VIII SA/Wa 839/24

VIII SA/Wa 839/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1267
art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i  Rybackiego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 22 sierpnia 2024 roku poinformowała A. K., że w odniesieniu do wniosku nr [...] złożonego w dniu 4 grudnia 2023 roku w zakresie działania 2.3 Akwakultura środowiskowa w ramach Priorytetu 2. Wspieranie zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury, przyczyniając się w ten sposób do bezpieczeństwa żywnościowego w Unii Europejskiej objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021 – 2027 na podstawie:
art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury na łata 2021-2027 (Dz. U. poz. 1273), zwanej dalej "ustawą",
§ 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2023 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetów 1-4 objętych programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 2289), zwanym dalej "rozporządzeniem trybowym",
§ 27 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 października 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 2. Wspieranie zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury, przyczyniając się w ten sposób do bezpieczeństwa żywnościowego w Unii objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz wysokości tej pomocy (Dz. U. poz. 2361) -
odmówiła przyznania pomocy.
W uzasadnieniu przedmiotowej informacji organ podnosił, że w dniu 04/12/2023 r. A.K., złożyła za pośrednictwem systemu teleinformatycznego CST2021 wniosek o dofinansowanie w zakresie działania 2.3 Akwakultura środowiskowa w ramach Priorytetu 2. Wspieranie zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury, przyczyniając się w ten sposób do bezpieczeństwa żywnościowego w Unii objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027.
Przedmiotowy wniosek został zweryfikowany pod względem spełniania warunków formalno-merytorycznych wskazanych w rozporządzeniu wykonawczym w ramach Priorytetu 2.
Podczas weryfikacji w/w wniosku oraz załączonych dokumentów stwierdzono braki wymagające uzupełnienia oraz kwestie wymagające wyjaśnienia.
Jedną z kwestii wymagających uzupełnienia była załączona wraz z wnioskiem o dofinansowanie umowa o podziale do korzystania z nieruchomości wspólnej (QUAD USUM) z dnia 20/12/2013 r. Z treści w/w umowy wynika, iż działki ewidencyjne wchodzące w skład obiektu, na którym realizowana jest inwestycja są przedmiotem współwłasności.
Zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego (Dz. U. poz. 2361) w przypadku, gdy obiekt chowu lub hodowli ryb jest przedmiotem współposiadania, pomoc, o której mowa w ust. 1 rozporządzenia, przyznaje się łącznie wszystkim współposiadaczom albo jednemu ze współposiadaczy, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę, w formie pisemnej, na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji w tym obiekcie.
W związku z powyższym w dniu 10/05/2024 r. Biuro Wsparcia Inwestycyjnego M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skierowało do wnioskodawcy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego CST2021 pismo [...] z dnia 10/05/2024 r, wzywające do złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia stosownych dokumentów lub wykonania określonych czynności, m.in.: wnioskodawca został poproszony o dostarczenie oświadczeń pięciu współposiadaczy obiektu chowu lub hodowli ryb o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji w tym obiekcie przez wnioskodawcę sporządzonych, na formularzu opracowanym przez Agencję.
W dniu 24/05/2024 r. wnioskodawca dokonał uzupełnienia części wymaganych rozporządzeniem dokumentów oraz złożył wyjaśnienia dotyczące wskazanych w piśmie rozbieżności. Analiza dostarczonych dokumentów oraz wyjaśnień wykazała, że nie wszystkie zgody współwłaścicieli zostały złożone w ramach uzupełnienia.
Mając na uwadze, że wniosek został uzupełniony niekompletnie w dniu 23/07/2024 r. zostało przesłane do A. K. za pośrednictwem systemu teleinformatycznego CST2021 ponowne wezwanie do złożenia wyjaśnień, przestawienia dokumentów lub wykonania określonych czynności. Niniejszym wezwaniem Wnioskodawca został poproszony o dostarczenie brakującego oświadczenia współposiadacza obiektu chowu lub hodowli ryb o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji.
Ponadto wnioskodawca został w powyższym piśmie pouczony o konieczności dostarczenia przedmiotowej zgody współwłaściciela oraz o odmowie przyznania pomocy w przypadku nieprzedstawienia kompletu dokumentów w wyznaczonym pismem terminie.
Termin na dokonanie wskazanych czynności upłynął w dniu 06/08/2024 r. Wnioskodawca nie dostarczył we wskazanym rozporządzeniem terminie żadnych uzupełnień/wyjaśnień mogących mieć skuteczny wypływ na pozytywną weryfikację wniosku o dofinansowanie.
Mając na uwadze fakt, iż ze zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania pomocy, określonych w rozporządzeniu oraz pomimo dwukrotnego pisemnego wezwania nie dostarczył kompletu wymaganych dokumentów, zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2023 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetów 1-4 objętych programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 2289) należało odmówić przyznania pomocy.
