VIII SA/WA 836/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnespółka wodnaurządzenia melioracyjneświadczenie pieniężnedroga powiatowawody opadowekonserwacja rowówbezpodstawne wzbogaceniepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych na decyzję ustalającą obowiązek świadczenia pieniężnego na rzecz spółki wodnej za korzystanie z jej urządzeń melioracyjnych.

Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych (PZDP) zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o obowiązku PZDP ponoszenia świadczenia pieniężnego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej (GSW) za odprowadzanie wód opadowych z drogi powiatowej do rowów melioracyjnych GSW. PZDP kwestionował sposób ustalenia wysokości świadczenia, zarzucając brak dowodów na faktyczne wykonanie prac konserwacyjnych przez GSW. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wysokość świadczenia, opierając się na opinii biegłego, a korzyść z urządzeń spółki wodnej nie musi być bezpośrednio powiązana z faktycznie poniesionymi kosztami w danym roku.

Sprawa dotyczyła skargi Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. (PZDP) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w R., która utrzymała w mocy decyzję Starosty R. ustalającą dla PZDP obowiązek ponoszenia świadczenia pieniężnego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. (GSW) z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...] do rowów melioracyjnych będących w utrzymaniu GSW. PZDP kwestionował zasadność i wysokość świadczenia, argumentując m.in. brakiem dowodów na faktyczne wykonanie prac konserwacyjnych przez GSW w latach 2022-2024 oraz zarzucając organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i ustalenie świadczenia na czas nieokreślony. SKO, opierając się na opinii biegłego, uznało, że PZDP odnosi korzyści z urządzeń GSW, ponieważ nie musiał budować własnych systemów retencyjnych, a rowy melioracyjne są drożne i spełniają swoją funkcję. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonych decyzji, podzielił stanowisko organów. Stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wysokość świadczenia, opierając się na opinii biegłego z zakresu hydrologii i melioracji wodnych. Sąd podkreślił, że korzyść z urządzeń spółki wodnej należy interpretować szeroko, uwzględniając cywilistyczne pojęcie bezpodstawnego wzbogacenia, a wysokość świadczenia nie musi być ściśle powiązana z faktycznie poniesionymi kosztami w danym roku. Sąd uznał również, że ustalenie świadczenia na czas nieokreślony z waloryzacją jest zgodne z prawem. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podmiot taki jest zobowiązany do ponoszenia świadczenia pieniężnego na rzecz spółki wodnej, jeśli odnosi korzyści z jej urządzeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że korzyść z urządzeń spółki wodnej należy interpretować szeroko, zgodnie z pojęciem bezpodstawnego wzbogacenia, a nie tylko na podstawie faktycznie poniesionych kosztów przez spółkę w danym roku. Odprowadzanie wód z drogi powiatowej do rowów melioracyjnych stanowi korzyść dla zarządcy drogi, ponieważ nie musi on budować własnych systemów retencyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.w. art. 454

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przepis ten stanowi podstawę do obciążania świadczeniem pieniężnym podmiotów niebędących członkami spółki wodnej, które odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis ten definiuje bezpodstawne wzbogacenie, które jest podstawą interpretacji pojęcia 'odnoszenia korzyści' z urządzeń spółki wodnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Korzyść z urządzeń spółki wodnej należy interpretować szeroko, zgodnie z pojęciem bezpodstawnego wzbogacenia. Wysokość świadczenia nie musi być ściśle powiązana z faktycznie poniesionymi kosztami w danym roku, lecz uwzględniać gwarancję ciągłości sprawności urządzeń. Opinia biegłego stanowiła wystarczającą podstawę do ustalenia stanu faktycznego i wysokości świadczenia. Ustalenie świadczenia na czas nieokreślony z waloryzacją jest zgodne z prawem.

Odrzucone argumenty

Brak dowodów na faktyczne wykonanie prac konserwacyjnych przez GSW w latach 2022-2024. Niewłaściwa ocena dowodów i ustalenie świadczenia na podstawie teoretycznych obliczeń biegłego. Ustalenie świadczenia na czas nieokreślony, podczas gdy wnioskodawca nie sprecyzował okresu żądania. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Korzyść majątkowa musi być uzyskana kosztem innej osoby. Korzyść, w rozumieniu nadawanym w polskim języku powszechnym oznacza pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Świadczenie na rzecz spółki wodnej nie musi odpowiadać każdorazowym kosztom za wykonanie usługi. Podstawą tego świadczenia nie są wykonane przez spółkę prace, ale odnoszone korzyści w postaci gwarancji ciągłości sprawności urządzeń melioracyjnych.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

przewodniczący

Justyna Mazur

członek

Leszek Kobylski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie świadczeń pieniężnych na rzecz spółek wodnych od podmiotów niebędących członkami, interpretacja pojęcia 'odnoszenia korzyści' oraz sposobu ustalania wysokości świadczenia."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego odprowadzania wód z drogi powiatowej do rowów melioracyjnych, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem wodnym i partycypacją w kosztach utrzymania infrastruktury melioracyjnej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kto zapłaci za rowy? Sąd rozstrzyga o świadczeniach dla spółek wodnych.

Dane finansowe

WPS: 17 465 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 836/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 454
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Powiatu R.- Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 20 września 2024 r. znak [...] w przedmiocie świadczenia z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 września 2024 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: organ odwoławczy, SKO, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty R. przez Kierownika Referatu Leśnictwa i Gospodarki Wodnej Starostwa Powiatowego w R. (dalej: organ I instancji, Starosta) z dnia 31 lipca 2024r., znak: [...] ustalającej dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. obowiązek poniesienia świadczenia pieniężnego.
