VIII SA/Wa 832/24

VIII SA/Wa 832/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 162 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z 29 sierpnia 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w [...]z dnia 3 czerwca 2024 r. nr [...].
Uzasadnienie
[...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "strona"
lub "Spółka") wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "organ odwoławczy" lub "DIAS") z 29 sierpnia 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: "NMUCS" lub "organ I instancji") z 3 czerwca 2024r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa. Jako podstawę prawną wskazano treść art. 216, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z 169 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2838 ze zm.; dalej: "O.p.", "Ordynacja podatkowa").
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W wyniku przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej oraz postępowania podatkowego NMUCS wydał decyzję z 26.05.2021 r. nr [...]określającą Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych za kwiecień 2017 r. w wysokości 37.446,00 zł.
Pismem z 20.06.2022 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ww. decyzją ostateczną z 25.05.2021 r., na podstawie art. 241 w związku z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. oraz na podstawie art. 246 § 1 tej ustawy
o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Żądanie powyższe wynikało z wydania 9.09.2021r. orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sygn. akt C-855/19, w którym Trybunał wyraźnie stwierdził, że będący podstawą wydania przedmiotowej decyzji art. 103 ust. 5a ustawy o VAT jest niezgodny z art. 69 i art. 222 unijnej dyrektywy VAT. Równocześnie, pismem z 21.06.2022r. wniesiono
o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną.
NMUCS decyzją z 17.10.2022 r. orzekł o odmowie wznowienia postępowania podatkowego z uwagi na to, że prowadzone postępowanie nie zostało zakończone decyzją ostateczną, co stanowi przeszkodę formalną wznowienia postępowania. Adres na który została wysłana decyzja został bowiem wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego jeszcze przed wydaniem decyzji i wysłaniem jej do strony, co wykluczyło uznanie jej za skutecznie doręczoną.
Natomiast postanowieniem z 17.10.2022 r. NMUCS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku
o wznowienie postępowania.
Organ I instancji doręczył 28.11.2022 r. odpis decyzji z dnia 25 maja 2021 r. na adres korespondencyjny wskazany przez stronę.
Pismem z 9.12.2022 r. (wpływ do organu 15.12.2022 r.) Spółka odwołała się od decyzji organu I instancji. Odwołanie zostało wniesione i podpisane przez adwokata K. W.. Do odwołania nie dołączono pełnomocnictwa obejmującego swoim zakresem reprezentację Spółki w zainicjowanym odwołaniem postępowaniu.
Organ odwoławczy pismem z 31.01.2023 r., nr [...]wezwał stronę i pełnomocnika w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do uzupełniania braku formalnego odwołania w terminie 7 dni od otrzymania wezwania poprzez złożenie pełnomocnictwa upoważniającego adwokata K. W. do działania w imieniu strony wraz z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Wezwanie wysłane zostało zarówno do Spółki, jak i do pełnomocnika. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tego wezwania wydanego wynika, że zostało ono doręczone stronie 6.02.2022 r., zaś pełnomocnikowi 16.02.2023 r.
W związku z nieuzupełnieniem braku formalnego w wyznaczonym w ww. wezwaniu terminie, który minął 23.02.2023 r., organ odwoławczy działając na podstawie art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z 10.03.2023 r. pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Strona nie zaskarżyła tego postanowienia.