Skargę na rozstrzygnięcie organu administracji wniosła A. K..
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucała naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego treść, tj. § 14 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 października 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetu 2 Wspieranie zrównoważonej działalności w zakresie akwakultury oraz przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa i akwakultury, przyczyniając się w ten sposób do bezpieczeństwa żywnościowego w Unii objętego programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz wysokości tej pomocy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2361, dalej: "Rozporządzenie"), poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że współwłaściciel działki ewidencyjnej, na której realizowana jest inwestycja powinien wyrazić zgodę na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji, podczas gdy przedmiotowa regulacja wymaga, aby zgodę taką wyrazili współposiadacze.
W uzasadnieniu skarżąca podnosiła nie przedstawiła w terminie zgody jednego ze współwłaścicieli tj. Ł. K., przedstawiono zgody pozostałych współwłaścicieli. W ocenie wnioskodawczyni zarówno zgoda Ł.K., jak również zgody pozostałych współwłaścicieli nie były w przedmiotowej sprawie wymagane, gdyż zgodnie z rozporządzeniem, zgody takie są wymagane wyłącznie w przypadku, gdy obiekt chowu lub hodowli ryb jest przedmiotem współposiadania, podczas gdy wyłącznym posiadaczem tego obiektu jest wnioskodawczyni.
Wnioskodawczyni w trakcie rozpatrywania wniosku przedstawiła umowę quad usum, z której wynika, że wyłącznie ona jest uprawniona do posiadania obiektu chowu/ hodowli ryb. Jest uprawniona i zobowiązana do pobierania pożytków oraz ponoszenia wszelkich nakładów związanych z przedmiotowym obiektem, pozostali współwłaściciele nie mają takich uprawnień. W konsekwencji, zgodnie z treścią tej umowy pozostałe osoby (których zgody przedstawiono w trakcie weryfikacji wniosku) są współwłaścicielami ale nie są współposiadaczami przedmiotowego obiektu.
Wnioskodawczym przedstawiała również dokumenty, z których wynika, że nie jest w związku małżeńskim z Ł.K. (prawomocny wyrok Sądu Okręgowe w W. III Wydział Cywilny z dnia 24 kwietnia 2023 r. sygn. [...]). Przedstawiła również dokumenty, z których wynika, że od 31 lipca 2020 r. ma rozdzielność majątkową z Ł. K. (prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia 18 marca 2022 r. sygn. [...]), Zarówno w trakcie małżeństwa, jak i po orzeczeniu rozdzielności majątkowej Ł. K. nie zajmował się chowem ani hodowlą ryb, nigdy go to me interesowało. Nigdy nawet nie był ani przy zarybianiu stawów, ani przy wyłowie ryb, ani przy żadnej innej czynności związanej z pielęgnacją stawów lub chowem i hodowlą ryb. To wyłącznie wnioskodawczyni kupuje narybek lub kroczek, karmi ryby, wyławia je i następnie sprzedaje oraz wyłącznie wnioskodawczyni pielęgnuje stawy oraz posiada odpowiednie szkolenia, wiedzę i doświadczenie w zakresie chowu i hodowli ryb. Również wyłącznie wnioskodawczyni posiada aktualne, wieloletnie pozwolenia wodnoprawne na pobór wody niezbędniej do utrzymania stawów hodowlanych (pozwolenia wodnoprawne zostały przedstawione ARIMR w trakcie procesu ubiegania się o dofinansowanie).
Argumentowała, ze posiadanie konstytuowane jest dwoma elementami składowymi, które muszą wystąpić jednocześnie tj. corpus possessionis, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą (element obiektywny posiadania) i animus possidendi, czyli wola posiadania (element subiektywny czy psychiczny posiadania). Brak któregokolwiek z tych elementów sprawia, że nie można mówić o posiadaniu. Corpus, faktyczne władztwo nad rzeczą, oznacza, że posiadacz musi faktycznie rzeczą władać, w sensie fizykalnym. Animus jest to wola posiadania rzeczy. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że po stronie pozostałych współwłaścicieli (w tym Ł. K.) nie ma co najmniej jednego elementu, który jest kluczowy dla uznania, że mamy do czynienia z posiadaniem, brak jest po ich stronie corpus possessionis, czyli faktycznego władztwa nad rzeczą, co wynika z dokumentów złożonych przez wnioskodawczynię w trakcie ubiegania się o dofinansowanie. Już sama ta okoliczność powoduje, że działania ARIMR należy uznać za nieprawidłowe, niezgodne z rozporządzeniem. ARIMR postawił bowiem znak równość między współwłaścicielami i współposiadaczami, wychodząc z założenia, że każdy współwłaściciel jest jednocześnie współposiadaczem. Wskazywał, że próżno szukać w treści rozstrzygnięcia uzasadnienia dla takiego założenia, co istotnie utrudnia polemikę z jego treścią, brak jest bowiem jakichkolwiek argumentów w treści rozstrzygnięcia, które wyjaśniałyby dlaczego - wobec złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów - uznano, że pozostali współwłaściciele są również współposiadaczami.
