VIII SA/Wa 836/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga W. K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 sierpnia 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z dnia 7 marca 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w części dotyczącej udziału skarżącego. Nieruchomość, działka nr [...] o pow. 0,0407 ha, została przeznaczona pod budowę linii kolejowej decyzją Wojewody z dnia 13 maja 2019 r., która stała się ostateczna 23 lipca 2019 r. Wojewoda pierwotnie wszczął postępowanie o ustalenie odszkodowania, jednak zawiesił je, oczekując na rozstrzygnięcie sprawy o zasiedzenie. Okazało się, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 19 lutego 2021 r. stwierdzono, iż H. R. nabyła z dniem 18 marca 2003 r. przez zasiedzenie udział wynoszący 1/2 części w prawie własności tej nieruchomości, który należał do W. K. W związku z tym Wojewoda umorzył postępowanie odszkodowawcze w części dotyczącej udziału W. K., uznając, że utracił on przymiot strony uprawnionej do odszkodowania. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe w dniu, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Ponieważ H. R. nabyła nieruchomość przez zasiedzenie z mocą wsteczną od 2003 r., była ona jedyną właścicielką w dniu ostateczności decyzji lokalizacyjnej. W związku z tym W. K. utracił prawo do odszkodowania, a postępowanie w tej części stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skarżącego, w tym dotyczące prawa testamentowego, były bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w kontekście zasiedzenia, zwłaszcza w sprawach dotyczących inwestycji infrastrukturalnych (np. kolejowych). Potwierdzenie zasady, że prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem własności w dniu ostateczności decyzji lokalizacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia nieruchomości, która następnie została wywłaszczona pod inwestycję kolejową. Interpretacja przepisów specustawy kolejowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba, która utraciła prawo własności nieruchomości na skutek zasiedzenia przez inną osobę, ma prawo do odszkodowania za wywłaszczenie tej nieruchomości na podstawie przepisów specustawy kolejowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie ma prawa do odszkodowania, ponieważ prawo do odszkodowania przysługuje wyłącznie podmiotom, którym przysługiwało prawo rzeczowe do nieruchomości w dniu, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasiedzenie nieruchomości przez H. R. z mocą wsteczną od 2003 r. oznaczało, iż w dniu ostateczności decyzji lokalizacyjnej (23 lipca 2019 r.) była ona jedyną właścicielką. W związku z tym W. K., który utracił swój udział w nieruchomości na skutek zasiedzenia, nie posiadał już tytułu prawnego do odszkodowania, a postępowanie w tej części stało się bezprzedmiotowe.
Czy postanowienie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, a jego skutki rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, a jego skutki rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu, niezależnie od daty wydania postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy wyjaśnił, że zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, a postanowienie sądu jedynie potwierdza ten fakt i określa datę jego nastąpienia. Skutki prawne zasiedzenia powstają z chwilą spełnienia przesłanek ustawowych, a nie z datą wydania orzeczenia.
Czy sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc co do zasady związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny ma szeroki zakres kontroli, co pozwala mu na ocenę legalności decyzji nawet w zakresie nieuwzględnionym przez skarżącego.
Przepisy (17)
Główne
u.t.k. art. 9y § ust. 1
Ustawa o transporcie kolejowym
Za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przysługuje odszkodowanie dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, a także osobom, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości.
k.p.a. art. 105 § par. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
u.t.k. art. 9y § ust. 1
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod inwestycje kolejowe przysługuje dotychczasowym właścicielom lub użytkownikom wieczystym oraz osobom, którym przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe w dniu ostateczności decyzji lokalizacyjnej.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości.
Pomocnicze
u.t.k. art. 9s § ust. 3 i 3a
Ustawa o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 9x § ust. 4
Ustawa o transporcie kolejowym
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
P.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a – c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.z.p.r.i.d.p. art. 12 § ust. 4f
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Analogiczna regulacja dotycząca odszkodowania za wywłaszczenie pod drogi publiczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata przez skarżącego prawa własności nieruchomości na skutek zasiedzenia przez inną osobę przed dniem ostateczności decyzji lokalizacyjnej. • Bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego w stosunku do skarżącego z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości w kluczowym momencie. • Prawidłowe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. przez organy administracji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania i błędnych ustaleń faktycznych. • Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia prawa testamentowego (uznane za chybione, gdyż sprawa nie dotyczyła postępowania spadkowego).
Godne uwagi sformułowania
zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, a skutki postanowienia o zasiedzeniu rozciągają się na moment upływu wymaganego terminu • odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości należy się wyłącznie tym osobom, którym przysługiwało do niej prawo rzeczowe w dniu, kiedy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna • bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego [...] oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący
Iwona Szymanowicz-Nowak
członek
Renata Nawrot
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w kontekście zasiedzenia, zwłaszcza w sprawach dotyczących inwestycji infrastrukturalnych (np. kolejowych). Potwierdzenie zasady, że prawo do odszkodowania jest ściśle związane z prawem własności w dniu ostateczności decyzji lokalizacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia nieruchomości, która następnie została wywłaszczona pod inwestycję kolejową. Interpretacja przepisów specustawy kolejowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożone kwestie prawa rzeczowego i administracyjnego, gdzie zasiedzenie nieruchomości wpływa na prawo do odszkodowania za jej wywłaszczenie. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Zasiedziałe mieszkanie wywłaszczone? Kto dostanie odszkodowanie, gdy prawo własności zmienia się wstecznie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.