytkownika, co uniemożliwiało wniesienie należnej za przejazd opłaty elektronicznej. Gdyby strona doładowała konto umowy w systemie e-TOLL przed wjazdem na drogę płatną, to nie doszłoby do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W ocenie organu w sprawie brak było również podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie wywołało na tyle istotne negatywne skutki w sferze dóbr prawnie chronionych, że nie sposób mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia, ponieważ doszło do uszczuplenia wpłat na Krajowy Fundusz Drogowy (por. art. 13hb ust. 2 u.d.p.). Strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi korzystającego z drogi publicznej, a obowiązkiem tym jest uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd. Obowiązek ten dotyczy wszystkich użytkowników publicznych dróg płatnych, w żadnym razie nie można więc mówić
o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Nie wystąpiła też druga przesłanka ww. przepisu. Organ w tym zakresie powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19, z którego wynika, że naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej,
o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy; polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Zatem
w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania. Nie da się bowiem w tego rodzaju sprawach cofnąć nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd. Brak jest więc podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.
Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. w związku z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust.
1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
b) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu nr [...] z 12 marca 2024 r. oraz w decyzji nr [...] z 5 kwietnia 2024 r., że zostały one wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatorów pism (postanowienia i decyzji), nadawanych przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane, a informacja ta
i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie ww. postanowienia i decyzji;
c) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w związku z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez uznanie, że nie nastąpiło przedawnienie możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż momentem wszczęcia postępowania administracyjnego
z urzędu jest dzień wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, podczas gdy za moment wszczęcia tego postępowania powinien zostać uznany dzień doręczenia zawiadomienia stronie, a co za tym idzie ostatnim dniem na wszczęcie przedmiotowego postępowania był 13 stycznia 2023 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie 30 stycznia 2023 r., tj. już po upływie 9 miesięcy od dnia naruszenia;
oraz z ostrożności procesowej:
d) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107
§ 3 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo przyjęcia, że
w okresie naruszenia brak było możliwości podpięcia nowej, aktywnej karty do konta,
a w konsekwencji poprzez próbę przerzucenia odpowiedzialności za nieprawidłowo działający system na jego użytkownika - wskazanie, że mógł skorzystać z innej opcji;
e) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych, a nadto interpretacja art. 13 u.d.p. nie może prowadzić to tzw. "rolowania" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot;
f) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w związku z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy dochowanie powyższych reguł prowadzenia postępowania dowodowego doprowadziłoby organ do wniosku, że w przedmiotowym przypadku należy odstąpić od nakładania na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 189e k.p.a. z uwagi na fakt, że do naruszenia doszło wskutek działania siły wyższej, to jest występowania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemiologicznego, który dezorganizowała pracę przedsiębiorstwa strony;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie.
W konsekwencji powyższych zarzutów autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, umorzenie postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto GITD szczegółowo odniósł się do postawionych w skardze zarzutów, przedstawiając argumentację na poparcie zajętego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a) sąd, badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GITD o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego płatnym odcinkiem drogi krajowej.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., w myśl którego korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Jak stanowi art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną
w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1.500 zł – w pozostałych przypadkach.
Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. przewiduje, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia z 2011 r., wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w ww. rozporządzeniu jest niesporna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 151/21; z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15, publ. cbosa). Nie jest więc warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Te przesłanki muszą zostać wykazane przez organ w postępowaniu dotyczącym naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się: właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku, o którym mowa
w art. 13ia ust. 19.
Art. 13hb ust. 1bb u.d.p. stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego. W celu jej uiszczania z wykorzystaniem SPOE KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust. 1 u.d.p.). Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w SPOE KAS (art. 13ia ust. 3 u.d.p.). Zgodnie z art. 13i ust. 3a u.d.p. na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą SPOE KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych.
W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Dodać należy, że art. 13l ust. 1a u.d.p. stanowi, że Główny Inspektor Transportu Drogowego może wykorzystywać przy kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej SPOE KAS. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 2 czerwca 2021 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. z 2023 r. poz. 220) kontrola jest prowadzona w trybie stacjonarnym lub mobilnym.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2022 r.
w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny (Dz. U. 2022 r. poz. 2656) opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna,
w wysokości pozwalającej na odbycie planowanego przejazdu, nie niższej niż 20 zł, albo płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, prawidłowo złożonego zabezpieczenia umożliwiającego bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty elektronicznej w przypadku nieterminowego uiszczenia tej opłaty.