Pismem z 8.03.2023 r. (nadanym w placówce pocztowej 9.03.2023 r). pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa wskazując, że w związku z zarażeniem wirusem SarsCov2 był chory na COVID - 19. Z uwagi na poważne objawy choroby pozostawał w izolacji od 23.02.2023 r. Zgodnie z zaleceniami lekarza musiał przebywać w domu i powstrzymać się od pracy od 23.02.2023 r. (stwierdzenie objawów) do 2.03.2023 r. (zakończenie leczenia). Przedmiotowy wniosek wpłynął do [...] Urzędu Celno- Skarbowego w [...] 14.03.2023 r. Do wniosku dołączono pełnomocnictwo. Przy piśmie z dnia 14 marca 2023 r. pełnomocnik Spółki dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 23.02.2023 r.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r. Naczelnik MUCS działając na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 8.03.2023 r. o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu motywów rozstrzygnięcia wskazał na brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku - z uwagi na brak toczącego się postępowania. Wskazał na fakt, że postanowieniem z 10.03.2023 r., doręczonym stronie 14.03.2023 r., organ odwoławczy pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia, przez co decyzja z 26.05.2021 r. nr [...]stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Naczelnik MUCS w wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółki, postanowieniem
z 7.07.2023 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że zażalenie z 4.05.2023 r. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego uzasadniających jego uchylenie. Powołując się na zapisy art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej wykazał, że pełnomocnik nie usunął braku formalnego odwołania co skutkowało spełnieniem przesłanki do wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Tym samym prawidłowo wydano 10.03.2023 r. postanowienie [...]o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, kończąc tym samym postępowanie w sprawie. Analizując chronologię zdarzeń zauważył dodatkowo, że wniosek pełnomocnika z 8.03.2023 r. o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa wpłynął do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] 14.03.2023 r. Tego samego dnia Spółce doręczono postanowienie z 10.03.2023 r. nr [...]o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Tym samym, z chwilą skutecznego doręczenia Spółce przedmiotowego postanowienia decyzja z 26.05.2021 r., nr [...] stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Z tej przyczyny, zasadnie przyjęto, że brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak toczącego się postępowania. W związku z powyższym, organ I instancji prawidłowo zastosował art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmawiając wszczęcia postępowania. W sprawie nie toczy się bowiem już żadne postępowanie podatkowe.
Spółka pismem z 23.08.2023 r. zaskarżyła ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień wydanych w I i w II instancji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
WSA, wyrokiem z 11.01.2024r., sygn. akt VIII SA/Wa 668/23 uchylił zaskarżone postanowienie z 7.07.2023 r. oraz poprzedzające je postanowienie z 11.04.2023r.
W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zapisy art. 165 § 1 oraz 165a § 1 Ordynacji podatkowej zawsze odnoszą się do postępowania podatkowego. Wniosek
o przywrócenie terminu do usunięcia braków podania nie jest żądaniem wszczęcia postępowania podatkowego, do którego mogłyby te przepisy znaleźć zastosowanie. Wskazał również, że 7 dniowego terminu do usunięcia braków formalnych podania nie można ani skracać ani wydłużać. Jest to bowiem termin ustawowy, który może zostać przywrócony tylko na ogólnych zasadach zawartych wart. 162 Ordynacji podatkowej, jeżeli przesłanki konieczne do przywrócenia terminu zostaną spełnione.
Naczelnik MUCS, działając jako organ I instancji uwzględniając ww. wyrok WSA oraz rozpatrując ponownie wniosek z 8.03.2023 r., wydał postanowienie z 3.06.2024 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że strona nie spełniła wymogu wynikającego z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia pełnomocnictwa umocowującego pełnomocnika do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 26.05.2021 r., nr [...].
W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że w stanie faktycznym ustalonym przez organ, uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącego co skutkowało wydaniem postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa. Wyjaśnił, że związku z zarażeniem wirusem SarsCov2 był chory na COVID - 19. Z uwagi na poważne objawy choroby pozostawał w izolacji od 23.02.2023 r. Zgodnie z zaleceniami lekarza musiał przebywać w domu i powstrzymać się od pracy od 23.02.2023 r. (stwierdzenie objawów) do 2.03.2023 r. (zakończenie leczenia). Zgodnie z zaleceniami lekarza leczenie choroby wiązało się z koniecznością leżenia w łóżku, co oznaczało w połączeniu z branymi lekami oraz ogólnym stanem zdrowia, brak możliwości podejmowania jakichkolwiek czynności zawodowych, a więc także ewentualne nadanie korespondencji. Adwokat prowadzi jednoosobową Kancelarię i nie zatrudnia pracowników. Nie miał więc możliwości nadania przedmiotowej przesyłki zawierającej pełnomocnictwo zgodnie
z wezwaniem organu.
