VIII SA/WA 825/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
nieważność decyzjiprawo o szkolnictwie wyższymkodeks postępowania administracyjnegotytuł zawodowylicencjatrażące naruszenie prawapostępowanie nadzwyczajnetermindowodyuzasadnienie

WSA uchylił decyzję Rektora odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu licencjata z 2002 r., wskazując na błędy proceduralne w uzasadnieniu i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy.

Prokurator zaskarżył decyzję Rektora, który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. nadającej tytuł licencjata D. L., powołując się na upływ 10 lat od jej wydania. Rektor argumentował, że nie można stwierdzić nieważności decyzji po takim czasie, a dowody nie były jednoznaczne. Sąd uchylił decyzję Rektora, uznając, że nie została ona należycie uzasadniona i nie wyjaśniono wystarczająco kwestii dowodowych, mimo że stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. jest już niemożliwe z powodu upływu terminu.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Rektora odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej z 2002 r. nadającej tytuł licencjata D. L. Prokurator wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, polegające na nadaniu tytułu na podstawie pracy dyplomowej sporządzonej przez inną osobę. Rektor odmówił stwierdzenia nieważności, powołując się na upływ 10 lat od wydania decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.) oraz na brak jednoznacznych dowodów potwierdzających zarzuty Prokuratora. Sąd administracyjny uchylił decyzję Rektora, uznając ją za wadliwą proceduralnie. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i powinno opierać się na materiale dowodowym z pierwotnego postępowania, a nie na próbie ponownego ustalania stanu faktycznego. Sąd wskazał, że Rektor nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, nie ocenił dowodów w sposób przekonujący i nie wyjaśnił wystarczająco wątpliwości. Mimo że stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. jest już niemożliwe z powodu upływu terminu, Rektor powinien był ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania przyczyny niedopuszczalności stwierdzenia nieważności. Sąd nakazał Rektorowi ponowne rozpoznanie sprawy, z uwzględnieniem materiału dowodowego z akt spraw karnych i należyte uzasadnienie decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Rektor nieprawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Choć stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. jest już niemożliwe z powodu upływu terminu, decyzja Rektora była wadliwa proceduralnie, ponieważ nie przeprowadził on wyczerpującego postępowania dowodowego i nie uzasadnił jej w sposób należyty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Rektor popełnił błędy proceduralne, nie przeprowadzając należycie postępowania dowodowego i nie uzasadniając swojej decyzji. Mimo że stwierdzenie nieważności decyzji z 2002 r. jest już niemożliwe z powodu upływu terminu, Rektor powinien był postąpić zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., ograniczając się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania przyczyny niedopuszczalności stwierdzenia nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji. Wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu i skutków.

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 10 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia.

k.p.a. art. 158 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, ale niedopuszczalności stwierdzenia nieważności, organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazania przyczyny niedopuszczalności.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

k.p.a. art. 158 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.s.w.n. art. 23 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

P.s.w.n. art. 77 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

u.s.w. art. 143 § 2

Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym

k.p.a. art. 184 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przekonywania strony o słuszności rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów według stanu faktycznego i prawnego.

k.p.a. art. 81a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść strony.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k. art. 272

Kodeks karny

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 6

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Rektora nie została należycie uzasadniona. Rektor nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego. Rektor nieprawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. Rektor próbował na nowo ustalić stan faktyczny, co jest niedopuszczalne w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Godne uwagi sformułowania

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest kolejną instancją odwoławczą, ale odrębnym postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym. Dla oceny przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, punktem odniesienia jest stan faktyczny i prawny z chwili jej podjęcia.

Skład orzekający

Justyna Mazur

przewodniczący

Renata Nawrot

sprawozdawca

Iwona Szymanowicz-Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności art. 156 k.p.a., oraz wymogów proceduralnych w postępowaniu nadzwyczajnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nadawaniem tytułów zawodowych w szkolnictwie wyższym i zastosowaniem przepisów k.p.a. w kontekście upływu czasu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego – możliwości stwierdzenia nieważności decyzji po latach, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i instytucji. Pokazuje też, jak istotne są procedury i uzasadnienie decyzji administracyjnych.