Końcowo omawiając ramy prawne w niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 13k ust. 8a u.d.p. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Cytowany przepis nie ma zastosowania, jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli,
o której mowa w art. 13l, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 (art 13k ust. 8b u.d.p.).
Analizując kontrolowaną sprawę, GITD prawidłowo zinterpretował znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe. W przedmiotowej sprawie strona nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, tym samym art. 13k ust. 8a u.d.p. nie może mieć zastosowania.
Zarówno na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i skargi skarżący konsekwentnie podnosił, że istotną okolicznością w sprawie był fakt, iż
w lutym 2022 r. karta płatnicza, która była podpięta do jego konta w systemie e-Toll,
z której miało następować automatyczne pobieranie środków pieniężnych w celu doładowania tego konta, utraciła ważność. Skarżący bezskutecznie próbował dodać nową kartę, jednakże system zawierał błąd, który nie pozwalał na zmianę karty. Zdaniem pełnomocnika skarżącego do nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd doszło w wyniku błędnego działania systemu e-Toll.
Powyższego stanowiska Sąd w składzie orzekającym nie podziela. Wprawdzie organ wyjaśnił w toku postępowania, że w istocie w dacie naruszenia 13 kwietnia 2022 r. funkcjonalność automatycznego doładowania konta była systemowo zablokowana. Jednak już 16 lutego 2022 r. strona otrzymała od operatora systemu e-Toll komunikaty
o niepomyślnym automatycznym doładowaniu konta rozliczeniowego (pismo Szefa KAS z 15 września 2023 r. – k. 47 akt administracyjnych). Tym samym skarżący miał wówczas świadomość, aby podpiąć nową kartę. W przypadku natomiast gdy z powodu błędów w działaniu systemu nie mógł tego skutecznie uczynić, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, aby zgodnie z przepisami korzystać z transportu drogowego po płatnych odcinkach dróg krajowych. Systematyczne bowiem monitorowanie swojego konta i wpłacanie na bieżąco stosownych środków nie doprowadziłoby do zaistniałej sytuacji. Tymczasem, w okolicznościach tej sprawy, doładowywanie konta okazało się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przedpłacowego). Ostatnie doładowanie przed naruszeniem miało miejsce 7 marca 2022 r. kwotą 2.000 zł, natomiast kolejna transakcja doładowania konta nastąpiła już po naruszeniu 16 maja 2022 r. kwotą 3.000 zł (pisma Szefa KAS z 15 września 2023 r. oraz 29 września 2023 r. – k. 46-47 akt administracyjnych).
Słusznie zatem organ wskazał, że jeżeli strona wiedziała o fakcie utraty ważności karty podpiętej do konta e-Toll w lutym 2022 r., to przed tym terminem powinna zadbać o podpięcie nowej karty do systemu. Mogła również wybrać inną metodę doładowania konta z wykorzystaniem przelewu bankowego, czy kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych (np. Blik). W rezultacie strona doładowała konto manualnie za pośrednictwem IKK 7 marca 2022 r. Zatem rację ma organ stwierdzając, że strona
w dacie wykonywania spornego przejazdu (13 kwietnia 2022 r. godzina 9.01) nie pozostawała w nieświadomości co do stanu swojego konta, a jedynie wskazywane okoliczności mają uwiarygodnić brak środków na koncie. Zdaniem Sądu w sytuacji posiadania konta w trybie przedpłaty kierowca nie powinien wykonywać przejazdu po drodze płatnej, jeśli na tym koncie widnieje debet.
Wobec powyższego bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje stanowisko pełnomocnika skarżącego zawarte w skardze, że po utracie ważności karty płatniczej w lutym 2022 r. podjął działania mające na celu dodanie nowej karty, z której miały być automatycznie pobierane środki na ten cel i pozostawał w błędnym przekonaniu, że karta ta została dodana. Przede wszystkim strona po takiej czynności powinna była sprawdzić, czy karta została prawidłowo podpięta, czy pobierane są z niej pieniądze celem doładowania konta w systemie e-TOLL, co jest możliwe do sprawdzenia w IKK, w którym dla użytkownika jest widoczny również stan salda
w danym momencie. Ponadto z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że 16 lutego 2022 r. skarżący otrzymał na podany w systemie adres email trzykrotnie informację o niepomyślnym automatycznym doładowaniu konta rozliczeniowego
i prośbę o sprawdzenie stanu salda i ważności karty.