Tym samym, w ocenie pełnomocnika powodem uchybienia terminu było zdarzenie nagłe i niemożliwe do przewidzenia w postaci choroby pełnomocnika uniemożliwiającej mu nadanie korespondencji do organu. Powyższe świadczy o braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych i stanowi podstawę do przywrócenia przedmiotowego terminu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Przyjął następnie, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności orzeczonej przez Naczelnika MUCS odmowy przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa.
Podkreślił w tym względzie, że uchybienie terminu to sytuacja, w której strona postępowania podatkowego nie dokonała czynności w wyznaczonym dla niej terminie. Uchybienie terminowi niweczy możliwości kontynuowania procesu podatkowego. Staranność w dotrzymywaniu terminów jest zatem podstawowym warunkiem realizacji uprawnień procesowych. Dlatego instytucja przywracania terminów ma duże znaczenie praktyczne. Przywrócenie terminu oznacza uznanie, dla potrzeb postępowania w danej sprawie, że strona może skorzystać z uprawnień, które utraciła wskutek uchybienia terminu.
Następnie cytując treść dyspozycji art. 162 § 1 O.p. organ odwoławczy omówił charakter tej instytucji, z uwzględnieniem prezentowanych na tym tle poglądów prawnych w orzecznictwie sądowym, w szczególności w zakresie wymienionej w tym przepisie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu, gdyż przyczyną odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia dokumentu pełnomocnictwa w realiach rozpoznawanej sprawy był zdaniem organu I instancji brak spełnienia tej przesłanki.
W ocenie DIAS, dokumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu i złożonym zażaleniu nie uprawdopodobniła braku winy w dochowaniu terminu.
Wskazał, iż z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że 31.01.2023 r. wezwano adwokata K. W. do uzupełnienia wniosku o pełnomocnictwo (doręczone 16.02.2023r.). Pismo to przekazano również do wiadomości Spółce, która odebrała je już 6.02.2023r. Tym samym 7 dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania rozpoczął się 17.02.2023r. i upływał 23.02.2023 r.
Pełnomocnictwo upoważniające adwokata K. W. do reprezentowania Spółki złożone zostało przy piśmie z 8.03.2023 r. (nadane w urzędzie pocztowym 9.03.2023 r.)
Z uzasadnienia wniosku wynika, że K.W. został zarażony wirusem SarsCov2 i był chory na COVID -19. W związku z poważnymi objawami choroby (podwyższona temperatura, kaszel, chore zatoki) pozostawał w izolacji od 23.02.2023 r. i zgodnie z zaleceniami lekarza musiał przebywać w domu (leżeć w łóżku i powstrzymywać się od pracy). Z kolei przy piśmie z 14.03.2023 r. pełnomocnik złożył zaświadczenie lekarskie wystawione 23.02.2023 r. przez lekarza pediatrę, potwierdzające zwolnienie ww. z pracy w dniach 23.02. - 2.03.2023 r. z powodu choroby (w zaświadczeniu nie wskazano jej rozpoznania) z zaleceniem leżenia w łóżku.
Organ odwoławczy podkreślił w tym względzie, że nie jest kwestionowany fakt choroby pełnomocnika, jednak okoliczność ta w ocenie organów podatkowych nie daje podstaw do uznania braku możliwości wniesienia przez Spółkę pełnomocnictwa w ustawowym, tj. 7 dniowym terminie od doręczenia wezwania (upływał 23.02.2023 r.). Nie daje też podstaw do uznania, że strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą w dokonaniu tej czynności. Skarżąca we wniosku z 8.03.2023 r. o przywrócenie terminu do wniesienia pełnomocnictwa i następnie w zażaleniu jednoznacznie wskazała, że choroba pełnomocnika obejmowała część ww. okresu - stwierdzenie objawów choroby nastąpiło w ostatnim dniu terminu. Okoliczność choroby pełnomocnika nie uprawdopodobnia, zdaniem DIAS w dostatecznym stopniu niemożności przesłania pełnomocnictwa do organu w ustawowym terminie. Nadanie listu jest czynnością stricte techniczną i mogła jej dokonać inna osoba, w tym również Spółka. Nie kwestionując wagi sytuacji związanej z chorobą organ odwoławczy zwraca uwagę, że Spółka powzięła informację o nie złożeniu pełnomocnictwa jeszcze przed wezwaniem. Na powyższe organ I instancji zwrócił uwagę już w arkuszu odwoławczym z 29.12.2022 r.