Czy można unieważnić tytuł licencjata sprzed lat? Sąd wyjaśnia granice prawa i procedury.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 825/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 158 par 2, art. 156 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] z dnia 9 października 2023 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 października 2023 r., znak sprawy [...], Rektor Uniwersytetu R. im. K. [...] (dalej: organ, Rektor), działając na podstawie art. 23 ust. 4 i art. 77 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm., dalej: P.s.w.n.), art. 156 § 2 i art. 158 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. K. [...] w R. z 18 czerwca 2002 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata D. L..
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Decyzją ostateczną Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. z 18 czerwca 2002 r., D. L. (dalej także: uczestnik postępowania) nadano tytuł zawodowy licencjata, a na podstawie tej decyzji wydano dyplom licencjata Wydziału [...] Politechniki R. im. K. [...].
Od ww. decyzji ostatecznej pismem z 27 czerwca 2019 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. (dalej: Prokurator, skarżący), działając na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a., wniósł sprzeciw. Jego zdaniem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 143 ust. 2 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385)w związku z § 28 ust. 3 oraz § 30 ust. 1 Regulaminu studiów Politechniki R., polegającym na nadaniu stopnia zawodowego licencjata na podstawie pracy dyplomowej sporządzonej przez inną osobę. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z 18 czerwca 2002 r. nadającej D. L. tytuł zawodowy licencjata.
Postanowieniem z 26 lipca 2019 r. znak: [...] Rektor wszczął
z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ww. decyzji ostatecznej. W jego toku ustalano, że wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z 23 marca 2009r., sygn. akt [...] uczestnik postępowania został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 272 k.k., a mianowicie tego, że 6 czerwca 2003 r.
w R., będąc studentem Wydziału [...] Politechniki R., podstępnie wprowadził w błąd członków komisji egzaminacyjnej w ten sposób, że podczas egzaminu dyplomowego posłużył się jako swoją pracą zatytułowaną "Formowanie bradykardii jako stanu po wysiłku fizycznym", przygotowaną i wykonaną przez O. B., wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w postaci tytułu licencjata.
Wyrokiem z 1 września 2009 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy
w R. uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Następnie Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z 20 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] stwierdził przedawnienie karalności czynów zarzucanych D. L. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania karnego umorzył postępowanie.
Wskazaną na wstępie decyzją z 9 października 2023 r., Rektor odmówił stwierdzenia nieważność decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. um. K. [...] w R. z 18 czerwca 2002 r. nadającej D. L. tytuł zawodowy licencjata, na podstawie której wydano dyplom licencjata nr [...] z 2 lipca 2022 r.
Uzasadniając decyzję Rektor wskazał, że art. 156 § 2 k.p.a wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, od której doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat. W ocenie organu obecnie nie istnieje prawna możliwość unieważnienia decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R.. Przedmiotowa decyzja została bowiem ogłoszona 18 czerwca 2022 r. Jednocześnie organ wyjaśnił okoliczności wydanych wyroków w sprawach karnych.
Natomiast czyniąc zadość art. art. 158 § 2 k.p..a, w dalszej kolejności organ wyjaśnił, że po sprzeciwie wniesionym przez Prokuratora wszczął postępowanie
w zakresie wyznaczonym sprzeciwem. W toku postępowania ustalił, że konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie świadków. Przesłuchania te jednak nie odbyły się albowiem wezwani świadkowie nie stawili się
w wyznaczonym terminie, nadsyłając oświadczenia, że ze względu na upływ czasu niczego w sprawie już nie pamiętają. Jeden ze świadków zmarł. Pojawił się również problem z doręczeniem wezwania wobec świadka O. B., która obecnie mieszka w S. na K., czyli na terenie okupowanym przez Rosję.
Odmawiając stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa Rektor podkreślił, że uczestnik postępowania na etapie postępowania przygotowawczego oraz w ramach procesu składał wobec zarzucanych mu przez Prokuraturę czynów wyjaśniania różnej treści, ostatecznie zaprzeczając postawionym mu zarzutom. Zdaniem organu, Prokuratura nie przedstawiła jednoznacznych
