VIII SA/Wa 81/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-04-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowykontrakt socjalnybezrobotnyniepełnosprawnośćwspółdziałanieaktywizacja zawodowadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. S. na decyzję SKO odmawiającą przyznania zasiłku celowego z powodu niezrealizowania kontraktu socjalnego.

Skarżący Z. S. domagał się przyznania zasiłku celowego na opłaty za energię, wodę i odpady, jednak organy odmówiły, wskazując na brak realizacji kontraktu socjalnego i brak aktywności w poszukiwaniu pracy. Sąd uznał, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i wymaga współdziałania, a skarżący nie wykazał woli zmiany swojej sytuacji życiowej i zawodowej, co uzasadniało odmowę przyznania świadczenia.

Przedmiotem sprawy była skarga Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta odmawiającą przyznania zasiłku celowego na opłaty za energię, wodę i odpady komunalne. Głównym powodem odmowy było niezrealizowanie przez skarżącego kontraktu socjalnego oraz brak jego aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia, mimo wieloletniego korzystania z pomocy społecznej. Skarżący argumentował, że nie wywiązał się z kontraktu z powodu niepełnosprawności i trudnej sytuacji życiowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podkreślając, że pomoc społeczna ma charakter przejściowy i wymaga aktywnego współdziałania ze strony beneficjenta. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał wystarczającej woli do zmiany swojej sytuacji życiowej i zawodowej, a jego bierna postawa uzasadniała odmowę przyznania świadczenia, mimo posiadania lekkiego stopnia niepełnosprawności, który nie wykluczał podjęcia pracy dostosowanej do jego stanu zdrowia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak realizacji kontraktu socjalnego i brak aktywnego współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego, nawet w przypadku osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności, która nie wykazuje woli zmiany swojej sytuacji.

Uzasadnienie

Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i wymaga aktywnego współdziałania beneficjenta. Niezrealizowanie postanowień kontraktu socjalnego i brak starań o podjęcie zatrudnienia, nawet przy uwzględnieniu ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.s. art. 39 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 108

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 11 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 108

Ustawa o pomocy społecznej

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący podniósł, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i nie jest prawdą, że nie wywiązał się z kontraktu socjalnego. Skarżący twierdził, że spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku. Skarżący wskazał na swoją sytuację zdrowotną i konieczność stałego leczenia oraz trudną sytuację życiową i finansową. Skarżący podważał stanowisko Kolegium, argumentując, że wywiązywał się należycie z kontraktu socjalnego.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. jeśli osoba ta nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. pomoc ta nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Skład orzekający

Justyna Mazur

sprawozdawca

Marek Wroczyński

przewodniczący

Renata Nawrot

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy społecznej, wymogu współdziałania beneficjenta, realizacji kontraktu socjalnego oraz odmowy przyznania zasiłku celowego w przypadku braku aktywności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby długotrwale korzystającej z pomocy społecznej i jej postawy wobec kontraktu socjalnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważny aspekt pomocy społecznej – równowagę między wsparciem a wymogiem aktywizacji i współdziałania ze strony beneficjenta, co jest istotne dla zrozumienia zasad funkcjonowania systemu.

Czy pomoc społeczna to zasiłek do końca życia? Sąd wyjaśnia, dlaczego aktywność jest kluczowa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 81/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 39 ust. 1,  art. 108,  art. 2, art. 3, art. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 15 grudnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja z 15 grudnia 2023 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. (dalej: organ I instancji lub Wójt) z 27 października 2023 r. w sprawie odmowy przyznania Z. S. (dalej: skarżący, strona) pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłaty za energię eklektyczną, wodę i odpady komunalne z powodu niezrealizowania kontraktu socjalnego.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
Powołaną na wstępie decyzją z 27 października 2023 r. Wójt odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na sfinansowanie opłat za energię elektryczną, wodę i odpady komunalne z powodu niezrealizowania kontraktu socjalnego.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy był brak aktywności skarżącego w dążeniu do poprawy własnej sytuacji finansowej, rodzinnej i zawodowej. Organ I Instancji wskazał, iż od 20.10.2015 r. regularnie korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.. Od 5.10.2015 r. jest zarejestrowany
w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. W okresie 01.10.2016 r. - 30.11.2016 r. odbywał staż. Od 15.05.2017 r. do 14.11.2017 r. - bezrobotny na stażu. Od 3.07.2018 r. jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje zatrudnienia. Nie realizuje też aktualnie kontraktu socjalnego z nim zawartego z 6.07.2023r. Łącznie za okres od 1.01.2022r. do 30.09.2023r. z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w G. otrzymał pomoc w kwocie 10.001,68 zł. Nie próbuje rozwiązać własnej sytuacji życiowej, rodzinnej i zawodowej pomimo udzielanej pomocy.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że decyzja została wydana
z naruszeniem prawa. Nie jest też prawdą, że nie wywiązał się z kontraktu socjalnego. Zgłaszał się do Urzędu Pracy i aktywnie poszukiwał pracy. Nie jest prawdą, że
z przyznanej pomocy finansowej miał regulować wszystkie opłaty związane
z utrzymaniem domu. Ponadto, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim i nie może pracować na wysokościach, przy maszynach w ciągłym ruchu
i otwartym ogniu oraz pracach wymagających sprawności obu rąk. Skarżący twierdzi, że spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku.
SKO utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podało, że skarżący 29.09.2023r. wystąpił z wnioskiem do gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej
w G. o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego na spłatę zaległości ze energię w kwocie 85,13 zł, wodę i ścieki w kwocie 38,31 zł, odpady komunalne w kwocie 42,00 zł.
Z akt sprawy (w tym wywiadu środowiskowego oraz innych dokumentów) wynika, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w budynku należącym do siostry B. C.. Zajmuje w nim jedno pomieszczenie
z dostępem do kuchni i łazienki. W dniu 18.10.2023 r. w miejscu zamieszkania skarżącego zastano G. J. (nie odniesiono się, kim jest osoba zastana
w miejscu zamieszkania skarżącego, i czy korzysta ze wspólnych pomieszczeń, tj.
z kuchni i z łazienki, oraz w jaki sposób regulowane są rachunki za wspólne korzystanie z tych pomieszczeń). Źródłem dochodu skarżącego jest zasiłek okresowy w kwocie 388 zł miesięcznie i zasiłki celowe. Od 20.10.2015 r., tj. od 8 lat regularnie korzysta
z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.. Od 5.10.2015 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. W okresie 1.10.2016 r. - 30.11.2016 r. tj. przez dwa miesiące odbywał staż. Od 15.05.2017 r.- do 14.11.2017 r. - bezrobotny na stażu. Od 3.07.2018 r. jest bezrobotny bez prawa do zasiłku. Nie podejmuje próby aktywizacji zawodowej. Ponadto organ podał, że ze skarżącym zawarty został kontrakt socjalny, którego aktualnie nie realizuje. Wszystkie zatem działania skierowane były na zmobilizowanie skarżącego do podjęcia zatrudnienia, a tym samym polepszenia sytuacji finansowej.
SKO wskazało następnie, że zasady udzielania pomocy, w tym w formie zasiłku celowego, określone zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 901, ze zm.; dalej: u.p.s., ustawa), który zgodnie z art. 39 tej ustawy może być przyznany na wskazane przez skarżącego potrzeby.
Objęcie jednak pomocą społeczną uwarunkowane jest po pierwsze - spełnieniem kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, po drugie - sytuacją życiową.
Orzekając jednak w sprawie tego zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy wynikającymi m.in. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Oznacza to, że nie w każdym przypadku, przy spełnieniu przesłanek pozytywnych do przyznania tego zasiłku, organ musi ten zasiłek przyznać. Konieczna jest bowiem, kierując się zasadami ogólnymi określonymi
w ustawie, ocena postawy osoby ubiegającej się o świadczenie. Nadto, obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej jest współdziałanie w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy).
W ocenie Kolegium, skarżący mógłby pokonać swoje problemy finansowe, gdyby podjął pracę. Tymczasem z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że nie dąży on do podjęcia zatrudnienia. Ma 64 lata, od 5.10.2015r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności
z 18.07.2022r. (znak: [...]) wynika, że ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Ponadto, wskazano do zatrudnienia otwarty rynek pracy, za wyjątkiem pracy na wysokościach, pracy przy maszynach w ciągłym ruchu i otwartym ogniu oraz pracy wymagających sprawności obu rąk. Zatrudnianie pracowników
z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności wiąże się z szeregiem korzyści
i przywilejów zarówno dla pracodawcy, jak i dla pracownika. Jednak samo dostarczenie ofert pracy z Urzędu Pracy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie czyni ze skarżącego osoby poszukującej pracy. Tymczasem w celu zwiększania współczynnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością w stopniu lekkim (ludzie ci funkcjonują zawodowo niemal jak osoby sprawne) podejmuje się w Polsce szereg działań. Przewidziano wsparcie dla wielu grup osób, by zrekompensować niektóre ograniczenia niepełnosprawnych utrudniające im podejmowanie zatrudnienia. Na pomoc spośród nich mogą liczyć zarówno bezrobotni, zdobywający zawód, jak i już pracujący, a także zatrudniający osoby z niepełnosprawnością oraz podmioty wspierające niepełnosprawnych we właściwym funkcjonowaniu na rynku pracy. Trzeba pamiętać, że pojęcie "osoba z niepełnosprawnością" nie oznacza jednoznacznie, że jest to osoba niezdolna do pracy. Nie wolno zatem utożsamiać niepełnosprawności i niezdolności do pracy.
W ocenie Kolegium, skarżący nie potraktował postanowień kontraktu socjalnego w sposób właściwy, to jest nie wykazywał i nie wykazuje chęci do współpracy
z pracownikiem socjalnym, aby próbować efektywnie znaleźć jakiekolwiek zatrudnienie.
Poszukiwanie pracy powinno odbywać się z wykorzystaniem wielu metod jednocześnie, gdyż w ten sposób zwiększa się prawdopodobieństwo jej znalezienia.
Za najskuteczniejsze metody poszukiwania pracy uznaje się: wyszukiwanie ogłoszeń
w Internecie i prasie, bezpośredni kontakt z pracodawcą, pozyskiwanie informacji od znajomych i rodziny, korzystanie z usług urzędów pracy i agencji pośrednictwa pracy. Wyszukiwanie ofert pracy w Internecie i prasie jest metodą bardzo wygodną, gdyż można to zazwyczaj robić w czasie dogodnym dla siebie. Informacje o ofertach pracy zamieszczane są na wielu portalach internetowych poświęconych wyłącznie poszukiwaniu pracy. Znajdują się na nich często również wskazówki, jak napisać życiorys czy list motywacyjny, oraz jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej. Warto też korzystać z portali regionalnych, gdzie zamieszczane są lokalne oferty pracy. Poszukiwanie powinno też obejmować portale branżowe oraz strony internetowe potencjalnych pracodawców, na których często znajduje się zakładka "oferty pracy". Ogłoszenia z ofertami pracy zamieszczane są też w większości dzienników papierowych, w rubryce Praca. W ramach poszukiwania pracy można skorzystać również z porad indywidualnych udzielanych przez doradców zawodowych w Urzędzie Pracy. Doradztwo zawodowe dla bezrobotnych i poszukujących pracy jest dobrowolne
i bezpłatne. Aby z niego skorzystać, należy zapisać się na spotkanie w UP, bądź umówić się telefonicznie.
W ocenie Kolegium, postawa strony wskazuje, że otrzymywanie świadczeń
z pomocy społecznej stanowi dla niego cel sam w sobie, nie poszukuje procy. Jest powszechnie wiadome, że mężczyzna w wieku 64 lat może obecnie bez większego trudu znaleźć pracę (nawet dorywczą), o ile jej rzeczywiście poszukuje. Z racji rozpoznawania odwołań skarżącego od wcześniejszych decyzji organu I instancji, Kolegium znany jest fakt, iż sytuacja zawodowa Z. S. od kilku lat pozostaje niezmienna, i nie wykazuje on chęci ani determinacji w kierunku wprowadzenia zmian. Jednocześnie oczekuje stałej, systematycznej pomocy finansowej, przerzucając ciężar swojego utrzymania na społeczeństwo.
Skarżący nie jest zainteresowany wyjściem z trudnej sytuacji osobistej poprzez uzyskanie środków z własnej pracy. Jego wieloletnia bierna postawa na rynku pracy świadczy o tym, że jest on nastawiony na utrzymywanie się ze środków pomocy społecznej, bez potrzeby uprzedniego zaangażowania w to przedsięwzięcie własnej osoby, czy też wykorzystania własnych możliwości znalezienia pracy, aby zdobyć środki na swoje utrzymanie. Skarżący pomija to, że działalność pomocy społecznej oparta jest na wspieraniu aktywności osób zwracających się o pomoc i to przez pewien niezbędny czas, a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń i zapewnieniu świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania.