Zdaniem Sądu w sytuacji posiadania konta w trybie przedpłaty kierowca nie powinien wykonywać przejazdu po drodze płatnej, jeśli na tym koncie widnieje debet. Skarżący winien więc każdorazowo upewniać się, czy posiada środki na koncie, zanim wjedzie na drogę płatną. Tymczasem tych obowiązków nie dopełnił, miał świadomość nieskuteczności automatycznego doładowania konta, jednak za rzadko uzupełniał swoje konto przedpłacowe inną metodą ("ręczną"). Systematyczne monitorowanie swojego konta i wpłacanie na bieżąco stosownych środków nie doprowadziłoby do zaistniałej sytuacji. Dlatego nie można uznać, że nieuiszczenie przez stronę opłaty elektronicznej za przejazd 13 kwietnia 2022 r. doszło w wyniku błędnego działania systemu e-TOLL.
Główny zarzut skargi koncentrował się natomiast na naruszeniu art. 39³ § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane. Zdaniem strony w konsekwencji ww. braków w treści pisma nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 39³ § 1 k.p.a. w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma.
Przepis art. 393 § 2 k.p.a. stanowi z kolei, że wydruk pisma, o którym mowa
w § 1, zawiera:
1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;
2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (art. 393 § 4 k.p.a.).
Możliwość skorzystania przez organ z doręczenia przewidzianego w art. 39³ k.p.a., czyli z doręczenia wydruku decyzji, zachodzi wówczas, gdy obie ww. przesłanki wystąpią łącznie.
Celem wprowadzenia powyższego przepisu do k.p.a. było umożliwienie organom załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa
w art. 39 i art. 39¹ k.p.a., i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 100/21, publ. Lex nr 3165346 oraz komentarz do art. 393 k.p.a. [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, publ. WKP 2023).
Zauważenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał (art. 393 § 1 i § 2 k.p.a.), że doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego
z danego systemu, przy czym żaden przepis prawa nie obliguje organów administracji publicznej do korzystania ze ściśle określonego systemu teleinformatycznego. Jeżeli strona nie kwestionuje samego pisma, które zostało wydane przez organ w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego wykorzystywanego przez GITD, tj. system MPA (Moduł Postępowań Administracyjnych), to nie ma również – zdaniem Sądu - podstawy do kwestionowania samego wydruku. Wydruk został uzyskany z systemu, w którym dane pismo zostało wygenerowane.
Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z 30 października 2006 r. w sprawie niezbędnych elementów struktury dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2006 r. Nr 206, poz. 1517) identyfikator dokumentu elektronicznego oznacza jednoznaczny w danym zbiorze dokumentów znacznik dokumentu, który umożliwia jego identyfikację. Jednak ani z k.p.a., ani z tego rozporządzenia nie wynika, jaki to ma być identyfikator. Niewątpliwie ma być nadany przez system teleinformatyczny. Zatem takim identyfikatorem może być numer, który powinien widnieć w części nagłówkowej pisma, pod nazwą organu czy w stopce dokumentu (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5079/23, publ. cbosa).
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że pisma organu w postaci: zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 9 stycznia 2023 r., postanowienia z 12 marca 2024 r. oraz decyzji z 5 kwietnia 2024 r. nie zawierały identyfikatora oraz nie wskazano w nich, że zostały wydane w postaci elektronicznej.
Jak wynika z akt sprawy każde z ww. pism zawierało identyfikator dokumentu elektronicznego, tj.: zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania z 9 stycznia 2023 r. ([...]), postanowienie z 12 marca 2024 r. ([...]). oraz decyzja pierwszoinstancyjna organu z 5 kwietnia 2024 r. ([...]).
Dla porównania należy dodatkowo wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się inne pisma wygenerowane przez organ, np. wezwanie z 9 lutego 2023 r. ([...]), zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie: z 9 lutego 2023 r. ([...]), z 29 czerwca 2023 r. ([...]), z 19 września 2023 r. ([...]) oraz zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a. z 14 lutego 2024 r. ([...]).
Ww. pisma różnią się od siebie ostatnią cyfrą, stanowiącą ich unikatowy numer (identyfikator), na podstawie którego można ich zidentyfikować w systemie. Nie ma więc, zdaniem Sądu, wątpliwości, że jest to właśnie identyfikator poszczególnego pisma, spełniający zadanie przyporządkowania określonego numeru do danego pisma
i indywidualizujący to pismo (art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a.). Skoro każdy wydruk (pismo) można odróżnić, to nie ulega wątpliwości, że mamy do czynienia z wydrukiem nadawanym przez system teleinformatyczny dla danej sprawy, a ponadto każdy
z elementów struktury tego numeru jest przyporządkowany indywidualnie do danej sprawy administracyjnej, zaś ostatni element tego numeru wskazuje na kolejne "faktycznie wydane" pismo w danej sprawie. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania ostatnim elementem jest cyfra "1", w postanowieniu z 12 marca 2024 r. cyfra "8", a w decyzji o nałożeniu kary pieniężnej cyfra "9".