i przekonujących dowodów potwierdzających przedstawione zarzuty. Nie można zatem jednoznacznie przyjąć, że D. L. nie jest autorem pracy dyplomowej. Dlatego też wobec treści art. 81a § 1 k.p.a. niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego organ rozstrzygnął na korzyść uczestnika postępowania.
Ponadto Rektor uznał, że zebrany sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne i nie budzące wątpliwości stwierdzenie, że decyzja z 18 czerwca 2022 r. została wydana z naruszeniem prawa.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł Prokurator, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej:
1) prowadzące do bezpodstawnej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, naruszenie art. 156 § 1, art. 158 § 2 k.p.a., będące następstwem niezasadnego przyjęcia, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. z 18 czerwca 2002 r, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania, że stwierdzenie jej nieważności jest niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a.;
2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7, 11, 77, 80, 81 a § 1, 107 § 3 k.p.a., gdyż organ nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, nie ocenił dowodów w sposób przekonujący
i wszechstronny, jak również nie wyjaśnił dlaczego w sprawie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prokurator podniósł, że decyzja Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. została wydana
z rażącym naruszeniem prawa, którego nie można usprawiedliwić ani tolerować. Okoliczność, że egzamin dyplomowy odbywał się w oparciu o pracę dyplomową sporządzoną przez inną osobę prowadzi do wniosku, że brak było koniecznego elementu stanu faktycznego warunkującego złożenie egzaminu dyplomowego i nadanie tytułu licencjata. Nie ziściły się zatem przesłanki do wydanie tego rodzaju decyzji.
W realiach niniejszej sprawy, zdaniem Prokuratora organ winien był stosownie do treści art. 158 § 2 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji
z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdzi! nieważności decyzji. Okolicznością tą jest w przedmiotowej sprawie upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a,
Prokurator stanął na stanowisku, że wobec umorzenia postępowania karnego
z uwagi na przedawnienie karalności, Rektor stosownie do art. 7 k.p.a. winien był podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz wyjaśniać zasadność przesłanek, którymi się kierował przy załatwieniu sprawy, czyli przekonująco uzasadnić swoje rozstrzygnięcie Tymczasem skarżona decyzja tym regułom nie czyni zadość. Przede wszystkim, w ocenie Prokuratora organ nie ocenił
w sposób wszechstronny materiału dowodowego ani też nie wskazał z jakich względów wersja przedstawiona przez D. L. w postępowaniu administracyjnym jest bardziej prawdopodobna niż w postępowaniu karnym, w toku którego D. L. pierwotnie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, a nawet złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze. Również bezpodstawnie organ zastosował art. 81a § 1 k.p.a.
W ocenie Prokuratora organ, niezasadnie odstąpił od przesłuchania świadków
i poprzestał na nadesłanych przez nich oświadczeniach pisemnych. Prokurator podkreślił, że świadek w postępowaniu administracyjnym jest przesłuchiwany pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a za naruszenie obowiązku stawiennictwa organ może zastosować przewidziane przepisami sankcje. Także przedwczesne zdaniem skarżącego było odstąpienie od przesłuchania O. B. w oparciu o wiedzę dotyczącą jej pobytu z postępowania karnego, toczącego się przed wieloma laty, co poddaje w wątpliwość jej autentyczność.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga Prokuratora zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Rektora z 9 października 2023 r., którą to decyzją Rektor odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. K. [...]
w R. z 18 czerwca 2002 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata D. L..
Nie wchodząc w szczegóły obecny Rektor Uniwersytetu R. im. K. [...] jest następcą poprzedniego organu (uczelni) wydającej uczestnikowi postępowania – tytuł zawodowy licencjata.
Ponadto nie ulega w sprawie wątpliwości, że Prokuratura Okręgowa w R. prowadziła postępowanie przygotowawcze przeciwko studentom Politechniki R. w zakresie wyłudzania poświadczenia nieprawy, poprzez wprowadzenie
w błąd Komisji Egzaminacyjnej, w ten sposób, że podczas egzaminu dyplomowego posłużyli się jako własnymi pracami dyplomowymi przygotowanymi przez pracownika Uczelni – O. B..
Tematem pracy licencjackiej D. L. było "Formowanie bradykardii jako stanu po wysiłku fizycznym".
Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z 1 grudnia 2009 r. w sprawie [...] uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w R. z 23 marca 2009 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Z kolei Sąd Rejonowy
w R. w postanowieniem z 29 czerwca 2012 r. – w sprawie [...] umorzył postępowanie karne wobec D. L., na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., uznając, ze nastąpiło przedawnienie karalności zarzucanego czynu.
Powołując się na k. 212-214 oraz k. 833v akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w R., Prokurator stał na stanowisku, że naruszenie prawa przez uczestnika postępowania było istotne, oczywiste i "bijące w oczy".
W sprzeciwie Prokurator odwoływał się również do przepisów ustawy
o szkolnictwie wyższym w zakresie nieprzestrzegania regulaminu studiów oraz do innych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanych w analogicznym stanie faktycznym sprawy, co do nie sporządzenia samodzielnie pracy licencjackiej, co w sposób rażący naruszało reguły wynikające z planu i programu studiów. Prokurator akcentował również, że nie do zaakceptowania jest pozostawienie decyzji w porządku prawnym bez względu na upływ czasu jaki upłynął od jej wydania. Wskazywał, że usunięcie takiej decyzji leży w interesie społecznym i nie można decyzji takiej dawać milczące przyzwolenie.
Wracając do rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja Rektora, po pierwsze nie zawiera w komparycji nazwy organu – wydającego decyzję, co oczywiście nie powoduje jej naruszenia w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, ale niewątpliwie stanowi naruszenie prawa.
Po wtóre zaskarżona decyzja dotyczyła postępowania nadzwyczajnego – nieważnościowego, a zatem powinna odnosić się do kwestii powyższego postępowania. W podstawie prawnej – w komparycji decyzji organ powołał art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 158 § 1 i 2 k.p.a.
Celem takiego postępowania nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Wśród wad kwalifikowanych, stanowiących przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymienia rażące naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje
w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale
o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo - w sposób jasny i niedwuznaczny. Podkreślić także należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. przepisu, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia i nie może być interpretowane rozszerzająco. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Jednocześnie zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się także, że niedopuszczalne jest utożsamianie każdego uchybienia z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują natomiast łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja.
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Co ważne, spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc uznania, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub
z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05 dostrzegając, że "stanowisko to wynika również z dotychczasowego orzecznictwa Sądu, w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1994 r. (sygn. akt III SA 640/94) i z dnia 28 sierpnia 1996 r. (sygn. akt SA/Łd 1612/95), w których to orzeczeniach stwierdzono, iż odmienność wykładni przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności danej decyzji". Powyższe oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie w sytuacji naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Natomiast, w przypadku zastosowania przy wydawaniu decyzji jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Również zgodzić się należy z poglądem, że nietrafna wykładnia, nieoczywistych i nieprecyzyjnych przepisów prawa nie może być uznana za kwalifikowane naruszenie prawa.
Przede wszystkim zwrócić uwagę należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest kolejną instancją odwoławczą, ale odrębnym postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest wyłącznie zbadanie czy w sprawie zaistniały przesłanki opisane w art. 156 § 1 k.p.a. Jednocześnie, dla oceny przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, punktem odniesienia jest stan faktyczny i prawny z chwili jej podjęcia. Rektor był zatem zobowiązany do oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w celu stwierdzenia tylko i wyłącznie tego, czy przy wydaniu decyzji wydanej przez Komisję Egzaminacyjną Wydziału [...] Politechniki R. im. K. [...]
