VIII SA/Wa 841/24

VIII SA/Wa 841/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 64 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, art. 140 aa ust. 1, ust. 1a i ust. 3a pkt 1, art. 140 ab ust. 2 i ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant specjalista Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 czerwca 2024 r. nr [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. D. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 25.03.20214 r. w miejscowości [...], na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli 5-osiowy zespół pojazdów składający się z 3 – osiowego samochodu ciężarowego marki [...]o nr rejestracyjnym [...]i 2-osiowej przyczepy marki [...]o nr rejestracyjnym [...]. Zespołem pojazdów kierował C.N., w załodze z V. Y., którzy wykonywali krajowy przewóz drogowy z ładunkiem czterech zbiorników betonowych na nieczystości ciekłe z trzema pokrywami (tzw. szamb), stanowiących ładunek podzielny, w imieniu M. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. D. "[...]" (dalej: Skarżący, Strona). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...]z 25.03.2024 r.
[...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) pismem z dnia 2.04.2024 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu postepowania administracyjnego.
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z 25.06.2024 r. wydaną na podstawie art. 140aa ust. 1a, art. 140ab ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.) dalej: p.r.d. oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z 25.03.2024 r. orzekł o nałożeniu na M. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M. D. "[...]" kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie.
Strona złożyła odwołanie od decyzji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy) decyzją nr [...] z 10 września 2024 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 64ea, art. 140aa ust. 1a, 3a pkt 1, art. 140ab ust. 3 pkt 1, ust. 2 p.r.d., § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 502), § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych z dnia 8 listopada 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2487), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...]z dnia 25 czerwca 2024 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu ww. decyzji Organ odwoławczy wskazał, że w dniu kontroli wykonywano w imieniu Skarżącego przejazd drogowy zespołem pojazdów z ładunkiem czterech zbiorników betonowych na nieczystości ciekłe z trzema pokrywami (tzw. szamb) (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów Organ I instancji stwierdził następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 60,30 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t. w górę) - przekroczenie o 20,30 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 50,75 %),
- nacisk na grupie osi składającej się z dwóch osi napędowych samochodu ciężarowego 31,60 t. (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t. w górę) - przekroczenie o 12,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 66,32 %),
- nacisk na pierwszej pojedynczej osi nie napędowej przyczepy 11,15 t. (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t. w górę) - przekroczenie o 1,15 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 11,50 %),
- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Ponadto, masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 60000 kg (60 t), co determinowało obowiązek pilotowania przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie, czego Strona nie dochowała. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie w ocenie Organu odwoławczego prawidłowo nałożono na Stronę karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie.
Pismem z dnia 15 października 2024 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję GITD z dnia 10 września 2024 r., zarzucając:
- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenie: art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego;
- naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania tj art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy.
Stawiając powyższe zarzuty Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, ze zaprezentowany w protokole kontroli przebieg zdarzeń nie jest zgodny z rzeczywistością. Podniósł też, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Wnioskował o zastosowanie w jego sprawie art. 189a, 189 d, 189f § 1 pkt 1), 189k § 1 i 2 kpa.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie niezależnie od zarzutów w niej podniesionych.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2023 r. poz. 1634). Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji, dotknięte są naruszeniem przepisów prawa materialnego art.64 ust 1 pkt 3, art 64 ust 2 p.r.d. art.140 aa ust.1, ust.1a i ust.3a pkt 1, art. 140 ab ust. 2 i ust.3 pkt 1 p.r.d., poprzez ich błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25.06.2024 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych na Skarżącego z powodu braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie podczas niedozwolonego ruchu pojazdu nienormatywnego (art.64 ust.1 pkt 3 p.r.d.), bowiem jak uznał Organ, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych z dnia 8 listopada 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2487), pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości: masa całkowita - 60 t. powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie.
Organy obu instancji uznały, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i miał zastosowanie art. 64 ust.1 pkt 3 p.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie pilotowania.
Zgodnie z art. 64 ust.1 P.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.
Jak wynika natomiast z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z wymienionych w tym przepisie wielkości, w tym w pkt 4 – masę całkowitą – 60 ton, powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie.
Wskazania jednak wymaga, że w świetle art. 64 ust. 2 p.r.d., co do zasady niemożliwy jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych. Zgodnie z tym przepisem, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I.
Jak wynika z art. 64b ust. 1 p.r.d., zezwolenie kategorii I jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej. Zezwolenie tej kategorii nie mogło być zatem wydane w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej zatem sprawie przewóz ładunku podzielnego tj. czterech zbiorników betonowych na nieczystości ciekłe z trzema pokrywami (tzw. szamb) spornym pojazdem, nie mógł być dokonywany pojazdem nienormatywnym. Przewóz ten odbył się z naruszeniem przepisów prawa był zatem nielegalny. Norma wynikająca z art. 64 ust. 2 p.r.d., wyklucza możliwość legalnego przewozu pojazdem nienormatywnym, który nie mieści się w kategorii pojazdów wymienionych w art. 64b ust. 1 p.r.d., ładunku podzielnego, natomiast art. 64 ust. 1 p.r.d., ma zastosowanie do przejazdów nienormatywnych dopuszczalnych prawnie, a więc przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków niepodzielnych, a także podzielnych, ale tylko na podstawie zezwolenia kategorii I. W konsekwencji nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie pilotowania, ponieważ nienormatywność spornego pojazdu w ogóle nie była prawnie dopuszczalna w trakcie dokonywania przewozu. Należy w związku z tym stwierdzić, że sporny przejazd miał miejsce z naruszeniem art. 64 ust. 2 p.r.d., a nie z naruszeniem art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. Sankcję prawnoadministracyjną za niedopuszczalny przejazd pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek podzielny, a więc z naruszeniem art. 64 ust. 2 p.r.d. przewiduje art. 140ab ust. 2 p.r.d., zgodnie z którym w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Sankcję prawnoadministracyjną za przejazd pojazdu nienormatywnego, z naruszeniem warunku określonego w art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d., a więc bez wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, normuje art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d. Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1a pkt 1). Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1a, ustala się w wysokości 3000 zł - za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie (art. 140ab ust. 3 pkt 1). Jak jednak powyżej zostało to wyjaśnione art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d., nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, co oznacza, że Organy nie mogły nałożyć na Skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d.
Co istotne, zgodnie z art. 140aa ust 3 p.r.d., karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1; 3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Z treści pkt 3 przytoczonego przepisu wynika, że katalog podmiotów odpowiedzialnych za przejazd pojazdu nienormatywnego ma charakter otwarty. Oznacza to, że ponieważ pilotowanie pojazdu nienormatywnego stanowi inną niż wymieniona w pkt 2 (czynność ładunkowa) czynność związaną z przejazdem pojazdu nienormatywnego, na podstawie tego przepisu (art. 140aa ust. 3 pkt 3 p.r.d.) w związku z art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 2 p.r.d., podmiot dokonujący pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego nie zaliczanego do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 p.r.d., przewożącego ładunek podzielny, ponosi równie odpowiedzialność administracyjną na podstawie tych przepisów. Prowadzi to do wniosku, którego nie można zaakceptować w państwie prawa, że na Skarżącego została nałożona kara pieniężna w wysokości 3000 zł, za niezapewnienie wykonania nielegalnej – w warunkach stanu faktycznego niniejszej sprawy – czynności pilotowania, za której wykonanie karze pieniężnej podlegałby również podmiot dokonujący pilotowania spornego pojazdu.
Z powyższego względu sama literalna interpretacja art. 64 ust. 1, art. 64e oraz art. 140aa ust. 1a i ust. 3a oraz art. 140ab ust. 3 p.r.d., której dokonał GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do nieracjonalnego wniosku, zgodnie z którym organ zobowiązany jest do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej za niezapewnienie wykonania przez inny podmiot niezgodnej z prawem czynności pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego, nie zaliczanego do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 p.r.d., przewożącego ładunek podzielny. W związku z powyższym, w sytuacji, gdy literalna wykładnia powyższych przepisów prowadzi do nieracjonalnych wniosków, konieczne jest odwołanie się do przeprowadzonej powyżej wykładni systemowej oraz funkcjonalnej powyższych przepisów uwzględniającej treść art. 64 ust. 2, art. 140aa ust. 1 w związku z ust. 3 pkt 3 oraz art. 140ab ust. 2 p.r.d., i prowadzącej do wniosku, że racjonalny ustawodawca nie unormował przepisów, w świetle których na podmiot wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym, nie zaliczanym do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 p.r.d., przewożącym ładunek podzielny, a więc dokonujący nielegalnego przejazdu, nakłada się karę pieniężną za niewykonanie kolejnej nielegalnej czynności, czyli niezapewnienie wykonania przez inny podmiot pilotowania przejazdu tego pojazdu.
W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 64 ust 1 pkt 3 i art 64 ust 2 p.r.d. uznając, że pomimo treści art. 64 ust 2 p.r.d., art. 64 ust 1 pkt 3 p.r.d. ma również zastosowanie do przejazdu pojazdów nienormatywnych, nie zaliczanych do kategorii pojazdów z art. 64b ust. 1 p.r.d., przewożących ładunek podzielny. W konsekwencji organy dokonały błędnej subsumcji przepisów prawa materialnego art. 64 ust 1 pkt 3, p.r.d. i § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie pilotowania, do ustalonego stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowo nałożyły na Skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt p.r.d.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego kwotę 120 zł - uiszczony wpis sądowy od skargi.