Nawet jeżeli przyjąć, że przedłożone przez Wnioskodawczynię dokumenty w ocenie ARIMR nie były wystarczająco przekonywujące, aby stwierdzić, że brak jest po stronie Ł. K. faktycznego władztwa nad rzeczą (corpus) to wątpliwości w tym zakresie powinien rozstrzygnąć fakt, że Ł. K. posiada (co najmniej od 2020 r., gdy strony miały jeszcze wspólność majątkową) odrębny od wnioskodawczni numer identyfikacyjny producenta rolnego, z uwagi na to, że prowadzi samodzielnie odrębne (od Wnioskodawczyni) gospodarstwo rolne i w zakresie prowadzonego przez niego gospodarstwa ubiega się m.in. o dopłaty bezpośrednie.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 i 4a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U, z 2023 r. poz. 885) "w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się:
1) Jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę;
2) odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1,Jeżeli wnioskodawca: jest producentem rolnym i prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą lub
zamierza uczestniczyć w mechanizmach innych niż wymienione w ust. 4b, lub
Jest posiadaczem zwierzęcia lub podmiotem prowadzącym zakład utylizacyjny.'
4a. Wnioskodawcę, o którym mowa w ust. 4 pkt 2, wpisuje się do ewidencji producentów i nadaje mu się odrębny numer identyfikacyjny. ’’
Jak podkreśla się w orzecznictwie chcąc uzyskać odrębny wpis do ewidencji producentów producent rolny powinien faktycznie zaprzestać posiadania i zarządzania gospodarstwem dotychczas prowadzonym ze swoim współmałżonkiem i jednocześnie samodzielnie zarządzać nabytym gospodarstwem, które w dodatku powinno stanowić odrębne gospodarstwo od dotychczas zarządzanego, strona musi zatem wykazać, że w sensie rzeczywistym istnieją dwa odrębne, niezależne gospodarstwa, zarządzane osobno przez małżonków (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 3 czerwca 2019 r., sygn, V SA/Wa 231/19).
Biorąc to pod uwagę, w ocenie wnioskodawczyni, okoliczność, że Ł. K. posiada odrębny od niej numer identyfikacyjny producenta rolnego (prowadzi odrębne gospodarstwo) dodatkowo potwierdza, że nie może on jednocześnie być współposiadaczem gruntów, które wchodzą w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez wnioskodawczynię, gdyby tak było to nie mógłby on uzyskać odrębnego numeru identyfikacyjnego producenta rolnego (to wnioskodawczyni zarówno w 2020 r., jak i w 2024 posiadała gospodarstwo, w ramach którego zajmowała się chowem i hodowlą ryb na działkach ewidencyjnych, na których ma być realizowana inwestycja objęta dofinansowaniem).
Z uwagi na powyższe, w ocenie wnioskodawczyni, nie ulega wątpliwości, że Ł. K. nie jest współposiadaczem działek ewidencyjnych, na których ma być realizowana inwestycja objęta wnioskiem o dofinansowania (nie jest współposiadaczem obiekt chowu lub hodowli ryb), w konsekwencji jego zgoda na ubieganie się przez Wnioskodawczynię o dofinansowanie nie była wymagana.
W odpowiedzi na skargę organ podnosił, że zgodnie z treścią zaskarżonego aktu, tj. pisma [...] z dnia 22 sierpnia 2024 r., odmowa przyznania pomocy na realizację operacji z wniosku o dofinansowanie zarejestrowanego w systemie teleinformatycznym CST2021 pod numerem: [...] nastąpiła na podstawie przepisów:
art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 1273) (dalej: "ustawa EFMRA"),
§ 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2023 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej na realizację operacji w ramach Priorytetów 1-4 objętych programem Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 2289) (dalej: "rozporządzenie trybowe"),
§ 27 ust. 2 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2.
Zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 1 ustawy EFMRA, niezwłocznie po zakończeniu postępowania w sprawie przyznawania pomocy Agencja informuje wnioskodawcę w formie pisemnej lub w formie elektronicznej o odmowie przyznania pomocy - w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, podając przyczyny tej odmowy. Z kolei § 12 ust. 3 rozporządzenia trybowego stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawca mimo ponownego wezwania, o którym mowa w § 12 ust. 2 tego rozporządzenia, nie złożył wyjaśnień, nie przedstawił dokumentów lub nie wykonał określonych czynności w wyznaczonym terminie. Agencja informuje wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy, przepisy art. 20 ustawy EFMRA stosuje się odpowiednio. W myśl § 27 ust. 2 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2. do wniosku o dofinansowanie dołącza się dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy, których wykaz jest określony w załączniku nr 4 do tego rozporządzenia.