w R. z dnia 18 czerwca 2002 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata D. L., wystąpiła którakolwiek z wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Takie ograniczenie przedmiotu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powoduje, że w jego ramach nie prowadzi się po raz kolejny postępowania dowodowego i nie ustala na nowo stanu faktycznego sprawy. Podstawą dla dokonania oceny decyzji, co podkreślić należy pod kątem wad kwalifikowanych jest materiał dowodowy zebrany w pierwotnym postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2021 r., sygn. akt 3058/18 i z 13 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1217/22). W stanie niniejszej sprawy będzie to materiał dowodowy wynikający z akt postępowań sądowych, czy postępowania przygotowawczego w Prokuraturze. Błędem organu była zatem próba przeprowadzenia postępowania dowodowego na nowo i na podstawie tych "nowych" okoliczności ustalenie stanu faktycznego. Oczywiście organ jest uprawniony do zebrania i oceny materiału dowodowego. Organ w oparciu o ustalenia wynikające akt sprawy karnej uczestnika postępowania, ewentualnie innych akt spraw karnych
w których zawarte mogą być ustalenia co faktów dotyczące D. L. – o ile organ uzna za konieczne, także akt postępowania przygotowawczego z prokuratury oceni czy doszło do naruszenia prawa w stopniu rażącym przy nadaniu tytułu zawodowego licencjata. Organ oceni czy dowody te uzasadniają, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Na marginesie Sądowi wiadome jest z urzędu, że w kilku przypadkach Rektor wydawał decyzje o stwierdzeniu nieważności decyzji o nadaniu tytułu licencjata
w okolicznościach skazania wyrokiem karnym.
Na uwadze mieć należy, że art. 156 § 2 k.p.a. w aktualnym brzmieniu (od 16 września 2021 r.) po zmianie, która nastąpiła przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (Dz.U.2021.1491), stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji
z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Tak więc z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a. brak jest obecnie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. z 18 czerwca 2002 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata D. L.. W takiej sytuacji organ winien, stosownie do art. 158 § 2 k.p.a., ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji
z naruszeniem prawa oraz wskazania, że stwierdzenie jej nieważności nie jest dopuszczalne z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a.
Podsumowując w rozpoznawanej sprawie Rektor w obecnych warunkach prawnych (k.p.a.), może jedynie wydać: 1) decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności w przypadku braku występowania wad kwalifikowanych w art. 156 § 1 k.p.a; 2) decyzję wynikającą z art. 158 § 2.
W niniejszej sprawie organ wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. K. [...] w R. z dnia 18 czerwca 2002 r., nadającej tytuł zawodowy licencjata D. L., jednakże nie sposób zaakceptować tego aktu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przy jej wydaniu, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja jest nieprzekonująca, budzi wątpliwości Sądu, nadto nie została należycie uzasadniona.
Ponownie rozpoznając sprawę Rektor podejmie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o materiał dowodowy wynikający z akt sprawy karnej, w główniej mierze z zeznań złożonych przez D. L. w tym postępowaniu, w postępowaniu przygotowawczym. Rektor oceni czy te zeznania były logiczne i spójne, czy korelowały z wyjaśnieniami złożonymi przez innych podejrzanych oraz treścią odręcznych notatek O. B. zabezpieczonych
w postepowaniu karnym. Wysłuchanie uczestnika i jego zeznania w postępowaniu administracyjnym nie mogą przekreślić wcześniejszych jego zeznań. Takie oparcie się organu jest całkowicie nieuprawnione, wymaga szczegółowego uzasadnienia
i wyjaśnienia dlaczego dla organu były ważniejszym dowodem. Organ jest uprawniony do posiłkowania się materiałami dowodowymi z innych spraw dotyczących podobnych czynów jakie były zarzucane innym uczestnikom postępowania i dlaczego doszło do uznania winy popełnionego czynu.
Konieczne jest również należyte uzasadnienie podjętej decyzji, odniesienie się do każdej kwestii, którą organ uznał za wiarygodną, czy też dlaczego nie dał jej wiary.
Końcowo Sąd ponownie zaznacza, że organ wydaje decyzje w postępowaniu nadzwyczajnym (nieważnościowym).
Z tych wszystkich przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI