VIII SA/Wa 827/18

VIII SA/Wa 827/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1125/21 - Wyrok NSA z 2022-11-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 54 par. 1 i par. 5 w zw. z art. 166b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędzia WSA Justyna Mazur, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi N. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z [...] września 2018 r., po rozpatrzeniu zażalenia N. R. (dalej: "skarżący" lub "zobowiązany"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "NUS", "Naczelnik US", "organ egzekucyjny" lub "wierzyciel") z [...] lipca 2018 r. Przedmiotem postanowień było oddalenie skargi na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IAS powołał przepisy art. 54 § 1 i § 5 w zw. z art. 166b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314; dalej: "upea") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "Kpa").
2. Stan faktyczny.
2.1. Naczelnik US wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku skarżącego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] czerwca 2018 r. (od numeru [...] do [...]), wystawionych na podstawie stosownej decyzji Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r., w której określono także przybliżoną kwotę (łącznie [...]zł) zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za poszczególne miesiące lat 2016 - 2017 r. z odsetkami za zwłokę ([...]zł). Tego samego dnia, na podstawie protokołu zabezpieczenia i odbioru ruchomości, Naczelnik US dokonał zajęcia zabezpieczającego [...] samochodów osobowych wymienionych marek o stosownych numerach rejestracyjnych.
W skardze na ww. czynności zabezpieczające skarżący podniósł, że wobec nieuprawnionego obciążenia go zobowiązaniem z tytułu VAT, dokonane zajęcie egzekucyjne jest bezzasadne. Dochował bowiem należytej staranności przy każdej transakcji sprzedaży i zakupu. Dodał, że niezasadne jest zajęcie pojazdów, gdyż stanowią one towar handlowy i w każdej chwili mogą zostać sprzedane.
2.2. Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. Naczelnik US oddalił skargę na czynności egzekucyjne jako niezasadną. Wyjaśnił, że przedmiotem kontroli w postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne jest wyłącznie prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Skarga ta nie może dotyczyć okoliczności enumeratywnie wymienionych w art. 33 upea, jak również innych kwestii podlegających rozstrzygnięciu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. A zatem nie jest możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Dodał, że skarżący nie podniósł żadnych zarzutów formalnych dotyczących wadliwości dokonanej czynności. Dokonując oceny samej czynność, organ egzekucyjny wskazał na przepisy upea regulujące kwestie dokonania zajęcia ruchomości w postępowaniu zabezpieczającym oraz stwierdził, że zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
2.3. W zażaleniu na to postanowienie, skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, dotyczące braku podstaw do obciążenia go zobowiązaniem z tytułu podatku od towarów i usług oraz podważania prawidłowości dokonywanych transakcji.
2.4. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US jako zgodne
z prawem. Powołał się na przepisy 54 w związku z art. 166b, art. 164 § 1 i § 4, art. 155, art. 155b § 1, § 1a i § 2 art. 97 – 103 upea i stwierdził, że zastosowanie środka zabezpieczającego zostało dokonane w sposób zgodny z tymi przepisami, a także przepisami rozdziału VI działu II upea (art. 97 – 103). Skarżący nie wskazał zaś żadnych okoliczności, które mogły stanowić podstawę do wniosku, że organ egzekucyjny naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka zabezpieczającego jakim jest zajęcie ruchomości. DIAS zauważył, że w ramach niniejszego postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 54 upea brak było podstaw do weryfikowania prawidłowości ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r. o zabezpieczeniu. Wyjaśnił nadto, że decyzja o zabezpieczeniu, która stanowiła podstawę do wydania w niniejszej sprawie zarządzeń zabezpieczenia pozostaje w obrocie prawnym, zatem istniały podstawy prawne do prowadzenia postępowania zabezpieczającego i podejmowania w jego trybie czynności zabezpieczających do majątku zobowiązanego. Zdaniem Dyrektora IAS, organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził postępowanie oraz działał w zgodzie z przepisami art. 54 upea. Wpływu na wynik sprawy nie wywiera oczywista omyłka pisarska dotycząca liczby wystawionych zarządzeń zabezpieczenia (18 zamiast 17).
3. Postępowanie sądowe.
3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") jej autor wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie zabezpieczenia (ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia), a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Postawił przy tym zarzuty naruszenia przepisów:
- art. 160 § 1 upea poprzez dokonanie zabezpieczenia o wartości zaspokajającej wykonanie zobowiązania podatkowego, gdy z przepisu tego wynika, iż zabezpieczenie nie może zmierzać do wykonania obowiązku;
- art. 59 § 1 pkt 4 upea poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie zobowiązanym do zapłacenia VAT jest skarżący, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wprost, iż skarżący jako zobowiązany do uiszczenia VAT opłacił już podatek od transakcji kupna-sprzedaży samochodu, natomiast
ze swojego zobowiązania opłacenia VAT nie wywiązał się kontrahent skarżącego jako uprzedni podmiot obrotu gospodarczego;
- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Op poprzez zaakceptowanie przeprowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, a co za tym idzie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy;
- art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 Kpa, tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, nie kierując się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty i argumentację skargi uznał za chybione. Powtórzył, że przedmiotem prowadzonego postępowania była wyłączenie zasadność wniesionej na podstawie art. 54 upea skargi na czynności zabezpieczające. Decyzja Naczelnika US o zabezpieczeniu stanowi zaś przedmiot innego postępowania. Zarzuty kierowane przeciwko tej decyzji nie mogą być rozpoznawane w ramach niniejszego postępowania.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ
na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "uppsa"). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, zarówno procesowe, jak i materialnoprawne. Działając z urzędu, zgodnie
z art. 134 § 1 uppsa, Sąd także nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
4.2. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora IAS w przedmiocie oddalenia skargi na czynności zabezpieczające polegające
na zajęciu ruchomości ([...] samochodów osobowych).
4.3. Ramy prawne.
Zgodnie z art. 164 § 1 pkt 1 upea organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości.
Do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, renty socjalnej, egzekucję z rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych, praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego, papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, weksla, autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz własności przemysłowej, udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a także pozostałych praw majątkowych oraz ruchomości (§ 4).
Z przepisów art. 54 upea wynika, że zobowiązanemu przysługuje skarga
na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Zgodnie z art. 166b upea, w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I
oraz art. 168d. W świetle poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle ww. przepisu, w postępowaniu zabezpieczającym stosowanie przepisów odpowiednio oznacza, iż wskazane w art. 166b upea przepisy mają zastosowanie, lecz z niezbędnymi modyfikacjami, podyktowanymi specyfiką postępowania zabezpieczającego. Zajęcie zabezpieczające, dokonane przez organ egzekucyjny, nie zmierza bowiem do wykonania obowiązku, ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. Na rozróżnienie obu zajęć wskazuje jednoznacznie art. 154 § 4 upea (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 3650/16; zob. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").
Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynności organu egzekucyjnego, jak słusznie dostrzegły organy orzekające w sprawie, jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie mogą być rozważane inne okoliczności, w tym np. istnienie egzekwowanego obowiązku. Powyższe uwagi dotyczące skargi na czynności egzekucyjne mają również odpowiednio zastosowanie do skargi na czynności zabezpieczające ze względu
na treść art. 166b upea. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 upea. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07; z 3 grudnia 2007 r., III SA/Wa 1580/07; CBOSA). Stosownie do art. 7
§ 1 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z art. 164 § 1 upea, środkiem zabezpieczającym w postępowaniu zabezpieczającym, dotyczącym należności pieniężnych, jest zajęcie ruchomości.
5.1. Z treści skargi na czynności egzekucyjne Naczelnika US w postaci zajęcia ruchomości (tj. [...] samochodów osobowych) wynika, że skarżący kwestionuje wydanie decyzji Naczelnika US o zabezpieczeniu (z [...] czerwca 2018 r.), która stanowi w niniejszej sprawie podstawę prowadzenia postępowania zabezpieczającego, w toku którego wydano zarządzenia zabezpieczenia. Nie godzi się z faktem, że ciąży na nim zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług, tj. należność pieniężna, która została zabezpieczona w postępowaniu zabezpieczającym. Co do zasady nie kwestionuje zatem prawidłowości zastosowanych środków zabezpieczających.
Sąd podziela zatem stanowisko DIAS wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mogą być podstawą wniesienia skutecznej skargi, o której mowa w przepisach art. 54 upea, gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności zabezpieczającej, jaką było zajęcie ruchomości.
Zdaniem Sądu, organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie przepisów art. 54 § 1 upea prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika US zajęcia ruchomości. Podstawą prawną zajęcia ruchomości, tj. środka zabezpieczającego przewidzianego w treści art. 164 § 1 w zw. z art. 164 § 4 upea, stanowiły przepisy art. 97-103 rozdziału VI działu II upea.
Zgodnie z art. 97 § 1 upea do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli nie został on doręczony zobowiązanemu. Treść protokołu zajęcia i odbioru ruchomości określają przepisy art. 67 § 4 i art. 67 § 2 pkt 1, pkt 4-6 i pkt 9 upea. Organ egzekucyjny nie naruszył zdaniem Sądu tych przepisów. Prawidłowo również uznał, że skarżącemu doręczono skutecznie wystawione na podstawie decyzji o zabezpieczeniu zarządzenia zabezpieczenia. Działał przy tym zgodnie z przepisami art. 155, art. 155b § 1, § 1a i § 2 upea. W aktach sprawy znajduje się, sporządzony [...] czerwca 2018 r. przez poborcę skarbowego protokół zabezpieczenia i odbioru ruchomości. Do zajęcia wykorzystano druk odpowiadający wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawierający elementy określone w art. 67 § 2 upea.
5.2. Przewidziane art. 54 § 1 upea prawo zobowiązanego do złożenia skargi
na czynność egzekucyjną ograniczać się musi do określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Skarżący nie poniósł zaś żadnego zarzutu dotyczącego czynności zajęcia ruchomości. Analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organu były zgodne z prawem. Jak Sąd podkreślił powyżej, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, tj. ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący takich zarzutów nie sformułował. Podniósł tylko zarzuty związane z brakiem podstaw do nałożenia na niego obowiązków z tytułu podatku od towarów i usług, które ze względów wskazanych wyżej nie mogą stanowić podstawy do wniesienia skargi w trybie przepisów art. 54 upea.
5.3. Zarzuty skargi Sąd uznał tym samym za chybione. W szczególności zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 upea, który nie znajdował zastosowania w sprawie. Podobnie na uwagę nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 160 § 1 upea, gdyż jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zajęcie zabezpieczające, dokonane przez organ egzekucyjny, nie zmierza do wykonania obowiązku, ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku (art. 154 § 4 upea). Dodać warto, że zgodnie z art. 158 upea w przypadku potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia, które może być dokonane z zastosowaniem jednego środka zabezpieczenia, np. zajęcia ruchomości, lub kilku środków, np. zajęcia wynagrodzenia za pracę, zajęcia ruchomości i ustanowienia hipoteki przymusowej. Istotne jest to, by wskazane w urzędowym formularzu środki zabezpieczenia
(w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym) mieściły się w katalogu określonym w art. 164 § 1 upea. W realiach niniejszej sprawy działanie organów było zatem prawidłowe. Zastosowany środek mieści się w tym katalogu. Sąd nie uwzględnił pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymienionych zarówno
w Op, jak i Kpa, gdyż nie zostały one uzasadnione, a skarżący de facto nie wskazał
w jaki sposób w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 upea, zainicjowanego jego skargą, ich naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Sąd działając z urzędu takiego wpływu także się nie dopatrzył, skoro ze względów wskazanych powyżej stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
6. Mając na uwadze powyższe, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 uppsa, Sąd orzekł, jak
w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę, zgodnie z art. 151 uppsa.