Zgodnie z "Wykazem dokumentów niezbędnych do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy dołączanych do wniosku o dofinansowanie" określonym w załączniku nr 4"do. rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2" dla operacji realizowanych w ramach działania 2.3 "Akwakultura środowiskowa" jednym z załączników do wniosku o dofinansowanie jest oświadczenie współposiadacza obiektu chowu lub hodowli ryb o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji w tym obiekcie przez wnioskodawcę - w przypadku gdy operacja będzie realizowana w obiekcie chowu lub hodowli ryb stanowiącym przedmiot współposiadania.
Jednym z dokumentów przedłożonych przez skarżącą do wniosku o dofinansowanie była "Umowa o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" zawarta w dniu 20 grudnia 2013 r. pomiędzy: S. K. oraz jego małżonką H. K. a D. S. oraz jego małżonką B. S. a Ł.K. oraz jego małżonką A. K. (aktualnie byłą małżonką Ł. K., noszącą nazwisko K.) - zwanymi dalej łącznie stronami lub każdy z osobna stroną. Z treści "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" wynika, że w dniu 20 grudnia 2013 r. Strony zawarły z Agencją Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W. (dalej: "ANR") umowę sprzedaży (dalej: "Umowa Sprzedaży"), na mocy której:
Strony kupiły od ANR nieruchomość objętą w dniu zawarcia Umowy Sprzedaży księgą wieczystą nr [...] i stanowiącą działki gruntu o następujących numerach ewidencyjnych: [...] oraz [...] o łącznym obszarze [...] ha (dalej: "nieruchomość"),
Nieruchomość została sprzedana stronom na współwłasność: S. i H. małżonkom K. w udziale wynoszącym 1/3 Nieruchomości, D. i B. małżonkom S. w udziale wynoszącym 1/3 Nieruchomości, A. i Ł. małżonkom K. w udziale wynoszącym 1/3 Nieruchomości,
w § 5 Umowy Sprzedaży Strony oświadczyły, że jako współwłaścicielom nieruchomości będzie im przysługiwało prawo do wyłącznego posiadania i korzystania z poszczególnych części Nieruchomości w sposób ustalony w zawartej przez nie umowie o podziale Nieruchomości do użytkowania.
Zgodnie z postanowieniami "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" Strony miały dokonać podziału do korzystania z Nieruchomości w ten sposób, że:
S. oraz H. małżonkom K. przysługiwało będzie prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości stanowiącej następujące działki: [...] oraz [...],
D. oraz B. małżonkom S. przysługiwało będzie prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości stanowiącej następujące działki: [...] oraz część działki [...] (po jej odpowiednim wydzieleniu),
Ł. oraz A. małżonkom K. przysługiwało będzie prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości stanowiącej następujące działki: [...] oraz pozostała część działki [...] (po jej odpowiednim wydzieleniu).
W celu uniknięcia wątpliwości Strony oświadczyły, że w zakresie w jakim "Umowa o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" przyznaje wyłączne prawo do korzystania z działki prawo to rozciąga się również na wszelkie zabudowania umiejscowione na danej działce. Nadto pożytki i wszelkie inne przychody z nieruchomości, w tym dopłaty bezpośrednie, przysługiwać będą stronom wyłącznie w stosunku do działek, co do których przysługuje im prawo wyłącznego korzystania określone w ww. umowie. Powyższe stosuje się odpowiednio do kosztów, opłat oraz wszelkich innych obciążeń związanych z nieruchomościami. "Umowa o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" zastrzega również, że jeżeli którekolwiek z jej postanowień lub części okażą się nieważne, pozostałe postanowienia umowy pozostaną w mocy, a strony zobowiązują się na wniosek którejkolwiek z nich do zastąpienia tych nieważnych postanowień lub ich części nowymi postanowieniami mającymi moc prawną i skutek ekonomiczny możliwie najbardziej zbliżony do zastępowanego postanowienia lub jego części. Zmiana niniejszej umowy wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Zmiana umowy wymaga zgody wszystkich Stron, z tym, że zmiana w zakresie w jakim określa działki, w stosunku do których przysługuje Stronom wyłączne prawo korzystania, wymaga zgody wyłącznie tych stron, których zmiana dotyczy oraz pisemnego powiadomienia pozostałych stron lub strony.
Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez skarżącą wraz z wnioskiem o dofinansowanie operacja miała być realizowana na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...] (działka, która wraz z działką [...] zastąpiła wykreśloną działkę [...]), [...], [...] (działka powstała po podziale działki [...]), [...] (działka powstała po podziale działki [...]), [...], [...] oraz [...]. Jak zatem widać działki te należą do obszaru, na którym prawo do wyłącznego korzystania z części Nieruchomości na mocy "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" przysługuje zarówno skarżącej, jak też jej byłemu małżonkowi, tj. Panu Ł. K..
A. K. zarzuca Agencji naruszenie przepisów § 14 ust. 3 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że współwłaściciel działki ewidencyjnej z obiektem chowu lub hodowli ryb ( Ł. K.) powinien wyrazić zgodę na ubieganie się skarżącej o przyznanie pomocy oraz realizację operacji, podczas gdy przedmiotowa regulacja wymaga, aby taką zgodę wyrazili współposiadacze. Tym samym skarżąca próbuje wykazać, iż nieprawidłowym (niezgodnym z rozporządzeniem w sprawie Priorytetu 2.) było działanie Agencji polegające na postawieniu znaku równości między współwłaścicielami i współposiadaczami, wychodząc z założenia, że każdy współwłaściciel jest jednocześnie współposiadaczem.
Organ odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazywał, iż posiadanie jest pojęciem odrębnym w stosunku do własności. W języku potocznym te sformułowania często są utożsamiane (co próbuje niesłusznie zarzucić Agencji Skarżąca), jednak w rzeczywistości posiadanie jest wyłącznie pewnym stanem faktycznym, zaś własność to stan prawny. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, gdy A. K. i Ł. K. są na mocy "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" współwłaścicielami działek ewidencyjnych z obiektem chowu / hodowli ryb, w którym A. K. planowała zrealizować operację objętą wnioskiem o dofinansowanie zarejestrowanym w systemie teleinformatycznym CST2021 pod numerem:- [...]. Co istotne i na co należy zwrócić uwagę, współwłasność i posiadanie zostały uregulowane w ustawie z dnia 26 czerwca 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, z późn.zm.) (dalej: "k.c."). Zgodnie z art. 195 k.c. współwłasność oznacza własność tej samej rzeczy, która może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną (art. 196 § 1 k.c.). Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Stosownie natomiast z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Abstrahując od omawianego przypadku warto dodatkowo nadmienić, że posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadane zależne (art. 337 k.c.). Tak więc w świetle przytoczonych regulacji prawnych, jak również biorąc pod uwagę fakt, że zgłoszona do dofinansowania operacja miała zostać zrealizowana w obiekcie chowu / hodowli ryb zlokalizowanym na obszarze, do korzystania z którego prawo posiada nie tylko skarżąca, ale także jej były małżonek Ł.K., słusznym było zwrócenie się przez Agencję do skarżącej o przedłożenie dokumentu w postaci oświadczenia Ł.K., które zawierałoby jego zgodę na ubieganie się przez A.K. o przyznanie pomocy oraz realizację operacji na tym obiekcie. Fakt pozostawania przez Ł.K. współwłaścicielem działek ewidencyjnych, na których znajduje się obiekt chowu / hodowli ryb (czemu nie zaprzecza A.K.) nie powoduje bowiem automatycznie utraty przymiotu bycia jednocześnie jego współposiadaczem (współwłaściciel posiada uprawnienie do współposiadania rzeczy wspólnej), a w myśl § 14 ust. 3 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2. w przypadku gdy obiekt chowu lub hodowli ryb jest przedmiotem współposiadania, pomoc może zostać przyznana jednemu ze współposiadaczy, niemniej tylko wtedy, gdy pozostali współposiadacze wyrażą zgodę, w formie pisemnej, na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji. Jak natomiast wynika z zebranego materiału dowodowego w aktach sprawy brak jest - pomimo dwukrotnego wezwania skarżącej pismami [...] z dnia 10 maja 2024 r. i 23 lipca 2024 r. - oświadczenia Ł. K., którym wyraziłby zgodę na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji przez A. K. na obiekcie chowu / hodowli ryb znajdującym się na części nieruchomości stanowiącej ich współwłasność.
W złożonej skardze A.K., nawiązując do brzmienia § 14 ust. 3 rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2 próbowała wykazać, że jest wyłącznym posiadaczem obiektu chowu / hodowli ryb, o którym mowa we wniosku o dofinansowanie zarejestrowanym w systemie teleinformatycznym CST2021 pod numerem: [...]. Twierdzi, iż z "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" wynika, że wyłącznie ona jest uprawniona do posiadania obiektu chowu / hodowli ryb. Jest uprawniona i zobowiązana do pobierania pożytków oraz ponoszenia wszelkich nakładów związanych z przedmiotowym obiektem, pozostali współwłaściciele nie mają takich uprawnień. W konsekwencji, zgodnie z treścią tej umowy pozostałe osoby (których zgody przedstawiono w trakcie weryfikacji wniosku) są współwłaścicielami ale nie są współposiadaczami przedmiotowego obiektu.
Próbując odnieść się do powyższej argumentacji trudno zgodzić się ze skarżącą, która uważa, że z "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum)" wynika, iż wyłącznie ona jest uprawniona do posiadania obiektu chowu / hodowli ryb. Jak wskazano wcześniej rzeczony obiekt znajduje się na działkach ewidencyjnych należących nie tylko do A. K., ale też do jej byłego małżonka Ł. K., a ww. umowa wyraźnie wskazuje, że obojgu wyżej wymienionym przysługuje prawo do korzystania z tychże działek oraz wszelkich zabudowań na nich umiejscowionych. A. K. utrzymuje również, że tylko ona jest uprawniona i zobowiązana do pobierania pożytków oraz ponoszenia wszelkich nakładów związanych z przedmiotowym obiektem, a pozostali współwłaściciele nie mają takich uprawnień. To również nie jest zgodne z postanowieniami "Umowy o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quaod usum)", w której wskazano, że pożytki i wszelkie inne przychody z Nieruchomości, w tym dopłaty bezpośrednie, przysługiwać będą Stronom jednak wyłącznie w stosunku do działek, co do których przysługuje im prawo wyłącznego korzystania określone w ww. umowie oraz że powyższe ma mieć zastosowanie odpowiednio do kosztów, opłat oraz wszelkich innych obciążeń związanych z nieruchomością. Ponownego przypomnienia wymaga zatem, że stroną, której przysługuje prawo do wyłącznego korzystania z działek ewidencyjnych, na których znajduje się obiekt chowu / hodowli ryb jest zarówno A. K. jak i Ł. K..
W złożonej skardze A. K. wspomniała również, że przedłożyła dokumenty, z których wynika, że nie jest w związku małżeńskim z Ł. K. (prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w W. III Wydział Cywilny z dnia 24 kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] ) oraz że przedstawiła Agencji dokumenty, z których wynika, że od dnia 31 lipca 2020 r. ma rozdzielność majątkową z Ł.K. (prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia 18 marca 2022 r. sygn. akt [...]), mocno przy tym podkreślając, że zarówno w trakcie małżeństwa, jak i po orzeczeniu rozdzielności majątkowej Ł. K. nie zajmował się chowem ani hodowlą ryb i nigdy go to nie interesowało. Tym samym skarżąca podkreśliła swoją wyłączną rolę w chowie / hodowli ryb, wskazując dodatkowo na wyłączne posiadanie odpowiednich szkoleń, wiedzy i doświadczenia w tym zakresie oraz wyłączne posiadanie aktualnych pozwoleń wodnoprawnych. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności należy zauważyć, że jakkolwiek dokument w postaci wyroku sądu orzekającego o rozwodzie skarżącej z Ł. K. został Agencji przedstawiony, tak wyrok dotyczący rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącą a Ł. K. nie znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy, co więcej w trakcie procesu rozpatrywania wniosku o dofinansowanie skarżąca wątku tego również w żaden sposób nie podnosiła. Trudno zatem w chwili obecnej byłoby wypowiadać się w przedmiotowej sprawie przez pryzmat dokumentów, które nie zostały Agencji przedstawione. Agencja nie jest również w stanie zająć stanowiska (chociaż i tak dla sprawy nie miałoby ono większego znaczenia) co do faktycznego stopnia zaangażowania się Ł. K. w prace związane z chowem i hodowlą ryb na obiekcie wskazanym przez skarżącą we wniosku o dofinansowanie. Co się zaś tyczy pozwolenia wodnoprawnego należy zauważyć, iż jego wyłączne posiadanie przez skarżącą nie stanowi argumentu, dla którego należałoby ją traktować jako wyłącznego posiadacza obiektu chowu i hodowli ryb, gdyż pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.'’*-
Kolejnym argumentem przytoczonym przez A. K. mającym przemawiać na jej korzyść jest informacja o tym, że Ł. K. posiada (co najmniej od 2020 r., gdy strony miały jeszcze wspólność majątkową) odrębny od Skarżącej numer identyfikacyjny producenta rolnego z uwagi na to, że prowadzi samodzielnie odrębne (od Skarżącej) gospodarstwo rolne i w zakresie prowadzonego przez niego gospodarstwa ubiega się m.in. o dopłaty bezpośrednie. W ocenie skarżącej okoliczność ta dodatkowo potwierdza, że Ł. K. nie może jednocześnie być współposiadaczem gruntów, które wchodzą w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez Skarżącą, bo gdyby tak było to nie mógłby on uzyskać odrębnego numeru identyfikacyjnego producenta rolnego. Powyższe pozwala skarżącej twierdzić, że to ona zarówno w 2020 r. jaki i w 2024 r. posiadała gospodarstwo, w ramach którego zajmowała się chowem i hodowlą ryb na działkach ewidencyjnych, na których miałaby być realizowana operacja objęta dofinansowaniem. Powyższe, jak również pozostałe argumenty zaprezentowane w skardze zdaniem A.K. mają przemawiać za tym, że Ł.K. nie jest współposiadaczem działek ewidencyjnych, na których ma być realizowana inwestycja objęta wnioskiem o dofinansowanie (nie jest współposiadaczem obiektu chowu / hodowli ryb), w konsekwencji czego jego zgoda na ubieganie się przez Skarżącą o dofinansowanie - w ocenie Skarżącej - nie była wymagana. W opinii DWR z powyższym podejściem nie sposób się zgodzić, co zostało szeroko omówione we wcześniejszych fragmentach niniejszego pisma.
Co się zaś tyczy rzekomego odrębnego numeru identyfikacyjnego producenta rolnego nadanego Ł.K. i jego ewentualnego wpływu na niniejszą sprawę, nie zajmuje stanowiska, gdyż trudno byłoby polemizować w temacie, który bez jakichkolwiek konkretów został jedynie zasygnalizowany przez skarżącą dopiero na etapie postępowania sądowego (a więc już po dokonaniu oceny wniosku o dofinansowanie i udzieleniu odmowy przyznania pomocy), a ponadto nie został przez nią w żaden sposób uwierzytelniony. Zauważyć w tym miejscu należy, iż skarżąca składając wniosek o dofinansowanie oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania pomocy określone w przepisach dotyczących programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027, w tym m.in. w rozporządzeniu w sprawie Priorytetu 2., w rozporządzeniu trybowym czy ustawie EFMRA. Jest to o tyle istotne, że w § 12 rozporządzenia trybowego szczegółowo omówiono sposób i terminy wykonywania określonych czynności związanych m.in. ze składaniem wyjaśnień czy przedstawianiem dokumentów w trakcie rozpatrywania wniosku o dofinansowanie oraz sankcji za ich niewypełnienie, zaś w art. 19 ust. 2 ustawy EFMRA wyraźnie wskazano, że wnioskodawca oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie przyznawania pomocy są obowiązani przedstawiać dowody oraz składać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z tego faktu skutki prawne. Wynika z tego niezbicie, że to na skarżącej ciążył obowiązek przygotowania prawidłowej i kompletnej dokumentacji aplikacyjnej, natomiast zadaniem Agencji była jedynie ocena przedłożonych przez skarżącą dokumentów. Agencja nie ma kompetencji do poszukiwania uzasadnienia dla udzielenia pomocy, gdyż jej rola ograniczona została jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego. To ubiegający się o pomoc finansową musi zatem dochować należytej staranności w uzyskaniu i przedłożeniu właściwych dokumentów niezbędnych do oceny spełnienia kryteriów przyznawania pomocy i zachować przy tym termin ,na dokonanie określonych czynności i to on ponosi odpowiedzialność za ich przygotowanie zgodnie z określonymi przez przepisy prawa wymaganiami. Rola Agencji ogranicza się jedynie do weryfikacji wniosku o dofinansowanie pod względem formalnym i merytorycznym, zatem wszelkie braki w jego treści są oceniane negatywnie dla strony.
W świetle powyższego należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi, M. Oddział Regionalny ARiMR właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a odmawiając Skarżącej przyznania pomocy nie uchybił przepisom prawa. Podniesione przez skarżącą zarzuty w przedmiocie odmowy przyznania pomocy nie zasługują na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1860 ) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych ustawach.
Taką ustawą szczególną jest ustawa z 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego i Akwakultury(Dz. U. z 2023 r. poz. 1273 ze zm.). Zgodnie z jej art. 20 ust.1 niezwłocznie po zakończeniu postępowania w sprawie przyznania pomocy Agencja informuje wnioskodawcę w formie pisemnej lub w formie elektronicznej o odmowie przyznania pomocy - w przypadku, gdy m.in. nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o których mowa w art. 13 ust.1 -4, podając przyczyny odmowy. Do doręczenia informacji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu w przypadku odmowy wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia zawartego w piśmie ARiMR z 22 sierpnia 2024 roku sąd stwierdza, że odpowiada ono prawu.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy organ w sposób uprawniony uznał Ł.K. za współposiadacza nieruchomości na której znajduje się obiekt, który służy do realizacji operacji i nałożył na skarżącą obowiązek przedstawienia oświadczenia tego współposiadacza obiektu chowu lub hodowli ryb o wyrażenie zgody o ubieganie się o przyznanie pomocy.
Niewątpliwie działki na których ma być realizowana przedmiotowa operacja jest realizowana na działkach są przedmiotem współwłasności po 1/3 części S.K. z żoną H. K., D. S. z żoną B.S. oraz Ł. K. z żoną A. K.. Jednocześnie strony zawarły umowę o podział nieruchomości do korzystania. Małżonkom Ko. przypadły do wyłącznego użytkowania między innymi działki które zostały ujęte we wniosku o dofinansowanie operacji. Zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego (Dz. U. poz. 2361) w przypadku, gdy obiekt chowu lub hodowli ryb jest przedmiotem współposiadania, pomoc, o której mowa w ust. 1 rozporządzenia, przyznaje się łącznie wszystkim współposiadaczom albo jednemu ze współposiadaczy, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę, w formie pisemnej, na ubieganie się o przyznanie pomocy oraz realizację operacji w tym obiekcie.
Zdaniem skarżącej z uwagi na fakt zajścia zdarzeń faktyczno – prawnych w postaci wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 kwietnia 2023 roku rozwiązującego związek małżeński skarżącej z Ł. K., wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 18 marca 2022 roku ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami.
Nadto skarżąca podnosiła, że zarówno w trakcie małżeństwa, jak i po orzeczeniu rozdzielności majątkowej jej były maż nigdy nie zajmował się chowem ani hodowlą ryb. To wyłącznie skarżąca zajmuje się wszelkimi czynnościami związanymi z prowadzeniem hodowli ryb. Nadto skarżąca podnosiła, że co najmniej od 2020 roku Ł. K. posiada odrębny od niej numer identyfikacyjny producenta rolnego z uwagi, że samodzielnie prowadzi odrębne gospodarstwo rolne. W świetle tych okoliczności w jej ocenie organ błędnie zastosował przepis § 14 ust.3 rozporządzenia trybowego, wykonawczego uznając, iż Ł.K. jest współposiadaczem obiektów gdzie prowadzona jest hodowla.
Zdaniem Sądu stanowisko organu jest zasadne, podnoszone zarzuty w skardze w żadnym stopniu nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 października 2023 roku przedstawia wykaz dokumentów niezbędnych do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy do wniosku o dofinansowanie. W myśl § 27 ust.2 wyżej powołanego rozporządzenia w sprawie Priorytetu 2 do wniosku dołącza dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy, których wykaz jest określony w załączniku nr 4 do tego rozporządzenia. W przypadku operacji realizowanych przez skarżącą w ramach działania 2.3 ,, Akwakultura środowiskowa ‘’ jednym z załączników do wniosku jest oświadczenie współposiadacza obiektu chowu i hodowli ryb o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy. Niewątpliwie z dokumentów dotyczących przedmiotowych nieruchomości i obiektów tam się znajdujących wynika, że są one przedmiotem współwłasności z czego wynika domniemanie, że współwłaściciele są również współposiadaczami nieruchomości.
Nawet w sytuacji gdy zapadł wyrok rozwodowy, to współwłasność łączna małżeńska przekształciła się we współwłasność w częściach ułamkowych. Kwestia oceny czy współwłaściciel jest jednocześnie współposiadaczem to jest kwestia przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i samo oświadczenie skarżącej o braku zainteresowania Ł.K. przedmiotowymi nieruchomościami nie może stanowić dowodu na fakt wyłącznego posiadania przez skarżącą przedmiotowych nieruchomości.
Organ przyznaje pomoc po złożeniu wniosku i przedstawieniu określonych dokumentów. Jednoznacznie wynika, że w przypadku współposiadania winno być złożone określonej treści oświadczenie współposiadacza. Skarżąca mimo prawidłowego wezwania do złożenia oświadczenia Ł. K. w zakreślonym terminie tego nie zrobiła. W sytuacji gdy skarżąca nie uzupełniła braków, organ nie miał innej możliwości jak wydać informację o odmowie przyznania pomocy. Kwestie związane z brakiem posiadania nieruchomości przez jego współwłaściciela Ł.K. pojawiły się na etapie skargi do sądu administracyjnego. Tak więc kwestie związane z wyłącznym posiadaniem przez skarżącą działek objętych wnioskiem o pomoc nie były przedmiotem oceny, ponieważ skarżąca kwestie te podniosła dopiero w skardze do Sądu
W ocenie Sądu organ nie ma obowiązku przeprowadzania z urzędu postępowania ustalającego czy jeden z współwłaścicieli utracił posiadanie i nieruchomość jest tylko w posiadaniu pozostałego ze współwłaścicieli.
Z tych względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.