Zaskarżoną decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2022r. Rejonowy Związek Spółek Wodnych w P. zwrócił się do organu I instancji o określenie dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. świadczenia finansowego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. z tytułu korzystania z urządzeń Spółki. Wniosek dotyczył wprowadzania wód opadowych i roztopowych z pasa drogi nr [...]do rowów: R-14 o długości 530 m, R- 19 o długości 700 m, R-11 o długości 1280m i R-7 o długości 1850m. Łącznie długość rowów wynosi 4360m, zaś proponowana roczna wysokość składki 24 000,00 zł. Według Wnioskodawcy koszt wykonania pełnej konserwacji (standardowe stawki jednostkowe z programu PROW dla spółek) 1 mb rowu wynosi 27,50 zł, a zatem koszt konserwacji wszystkich rowów melioracyjnych wynosi 119 900,00 zł. Proponowana wysokość partycypacji w utrzymaniu tych rowów stanowi 20% kosztów ich konserwacji.
W dniu 16 lutego 2023r. przeprowadzono oględziny urządzeń wodnych w miejscowości K. zlokalizowanych w pobliżu drogi powiatowej nr [...]. Przegląd obejmował rowy melioracyjne R-19, R-14, R-11 i R-7, do których odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z rowu przydrożnego, przy czym rów R-7 jest odbiornikiem wód z rowów melioracyjnych R-l 1 i R-14. W trakcie oględzin stwierdzono, że wszystkie podlegające przeglądowi rowy melioracyjne są w dobrym stanic technicznym, oczyszczone, drożne i spełniają swoją funkcję melioracyjną.
Decyzją z dnia 31 maja 2023r. organ I instancji ustalił obowiązek ponoszenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. przez Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. z tytułu odprowadzania wód z pasa drogowego drogi powiatowej nr [...]do rowów melioracyjnych będących w utrzymaniu Gminnej Spółki Wodnej w K., w postaci składki rocznej w wysokości 8 534,00 zł.
Decyzja powyższa została uchylona przez Kolegium, decyzją z dnia 24 lipca 2023r., i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Kolegium uznało, że organ nie jest uprawniony do ustalania świadczenia na rzecz Spółki Wodnej w K. dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w oparciu o dane z Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnych Spółek Wodnych w J., J., P. i J.-L. oraz z notatek służbowych z szacunkowych wycen z firmami działającymi na terenie powiatu R. prowadzącymi prace z zakresu inżynierii środowiska. Zdaniem SKO, organ powinien podać w jaki sposób obliczona została cena za konserwację i utrzymanie urządzeń spółki i jakie elementy składają się nią.
Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z 8 listopada 2023r. organ I instancji ustalił dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. obowiązek poniesienia świadczenia pieniężnego w łącznej kwocie 17 094,40 zł. Kolegium decyzją z dnia 29 grudnia 2023r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania.
Wobec powyższego, Starosta powołał biegłego, celem sporządzenia opinii dotyczącej zasięgu oddziaływania wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...]na rowy melioracyjne będące w utrzymaniu Gminnej Spółki Wodnej w K. oraz sporządzenie kosztorysu rocznych prac konserwacyjnych rowów na odcinku oddziaływania wód z drogi powiatowej.
Biegły, dnia 13 czerwca 2024r., przedłożył ww. opinię. W przedłożonym opracowaniu biegły stwierdził, że rowy melioracyjne R-19, R-14, R-11 i R-7 są odbiornikami wód spływających z rowów przydrożnych zlokalizowanych po obu stronach pasa drogi powiatowej nr [...]. Następnie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i przeprowadzonych obliczeń ustalił zasięg oddziaływania wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...]w następujący sposób:
- Rów R-19 długość 190 mb,
- Rów R-14 długość 230 mb,
- Rów R-11 długość 380 mb,
- Rów R-7 długość 330 mb.
Wartość rocznych prac konserwacyjnych i utrzymaniowych na rowach melioracyjnych R- 19, R-14, R-11 i R-7 w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów przez Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. określił na łączną kwotę 17.465,00 zł. w tym:
- Rów R-19 2.180,00 zł./rok,
- Rów R-14 3.100,00 zł./rok
- Rów R-11 6.820,00 zł./rok
- Rów R-7 5.365,00 zł./rok
Zakres robót konserwacyjnych zgodnie z powyższą opinią obejmuje wykonanie następujących czynności:
1) wykoszenie skarp i dna rowów -1 raz w roku;
2) wygrabienie wykoszonych porostów ze złożeniem w kopki - 1 raz w roku;
3) mechaniczne odmulenie dna rowu - 1 raz w ciągu 3 lat;
4) rozplantowanie urobku po mechanicznym odmulaniu dna rowu - 1 raz w ciągu 3 lat;
5) wycinka zakrzaczeń z dna i skarp rowu wraz z wywózką i utylizacją - 1 raz w ciągu 3 lat.
Następnie, w toku postępowania, przedstawił odpowiedź na zgłoszone do ww. opinii uwagi przez Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R.. W całości podtrzymał swoje wnioski zawarte w opinii, w tym wskazane kwoty w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów melioracyjnych R-17, R-14, R-11 i R-7 przez Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R.. Podkreślił również, że wysokość obliczonego w opinii świadczenia zawiera konieczny, zgodny z normami techniczny zakres robót konserwacyjnych, których wykonanie jest niezbędne dla właściwego funkcjonowania urządzeń wodnych - rowów melioracyjnych. Ich wykonanie umożliwia odprowadzanie do nich wód opadowych powstających w obrębie pasa drogowego. Właściwe utrzymanie i prawidłowo wykonane konieczne roboty konserwacyjne przez RZSW w S. ma swoje odzwierciedlenie w dobrym i bardzo dobrym stanie technicznym rowów melioracyjnych do których mają możliwość swobodnego odpływu wody opadowe spływające z pasa drogi. Ponadto biegły wyjaśnił, że przedmiotowa opinia została opracowana w oparciu o wykonane pomiary zlewni poszczególnych odcinków drogi a ilości odprowadzanych wód opadowych do rowów melioracyjnych obliczone za pomocą stosownych wzorów hydrologicznych. Długości odcinków rowów na które oddziałują wody odprowadzane z rowów przydrożnych, również zostały obliczone za pomocą wzorów empirycznych i oddają ich aktualny stan. Natomiast "Katalog Nakładów Rzeczowych nr 15-01-Roboty remontowo konserwacyjne melioracji'' jest jedynym dostępnym katalogiem zawierającym szczegółowe (dokładne) normy czasu na wykonanie robót remontowo - konserwacyjnych, w tym normy czasu na jednostkę robocizny, pracy sprzętu i wykorzystania materiałów budowlanych. W związku z powyższym jest powszechnie stosowany przez służby melioracyjne, w tym przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Decyzją z 31 lipca 2024r. organ I instancji, działając na podstawie art. 454 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. – Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2024r. poz. 1087; dalej: P.w.) orzekł o:
1) ustaleniu świadczenia finansowego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K., reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S. dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. tj. jednostki niebędącej członkiem Gminnej Spółki Wodnej w K., a odnoszącej korzyści z urządzeń tejże Spółki w związku z odprowadzaniem wód z pasa drogowego drogi powiatowej nr [...]do rowów melioracyjnych R-19, R-14, R-11 i R-7 będących w utrzymaniu Gminnej Spółki Wodnej w K., w wysokości 17 465,00 zł rocznie, płatne corocznie w terminie do dnia 30 września na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K.;
2) ustaleniu świadczenie finansowe na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K., reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S. dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. tj. jednostki niebędącej członkiem Gminnej Spółki Wodnej w K., a odnoszącej korzyści z urządzeń tejże Spółki w związku z odprowadzaniem wód z pasa drogowego drogi powiatowej nr [...]do rowów melioracyjnych R-19, R-14, R-11 i R-7 będących w utrzymaniu Gminnej Spółki Wodnej w K., za lata 2022, 2023, 2024 w łącznej wysokości 52 395,00 zł, płatne jednorazowo w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji;
3) ustaleniu, że wysokość świadczenia rocznego począwszy od 2025r. winna być corocznie waloryzowana o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Uzasadniając ww. decyzję organ I instancji stwierdził, że fakt korzystania z urządzeń wodnych spółki wodnej przez PZDP w R., a tym samym odnoszenie z tego tytułu korzyści nie budzi wątpliwości organu. Natomiast kwestia odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej nie jest bezpośrednio zależna od przeprowadzanych prac konserwacyjnych, a jedynie od możliwości przyjmowania wody przez przedmiotowe rowy melioracyjne. Rowy melioracyjne R-19, R-14, R-11 i R-7 są drożne i spełniają swoją funkcję melioracyjną, są również odbiornikiem wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...]. Korzyścią jest gwarancja sprawności rowów melioracyjnych, gdyż urządzenia melioracyjne są inwestycją o charakterze liniowym, które przebiegają na dłuższym odcinku, dlatego wszelkie działania muszą być skoordynowane z utrzymaniem ich drożności na całej długości. W związku z powyższym, zdaniem Starosty, istnieją podstawy prawne do obciążenia Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. świadczeniem pieniężnym na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K..
Jednocześnie organ I instancji wskazał, że wysokość świadczenia należnego GSW w K. od Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R., ustalił w oparciu o przedstawioną w trakcie prowadzonego postępowania opinię techniczną sporządzoną przez biegłego.
Odwołanie od ww. decyzji złożył Powiat R. – Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w R. (dalej: skarżący, strona, PZDP), zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa tj.:
1) art. 7, art. 8 i art. 77§ 1 k.p.a poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wystarczających czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w zakresie ustalenia czy wnioskodawca rzeczywiście zrealizował w 2022, 2023 i 2024 prace utrzymaniowo-konserwacyjne rowów R-7, R-11, R-14 i R-19, ewentualnych kosztów tych prac i uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania był wystarczającą podstawą do ustalenia od PZDP na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. świadczenia pieniężnego w wysokości określonej w decyzji;
2) art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów i ustalenie wysokości świadczenia - głównie w oparciu o opinię techniczną określającą wartość prac konserwacyjnych na rowach melioracyjnych R-7, R-11, R-14 i R-19 z pominięciem ustaleń, czy wnioskodawca rzeczywiście dokonał w latach 2022,2023,2024 prace utrzymaniowe i w związku z tym poniósł koszty i ewentualnie w jakiej wysokości, w sytuacji gdy materiał dowodowy wskazywał, że prace te nie zostały wykonane;
3) art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. poprzez ustalenie świadczenia pieniężnego na czas nieokreślony tj. corocznie w kwocie 17 465,00 zł w sytuacji gdy wnioskodawca nie sprecyzował we wniosku jaki okres obejmuje żądanie;
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy sprowadzającego się do braku ustalenia, czy wnioskodawca rzeczywiście dokonał w latach 2022, 2023, 2024 prace utrzymaniowe i 2020r. faktycznie zrealizował prace utrzymaniowo-konserwacyjne urządzeń melioracyjnych, przyjętego sposobu wyliczenia świadczenia opartego na wyliczeniach opinii, a nie kosztach rzeczywiście poniesionych przez Wnioskodawcę, nic odniesienia się do zarzutów PZDP w zakresie nieudowodnienia powyższych okoliczności;
5) art. 454 ust. 1 i 2 P.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie , w sytuacji gdy brak było zaistnienia ustawowych przesłanek do jego ustalenia w sposób określony skarżoną decyzją - brak udowodnienia zrealizowania prac utrzymaniowo-konserwacyjnych w latach 2022, 2023 i 2024, poniesienia kosztów, ich wysokości, tym samym nie potwierdzenia zasadności roszczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K., tak co do zasady jak i wysokości;
6) art. 454 ust. 1 i 2 P.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie świadczenia na czas nieokreślony tj. corocznie, w sytuacji gdy do ustalenia wysokości świadczenia mają zastosowanie w niniejszej sprawie odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu, zatem Wnioskodawca winien wykazać wydatki poniesione w związku z utrzymaniem rowów melioracyjnych w dalszym roku.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 20 września 2024r., organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Przytoczył brzmienie art. 454 P.w. Wskazał, iż ustawodawca wyposażył spółki wodne w prawo obciążania kosztami działalności spółki nie tylko jej członków, lecz również inne osoby, przy zachowaniu innych ustawowych przesłanek. W stosunku do osób niebędących członkami spółki przesłanką tą jest "odnoszenie korzyści z urządzeń spółki". Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zauważył, że z uwagi na braku definicji ustawowej pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia, stosownie do przytoczonego przez Kolegium art. 405 k.c. Według SKO, w tym kontekście chodzi o korzyść, jaką właściciel działki, w przedmiotowej sprawie zarządca drogi, odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na wybudowaniu lub utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych.
Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że wody opadowe i roztopowe z drogi powiatowej nr [...]oddziaływują na rowy melioracyjne R-19. R-14, R-11 i R-7 objęte utrzymaniem Gminnej Spółki Wodnej w K.. W związku z powyższym, działający w imieniu tej Spółki Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S., wystąpił o ustalenie dla PZDP w R. świadczenia o charakterze pieniężnym, z tytułu korzyści odnoszonych z urządzeń należących do Spółki.
W dalszej części uzasadnienia, Kolegium odniosło się do opinii biegłego sporządzonej na zlecenie Starosty, z której wynika, że PZDP w R. odnosi korzyści z urządzeń spółki wodnej, bowiem odprowadza wody opadowe i roztopowe powstające w obszarze drogi powiatowej nr [...], za pośrednictwem rowów przydrożnych zlokalizowanych po obu stronach drogi do rowów melioracyjnych R-19, R- 14, R-11 i R-7. Ustalony przez biegłego zasięg oddziaływania wód opadowych z drogi powiatowej nr [...]na wymienione wyżej rowy wynosi 190 m dla rowu R-19, 230 m dla rowu R-14, 380 m dla rowu R-l 1 i 330 m dla rowu R-7.
Dalej Kolegium wskazało, zgodnie z opinią biegłego, wykonanie jakich czynności i ich częstotliwości wymagają roboty konserwacyjne na rowach melioracyjnych. Podniosło, że do wyceny robót konserwacyjnych biegły przyjął wskaźniki do kosztorysowania obowiązujące na wszystkie roboty budowlane wykonywane przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S. w 2024r. Stawka roboczogodziny wynosi 35,00 zł, maszynogodziny (koparko-odmularka) 200,00 zł, natomiast koszty pośrednie stosowane w Rejonowym Związku Spółek Wodnych w S. kształtują się na poziomie 50%. Następnie zauważyło, że biegły przedstawił szczegółowy kosztorys na wykonanie robót konserwacyjnych, przyjmując podane wyżej stawki oraz długość rowu podlegającego robotom utrzymaniowym. Zgodnie z wyliczeniami wartość rocznych prac konserwacyjnych i utrzymaniowych:
a) na rowie melioracyjnym R-19 o długości 190 m w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów przez PZDP w R. wynosi 2 180,00 zł;
b) na rowie melioracyjnym R-14 o długości 230 m w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów przez PZDP w R. wynosi 3 100,00 zł;
c) na rowie melioracyjnym R-11 o długości 380 m w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów przez PZDP w R. wynosi 6 820,00 zł;
d) na rowie melioracyjnym R-7 o długości 330 m w ramach partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji rowów przez PZDP w R. wynosi 5 365,00 zł.
Biegły określił łączną wartość rocznych prac konserwacyjno-utrzymaniowych na kwotę 17 465,00 zł.
Kolegium zwróciło uwagę, że zastrzeżenia do opinii złożył PZDP kwestionując w szczególności sposób obliczeń dokonanych przez biegłego podnosząc przy tym, że dla rzetelnego ustalenia wysokości świadczenia powinna być przedłożona dokumentacja potwierdzająca wykonanie prac i poniesionych kosztów. Ponadto PZPD zarzucił opinii abstrakcyjność, niekompletność i nierzetelność, bowiem materiał dowodowy w niniejszej sprawie na podstawie, którego biegły oparł twierdzenia zawarte w opinii winien zostać uprzednio uzupełniony przez Gminną Spółkę Wodną w K. o odpowiednie dokumenty źródłowe. Dowody te powinny wskazywać na fakt rzeczywistego wykonania prac konserwacyjnych czy poniesienie kosztów prac, nakładów związanych z utrzymaniem i konserwacją urządzeń melioracji wodnych, z których PZDP odnosi korzyści. Dopiero po uzupełnieniu dokumentacji możliwe będzie dokonanie ewentualnych obliczeń mogących nosić cechy rzetelnych.
Dalej podniosło, że wyjaśnienia do powyższych uwag biegły przedstawił w piśmie z dnia 11 lipca 2024r. m.in. wskazując, że roboty związane z konserwacją i utrzymaniem urządzeń wodnych zaliczają się do specyficznych czynności, które nie koniecznie są zrozumiałe przez osoby nie związane zawodowo z tą branżą. Brak zrozumienia ich specyfiki wynika z braku stosowanej specjalistycznej wiedzy. Według biegłego niezrozumiałe są zarzuty dotyczące niekompletności i nierzetelności opracowanej opinii. Opinia ta została opracowana w oparciu o wykonane pomiary zlewni poszczególnych odcinków drogi, a ilość odprowadzanych wód opadowych do rowów melioracyjnych obliczona została za pomocą stosownych wzorów hydrologicznych. Długości odcinków rowów na które oddziałują wody opadowe z rowów przydrożnych również zostały obliczone za pomocą wzorów empirycznych i oddają ich aktualny stan.
Odnośnie zastosowania "Katalogu Nakładów Rzeczowych nr 15-01 - roboty remontowo-konserwacyjne melioracji" biegły wskazał, że wynika to z faktu że jest to jedyny, dostępny katalog zawierający szczegółowe normy czasu na wykonanie robót remontowo-konserwacyjnych, w tym normy czasu na jednostkę robocizny, pracy sprzętu i wykorzystanych materiałów budowlanych. Jest on powszechnie stosowany przez służby melioracyjne.
Zastosowane w opinii wskaźniki do kosztorysowania, w tym koszty pośrednie zostały przekazane przez Rejonowy Związek Kółek Wodnych w S.. Podlegają one ocenie jedynie przez Zarząd Rejonowego Związku Kółek Wodnych w S. który ma obowiązek badać prawidłowość działalności Związku i corocznie przyjmuje sprawozdanie z działalności spółek.
Z technicznego punktu widzenia, jeżeli urządzenia wodne podlegające utrzymaniu są sprawne i spełniają swoje złożoną funkcję to należy uznać, że ich utrzymanie jest właściwe. W omawianym przypadku wody opadowe spływające z pasa drogi do rowów przydrożnych posiadają możliwość swobodnego odpływu do rowów melioracyjnych.
Podsumowując biegły w całości podtrzymał swoje wnioski, w tym ustaloną wysokość świadczenia.
Kolegium nie uznało zarzutów strony dotyczących braku udokumentowania wykonania robót utrzymaniowych przedmiotowych rowów melioracyjnych w zasięgu oddziaływania wód opadowych z drogi powiatowej nr [...]. Zauważyło, że zgodnie z opinią biegłego utrzymanie urządzeń wodnych w tym rowów melioracyjnych polega na zapewnieniu ich właściwego funkcjonowania czyli spełnienia funkcji, dla której zostały one wykonane. Podstawowym środkiem utrzymania jest konserwacja rowów. Zarząd Spółki Wodnej, w oparciu o corocznie przeprowadzane przeglądy stanu technicznego urządzeń wodnych określa zakres i przedmiar niezbędnych do wykonania robót konserwacyjnych. Wprowadzenie wód powierzchniowych do rowu implikuje konieczność przeprowadzania gruntownych robót konserwacyjnych w cyklach trzyletnich. Same wody infiltracyjne z gruntów zmeliorowanych nic rodzą konieczności wykonywania robót konserwacyjnych z taką częstotliwością. W trakcie oględzin ustalono, że rowy melioracyjne są drożne i spełniają swoją funkcję. Są gotowe do przyjęcia wód pochodzących z odwodnienia drogi powiatowej nr [...].
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że PZDP korzysta z rowów melioracyjnych Spółki Wodnej w K., a tym samym odnosi z tego tytułu korzyści, bowiem nie był zmuszony do wykonania własnych urządzeń retencyjnych, a korzysta z istniejących. Powstające w obrębie drogi wody spływające do rowów niosą ze sobą nic tylko duże ilości osadów, które przyczyniają się do zamulania rowów, ale również różnego rodzaju zanieczyszczenia jak chociażby węglowodory, które mogą powodować zanieczyszczenia gruntu. W związku z tym już sam fakt korzystania z urządzeń spółki wodnej uzasadnia obciążenie świadczeniem na rzecz spółki, którego wysokość nie musi opierać się wyłącznie na faktycznie poniesionych w danym roku przez spółkę kosztach utrzymaniowych i konserwacyjnych.
W ocenie Kolegium, sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania opinia wraz z wyjaśnieniami biegłego wniesionymi w toku postępowania pozwala na przyjęcie, że stanowi ona logiczną i spójną całość, zaś stanowisko biegłego zostało należycie uzasadnione. Opinia została sporządzona przez osobę posiadają specjalistyczną wiedzę fachową z zakresu hydrologii i melioracji wodnych, zaś wnioski w niej zawarte są umotywowane i poparte obliczeniami. Dlatego też, zdaniem SKO, nie ma podstaw do tego, aby odmówić opinii mocy dowodowej, jak i brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, kwestionujących prawidłowość dokonanych w niej wyliczeń i oparcia ich o przyjęte normy. Organ nie jest bowiem uprawniony do wkraczania w merytoryczną treść opinii, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi wiadomościami specjalnymi. Organ odwoławczy uznał, że sporządzona opinia jest logiczna, zrozumiała i brak jest podstaw by kwestionować zawarte w niej obliczenia.
Odnosząc się do ustalenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. na czas nieokreślony organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązujące przepisy ustawy nie określają okresu na jaki starosta zobligowany jest ustalić świadczenie. Stąd ustalenie tego świadczenia na kolejne lata z uwzględnieniem wskaźnika waloryzacji nie narusza prawa. Dodał, że świadczenie na rzecz spółki wodnej nie musi odpowiadać każdorazowym kosztom za wykonanie usługi. Podstawą tego świadczenia nie są wykonane przez spółkę prace, ale odnoszone korzyści w postaci gwarancji ciągłości sprawności urządzeń melioracyjnych.
Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożył Powiat R. – Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych (dalej: skarżący), wnioskując o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wydanemu rozstrzygnięciu autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.:
1) art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wystarczający materiału dowodowego w sprawie - niepodjęcie czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia, czy rzeczywiście spółka zrealizowała w roku 2022, 2023, 2024 roku prace konserwacyjno-utrzymaniowe urządzenia melioracyjnego rowu R- 7, R-11, R-14, R-19, ewentualnie jakie koszty poniosła z tego tytułu; oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumentach prywatnych pochodzących od wnioskodawcy i sporządzonej m. in. na ich podstawie opinii;
2) art. 7, 8, 77 § 1 w zw. z art. 80 i 84 k.p.a. - poprzez nieprawidłową ocenę dowodów, polegającą na ustaleniu wysokości świadczenia należnego GSW w K. na kanwie opinii biegłego S. J., podczas gdy opinia zawiera obliczenia teoretyczne, oparte na założeniach hipotetycznych i danych pochodzących m. in. z dokumentów prywatnych wnioskodawcy,
3) art. 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1 k.p.a. - poprzez brak zaczerpnięcia przez organ danych zgromadzonych w ewidencji melioracji wodnych w celu ustalenia, czy i jakie grunty skarżącego zostały zmeliorowane za pomocą urządzeń wodnych spółki przy ustalaniu zasadności i wysokości ewentualnego świadczenia;
4) art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z 84 k.p.a. poprzez ustalenie świadczenia pieniężnego na rzecz gminnej spółki wodnej w K. na czas nieokreślony tj. corocznie w kwocie 17.465,00 zł w sytuacji gdy wnioskodawca nie sprecyzował we wniosku jaki okres obejmuje żądanie, wskazując jedynie ,iż "wnosi o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie partycypacji w utrzymaniu rowów melioracyjnych dla PZDP w R.", jednocześnie w piśmie wnioskodawcy z dnia 21.03.2023 wskazano, iż "kwota 24.000 zł dotyczy rocznej partycypacji w utrzymaniu 4 rowów spółki" bez jednoznacznego określenia który rok ma obejmować proponowana składka, wobec powyższego organ wydając decyzję orzekł poza żądaniem wniosku ;
5) art. 454 ust. 1 i ust. 2 P.w. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i ustalenie świadczenia pieniężnego na rzecz gminnej spółki wodnej w K. na czas nieokreślony tj. corocznie w kwocie 17.465,00 zł, w sytuacji gdy do ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego mają zastosowanie w niniejszej sprawie odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu, zatem wnioskodawca winien wykazać wydatki poniesione w związku z utrzymaniem/konserwacją rowów melioracyjnych w danym roku;
6) art. 454 P.w. w związku z art. 405 k.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji uznania zasadności nałożonego na skarżącego świadczenia pieniężnego na podstawie art. 454 P.w., w sytuacji niespełnienia przesłanek określonych przepisami, w tym w szczególności dotyczącej tego, że opłatę nakłada się na podmiot raz, za prace faktycznie zrealizowane, czego w sprawie niniejszej nie udowodniono, tym samym zasadności roszczenia, tak co do zasady jak i wysokości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Oceniane, z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli działalności administracji publicznej, zaskarżone decyzje w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, są zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w R. utrzymująca w mocy decyzję Starosty R. ustalająca dla Powiatowego Zarządu Dróg Publicznych w R. ( określany także jako: "PZDP") obowiązek poniesienia świadczenia pieniężnego na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S. w wysokości 17.465,00 zł rocznie z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki poprzez odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...]za pośrednictwem rowów melioracyjnych R- 7, R-ll, R-14, R-19 oraz ustalającej świadczenie finansowe na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. reprezentowanej przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S. w łącznej kwocie 52.395,00 zł. z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki poprzez odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z drogi powiatowej nr [...]za pośrednictwem ww. rowów melioracyjnych R- 7, R-ll, R-14, R-19 za lata 2022, 2023, 2024 oraz ustalającej, że wysokość świadczenia rocznego począwszy od 2025r. winna być corocznie waloryzowana o średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 454 Prawa wodnego, zgodnie z którym: "Jeżeli osoby fizyczne lub prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka wodna została utworzona, są obowiązane do ponoszenia świadczeń na rzecz tej spółki (ust. 1). Świadczenia, o których mowa w ust. 1, mogą mieć charakter należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze niepieniężnym (ust. 2)". Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, w jakiej wysokości należność pieniężną winien ponosić właściciel nieruchomości, w rozpoznawanej sprawie PZDP w R. będący zarządcą przylegających do ww. rowów melioracyjnych na odcinku drogi powiatowej [...] na rzecz rolników zrzeszonych w GSW w K., która jest właścicielem ww. rowów melioracyjnych.
W wypadku osób nie będących członkami spółki przesłanką przyznania na rzecz spółki wodnej świadczenia celem pokrycia kosztów realizacji jej zadań jest "odnoszenie korzyści z urządzeń spółki". Jest to pojęcie nieostre, które na dodatek nie zostało zdefiniowane w ustawie. Art. 454 ust. 1 Prawa wodnego nie precyzuje bliżej kryteriów obciążenia właściciela działki świadczeniem na rzecz spółki wodnej, poza sformułowaniem ogólnej przesłanki "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki".
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przedmiotu, ugruntowany jest już pogląd, że wobec braku definicji ustawowej, pojęcie "odnoszenia korzyści" należy interpretować z uwzględnieniem cywilistycznego pojęcia bezpodstawnego wzbogacenia. W świetle podstawowego przepisu w tym zakresie - art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Odpowiedzialność z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia obciąża wzbogaconego niezależnie od tego, w wyniku jakiego zdarzenia uzyskał korzyść majątkową. Może ona powstać w wyniku działania wzbogaconego, jak i nawet wbrew jego woli, z jego dobrą lub złą wiarą. Może być także rezultatem czynności zubożonego, osób trzecich, a nawet sił przyrody. Korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą tym samym do określenia w pieniądzu (np. zaoszczędzenie niezbędnych wydatków, nieodpłatne skorzystanie z cudzych usług lub rzeczy, uzyskanie określonej sumy pieniężnej). Jest to więc wartość zwiększająca majątek wzbogaconego bezpośrednio lub, jak to ma miejsce w razie oszczędzania koniecznego wydatku, w sposób pośredni. Korzyść majątkowa musi być uzyskana kosztem innej osoby. Nie oznacza to, że określona wartość musi wyjść z jej majątku. Oznacza to istnienie równoległego powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem - po drugiej, chociaż nie muszą to być zawsze wartości jednakowe. Podkreśla się także, że korzyść, w rozumieniu nadawanym w polskim języku powszechnym oznacza pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Korzyść można odnieść "niechcący", tj. niezależnie o własnej woli lub własnego działania (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12.12.2007 r., III SA/Po 498/07; wyroki WSA w Lublinie z 10.11.2011 r., II SA/Lu 516/11; z 11.10.2012 r., II SA/Lu 624/12; z 23.06.2015 r., II SA/Lu 983/14; J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2010, s. 421).
Interpretując użyte w art. 454 ust. 1 pojęcie "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki wodnej" z uwzględnieniem wskazań płynących z odwołania do cywilistycznej konstrukcji bezpodstawnego wzbogacenia, można stwierdzić, że chodzi o korzyść, jaką właściciel działki odnosi z realizacji zadań przez spółkę wodną, polegających na wybudowaniu lub utrzymywaniu urządzeń, w tym urządzeń melioracji wodnych.
Nie ulega zatem żadnych wątpliwości istnienie podstaw prawnych do obciążenia właściciela nieruchomości (działki gruntu), na której położone są urządzenia melioracji wodnych (w tym rowy melioracyjne i drenowania) świadczeniem pieniężnym na rzecz spółki wodnej, odpowiadającym wysokości kosztów, jakie spółka poniosła tytułem wykonania prac konserwacyjnych związanych z utrzymaniem urządzeń wodnych w stanie zapewniającym spełnianie ich funkcji melioracyjnych. Co istotne jednak, jak podkreśla się w orzecznictwie, wysokość świadczenia ma uwzględniać jedynie koszty ściśle związane z wykonywaniem przez spółkę zadań statutowych. Wymaga to przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego, w tym ustalenia struktury wydatków spółki (por. wyrok NSA z 18.08.2017 r., II OSK 2914/15; wyroki WSA w Lublinie z 23.06.2015 r. w sprawach II SA/Lu 980/14, 981/14 i 983/14 oraz z 25.06.2015 r., II SA/Lu 982/14).
Przenosząc powyższe na stan rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że organy zrealizowały powyższe zasady i doprowadziły do prawidłowego ustalenia zarówno stanu faktycznego co do odnoszenia przez PZDP w R. korzyści z rowów melioracyjnych GSW w K. z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z położonego w ich sąsiedztwie odcinka drogi powiatowej nr [...], jak i w zakresie wysokości świadczenia na rzecz spółki wodnej.
W sprawie dopuszczono dowód z opinii biegłego/specjalisty z zakresu hydrologii i melioracji wodnych S. J., który opracował opinię/stanowisko dotyczące określenia zasięgu oddziaływania wód opadowych i roztopowych z odcinka drogi powiatowej nr [...] na rowy melioracyjne stanowiące własność rolników zrzeszonych w GSW w K., określenie wielkości partycypacji w kosztach utrzymania i konserwacji ww. rowów melioracyjnych przez PZDP w R. oraz sporządzenia kosztorysu rocznych prac konserwacyjnych ww. rowów melioracyjnych na odcinku oddziaływania wód z odcinka ww. drogi powiatowej.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko organów co do wartości dowodowej powyższej opinii. Przyjdzie zgodzić się z organami, że ww. opinia została ona sporządzona przez osobę posiadają specjalistyczną wiedzę fachową z zakresu hydrologii i melioracji wodnych, w oparciu o materiały źródłowe (tj. mapy, pomiary własne dokonane w trakcie wizji lokalnej), zaś wnioski w niej zawarte są umotywowane i poparte obliczeniami. Dlatego też zarzuty kwestionujące prawidłowość dokonanych w opinii wyliczeń oraz przyjęcia niejako w sposób automatyczny opinii biegłego wraz z kwotą świadczenia nie mogą być uznane za uzasadnione. Kolegium zasadnie także zauważyło, że organ nie jest uprawniony do wkraczania w merytoryczną treść opinii, ponieważ nie dysponuje niezbędnymi wiadomościami specjalnymi. Sporządzona opinia jest logiczna, zrozumiała i nie ma, zdaniem Kolegium, podstaw by kwestionować zawarte w niej obliczenia.
Zarzuty dotyczące braku udokumentowania wykonania robót utrzymaniowych na ww. rowach melioracyjnych w zasięgu oddziaływania wód opadowych z drogi powiatowej nr [...]zasadnie uznano za nieuzasadnione. Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie oględzin ustalono, że rowy melioracyjne są drożne i spełniają swoją funkcję. Są gotowe do przyjęcia wód pochodzących z odwodnienia drogi powiatowej nr [...]. Kolegium podniosło także, iż zgodnie z opinią, prace konserwacyjne i utrzymaniowe wykonywane są raz w roku lub raz na trzy lata. Stąd też stwierdzony w czasie oględzin stan rowów, mogący budzić wątpliwości co do ich utrzymania w należytym stanie. Podkreślił ponownie, że w trakcie przeprowadzonych oględzin nie stwierdzono, by rowy nie spełniały funkcji odwadniającej. Ponadto należy zauważyć, że biegły odniósł się do zarzutów i zastrzeżeń zgłoszonych przez strony do powyższego opracowania, zarówno przed organem I instancji, jak i przed Kolegium. Powyższe zasadnie w ocenie SKO pozwala na przyjęcie, że złożona opinia stanowi logiczną i spójną całość i spełnia walory dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. W szczególności należy podkreślić, że biegły w odniesieniu do zarzutów skarżącego PZDP w R. wskazał, że opinia została opracowana w oparciu o wykonane pomiary zlewni poszczególnych odcinków drogi, a ilość odprowadzanych wód opadowych do rowów melioracyjnych obliczona została za pomocą stosownych wzorów hydrologicznych. Długości odcinków rowów na które oddziałują wody opadowe z rowów przydrożnych również zostały obliczone za pomocą wzorów empirycznych i oddają ich aktualny stan. Odnośnie zastosowania "Katalogu Nakładów Rzeczowych nr 15-01 - roboty remontowo-konserwacyjne melioracji" biegły wskazał, że wynika to z faktu że jest to jedyny, dostępny katalog zawierający szczegółowe normy czasu na wykonanie robót remontowo-konserwacyjnych, w tym normy czasu na jednostkę robocizny, pracy sprzętu i wykorzystanych materiałów budowlanych. Jest on powszechnie stosowany przez służby melioracyjne. Zastosowane w opinii wskaźniki do kosztorysowania, w tym koszty pośrednie zostały przekazane przez Rejonowy Związek Spółek Wodnych w S.. Podlegają one ocenie jedynie przez Zarząd Rejonowego Związku Spółek Wodnych w S., który ma obowiązek badać prawidłowość działalności Związku i corocznie przyjmuje sprawozdanie z działalności spółek.
W kontekście tak zaprezentowanego i ocenionego dowodu z opinii biegłego wykonanej w rozpoznawanej sprawie, jako niezasadne Sąd uznaje zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania polegające na bezkrytycznym przyjęciu przez organ ustaleń biegłego ustalających roczną wartość świadczenia dla PZDP w R. z tytułu korzyści z urządzeń GSW w K.. Nie można podzielić zasadności ww. zarzutów i tak w odniesieniu, że wysokość świadczenia biegły ustalił w oparciu o wartość robót abstrakcyjnych ewentualnie planowanych do wykonania, a nie robót faktycznie wykonanych i robót które mogły być niewykonane w 2022, 2023 i 2024 r. – to Sąd przychyla się do oceny organu, że wizje lokalne poprzedzające wykonanie opinii doprowadziły do ustalenia, że rowy melioracyjne były drożne, a zatem spełniały swoje funkcje, i w tym kontekście ustalanie faktycznych dat wykonywania robót utrzymania rowów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przy założeniu obowiązku zachowania ciągłości prawidłowego stanu ich utrzymania, a taki w sprawie stwierdzono. Przyjęcie stawek cen robót ustalonych przez PZSW w P. miało służyć jak najbardziej obiektywnej wycenie kosztorysowej przyjętego świadczenia, natomiast zarzut braku logiki w stwierdzeniu, że wody opadowe i roztopowe z innych nieruchomości nie zasilały tego rowu, został wyjaśniony przez biegłego wskazaniem, że na podanych odcinkach oddziaływanie wód z pasa drogowego jest nieproporcjonalnie duże w porównaniu do ilości wód gruntowych odprowadzanych z terenów rolniczych.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że PZDP w R. korzysta z rowów melioracyjnych Spółki Wodnej w K., a tym samym odnosi z tego tytułu korzyści, bowiem nie był zmuszony do wykonania własnych urządzeń retencyjnych, a korzysta z istniejących. Powstające w obrębie drogi wody spływające do rowów niosą ze sobą nic tylko duże ilości osadów, które przyczyniają się do zamulania rowów, ale również różnego rodzaju zanieczyszczenia jak chociażby węglowodory, które mogą powodować zanieczyszczenia gruntu. W związku z tym już sam fakt korzystania z urządzeń spółki wodnej uzasadnia obciążenie świadczeniem na rzecz spółki, którego wysokość nic musi opierać się wyłącznic na faktycznie poniesionych w danym roku przez spółkę kosztach utrzymaniowych i konserwacyjnych.
Sąd zgadza się również ze stanowiskiem organów, że ustalenia świadczenia na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w K. na czas nieokreślony nie narusza prawa. Obowiązujące przepisy ustawy nie określają okresu na jaki starosta zobligowany jest ustalić świadczenie. Stąd ustalenie tego świadczenia na kolejne lata z uwzględnieniem wskaźnika waloryzacji nie jest sprzeczne z przepisem art. 454 ustawy prawo wodne. Dodać należy, iż świadczenie na rzecz spółki wodnej nie musi odpowiadać każdorazowym kosztom za wykonanie usługi. Podstawą tego świadczenia nie są wykonane przez spółkę prace, ale odnoszone korzyści w postaci gwarancji ciągłości sprawności urządzeń melioracyjnych. Stąd podniesione w tym zakresie zarzuty skargi zostały potraktowane jako niezasadne.
Mając powyższe na względzie Sąd skargę jako niezasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI