VIII SA/Wa 852/24

VIII SA/Wa 852/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 280  pkt 2 lit. b, art. 283, art. 284, art. 287-290
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138  par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145  par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant specjalista Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "M." Spółka Akcyjna z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "M." Spółka Akcyjna z siedzibą w M. kwotę 6 254 (sześć tysięcy dwieście pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] sierpnia 2024 r. nr [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej jako "organ odwoławczy" lub "GIOŚ") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "Kpa"), po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "[...]" [...]. z siedzibą w [...] (dalej jako "Spółka", "strona" lub "skarżąca") od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej jako "organ I instancji" lub "MWIOŚ") z [...] czerwca 2023 r. znak: [...], w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w wysokości [...] zł, za stwierdzone w 2019 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty [...]z [...] lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i wymierzył Spółce opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za przekroczenie w 2019 r. warunków dotyczących składu i stanu ścieków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym.
Jak wynika z akt sprawy, MWIOŚ decyzją z [...] czerwca 2023 r. znak: [...] działając na podstawie art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283, art. 284, art. 287, art. 288, art. 289 i art. 290 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625, ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ustalania opłat podwyższonych za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2017 r. poz. 2501), obwieszczenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 października 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłaty podwyższonej obowiązujących od dnia 1 stycznia 2019 r. (M. P. poz. 1015) oraz art. 104 i art. 107 Kpa wymierzył dla strony opłatę podwyższoną w wysokości 600 523,00 zł za stwierdzone w roku kalendarzowym 2019 przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym w drodze decyzji Starosty [...] (dalej jako "Starosta") z [...] lipca 2017 r. znak [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki [...].
Spółka pismem z [...] lipca 2023 r. wniosła odwołanie od tej decyzji zarzucając jej naruszenie: 1) art. 6 Kpa w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną z naruszeniem zasady praworządności oraz sprawiedliwości społecznej;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz jego ocenę w sposób dowolny, w głównej mierze przez jego całkowite pominięcie; błędy w ustaleniu stanu faktycznego skutkowały przede wszystkim:
a) ustaleniem, że skarżąca nie dokumentowała i nie dokonywała pomiarów ścieków odprowadzanych do wód rzeki [...], podczas gdy pobrane próbki zaginęły
w archiwum laboratorium na co nie miała ona wpływu;
b) niewzięciem pod uwagę okoliczności dotyczących kontroli oczyszczalni, przeprowadzonej przez uprawnionego inspektora, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości w działaniu oczyszczalni;
3) art. 8 Kpa, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji w oparciu o stan faktyczny, który nie został ustalony
w sposób obiektywny, bezstronny i rzetelny, gdyż w ustaleniach swych organ kierował się przede wszystkim celem w postaci uzasadnienia swego uprzedniego stanowiska zawartego w informacji o ustaleniu opłaty podwyższonej, a pominął całkowicie wskazany przez skarżącą materiał dowodowy;
4) art. 81 a Kpa poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść skarżącej;
5) art. 280 pkt 2 lit. b. art. 283, art. 284, art. 289 i art. 290 ustawy Prawo wodne polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania tych przepisów i orzeczenia opłaty podwyższonej.
Na podstawie ww. zarzutów strona wniosła o uchylenie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w tym zakresie,
z uwagi na bezprzedmiotowość wydania decyzji o wymierzeniu skarżącej opłaty podwyższonej, ewentualnie uchylenie, na podstawie art. 138 § 2 Kpa, zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia organ odwoławczy
w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 280 pkt 2 lit. b, art. 284, art. 285, art. 286, art. 290 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087,
z późn. zm., dalej jako "ustawa Prawo wodne"). Następnie GIOŚ wskazał, że decyzją z [...] lipca 2017 r., znak: [...], Starosta udzielił stronie pozwolenia wodnoprawnego, które stało się ostateczne w dniu [...] sierpnia 2017 r. i wygasło, zgodnie z punktem VII pozwolenia wodnoprawnego, z dniem [...] lipca 2021 r. Organ w pozwoleniu wodnoprawnym zobowiązał stronę do badania ilości i jakości odprowadzanych ścieków w zakresie wskaźników zanieczyszczeń: BZT5, ChZTCr, zawiesiny ogólne, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, chlorki, temperatura i odczyn pH, których dopuszczalne wartości zostały określone w pkt III.2 pozwolenia. Wyjaśnił, że podstawą prawną ustalenia warunków pozwolenia w zakresie częstotliwości pomiarów oraz określenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, jakie mogą być zawarte w odprowadzanych ściekach, było rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800, dalej jako: "rozporządzenie z 2014 r.").
Organ odwoławczy wskazał, że jeżeli okres (rok) obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (jak ma to miejsce
w niniejszej sprawie), to należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia
w następujących po sobie okresach jego obowiązywania, wyznaczonych datą jego ostateczności lub inną datą wskazaną przez organ, który wydał pozwolenie. W związku z tym, że decyzja Starosty z [...] lipca 2017 r., znak: [...]stała się ostateczna w dniu [...] sierpnia 2017 r. i wygasła, zgodnie z punktem VII pozwolenia wodnoprawnego z dniem [...] lipca 2021 r., organ I instancji przyjął, że oceny spełniania warunków pozwolenia w roku kalendarzowym 2019 należy dokonać dla dwóch następujących po sobie okresów, tj. okres I - od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2019 r., okres II - od [...] sierpnia 2019 r. do [...] sierpnia 2020 r. Zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia z 2014 r. pobieranie próbek ścieków przemysłowych, wprowadzanych do wód, oraz pomiary ich ilości i jakości powinny być dokonywane w regularnych odstępach czasu, z częstotliwością co najmniej raz na dwa miesiące. W związku z powyższym strona była zobowiązana do pobierania 6 próbek ścieków przemysłowych w rocznym okresie oceny.
GIOŚ zauważył, że w pierwszym okresie oceny strona przedłożyła wyniki badań wykonanych w dniach: 20/21 września 2018 r.; [...] listopada 2018 r.; [...] grudnia 2018 r., [...] marca 2019 r. oraz [...] maja 2019 r. Wartości dopuszczalne wskaźników BZTs, ChZTCr zawiesina ogólna, azot amonowy oraz chlorki nie zostały przekroczone. Zgodnie zatem z przepisem wskazanym w § 9 ust. 1 pkt 4 i pkt 6 rozporządzenia z 2014 r. ścieki w zakresie tych wskaźników spełniają wymagane warunki, ponieważ wartości wskaźników w co najmniej czterech z sześciu kolejnych średnich dobowych próbkach, nie przekraczały najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników, określonych w tabeli II w załączniku nr [...] do ww. rozporządzenia,
a przekroczenie w próbce niewykonanej dla tych wskaźników nie było większe niż 100%. W przypadku wskaźników azot ogólny i fosfor ogólny ścieki również spełniały wymagania, ponieważ zgodnie z przepisem wyrażonym w § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2014 r. średnie roczne wartości tych wskaźników nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń, określonych
w tabeli II w załączniku nr [...] do tego rozporządzenia.
Organ odwoławczy wskazał, że w związku z nieprzeprowadzeniem jednego badania ścieków oczyszczonych w I okresie oceny należy uznać, że w okresie 2 miesięcy, w których strona miała obowiązek wykonać pomiar, ścieki nie spełniały wymagań w zakresie pH i temperatury, przez co doszło do przekroczenia warunków pozwolenia wodnoprawnego w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki opłaty podwyższonej, zgodnie - art. 290 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Dokumentując spełnianie wymagań posiadanego pozwolenia wodnoprawnego w II okresie oceny, Spółka przedłożyła wyniki badań wykonanych w dniu [...] stycznia 2020 r. oraz [...] maja 2020 r. Wyniki badań z [...] kwietnia 2020 r. dotyczą spełniania warunków innego pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego Spółce i dlatego nie zostały wzięte pod uwagę. W próbce z [...] stycznia 2020 r. nie dokonano pomiarów temperatury i odczynu pH, a pozostałe wskaźniki nie przekraczały warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty z [...] lipca 2017 r., znak: [...]. Natomiast wyniki badań próbki z [...] maja 2020 r. budzą zastrzeżenia, gdyż próbka została pobrana przez stronę, a nie akredytowane laboratorium.
W związku z powyższym, w ocenie GIOŚ należy uznać, że strona, w II analizowanym okresie, nie wykonała prawidłowo pięciu z sześciu pomiarów BZT5, ChZT, zawiesiny ogólne, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, chlorki, ani sześciu pomiarów pH i temperatury odprowadzanych ścieków przemysłowych, ścieki, zatem w II okresie nie spełniały warunków określonych w § 9 ust. 1 pkt 3, 4 i pkt 6 rozporządzenia z 2014 r. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że Spółka nie powinna ponosić odpowiedzialności w sytuacji, gdy wyniki badań zleconych przez Spółkę uległy zniszczeniu wskutek zalania archiwum laboratorium [...]sp. [...] Oprócz egzemplarzy wyników badań znajdujących się w archiwum ww. laboratorium Spółka powinna bowiem dysponować własnymi egzemplarzami wyników badań przekazanymi jej przez laboratorium. Brak wyników badań nie musi powstać wskutek winy umyślnej strony. W przypadku braku wyników badań stosuje się art. 290 ustawy Prawo wodne
i brak taki nie musi być zawiniony przez stronę.
Organ odwoławczy wskazał, że Spółka była zobowiązana do zachowania należytej staranności w dokumentowaniu, że wywiązuje się z ustalonych w pozwoleniu obowiązków oraz w przechowywaniu wyników badań ścieków i nawet zalanie archiwów laboratorium Spółki nie zwalnia jej z odpowiedzialności za brak wyników badań ścieków. Ryzyko utraty wyników badań, zwłaszcza w przypadku nieprzekazywania ich MWIOŚ, obciąża Spółkę, bowiem to na stronie posiadającej pozwolenie i korzystającej z wód ciąży obowiązek wykazania, że przestrzega wymagań określonych w pozwoleniu wodnoprawnym - ostatecznej decyzji. Wobec powyższego, brak wyników badań, powołany w zaskarżonej decyzji, należy uznać za udowodniony i niebudzący wątpliwości, dlatego też art. 81a Kpa, przywołany w odwołaniu strony, nie znajduje
w niniejszej sprawie zastosowania.
W ocenie GIOŚ, w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, organ I instancji był zobowiązany do wymierzenia opłaty podwyższonej. Obliczając wysokość opłaty podwyższonej za wskaźnik odczyn pH, organ I instancji zastosował jednak nieprawidłową stawkę za przekroczenie stanu ścieków. MWIOŚ zastosował jednostkową górną stawkę opłaty podwyższonej dla przypadków przekroczenia dopuszczalnej temperatury, odczynu pH, poziomu sztucznych substancji promieniotwórczych lub dopuszczalnego stopnia rozcieńczenia ścieków eliminującego toksyczne oddziaływanie na ryby wynoszącą [...] zł za 1 m3 (pkt 1c ww. obwieszczenia), natomiast należało przyjąć maksymalną stawkę kary za przekroczenie pH za 1 m3 wynoszącą w 2019 r. [...] zł (jak za przekroczenie pH o więcej niż 2,5 - pkt 4d obwieszczenia), zatem przy ilości ścieków [...] m3 odprowadzonej w 2019 r. bez wymaganego pomiaru pH, ustalonej prawidłowo przez organ I instancji, wysokość opłaty wynosi: 9 729,39 m3 x 13,02 zł = 256 876,66 zł. MWIOŚ prawidłowo zaś obliczył wielkość opłaty podwyższonej w zakresie składu ścieków ([...]zł) oraz w zakresie temperatury (281 735,68 zł). Łącznie opłata podwyższona za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w 2019 r. wynosi 37 051,55 zł + 281 735,68 zł + 256 876,66 zł = 575 663,89 zł. Wysokość opłaty podwyższonej zaokrąglono do pełnych złotych na podstawie art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, z późn. zm.) i po zaokrągleniu opłata podwyższona wynosi 575 664 zł.