Skoro zatem nie podejmuje działań mających na celu poprawy swojej sytuacji poprzez podjęcie zatrudnienia, to musi się liczyć z możliwością odmowy przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej, stosownie do treści art. 11 ust. 2 u.p.s. w związku
z art. 2 i art. 4 u.p.s.
Z powyższych względów Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał trafnej oceny zachowania skarżącego, charakteryzujący się brakiem współdziałania
w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Dlatego Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło
o utrzymaniu jej w mocy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, która ma charakter opisowy skarżący podważa stanowisko zajęte przez Kolegium w zaskarżonej decyzji argumentując, że wywiązywał się należycie
z zawartego z nim kontraktu socjalnego. Pracy nie podjął, zgodnie z przedstawianymi ofertami, z uwagi na posiadany stopień niepełnosprawności. Ponownie wskazał na swoją sytuację zdrowotną i konieczność stałego leczenia, jak również swoją trudną sytuację życiową i finansową, powodującą konieczność długotrwałego korzystania ze środków z pomocy społecznej z powodu ubóstwa.
Odpowiadając na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak
w zaskarżonej decyzji. Podtrzymało stanowisko, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru rekompensaty za poniesione wydatki. Zasiłek celowy nie może być przyznany w formie zwrotu za wcześniej poniesione wydatki. Pomoc nie może być też systematycznym źródłem dochodu. Sytuacja, w której znajduje się skarżący wcale nie wskazuje na nadzwyczajny przypadek, a wydatki jakie wykazuje na opłacanie rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania nie należy uwzględniać jako sytuacji szczególnej. Taki stan nie ma charakteru niecodziennego, okazjonalnego czy nadzwyczajnego. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie stwierdzono nietypowych okoliczności czy zdarzeń występujących okazjonalnie, które przemawiałyby za przyznaniem pomocy. Organ pierwszej instancji wskazał, że w okresie 1.01.2022 r. - 30.09.2023r. ośrodek na zasiłki okresowe i celowe przeznaczył już wystarczającą kwotę w wysokości 10.001,68 zł.
Przyznanie świadczenia nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się
z przerzucaniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi jest decyzja, którą SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta, odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego
z przeznaczeniem na sfinansowanie opłat za energię elektryczną, wodę i odpady komunalne z powodu niezrealizowania kontraktu socjalnego.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że pomoc społeczna ma za zadanie przejściowo pomagać osobom i rodzinom w przezwyciężeniu ich trudnej sytuacji. Świadczą o tym wprost przepisy art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s., które stanowią, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny
w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie
w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynika zatem, że pomoc społeczna umożliwia "osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych" i jedynie "wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb". Pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, a udzielane świadczenia mają być jedynie chwilowo odpowiednie do sytuacji osób i rodzin korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Tak więc pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata
i beneficjenta udzielanej pomocy. Skoro, zdaniem Sądu, ustawa o pomocy społecznej formułuje zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, to oznacza to, że jeśli osoba ta nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Sąd podkreśla, że pomoc przyznawana na podstawie omawianej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Pomoc ta nie może w żadnym wypadku zamieniać się w stałe
i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.
Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest zatem na tyle istotny, że został wielokrotnie zaakcentowany
w ustawie, jak choćby w art. 4 u.p.s., który stanowi, że osoby i rodziny korzystające
z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Należy podkreślić, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się
o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia"
z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z powyższym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny,
o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych (...), mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji
o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 108 u.p.s. pracownik socjalny
6.07.2023 r. zawarł ze skarżącym kontrakt socjalny, w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów skarżącego, znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej. Istotą takiego kontraktu jest wzmocnienie aktywności i samodzielności życiowej oraz zawodowej strony, co stanowi instrument przezwyciężania trudnych życiowych sytuacji, w myśl zasady wynikającej z art. 2 ust. 1 u.p.s.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, skarżący 28.06.2023 r. złożył wniosek o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej. Pomoc wnioskowaną otrzymał w formie zasiłku okresowego na okres 4 miesięcy tj. od 01.06.2023 r. do 30.09.2023 r. oraz zasiłek celowy na opłatę za energię elektryczną w wysokości 85,13 zł. W zawartym
w dniu 6.07.23 r. kontrakcie socjalnym z uwagi na przyznaną pomoc finansową
w formie zasiłku okresowego skarżący miał regulować wszystkie rachunki związane
z utrzymaniem domu w okresie trwania kontraktu. Podjęcie zobowiązania pokrywania wszystkich rachunków związanych z utrzymaniem domu przez skarżącego w terminie do dnia 30.09.2023 r. wynika wprost z pkt III kontraktu, gdzie wskazano jednocześnie, iż w tym terminie skarżący jest zobowiązany do okazania pracownikowi socjalnemu opłaconych rachunków. Skarżący nie wywiązał się z tego działania. Organ I instancji wskazał, iż w dniu 29.09.2023r. skarżący złożył podanie o przyznanie zasiłku celowego na spłatę zaległości za energię elektryczną, którego termin płatności przypadał na 27.07.2023r., odpady komunalne, jak również opłatę za wodę i ścieki z terminem płatności 22.09.2023r. Wszystkie opłaty przypadały zatem na czas trwania kontraktu.
Zdaniem Sądu, ocena działań ustalonych w kontrakcie socjalnym, która nastąpiła 10.10.2023r. była trafna i prowadzi do wniosku, że strona nie próbuje rozwiązać swojej sytuacji życiowej i zawodowej. Skarżący nie posiada stałego źródła dochodu, od 2015r. korzysta z pomocy społecznej. Pomimo udzielanej pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych w okresie od stycznia 2022 r. do września 2023r., które wyniosły łącznie 10.001,68 zł i ustaleń, że będzie regulował opłaty samodzielnie
z tego się nie wywiązał. Potrzeby, o które się zwraca do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej są regulowane stale przez GOPS. Natomiast skarżący nie podejmuje żadnych starań by tą sytuację zmienić. Z twierdzeń skargi wynika, iż skarżący wskazując na poszukiwanie pracy opiera się jedynie na ofertach pracy przedstawianych przez Powiatowy Urząd Pracy w K.. Nie wynika przy tym, iż skarżący podejmuje we własnym zakresie działania w celu podjęcia zatrudnienia, chociażby
o charakterze dorywczym. Brak aktywności w celu znalezienia o utrzymania zatrudnienia wynika także z przedłożonego przez skarżącego przy skardze pisma (kserokopia) Urzędu Gminy G. z dnia 12.04.2019 r., z którego wynika, iż skarżący w okresie od 1.10.2016 r., do 30.11.2016 r. wykonywał prace społecznie użyteczne, w dniu 31.10.2016 r. z przyczyn niewiadomych (niezależnych od pracodawcy) nie stawił się do pracy.
Ustalenia te w ocenie Sądu prowadzą do wniosku, że strona nie wykazuje woli do zmiany swojej trudnej sytuacji życiowej, zgodnie z oświadczeniem zawartym
w zawartym kontrakcie socjalnym. Także okoliczność legitymowania się orzeczeniem
o lekkim stopniu niepełnosprawności nie usprawiedliwia takiej postawy, gdyż z treści tego orzeczenia w zakresie wskazań co do odpowiedniego zatrudnienia wynika, iż przeciwwskazana jest praca na wysokości, przy maszynach w ruchu ciągłym i otwartym ogniu oraz wymagająca sprawności obu kończyn górnych. Przy jednoczesnym wskazaniu zatrudnienia w zakresie otwartego rynku pracy, możliwe jest skuteczne poszukiwanie zatrudnienia przy prostych pracach, uwzględniających kwalifikacje skarżącego i jego stan zdrowia. Z przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich nie wynika, że nie jest on zdolny do podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, może bowiem świadczyć pracę dostosowaną do jego potrzeb zdrowotnych. Wobec powyższego organ prowadzący postępowanie trafnie przyjął, że cel kontraktu socjalnego nie był rozbieżny z potrzebami i możliwościami strony, która świadomie nie wywiązała się z jego postanowień.
Zdaniem Sądu, w tej sytuacji, SKO trafnie uznało, że organ I instancji był uprawniony do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Skarżący nie wywiązał się z postanowień kontraktu socjalnego i ta właśnie okoliczność świadcząca
o braku współpracy z organem wraz ze wskazanym brakiem aktywności
w poszukiwaniu pracy uprawniała organ do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej. Jednocześnie organy obu instancji w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonały prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia,
a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107
§ 3 k.p.a.
W świetle powyższego, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, skargę oddalił, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI