VIII SA/Wa 858/24

VIII SA/Wa 858/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 14 par. 1a, art. 39 par. 2, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 par. 3, art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13 ust. 1 pkt 3,  art. 13ia, art. 13ha, art. 13hb, art. 13k i art. 13l
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 2024 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej również jako: GITD, organ), działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2024 r. poz. 320, dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U z 2022 r. poz. 2539 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: u.t.d.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W. S. od decyzji organu z 26 kwietnia 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
W dniu 18 marca 2022 r. o godzinie 10:38 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej również jako: SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: pojazd ciężarowy) przez urządzenie kontrolne
o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] S.-K. (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł K. P., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
W wyniku kontroli ustalono, iż ww. pojazd został zarejestrowany w SPOE KAS.
Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na koncie użytkownika typu przedpłaconego
w momencie wykonywania przejazdu brak było środków pieniężnych. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że całkowita masa pojazdu wynosiła 12.000 kg. Organ ustalił również, że na dzień naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem pojazdu samochodowego, tj. W. S. (dalej: skarżący, strona).
Pismem z 6 grudnia 2022 r. znak: [...] organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego naruszenia. Pismem z 23 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącego (radca prawny) złożyła wyjaśnienia, w których wniosła
o uznanie, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie spełnia warunków, o których mowa w art. 393 § 2 k.p.a., co doprowadziło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego. Ponadto pełnomocnik zwróciła się o odstąpienie od nakładania kary pieniężnej.
W oparciu o informacje zawarte w SPOE KAS organ ustalił, że na koncie rozliczeniowym, do którego przypisany był przedmiotowy pojazd, w dniu naruszenia nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata za ww. przejazd nie została pobrana. Doładowanie konta pojazdu nastąpiło dopiero 16 maja 2023 r. o godz. 11:37 na kwotę 3.000 zł.
Na podstawie pism Operatora SPOE KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 15 września 2023 r. nr [...] oraz z 29 września 2023 r. nr [...] ustalono, że użytkownik aktywował opcję automatycznego doładowania konta w systemie SPOE KAS - 30 września 2021 r. W okresie wygenerowania przedmiotowych naruszeń, tj. do 30 marca 2022 r., ww. funkcjonalność systemu była zablokowana. W związku z tym dalsze doładowanie z wykorzystaniem opcji automatycznego doładowania nie było możliwe. Od momentu zablokowania automatycznego doładowania doładowywanie konta następowało wyłączenie za pośrednictwem kanału www. Ostatnie doładowanie miało miejsce 7 marca 2022 r., a kolejna transakcja doładowania przez kanał www. nastąpiła 16 maja 2022 r.
Organ zaznaczył, że dla konta rozliczeniowego, dla którego opłatę elektroniczną wnosi się w formie przedpłaty, użytkownik miał możliwości dokonania rejestracji oraz zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania konta w dowolnym czasie. Zmiana karty płatniczej do automatycznego doładowania konta jest możliwa w każdym momencie bez konieczności zakładania nowego konta rozliczeniowego. W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej karty płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego. W piśmie z 15 września 2023 r. operator wskazał również, iż w okresie luty - marzec 2022 r. brak jest jakichkolwiek zgłoszeń zarejestrowanych poprzez Internetowe Konto Klienta (dalej: IKK) bądź z adresu [...] W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej karty płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego numer [...], a nadto zaznaczono, że użytkownik nie otrzymuje powiadomienia o zarejestrowaniu karty płatniczej do automatycznego doładowania konta. Natomiast użytkownik otrzymuje powiadomienie o skutecznym doładowaniu konta rozliczeniowego za pomocą karty do automatycznego doładowania konta.
Pismem z 20 marca 2024 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącego zwróciła się do organu o wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL
z wnioskiem o udzielenie informacji, czy podczas próby zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania użytkownik otrzymuje informację o braku możliwości zmiany karty po upływie jej ważności, konieczności dodania nowego konta rozliczeniowego oraz o udzielenie informacji, z jakiego powodu funkcjonalność automatycznego doładowania była systemowo zablokowana.
Postanowieniem z 27 marca 2024 r. znak: [...] nie uwzględnił wniosków pełnomocnika zawartych w ww. piśmie, bowiem uznał, że kwestie te zostały wyjaśnione dostatecznie w pismach od operatora systemu.