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 Kpa organ odwoławczy wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej. Stanowisko organu I instancji należy uzupełnić o fakt, że mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy, na podstawie których ustalono w tej sprawie liczbę niewykonanych badań ścieków, które skutkują przekroczeniem warunków pozwolenia stwierdzono, że w 2019 r. Spółka, począwszy od [...] lipca 2019 r. (w którym to dniu powinny być najpóźniej przeprowadzone badania próbek zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 2014 r.) nie wykonywała badań temperatury i odczynu pH ścieków oraz nie wykonała badań pozostałych wskaźników określonych w pozwoleniu wodnoprawnym w wymaganej liczbie (strona nie wykonała I badania ścieków oczyszczonych w I okresie oceny, a w II okresie oceny nie wykonała 3 badań ścieków oczyszczonych oraz dodatkowo I próbka była pobrana przez zleceniodawcę, a 1 dotyczyła ścieków innych niż wskazano w pozwoleniu wodnoprawnym, czyli należy uznać, że w tym okresie 5 próbek na 6 wymaganych próbek nie było wykonanych, a w 1 prawidłowo zrealizowanym badaniu nie wykonano badań w zakresie pH i temperatury).
W związku z powyższym, w ocenie GIOŚ waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Niewykonanie ustalonych w obowiązujących przepisach oraz w pozwoleniu wodnoprawnym badań uniemożliwia ocenę jakości ścieków wprowadzonych przez Stronę do rzeki [...] w 2019 r., a tym samym wielkości wprowadzonego ładunku zanieczyszczeń. Powyższe potwierdza, że w tym przypadku nie można mówić o znikomości naruszenia. Bez znaczenia pozostaje zatem podniesiona przez skarżącą kwestia zaprzestania naruszenia prawa, ponieważ aby odstąpić od nałożenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 Kpa, muszą być spełnione oba te warunki. Ponadto należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom Spółki, z protokołu kontroli Nr [...] wynika, że Spółka nie utrzymywała urządzeń oczyszczalni w należytym stanie. Powyższe świadczy o tym, że kontrola wykazała naruszenia przez Spółkę obowiązujących przepisów oraz warunków pozwolenia wodnoprawnego. Z akt sprawy wynika nadto, że w kolejnym roku obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego wykonano I próbkę ścieków do badań na 6 wymaganych, natomiast w pierwszym roku obowiązującego stronę nowego pozwolenia, tj. od [...] listopada 2021 r. do [...] listopada 2022 r. nie pobrano żadnej próbki ścieków do analiz kontrolnych. W związku z tym brak jest więc podstaw do uznania że strona zaprzestała naruszenia prawa.
Na koniec uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia GIOŚ, uzupełniając rozważania organu I instancji w kwestii możliwości zastosowania w sprawie art. 189f § 2 Kpa, wyjaśnił, że w związku z tym, że przepis ten dotyczy fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia sankcji pieniężnej, to nie znajdzie on zastosowania w niniejszej sprawie. Przepisy materialne ustawy Prawo wodne przewidują bowiem rozwiązania szczególne w tym zakresie. Ustawodawca przewidział instrumenty prawne umożliwiające docelowo zaliczenie kwoty kary na poczet realizowanej lub zrealizowanej inwestycji usuwającej przyczynę ponoszenia opłat podwyższonych, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w art. 296 ustawy Prawo wodne. Celem tych przepisów jest zmobilizowanie podmiotów, którym wymierzono opłaty podwyższone za przekroczenie warunków pozwolenia, do podejmowania działań inwestycyjnych na oczyszczalniach ścieków służących eliminowaniu przyczyn ponoszenia opłat. Wymierzenie opłaty podwyższonej w tej sprawie jest zatem niezbędne nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków środowiskowych zgodnie z wymaganiami przepisów teraz i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska). Ponadto należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy Prawo wodne, dotyczące wymierzania opłat, o których mowa w art. 280 pkt 2 lit. b tej ustawy nie dopuszczają możliwości uznaniowego rozstrzygania sprawy i miarkowania opłaty podwyższonej. Natomiast zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażona w art. 7 Kpa dotyczy przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia.
Pismem z [...] października 2024 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata wniosła do tutejszego Sądu skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, podczas gdy prawidłowym rozstrzygnięciem w sprawie było uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie;
2) art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 11 Kpa poprzez pobieżne, lakoniczne i nieodnoszące się do całokształtu materiału dowodowego uzasadnienie, stanowiące jedynie powtórzenie argumentacji organu I instancji, a tym samym powtórny brak przekonania Spółki, że organy działają zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nie są jedynie nakierowane na ukaranie przedsiębiorców;
3) art. 8 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 11 Kpa, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji
w oparciu o stan faktyczny, który nie został ustalony w sposób obiektywny, bezstronny
i rzetelny, gdyż w ustaleniach swych organ II instancji kierował się jedynie utrzymaniem argumentacji organu I instancji, a podczas wydania zaskarżonej decyzji, tak jak to uczynił uprzednio MWIOŚ, GIOŚ pominął całkowicie wskazany przez skarżącą materiał dowodowy;
4) art. 7a § 1 Kpa poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść skarżącej wątpliwości związanych z przedstawionymi wynikami próbek i założenie, że brak próbek oznacza przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnych warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, podczas gdy wyniki przedstawionych próbek nie wskazywały na przekroczenia;
5) art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283, art. 284, art. 289 i art. 290 ustawy Prawo wodne polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania tych przepisów i orzeczenia opłaty podwyższonej.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości oraz umorzenie podstępowania w sprawie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca w obszerny sposób rozwinęła zarzuty skargi. Wskazała, że GIOŚ w dość lakoniczny i marginalny sposób uzasadnił swoją decyzję. Brak zaś odpowiedniego (na co wskazuje również objętość), logicznego oraz wyczerpującego uzasadnienia nie pozwala Spółce na prześledzenie toku rozumowania i interpretacji zastosowanych przepisów, na podstawie których na Spółkę nałożone zostały opłaty podwyższone. Co więcej, w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy niejako skopiował uzasadnienie MWIOŚ. Niepoparte orzecznictwem bądź właściwą (co najmniej literalną) wykładnią przywołanie konkretnych przepisów, na których organ opiera swoją decyzję, nie może stanowić uzasadnienia zgodnego z art. 107 Kpa. Powyższe nastąpiło nawet mimo tego, że organ uchylił decyzję wydaną przez organ I instancji i odmiennie rozstrzygnął sprawę administracyjną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a), sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GIOŚ uchylająca
w całości decyzję MWIOŚ, którą ustalono skarżącej opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł, za stwierdzone w 2019 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty z [...] lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki [...] i wymierzająca Spółce opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za przekroczenie w 2019 r. warunków dotyczących składu i stanu ścieków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia GIOŚ stanowił art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo
w części.
Z zaskarżonego rozstrzygnięcia GIOŚ wynika, że organ odwoławczy w całości
a nie jedynie w części uchylił decyzję organu I instancji o ustaleniu dla skarżącej opłaty podwyższonej za stwierdzone w 2019 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty [...] z [...] lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki [...]. W konsekwencji zaś powyższego na nowo wymierzył skarżącej opłatę podwyższoną, jednakże w niższej wysokości niż to uczynił uprzednio organ I instancji.
Wydając zaskarżoną, reformatoryjną decyzję, organ odwoławczy nie wskazał jednak w sentencji swojego rozstrzygnięcia podstawy materialnoprawnej do ustalenia spornej opłaty podwyższonej w innej wysokości niż uczynił to organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał zaś jedynie przepisy ustawy Prawo wodne oraz rozporządzenia z 2014 r. mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Zauważył przy tym, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, organ I instancji był zobowiązany do wymierzenia opłaty podwyższonej. Stwierdził, że obliczając wysokość opłaty podwyższonej za wskaźnik odczyn pH, organ I instancji zastosował jednak nieprawidłową stawkę za przekroczenie stanu ścieków. W ocenie organu odwoławczego MWIOŚ prawidłowo zaś obliczył wielkość opłaty podwyższonej
w zakresie składu ścieków oraz w zakresie temperatury.
Zauważyć należy, że organ I instancji wskazał w sentencji swojego rozstrzygnięcia przepisy prawa materialnego na podstawie których wydał decyzję
w sprawie. W uzasadnieniu zaś decyzji w szczegółowy sposób, w formie tabelarycznej przedstawił wartości przekroczeń przyjęte do obliczenia opłaty podwyższonej dla pomiarów, które nie zostały wykonane lub nasuwają zastrzeżenia. Wskazał, że opłatę podwyższoną ustala się dokonując obliczenia zgodnie ze stosownym wzorem. Podobnej analizy dokonał w stosunku do ustalenia opłaty podwyższonej za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie składu i stanu odprowadzanych ścieków. Stosowne, bardzo szczegółowe ustalenia i obliczenia matematyczne z zastosowaniem odpowiednich wzorów MWIOŚ zawarł na str. 7 – 13 swojej decyzji.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skoro organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji, a więc usunął ją
z obrotu prawnego, a następnie orzekł reformatoryjnie co do istoty sprawy, to winien
w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przeprowadzić w podobny, równie szczegółowy sposób, stosowną analizę przedstawiającą ustalenie dla skarżącej spornej opłaty podwyższonej. Dokonując korekty ustalonej przez MWIOŚ wysokości opłaty podwyższonej winien dokonać obliczeń odwołując się do stosownych wzorów matematycznych. Powyższego niewątpliwie zabrakło w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Wymierzenie sankcji administracyjnej w postaci opłaty podwyższonej nie powinno zaś budzić jakichkolwiek wątpliwości co do sposobu jej wyliczenia. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć w całości sprawę rozstrzygniętą uprzednio decyzją organu I instancji, a nie ograniczyć się tylko do kontroli decyzji MWIOŚ. Tymczasem,
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy niejako uzupełnia jedynie rozważania zawarte uprzednio w decyzji organu I instancji, bądź też podziela stanowisko MWIOŚ. Takie działanie organu odwoławczego wymyka się spod kontroli Sądu i narusza art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 107 § 1 i 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Trafnie więc wskazuje skarżąca, że organ odwoławczy w dość lakoniczny sposób uzasadnił swoją decyzję. Brak zaś odpowiedniego oraz wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania
i interpretacji zastosowanych przepisów, na podstawie których na Spółkę nałożona została opłata podwyższona. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego powinno być bowiem skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania,
o której mowa w art. 11 Kpa. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji, której zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym.
W niniejszej sprawie, GIOŚ nie zastosował się też do dyspozycji art. 7 Kpa zgodnie z którym to przepisem w toku postępowania organy administracji publicznej powinny stać na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) bowiem skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez pełnomocnika będącego adwokatem. Na koszty te składa się wpis od skargi w wysokości 5757 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej 480 zł oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu oraz art. 153 p.p.s.a. wyda stosowne rozstrzygnięcie.