W złożonym wniosku, ale też zażaleniu nie przedstawiono argumentacji zarówno w zakresie staranności/dbałości o własne interesy, jak też nie wskazano przeszkody uniemożliwiającej pełnomocnikowi podjęcia działań zmierzających do złożenia pełnomocnictwa w terminie ustawowym.
Bezspornym jest, że strona ma pełne prawo do wysłania tego dokumentu
w ostatnim dniu tego terminu, jednakże należy wziąć pod uwagę, że w takiej sytuacji pojawienie się niespodziewanych okoliczności znacznie zwiększa ryzyko niedokonania czynności w terminie. Jednakże ryzyko to obciąża podmiot który dopuścił się uchybienia czynności procesowej i bez uzasadnionych podstaw nie może być zwolniony
z konsekwencji wynikających z tego uchybienia.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, uniemożliwiające przesłanie pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę już 1.12.2022 r. To jest problem związany ze sposobem organizacji kancelarii i obsługi spraw. Dopełnienie tej czynności było tym bardziej uzasadnione, skoro na brak przesłania pełnomocnictwa zwrócono uwagę już w arkuszu odwoławczym z 29.12.2022 r.
Zdaniem organu odwoławczego, w realiach niniejszej sprawy uchybienie terminu nie było więc wynikiem działania siły wyższej, niezależnej od ludzkiej woli, lecz stanowiło konsekwencję niedołożenia szczególnej staranność przy dokonywaniu czynności procesowej. Nie można więc mówić o wystąpieniu przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu.
Podsumowując, w ocenie DIAS, pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił stosowną argumentacją swojej staranności, jak również nie uprawdopodobnił że przeszkody na które się powołuje uniemożliwiły mu działalnie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Argumentacja uzasadniająca brak winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych zażalenia nie wskazuje w szczególności braku winy osoby legitymowanej do występowania w imieniu strony. Nie można bowiem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje (por. wyrok NSA z 1.09.2009 r., sygn. akt I FSK 853/08).
W świetle powyższego, w ocenie DIAS organ I instancji zasadnie stwierdził, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia pełnomocnictwa umocowującego do wniesienia odwołania od decyzji NMUCS z 26.05.2021 r. nr [...].
Z tych przyczyn, zarzuty zażalenia organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że
w stanie faktycznym ustalonym przez organ skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267)
w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zostały wydane
z naruszenie art. 162 § 1 O.p.
Sporem w sprawie objęta jest zasadność odmówienia Spółce przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 25 maja 2021 r., do czego pełnomocnik Spółki został wezwany w dniu 16.02.2023 r., a którego to zobowiązania w zakreślonym terminie, to jest do dnia 23.02.2023 r. - nie wykonał.
Pismem z 8.03.2023 r. (nadanym w placówce pocztowej 9.03.2023 r). pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia pełnomocnictwa wskazując, że w związku z zarażeniem wirusem SarsCov2 był chory na COVID - 19. Z uwagi na poważne objawy choroby pozostawał w izolacji od 23.02.2023 r. Zgodnie z zaleceniami lekarza musiał przebywać w domu i powstrzymać się od pracy od 23.02.2023 r. (stwierdzenie objawów) do 2.03.2023 r. (zakończenie leczenia). Na potwierdzenie powyższego złożył zaświadczenie lekarskie z dnia 23.02.2023 r., z którego wynika, iż jest zwolniony z pracy w dniach 23.02 – 02.03. 2023r. z powodu choroby, z zaleceniem leżenia w łóżku.
Zdaniem orzekających w sprawie organów strona nie wypełniła wynikającego
z art. 162 § 1 O.p. wymogu uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia pełnomocnictwa. Organ odwoławczy wskazał przy tym, iż nie kwestionuje faktu choroby pełnomocnika. Uznał jednocześnie, że nie daje to podstaw do uznania braku możliwości wniesienia przez Spółkę pełnomocnictwa w terminie ustawowym, to jest do dnia 23.02.2023 r. i nie daje podstaw do uznania, że strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą w dokonaniu tej czynności. Dodał, iż
w złożonym wniosku, jak i w zażaleniu pełnomocnik nie wskazał przeszkody uniemożliwiającej podjęcia działań zmierzających do złożenia pełnomocnictwa
w zakreślonym terminie.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W myśl art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z akt podatkowych wynika, iż pełnomocnik Spółki wnosząc w dniu 9 marca 2023 r. o przywrócenie terminu złożył żądane pełnomocnictwo, powołał się na fakt choroby od dnia 23.02. – 02.03.2023 r., podczas której jako zalecenie lekarskie otrzymał leżenie w łóżku. We wniosku wskazał jednocześnie, iż prowadzi jednoosobową kancelarię i nie zatrudnia pracowników, co sprawiło, iż nie miał możliwości nadania przesyłki
z pełnomocnictwem, zgodnie z żądaniem organu.
Z powyższego wynika, iż wniosek został złożony w terminie, o którym mowa
w art. 162 § 2 O.p., dopełniono też czynności objętej wezwaniem. Sporem w sprawie objęte jest zatem jedynie to, czy pełnomocnik uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Jak bowiem wynika z art. 162 § 1 O.p. zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności ma ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony.
Pełnomocnik skarżącej jako przyczynę uchybienia terminu wskazał chorobę, uniemożliwiającą wykonanie zobowiązania do złożenia w zakreślonym terminie pełnomocnictwa. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organów podatkowych pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy
w terminowym złożeniu pełnomocnictwa. Okoliczność ta została nie tylko uprawdopodobniona, ale także wykazana zaświadczeniem lekarskim. Z zaświadczenia tego niewątpliwie wynika okres niezdolności do pracy oraz zalecenie powstrzymania się od jej wykonywania.
Zdaniem Sądu, istotnie od profesjonalnego pełnomocnika należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien również tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje jednak, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, pomimo właściwej organizacji pracy, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone.
Należy bowiem podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06 - to ostatnie wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy
z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, który także odnosi się do braku winy, podobnie jak art. 162 § 1 O.p.)
Jeśli więc w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarza wymagała leżenia, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym wykonanie nałożonego zobowiązania do złożenia pełnomocnictwa. Zauważyć także należy, iż jak wskazał pełnomocnik, kancelarię prowadzi jednoosobowo, co w sytuacji nagłej choroby może uniemożliwiać terminowe wykonanie nałożonego zobowiązania.
Zdaniem Sądu, przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie zobowiązania
w terminie nie musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. Taki wymóg nie wynika z przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd Sądu Najwyższego zawarty
w postanowieniu z 25 sierpnia 1999 r., sygn. akt III CKN 542/99 (LEX nr 527115), że jeśli ustawa stanowi, że czynność procesową można dokonać w określonym terminie, to samo zwlekanie z dokonaniem tej czynności do ostatniej chwili nie może być poczytane za uchybienie wywołujące negatywne skutki procesowe dla strony, np. w zakresie przywrócenia terminu. O dopuszczalności tego przywrócenia decyduje uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. O braku winy
w niedokonaniu czynności procesowej w terminie z reguły świadczy zaś zdarzenie nagłe, uniemożliwiające dokonanie tej czynności, którego strona nie mogła przewidzieć i zabezpieczyć się przed jego skutkami.
Zdaniem Sądu dokonana przez organy podatkowe ocena niewykazania przez pełnomocnika braku winy w uchybieniu terminu do złożenia pełnomocnictwa została dokonana z naruszeniem art. 162 § 1 O.p., uzasadniającym uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...].
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ winien uwzględnić powyższą wykładnią przepisów prawa i wskazania co do dalszego postępowania
w sprawie wynikające z niniejszego uzasadnienia.
Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.