Odcinek drogi krajowej nr [...] S.-K. (połączenie z drogą krajową nr 7) – węzeł K. P., po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 18 marca 2022 r., został wyszczególniony w Załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2011 r. – pkt 12 lit. g.
GITD decyzją z 26 kwietnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 w związku z art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l u.d.p., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d. oraz rozporządzenia z 2011 r., nałożył na skarżącego karę pieniężną
w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego 18 marca 2022 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...].
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:
1) art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie
w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 39³ k.p.a., a zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
2) art. 39³ § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu z 27 marca 2024 r. oraz zaskarżonej decyzji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonych wydruków za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie postanowienia i decyzji;
3) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z 15 marca 2024 r., podczas gdy ich przedmiotem miały być okoliczności mające znaczenie dla sprawy, niestwierdzone innymi dowodami, a w konsekwencji tego nieustalenie, czy system e-TOLL informuje użytkownika o braku możliwości zmiany karty płatniczej, z której system ma automatycznie doładowywać konto, po upływie ważności pierwotnie przypisanej do konta karty i czy nie wprowadza użytkownika w błąd poprzez wskazanie na możliwość zapisania nowej karty w zakładce "zarządzaj podmiotem", "zapamiętaj kartę", nieustalenie, czy z danych zapisanych (tzw. logów) w systemie e-TOLL wynika, że po upływie ważności karty płatniczej strony wykonywała ona czynności, które w jej przekonaniu spowodowały dodanie w systemie e-TOLL nowej karty płatniczej;
4) art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
5) art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię
i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a.;
6) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
GITD opisaną na wstępie decyzją z 2 września 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że w decyzji z 26 kwietnia 2024 r. prawidłowo ustalano stan faktyczny, na co pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu
o nr rejestracyjnym [...] 18 marca 2022 r. o godz. 10:38 nie została uiszczona
z powodu braku środków na koncie użytkownika. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust.1 pkt 3 u.d.p.
Odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego kwestii, że
w lutym 2022 r. utraciła ważność karta płatnicza, która była podpięta do konta strony
w systemie e-TOLL, a skarżący bezskutecznie próbował dodać w systemie nową kartę, organ podniósł, że przeanalizował informacje widniejące w systemie e-TOLL. Wynika
z nich, że skarżący podpiął do konta kartę (nr [...]) do automatycznego doładowania 30 września 2021 r. o godzinie 14:44, a kwota doładowania automatycznego została ustawiona na 1.000 zł. GITD wskazał, że w lutym 2022 r. nie zarejestrowano żadnych zmian w historii konta strony dotyczących karty/automatycznego doładowania lub jakichkolwiek innych zmian. Natomiast 16 maja 2022 r. o godzinie 11:35 skarżący rzeczywiście bezskutecznie próbował dokonać zmian dotyczących odpięcia karty do automatycznego doładowania/zmiany podpięcia karty do konta rozliczeniowego. Kolejne zmiany dotyczące karty miały miejsce w 2023 r.
W ocenie GITD, podpinając kartę do automatycznego doładowania skarżący powinien za każdym razem sprawdzić, czy została ona prawidłowo podpięta i czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta w systemie e-TOLL. Organ wyjaśnił, iż jest to możliwe do sprawdzenia w IKK. Zatem w przypadku, gdy karta traci ważność, to automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Organ podkreślił, że to strona samodzielnie wybiera sposób, w jaki będzie doładowywała konto
w systemie e-TOLL. W ocenie GITD jeżeli skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że ważność karty podpiętej do konta e-TOLL traci ważność w lutym 2022 r., to powinien odpowiednio wcześniej zareagować, aby podpiąć do systemu nową kartę.
W przypadku gdy jest to bezskuteczne, np. z powodu błędów w działaniu systemu, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, ponieważ operator systemu udostępnia użytkownikom również inne metody doładowania, takie jak za pośrednictwem IKK/aplikacji mobilnej e-TOLL z wykorzystaniem: przelewu bankowego, kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych, tj. BLIK, Pay-By-Link; w miejscu obsługi klienta kartą płatniczą/flotową lub gotówką; przelewem bankowym wykonanym bezpośrednio z konta klienta banku, co też strona uczyniła.
GITD na podstawie raportu transakcji konta ustalił, że skarżący doładowywał konto manualnie za pośrednictwem IKK np. 7 marca 2022 r. o godzinie 17:07 (płatność - Blik). Ponadto w IKK dla użytkownika widoczny jest również stan salda konta w danym momencie, dlatego organ nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż skarżący pozostawał
w nieświadomości co do stanu swojego konta. Tym bardziej, że - jak twierdzi pełnomocnik - próbował zmienić dane karty w systemie e-TOLL, więc w tym celu musiał logować się na swoje konto w IKK. Zatem mógł również sprawdzić w tym czasie stan swojego konta.
Zdaniem organu niedziałająca funkcjonalność automatycznego doładowania oraz brak możliwości podpięcia karty do konta nie blokowała stronie całkowicie możliwości doładowywania konta środkami pieniężnymi. Skarżący nie monitorował jednak swojego konta na bieżąco, a środki pieniężne wpłacane przez stronę w celu doładowania konta okazywały się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przedpłacowego) i częstotliwości przejazdów wykonywanych przez pojazdy skarżącego po drogach płatnych.
Odnośnie do argumentu skarżącego, że przedmiotowe postępowanie nie zostało prawidłowo wszczęte z uwagi na fakt, iż nie został spełniony warunek, o którym mowa
w art. 39³ § 2 k.p.a., co doprowadziło do przedawnienia możliwości wszczęcia tego postępowania, organ podkreślił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, zawiadomienia o uzupełnieniu materiału dowodowego, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań oraz decyzja pierwszoinstancyjna zostały opatrzone informacją o ich wydaniu w formie dokumentu elektronicznego
i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD (adnotacja na pismach: ,,dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym") oraz zawierają odpowiednie identyfikatory, nadawane przez system teleinformatyczny. Pisma te zostały doręczone skutecznie stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Zdaniem organu powyższa korespondencja spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 393 k.p.a.
Również fakt wystąpienia pandemii koronawirusa SARS-COV-2 na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie jest powodem, dla którego organ mógłby uchylić decyzję
o nałożeniu na stronę kary pieniężnej, ponieważ pandemia nie miała bezpośredniego wpływu na powstanie naruszenia. Było ono natomiast konsekwencją zaniechań użytkownika systemu e-TOLL w postaci braku posiadania środków pieniężnych na koncie umowy użytkownika, co uniemożliwiało wniesienie należnej za przejazd opłaty elektronicznej. Dlatego w sprawie nie ma zastosowania art. 189e k.p.a.
Zdaniem organu w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie wywołało na tyle istotne negatywne skutki w sferze dóbr prawnie chronionych, że nie sposób mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia, ponieważ doszło do uszczuplenia wpłat na Krajowy Fundusz Drogowy. W nawiązaniu do drugiej przesłanki określonej w art. 189f
§ 1 pkt 1 k.p.a., tj. zaprzestania naruszania prawa, organ wskazał, że uiszczenie opłaty elektronicznej powinno mieć miejsce w trakcie przejazdu lub ewentualnie w terminie do 3 dni od dnia zakończenia przejazdu (art. 13k ust. 8a u.d.p.), co oznacza, że okoliczności niewniesienia opłaty nie da się zniwelować poprzez późniejsze doładowanie konta. Tym samym, w ocenie organu, rozpatrywanie zaistnienia przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" w przedmiotowej sprawie jest bezcelowe. Nie powinno być wątpliwości, iż doładowanie konta pre-pay dokonane po naruszeniu będzie miało wpływ jedynie na uiszczenie opłaty elektronicznej za przyszłe przejazdy strony, a nie za te, za które strona opłaty tej nie wniosła.
Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., oraz dalsze prowadzenie postępowania, pomimo iż w konsekwencji powyższych braków w treści pisma nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. 1-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
b) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu nr [...] z 11 stycznia 2024 r. oraz w decyzji nr [...] z 27 marca 2024 r., że zostały one wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatorów pism (postanowienia i decyzji) nadawanych przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie ww. postanowienia i decyzji;
oraz z ostrożności procesowej:
c) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107
§ 3 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo ustalenia, że
w okresie naruszenia nie działała prawidłowo opcja automatycznego doładowania konta użytkownika e-TOLL (funkcjonalność była zablokowana systemowo, tj. zablokowana dla wszystkich użytkowników) i brak było możliwości podpięcia nowej, aktywnej karty do konta, a w konsekwencji poprzez próbę przerzucenia odpowiedzialności za nieprawidłowo działający system na jego użytkownika - wskazanie, że mógł skorzystać z innej opcji;
d) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych, a nadto interpretacja art. 13 u.d.p. nie może prowadzić to tzw. "rolowania" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot;
e) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy dochowanie powyższych reguł doprowadziłoby organ do wniosku, że w przedmiotowym przypadku należy odstąpić od nakładania na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 189e k.p.a. z uwagi na fakt, że do naruszenia doszło wskutek działania siły wyższej, tj. występowania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemiologicznego, który dezorganizował pracę przedsiębiorstwa strony;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto postawione zarzuty, akcentując, że skarżący otrzymał od organu pismo z 6 grudnia 2022 r. znak: [...] zatytułowane "zawiadomienie", pismo z 27 marca 2024 r. znak: [...] zatytułowane "postanowienie" oraz pismo z 26 kwietnia 2024 r. znak: [...] zatytułowane "decyzja o nałożeniu kary pieniężnej". W ocenie skarżącego ww. pisma, pomimo że stanowią wydruki pism
z systemu teleinformatycznego, to nie zawierają wszystkich elementów wskazanych
w art. 393 § 2 k.p.a., tj. informacji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej oraz identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane. Zatem tych pism, zdaniem skarżącego, nie można uznać za wydruki w rozumieniu art. 393 k.p.a., a w konsekwencji nie doszło w ogóle do doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto GITD szczegółowo odniósł się do postawionych w skardze zarzutów, przedstawiając argumentację na poparcie zajętego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a) sąd, badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GITD o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego płatnym odcinkiem drogi krajowej.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., w myśl którego korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Jak stanowi art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną
w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1.500 zł – w pozostałych przypadkach.
Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. przewiduje, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia z 2011 r., wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w ww. rozporządzeniu jest niesporna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 151/21; z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15, publ. CBOSA). Nie jest więc warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Te przesłanki muszą zostać wykazane przez organ w postępowaniu dotyczącym naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym
w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania, wynika, że kary pieniężne,
o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się: właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku,
o którym mowa w art. 13ia ust. 19.
Art. 13hb ust. 1bb u.d.p. stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego. W celu jej uiszczania z wykorzystaniem SPOE KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust. 1 u.d.p.). Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w SPOE KAS (art. 13ia ust. 3 u.d.p.). Zgodnie z art. 13i ust. 3a u.d.p. na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą SPOE KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych.
W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Dodać należy, że art. 13l ust. 1a u.d.p. stanowi, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego może wykorzystywać przy kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej SPOE KAS. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z dnia 2 czerwca 2021 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. z 2023 r. poz. 220) kontrola jest prowadzona w trybie stacjonarnym lub mobilnym.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2022 r.
w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny (Dz. U. 2022 r. poz. 2656) opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna,
w wysokości pozwalającej na odbycie planowanego przejazdu, nie niższej niż 20 zł, albo płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, prawidłowo złożonego zabezpieczenia umożliwiającego bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty elektronicznej w przypadku nieterminowego uiszczenia tej opłaty.
Końcowo omawiając ramy prawne w niniejszej sprawie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 13k ust. 8a u.d.p. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Cytowany przepis nie ma zastosowania, jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli,
o której mowa w art. 13l, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 (art 13k ust. 8b u.d.p.).
Analizując kontrolowaną sprawę, GITD prawidłowo zinterpretował znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe. W przedmiotowej sprawie strona nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, tym samym art. 13k ust. 8a u.d.p. nie może mieć zastosowania.
Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych odnosi się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przedstawionej wyżej wykładni prawa materialnego, zaś organ dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Zarówno na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i skargi skarżący konsekwentnie podnosił, że istotną okolicznością w sprawie był fakt, iż
w lutym 2022 r. karta płatnicza strony, która była podpięta do jej konta w systemie
e-Toll, z której miało następować automatyczne pobieranie środków pieniężnych w celu doładowania konta e-Toll, utraciła ważność. Skarżący bezskutecznie próbował dodać nową kartę, jednakże system zawierał błąd, który nie pozwalał na zmianę karty. Zdaniem pełnomocnika skarżącego do nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd doszło w wyniku błędnego działania systemu e-Toll.
Powyższego stanowiska Sąd w składzie orzekającym nie podziela. Wprawdzie organ wyjaśnił w toku postępowania, że w istocie w dacie naruszenia funkcjonalność automatycznego doładowania konta była systemowo zablokowana. Jednak już 16 lutego 2022 r. strona otrzymała od operatora systemu e-Toll komunikaty
o niepomyślnym automatycznym doładowaniu konta rozliczeniowego. Tym samym skarżący miał wówczas świadomość, aby podpiąć nową kartę. W przypadku natomiast gdy z powodu błędów w działaniu systemu nie mógł tego skutecznie uczynić, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, aby zgodnie z przepisami korzystać
z transportu drogowego po płatnych odcinkach dróg krajowych. Systematyczne bowiem monitorowanie swojego konta i wpłacanie na bieżąco stosownych środków nie doprowadziłoby do zaistniałej sytuacji. Tymczasem w okolicznościach tej sprawy doładowywanie konta okazało się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przedpłacowego).
Słusznie zatem organ wskazał, że jeżeli strona wiedziała o fakcie utraty ważności karty podpiętej do konta e-Toll w lutym 2022 r., to przed tym terminem powinna zadbać o podpięcie nowej karty do systemu. Mogła również wybrać inną metodę doładowania konta z wykorzystaniem przelewu bankowego, czy kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych (np. Blik). W rezultacie strona doładowała konto manualnie za pośrednictwem IKK 7 marca 2022 r. Zatem rację ma organ stwierdzając, że strona
w dacie wykonywania spornego przejazdu (18 marca 2022 r. godzina 10.38) nie pozostawała w nieświadomości co do stanu swojego konta, a jedynie wskazywane okoliczności mają uwiarygodnić brak środków na koncie. Zdaniem Sądu w sytuacji posiadania konta w trybie przedpłaty kierowca nie powinien wykonywać przejazdu po drodze płatnej, jeśli na tym koncie widnieje debet.
Główny zarzut skargi koncentrował się natomiast na naruszeniu art. 39³ § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane. Zdaniem strony w konsekwencji ww. braków w treści pisma nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Zgodnie z treścią art. 39³ § 1 k.p.a. w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma.
Przepis art. 393 § 2 k.p.a. stanowi z kolei, że wydruk pisma, o którym mowa
w § 1, zawiera:
1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;
2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (art. 393 § 4 k.p.a.).
Możliwość skorzystania przez organ z doręczenia przewidzianego w art. 39³ k.p.a., czyli z doręczenia wydruku decyzji, zachodzi wówczas, gdy obie ww. przesłanki wystąpią łącznie.
Celem wprowadzenia powyższego przepisu do k.p.a. było umożliwienie organom załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa
w art. 39 i art. 39¹ k.p.a., i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 100/21, publ. Lex nr 3165346 oraz komentarz do art. 393 k.p.a. [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, publ. WKP 2023).
Zauważenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał (art. 393 § 1 i § 2 k.p.a.), że doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego
z danego systemu, przy czym żaden przepis prawa nie obliguje organów administracji publicznej do korzystania ze ściśle określonego systemu teleinformatycznego. Jeżeli strona nie kwestionuje samego pisma, które zostało wydane przez organ w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego wykorzystywanego przez GITD, tj. system MPA (Moduł Postępowań Administracyjnych), to nie ma również – zdaniem Sądu - podstawy do kwestionowania samego wydruku. Wydruk został uzyskany z systemu, w którym dane pismo zostało wygenerowane.
Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z 30 października 2006 r. w sprawie niezbędnych elementów struktury dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2006 r. Nr 206, poz. 1517) identyfikator dokumentu elektronicznego oznacza jednoznaczny w danym zbiorze dokumentów znacznik dokumentu, który umożliwia jego identyfikację. Jednak ani z k.p.a., ani z tego rozporządzenia nie wynika, jaki to ma być identyfikator. Niewątpliwie ma być nadany przez system teleinformatyczny. Zatem takim identyfikatorem może być numer, który powinien widnieć w części nagłówkowej pisma, pod nazwą organu czy w stopce dokumentu (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5079/23, publ. CBOSA).
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że pisma organu w postaci: zawiadomienia o wszczęciu postępowania, postanowienia z 27 marca 2024 r. oraz decyzji z 26 kwietnia 2024 r. nie zawierały identyfikatora oraz nie wskazano w nich, że zostały wydane w postaci elektronicznej.
Jak wynika z akt sprawy każde z ww. pism zawierało identyfikator dokumentu elektronicznego, począwszy od zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania z 6 grudnia 2022 r. ([...]), przez postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z 27 marca 2024 r. ([...]) oraz decyzję pierwszoinstancyjną organu z 26 kwietnia 2024 r. [...]). Dla porównania należy dodatkowo wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się inne pisma wygenerowane przez organ, np. wezwanie z 9 lutego 2023 r. ([...]), zawiadomienia
o niezałatwieniu sprawy w terminie: z 9 lutego 2023 r. ([...]), z 29 czerwca 2023 r. ([...]), z 5 października 2023 r. ([...]), z 2 lutego 2024 r. ([...]) oraz zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a. z 22 lutego 2024 r. ([...]).
Wszystkie te pisma różnią się od siebie ostatnią cyfrą, stanowiącą ich unikatowy numer (identyfikator), na podstawie którego można ich zidentyfikować w systemie. Nie ma więc, zdaniem Sądu, wątpliwości, że jest to właśnie identyfikator poszczególnego pisma, spełniający zadanie przyporządkowania określonego numeru do danego pisma
i indywidualizujące to pismo (art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a.). Skoro każdy wydruk (pismo) można odróżnić, to nie ulega wątpliwości, jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że mamy do czynienia z wydrukiem nadawanym przez system teleinformatyczny dla danej sprawy, a ponadto każdy z elementów struktury tego numeru jest przyporządkowany indywidualnie do danej sprawy administracyjnej, zaś ostatni element tego numeru wskazuje na kolejne "faktycznie wydane" pismo w danej sprawie. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania ostatnim elementem jest cyfra "1", w postanowieniu dowodowym cyfra "8", a w decyzji o nałożeniu kary pieniężnej cyfra "9".
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że na wszystkich ww. pismach wydanych
w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym znajduje się adnotacja: "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym", co uczynił upoważniony do tego pracownik GITD. Następnie pisma te zostały skutecznie doręczone stronie za pośrednictwem operatora Poczty Polskiej. Strona odpowiadała na pisma oraz zajmowała stanowisko w sprawie. Sąd nie podziela więc stanowiska skarżącego, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawierało wszystkich elementów dokumentu doręczonego w formie elektronicznej, a więc w ogóle nie doszło do wszczęcia postepowania administracyjnego, a nadto że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji o wymierzeniu kary z 26 kwietnia 2024 r.
Z treści art. 14 § 1a k.p.a. wynika, że sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wydane pisma w postaci elektronicznej zawierały wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. Podnoszony argument, iż na danym piśmie stanowiącym wydruk z systemu teleinformatycznego brak było adnotacji, iż dokument został wydany w postaci elektronicznej stanowi nadmierny formalizm w stosowaniu prawa. Podkreślić należy, że przepisy k.p.a. nie precyzują, jaką formę ma przybrać powyższa informacja o wydaniu pisma w formie elektronicznej. Dlatego, zdaniem Sądu, przepis art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. należy interpretować łącznie z art. 14 § 1a k.p.a., określającym w sposób precyzyjny formę opatrywania podpisami pism utrwalonych w postaci elektronicznej. Skoro więc pismo utrwalone w postaci elektronicznej winno zostać opatrzone m.in. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, to zastosowanie tej formy jego podpisania potwierdza, że zostało wydane w formie elektronicznej. Zatem oznaczenia: "podpisano elektronicznie" czy też "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym" spełniają warunki informacji, o której mowa w art. 393 § 2 pkt 1 k.p.a. Tym samym zarzuty naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII SA/Wa 364/24, który uchylił zaskarżoną decyzję
w podobnym stanie faktyczno-prawnym w innej sprawie skarżącego, z powodu podzielenia interpretacji art. 393 § 2 k.p.a. wyrażonej w skardze przez pełnomocnika strony.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu w sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo, z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej ma kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaś art. 80 k.p.a. dotyczy podstawowej zasady postępowania dowodowego, a to zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, aby nie przekształciła się w dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny.
Zdaniem Sądu GITD, mając na uwadze zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.),
wskazał w zaskarżonej decyzji na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do przeprowadzenia postępowania wyznaczonego przepisami art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i art. 13k ust. 4 u.d.p. Ustalenia te oraz wynikające z nich wnioski organ przedstawił w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji
w sposób logiczny i zrozumiały. Na podstawie zebranych przez organ dowodów ustalono, że strona naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej przed wjazdem pojazdem na drogę płatną z uwagi na brak środków na koncie umowy użytkownika (brak doładowania konta). Natomiast skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, mogących te ustalenia podważyć.
W ocenie Sądu organ nie naruszył również art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie
z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Wskazać należy, że organ trafnie uznał, że naruszenia w zakresie uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej nie można uznać za znikome, a z uwagi na charakter naruszonego obowiązku nie zaistniały okoliczności warunkujące usunięcie naruszenia prawa. Okoliczność, że w trakcie kontroli mobilnej z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilku naruszeniach polegających na braku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie przesądza o konieczności odstąpienia od nałożenia kary.
Sąd zauważa, że przepisy art. 13k ust. 6 i ust. 7 u.t.d. sprzeciwiają się nałożeniu więcej niż jednej kary pieniężnej za poszczególne naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby. W przedmiotowej sprawie sytuacja, o której mowa w wymienionym przepisie, nie miała miejsca. Nadto, to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie do uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem Sądu z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący, realizując przejazd 18 marca 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mógł, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie do stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji – właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu – zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Tym samym niezastosowanie przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa.
Skarżący nie może zwolnić się z odpowiedzialności za stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenie przez wskazanie na art. 189e k.p.a., który wskazuje, że
w przypadku gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, strona nie podlega ukaraniu. Taki przypadek, zdaniem Sądu, nie zaistniał w sprawie, bowiem stan zagrożenia epidemiologicznego związany z zakażeniami wirusem SARS-Cov-2 na obszarze Polski w czasie stwierdzonego naruszenia nie był przyczyną nieuzupełnienia konta przedpłacowego przez skarżącego. Zarzuty skargi zmierzają w swej istocie do podważenia, podzielonego przez Sąd, stanowiska GITD dotyczącego zasadności nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie.
Wskazanego podejścia organu do omawianej kwestii nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków, nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego
i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz Państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec Państwa,
a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne.
Końcowo należy dodać, że brak staranności nie może prowadzić do uwolnienia go od odpowiedzialności administracyjnej za wynikłe w sprawie naruszenie przez wyłączenie stosowania przepisów, które w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej łączą z tym naruszeniem konsekwencję nałożenia kary pieniężnej, która jest sztywna. Organ nie może od niej odstąpić ani miarkować (poza wskazanymi sytuacjami regulowanymi przepisami art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które w tej sprawie nie zachodzą), gdyż nie ma tu żadnego luzu decyzyjnego.
Sąd nie stwierdził naruszenia art. 8 k.p.a. Z § 1 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem Sądu sam fakt, że GITD nie podzielił argumentacji skarżącego nie oznacza, że prowadził postępowanie w sposób, który nie budził zaufania do władzy publicznej, skoro GITD swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił (przy czym z punktu widzenia art. 8 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy dokonana przez GITD ocena argumentów skarżącego była prawidłowa).
Jak już wyżej wskazano kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej
w załączniku do rozporządzenia z 2011 r. jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest
z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może więc takiej kary miarkować. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 3 u.d.p., którego treść określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Stanowisko wyrażone w spornej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że GITD zapewnił skarżącemu prawo czynnego udziału w postępowaniu oraz zawiadomił skarżącego o prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).
Na marginesie Sąd zauważa, że skarżący może ubiegać się w odrębnym postępowaniu o udzielenie ulg na podstawie art. 189k § 1 k.p.a., tj. wystąpić do GITD
z wnioskiem o umorzenie kary w całości lub w części, rozłożenie kary na raty lub odroczenie terminu jej płatności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.