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że na ww. pismach wydanych w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym znajduje się adnotacja: "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym", co uczynił upoważniony do tego pracownik GITD. Następnie pisma te zostały skutecznie doręczone stronie za pośrednictwem operatora Poczty Polskiej. Strona odpowiadała na pisma oraz zajmowała stanowisko
w sprawie (pismo z 6 lutego 2023 r., pismo z 27 lutego 2024 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 25 kwietnia 2024 r.).
Zatem Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawierało wszystkich elementów dokumentu doręczonego w formie elektronicznej, a więc w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, a nadto że nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia dowodowego z 12 marca 2024 r. oraz decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej z 5 kwietnia 2024 r.
Z treści art. 14 § 1a k.p.a. wynika, że sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wydane pisma w postaci elektronicznej zawierały wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. Podnoszony argument, iż na danym piśmie stanowiącym wydruk z systemu teleinformatycznego brak było adnotacji, iż dokument został wydany w postaci elektronicznej stanowi nadmierny formalizm w stosowaniu prawa. Podkreślić należy, że przepisy k.p.a. nie precyzują, jaką formę ma przybrać powyższa informacja o wydaniu pisma w formie elektronicznej. Dlatego, zdaniem Sądu, przepis art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. należy interpretować łącznie z art. 14 § 1a k.p.a., określającym w sposób precyzyjny formę opatrywania podpisami pism utrwalonych w postaci elektronicznej. Skoro więc pismo utrwalone w postaci elektronicznej winno zostać opatrzone m.in. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, to zastosowanie tej formy jego podpisania potwierdza, że zostało wydane w formie elektronicznej. Zatem oznaczenia: "podpisano elektronicznie" czy też "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym" spełniają warunki informacji, o której mowa w art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. Tym samym zarzuty naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 364/24, który uchylił zaskarżoną decyzję
w podobnym stanie faktyczno-prawnym w innej sprawie skarżącego, z powodu podzielenia interpretacji art. 393 § 2 k.p.a. wyrażonej w skardze przez pełnomocnika strony.
W ocenie Sądu nie znajduje również uzasadnienia zarzut strony dotyczący przedawnienia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zgodnie bowiem z art. 13n u.d.p. możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ograniczona jest sześciomiesięcznym terminem od dnia popełnienia naruszenia. Sąd podziela stanowisko organu, że warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie jest to, aby nastąpiło ono w terminie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, albowiem wraz z upływem tego terminu wygasa kompetencja organu do wszczęcia takiego postępowania, przy czym za moment wszczęcia postępowania w tego rodzaju sprawach należy uznać dzień wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania (por. wyrok NSA z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 589/20, wyrok WSA w Warszawie z 24 października 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1128/18 publ. CBOSA). Jednak nie data powiadomienia strony o podjęciu pierwszej czynności w sprawie wszczynanej z urzędu, lecz skuteczne powiadomienie strony o podjęciu pierwszej czynności ma miarodajne znaczenie dla ustalenia daty wszczęcia postępowania. Jest ono koniecznym warunkiem ustalenia, że do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w dacie podjęcia przez organ pierwszej czynności
w sprawie - wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania (por. wyroki NSA: z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 534/20, publ. CBOSA, z 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 57/20, publ. Lex nr 3554954, wyropk WSA w Warszawie z 19 września 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1968/24, publ. CBOSA).
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte 9 stycznia 2023 r.,
a naruszenie miało miejsce 13 kwietnia 2022 r. Zatem nie minął termin ustawowy zakreślony w art. 13n u.d.p. do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drogach płatnych bez uiszczenia opłaty elektronicznej, ponieważ skarżący został skutecznie powiadomiony o wszczęciu postępowania (zawiadomienie w tym przedmiocie zostało mu doręczone 30 stycznia 2023 r.). W tych okolicznościach ostatnim dniem na wszczęcie postępowania
w przedmiotowej sprawie był 13 stycznia 2023 r.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 k.p.a. W ocenie Sądu w sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo na podstawie informacji zarejestrowanych w ramach kontroli obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, danych znajdujących się w systemie
e-TOLL, danych zawartych w CEPiK, pisma GDDKiA z 3 marca 2023 r., pism Szefa KAS z 15 września 2023 r. i 29 września 2023 r. Materiał dowodowy zgromadzony
w aktach administracyjnych odnosi się do okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowanej wykładni prawa materialnego, zaś organ ocenił go w sposób wszechstronny i swobodny. W zaskarżonej decyzji przedstawił logicznie wnioski, jakie
z niego płyną, wskazał dowody, na podstawie których orzekał, zajął stanowisko, dlaczego nie uznał stanowiska strony w odniesieniu do przyczyn naruszenia
i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy był wystraczający do uznania, że sankcjonowany przejazd wykonywany był z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, czego sam skarżący nie kwestionuje. Tym samym GITD, mając na uwadze zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), wskazał w zaskarżonej decyzji na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do przeprowadzenia postępowania wyznaczonego przepisami art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13k ust. 4 u.d.p.
To na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem Sądu z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący, realizując przejazd 13 kwietnia 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mógł, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie do stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji – właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu – zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
W ocenie Sądu organ nie naruszył również art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie
z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa, jak
i zaprzestania naruszania prawa.
Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1365/23, zaprzestanie naruszania prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych o charakterze ciągłym, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych
z zaniechania, co prowadzi do wniosku, że ocena zaistnienia tej przesłanki nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5 – 6, [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2022; oraz A. Celera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, [w]: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, pod red. H. Knysiak-Sudyka, WKP 2019).
Z powyższego wynika, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten nie ma zastosowania do zachowania podmiotu polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (por. A. Cebera, J. G. Filus; art. 189f k.p.a. [w]: Kodeks postępowania administracyjnego ...,
a także A. Wróbel, art. 189f k.p.a. [w]: Komentarz aktualizowany ...). Jest to koncepcja
o tyle słuszna, że w przypadku jednorazowego naruszenia obowiązku lub zakazu nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu. Określony, jednostkowy delikt popełnia się i nie można tego stanu naruszenia już cofnąć. Zachowanie sprzeczne
z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 tej ustawy ma charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, wraz z którym dochodzi do stanu niezgodnego z prawem.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości powyższe stanowisko NSA i przyjmuje je za własne. Tym samym przedmiotowy przejazd sankcjonowany karą pieniężną w wymiarze wskazanym w ustawie ma charakter jednoczynowy, a więc nie można do niego zastosować przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" (podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19, publ. CBOSA).
Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu, że naruszenia w zakresie nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie można uznać za znikome, ponieważ strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi użytkownika publicznych dróg płatnych. Takie zachowanie stanowi uszczuplanie dochodów Państwa w zakresie środków przeznaczonych na inwestycje drogowe, co z kolei ma negatywny wpływ w zakresie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Skarżący nie może zwolnić się z odpowiedzialności za stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenie przez odwołanie się do art. 189e k.p.a., który wskazuje, że
w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Taki przypadek, zdaniem Sądu, nie zaistniał w sprawie, bowiem stan zagrożenia epidemiologicznego związany z zakażeniami wirusem SARS-Cov-2 na obszarze Polski w czasie stwierdzonego naruszenia nie był przyczyną nieuzupełnienia konta przedpłacowego przez skarżącego. Zarzuty skargi zmierzają w swej istocie do podważenia, podzielonego przez Sąd, stanowiska GITD dotyczącego zasadności nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie.
Wskazanego podejścia organu do omawianej kwestii nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków, nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego
i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz Państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec Państwa,
a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne.
Końcowo należy dodać, że brak staranności nie może prowadzić do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności administracyjnej za wynikłe w sprawie naruszenie przez wyłączenie stosowania przepisów, które w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej łączą z tym naruszeniem konsekwencję nałożenia kary pieniężnej, która jest sztywna. Organ nie może od niej odstąpić ani miarkować (poza wskazanymi sytuacjami regulowanymi przepisami art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które w tej sprawie nie zachodzą), gdyż nie ma tu żadnego luzu decyzyjnego.
Jak już wyżej wskazano kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej
w załączniku do rozporządzenia z 2011 r. jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest
z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może więc takiej kary miarkować. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., którego treść określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Na marginesie należy wskazać, że skarżący może ubiegać się w odrębnym postępowaniu o udzielenie ulg na podstawie art. 189k § 1 k.p.a., tj. wystąpić do GITD
z wnioskiem o umorzenie kary w całości lub w części, rozłożenie kary na raty lub odroczenie terminu jej płatności.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI