VIII SA/Wa 798/24

VIII SA/Wa 798/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 116/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-16
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 5 poz 27
par. 1 ust. 4, par. 1 ust.1 pkt 3, par. 1 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów  owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia  do uznania.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 798/24
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 28 sierpnia 2024 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. z dnia 21 lutego 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej) od decyzji nr [...] z dnia 2 lutego 2024 r. wydanej przez Dyrektora M. OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o ustaleniu [...] sp. z o. o. kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 583 608,82 zł wypłaconych na mocy decyzji o przyznaniu pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, wydanej przez Dyrektora M. OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wraz z odsetkami liczonymi za okres, który upłynął między wypłatą pomocy finansowej grupie producentów do dnia zwrotu nienależne wypłaconej pomocy, wg. stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego UE i obowiązującego w dniu, w którym dokonano płatności, powiększonej o trzy punkty procentowe,
- uchylił w całości zaskarżoną decyzję
oraz
ustalił [...] Sp. z o.o. kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w wysokości 512 697,97 zł (słownie pięćset dwanaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 97/100) uzyskanych na mocy decyzji:
1) [...] z dnia 17 września 2013 – kwota zwrotu wynosi 486 582,97 zł
2) [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. - kwota do zwrotu wynosi 26 115,00 zł.
o przyznaniu pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, wydanych przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., wraz z odsetkami liczonymi zgodnie z art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.05.2017, s. 4, z późn. zm.) za okres, który upłynął między wypłatą pomocy finansowej grupie producentów do dnia zwrotu nienależne wypłaconej pomocy, wg. stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego UE i obowiązującego w dniu, w którym dokonano płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe, tj.;
dla płatności zrealizowanej dnia 27.09.2013 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 17 września 2013 r., stawka wg. EBC wynosi 0,50 %, powiększona o 3 pkt. procentowe wynosi 3,50%,
dla płatności zrealizowanej dnia 04.02.2014 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r., stawka wg. EBC wynosi 0,25 %, powiększona o 3 pkt. procentowe wynosi 3,25%.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
[...] Sp. z o.o. (zwana dalej; "Grupą", "Stroną", "Spółką") Decyzją nr [...] (znak: [...]) z dnia 16 listopada 2010 r. wydaną przez Marszałka Województwa M. została wstępnie uznana jako grupa producentów owoców i warzyw w kategorii produktów "owoce". Grupa producentów realizowała zatwierdzony plan dochodzenia do uznania w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2015 r.
1. W dniu 29 marca 2013 r. wstępnie uznana [...] Sp. z o.ó. złożyła "Wniosek
o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01-07-2012 do 31-12-2012" (zwany dalej "wnioskiem za II półrocze 2 roku PDU"). Na podstawie ww. wniosku Grupa wnioskowała o przyznanie płatności w łącznej wysokości 6 020 653,27 zł.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Dyrektor M. OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: "Dyrektorem OR ARiMR") Decyzją nr [...] z dnia 17 września 2013 r. przyznał [...] sp. z o.o. pomoc finansową w łącznej wysokości 6 013 732,98 zł, w tym:
- pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 90 403,27 zł,
- pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 5 923 329,71 zł, odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 6 920,29 zł.
W dniu 27 września 2013 r. na wskazany przez Grupę numer rachunku bankowego została wypłacona pomoc w łącznej wysokości 6 013 732,98 zł.
2, W dniu 17 września 2013 r. wstępnie uznana [...] Sp. z o.o. złożyła "Wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 01-01-2013 do 30-06-2013 ’’ (zwany dalej "wnioskiem za I półrocze 3 roku PDU"). Na podstawie ww. wniosku Grupa wnioskowała o przyznanie płatności w łącznej wysokości 2 586 401,53 zł.
Dyrektor OR ARiMR Decyzją Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r, przyznał [...] Sp. z o.o. pomoc finansową w łącznej wysokości 2 583 682,86 zł, w tym:
— pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 367 703,63 zł,
- pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 2 215 979,23 zł,
odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 2 583 682,86 zł.
W dniu 4 lutego 2014 r. na wskazany przez Grupę numer rachunku bankowego została wypłacona pomoc w łącznej wysokości 2 583 682,86 zł.
Dnia 19 czerwca 2023 r. do kancelarii M. OR ARiMR wpłynął protokół z czynności kontrolnych Nr [...] z dnia 12 czerwca 2023 r.
W dniu 19 października 2023 r. Dyrektor OR ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków -finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 17 września 2013 r. oraz nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. Jednocześnie poinformowano spółkę o przysługującym jej na mocy art. 10 § 1 oraz art. 73 k.p.a. prawie do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji.
W dniu 2 lutego 2024 r. Dyrektor OR ARiMR wydał Decyzję nr [...] o ustaleniu [...] Sp. z o. o. kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 583 608,82 zł wypłaconych na mocy decyzji:
1. Nr [...] z dnia 17 września 2013 r., - w kwocie 486 528,97 zł,
2, Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. - w kwocie 97 025,85 zł,
o przyznaniu pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, wydanych przez Dyrektora OR ARiMR wraz z odsetkami liczonymi za okres, który upłynął między wypłatą pomocy finansowej grupie producentów do dnia zwrotu nienależne wypłaconej pomocy wg. stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego UE i obowiązującego w dniu, w którym dokonano płatności, powiększonej o trzy punkty procentowe.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła skarżąca.
Zarzucała błędne ustalenia faktyczne i błędną wykładnię przepisów prawa materialnego.
Zdaniem strony ustalenia kontrolne w odniesieniu do zarzutu udostępnienia "placu utwardzonego" - "placu manewrowego" nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Strona wskazała, że kontrolerzy nie uwzględnili rzeczywistego stanu faktycznego, ponieważ nie wszystkie działki z obrębu ewidencyjnego 14 zostały wykorzystane pod inwestycję w postaci wzniesienia hali magazynowo-produkcyjnej i usytuowanie tam "placu manewrowego", w szczególności części działek ewidencyjnych nr: [...] i [...], które pozostały niezabudowane i nie zostały objęte inwestycją w postaci utwardzenia. Strona podniosła, że otrzymała częściowe refinansowanie do zakupu działek ewidencyjnych nr: [...], W przyjętych jako podstawę do ustaleń kontrolnych fakturach nr [...] oraz nr [...] plac manewrowy nie został wskazany jako przedmiot najmu. Strona, twierdzi, że w rzeczywistości spółka udostępniła część placu nieobjętą inwestycją ze środków pochodzących z ARiMR, najem dotyczył części placu nieutwardzonego i był związany z koniecznością krótkookresowego złożenia materiałów należących do najemcy, które nie wymagały powierzchni utwardzonej ani też nie mogły utrudniać normalnego korzystania z nieruchomości przez [...].
W ocenie skarżącego, ustalenia poczynione przez Kontrolerów ARiMR w zakresie udostępniania placu "utwardzonego" lub manewrowego nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, ponieważ nie doszło do naruszenia zakazu udostępniania przedmiotu inwestycji. W związku z tym nałożenie kary zwrotu kwoty w wysokości 97 025,85 zł jest bezzasadne.
W dalszej części odwołania strona podnosiła, że została zastosowana błędna wykładnia przepisów warunkujących uprawnienie do udostępniania inwestycji innemu podmiotowi w trybie § 1 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. Strona, wskazywała, że udostępnienie nieruchomości w następstwie klęski żywiołowej i wyłącznie w celu dokonania zbioru owoców i transportu do magazynów grupy nie jest zgodne z ww. rozporządzeniem. Powoduje ono rozłącznie sytuację, w której udostępnienie nieruchomości jest następstwem klęski żywiołowej w następstwie, której wystąpił spadek wartości produkcji sprzedanej z przyczyn niezależnych od Grupy oraz wystąpił.
Strona podniosła, że Grupa została dotknięta sankcjami związanymi z wprowadzeniem embarga na import jabłek na teren Federacji Rosyjskiej po inwazji na Krym w 2014 roku oraz przerwaniem sieci logistycznych w związku z konfliktem ukraińsko-rosyjskim w 2022 roku. Skarżący uważa, że bez względu na kondycję finansową Grupy i restrukturyzację spółki, przyczyną takiego stanu rzeczy były okoliczności niezawinione i niezależne od Grupy. Zdaniem Strony, intencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy wydawaniu rozporządzenia z dnia 12 lipca 2013 r. było umożliwienie podejmowania działań przez Grupy producenckie w celu ekonomicznego dysponowania majątkiem bez narażania się na sankcje przewidziane w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a i b ww. rozporządzenia.
Strona twierdzi, że odwołanie się do § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r.,wzw. z § 1 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r., do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych (...) odnosi się wyłącznie do producentów rolnych posiadających gospodarstwa rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu i Rady (EU) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., która nie obejmuje działalności sadowniczej. Norma ta nie odnosi się do producentów owoców i właścicieli sadów. Strona uważa, że zdarzeniem nadzwyczajnym, w którym nastąpił spadek produkcji sprzedanej jest wybuch działań zbrojnych i nałożenie embarga na import produktów Grupy.
Zdaniem Strony, Organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję powinien kierować się zasadą "in dubio pro cive ", czyli jeśli w danej sprawie powstają wątpliwości co do normy prawnej należy rozstrzygnięcie wydać na korzyść Strony. Takie prawo gwarantuje Stronie również art. 81a § 1 k.p.a., organ powinien również uznać prawo Grupy do bez sankcyjnego udostępniania inwestycji i odstąpić od naliczania kary.
W toku prowadzonego postępowania, organ odwoławczy pismem z dnia 6 maja 2024 r. zwrócił się do [...] Sp. z o. o. (najemca) oraz do [...]Sp. z o. o. (wynajmujący) o złożenie wyjaśnień w zakresie najmu placu G. [...] - umowy najmu placu, G. [...].
W dniu 20 maja 2024 r. do Prezesa ARiMR, wpłynęły wyjaśnienia najemcy [...] Sp. z o.o., do przedmiotowych wyjaśnień dołączono fakturę Nr [...] z dnia 15 lutego 2022 r., kopię umowy najmu z dnia 14 lutego 2022 r., fakturę Nr [...] z dnia 9 maja 2022 r., kopię umowy najmu z dnia 9 maja 2022 r, W tym samym dniu 20 maja 2024 r. wpłynęły również wyjaśnienia wynajmującego [...] Sp. z o. o. Do przedmiotowego pisma strona dołączyła kopię umowy najmu z dnia 14 lutego 2022 r., kopię umowy najmu z dnia 9 maja 2022 r. oraz zdjęcie przestrzenne z zaznaczeniem obszaru składowania.
Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie oparte było o przepisy:
1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. UE L 299 z 16.11.2007, s. 1, ze zm.) (zwane dalej: "rozporządzeniem Rady nr 1234/2007") ", zastąpione od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. UE L 347 z 20,12.2013, s. 671, z późn. zm.), (zwane dalej: "rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013");
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. U. UE L 435 z dnia 6.12.2021 r.), (zwane dalej: "rozporządzeniem nr 2021/2116);
3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r, ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. U. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem Komisji nr 543/2011";
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców
/ warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (IJE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. U. UE L 138 z 25.05.2017, str. 4), zwane dalej "rozporządzeniem Komisji nr 2017/891";
1. Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich Dz.U. UE L 312 z 23.12.1995, s.l), zwane dalej: "rozporządzeniem Rady (WE) nr 2988/95";
oraz przepisy krajowe, w tym:
1. ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199, z późn. zm.), dalej: "ustawa o ARIMR";
2. ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.), dalej; "ustawa o finansach",
3. ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1318, z późn. zm.), dalej: "ustawa o organizacji rynków";
4. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1823), zwane dalej; "rozporządzeniem MRiRW z dnia 19 września 2013 r.";
5. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2020 r. poz. 1701, z późn. zm.), zwane dalej: "rozporządzeniem wykonawczym z 2013 r.".
6. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzania tego spadku (Dz. U. Nr 130, poz. 758), zwane dalej: "rozporządzeniem wykonawczym z 2011 r."
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, środki publiczne
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej".
Wypłacone nienależnie Grupie środki finansowe pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. ł pkt 1 - 2 ustawy o ARiMR, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zw. z art. 103 a ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady nr 1234/2007, EFRG finansuje, na zasadzie podziału zarządzania między Państwa Członkowskie i Wspólnotę, wydatki dokonywane zgodnie z prawem unijnym m.in. na interwencje w zakresie regulacji rynków rolnych.
Nienależną płatnością jest bowiem wypłacona podmiotowi przez organ administracji kwota pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na jego rzecz, które przestało być należnym w całości lub części na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., "Wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli:
1) inwestycja lub jej etap:
zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy,
zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym,
są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw:
zakupionych przez grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw,
sprzedanych przez grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych z przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego PDU, d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu;"
Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r. "Wykaz kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania jest określony w załączniku do rozporządzenia. ’'.
Z kolei stosownie do § 1 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., w przypadku inwestycji objętych dofinansowaniem w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, grupa z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres:
5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego,
10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli,
10 lat od dnia nabycia gruntu;"
Paragraf 1 ust. 3 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r, stanowi, że "Grupa może udostępnić inwestycję:
1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania przez ten podmiot inwestycji, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r, w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzenia tego spadku (Dz. U, poz. 758), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d;
2) członkom tej grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynów grupy.
Zgodnie z § 1 ust. 4 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości:
100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem,
100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym, piątym, szóstym, siódmym, ósmym, dziewiątym i dziesiątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem,
zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady UE nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw".
Stosownie natomiast do § 1 ust. 5 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r.,
" Przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się w przypadku, gdy inwestycja objęta dofinansowaniem jest:
1) wykorzystywana przez grupę po uzyskaniu przez niq uznania za organizację producentów owoców i warzyw albo
2) udostępniana członkom grupy, w tym członkom grupy, która jako organizacja producentów owoców i warzyw nie realizuje programu operacyjnego, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2033 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm. )w ramach środków przyjętych zgodnie z art. 219-222 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007".
Jednocześnie należy wskazać, że w dniu 31 października 2019 r. weszło w życie rozporządzenie MRiRW z dnia 4 października 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. poz. 1974), które wprowadziło wyjątek od stosowania sankcji, o których mowa w § 1 ust, 4 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r., w dwóch przypadkach:
gdy inwestycja została wykorzystana przez grupę producentów owoców i warzyw, również po uzyskaniu przez nią uznania za organizację producentów, w ramach środków kryzysowych przyjętych przez KE zgodnie z art. 219 - 222 rozporządzenia nr 1308/2013 oraz
gdy została udostępniona w ramach ww. środków kryzysowych członkom grupy, również po uznaniu jej za organizację, z zastrzeżeniem, że nie realizuje ona programu operacyjnego.
Jak wynika z powyższego § 1 ust, 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r. nie ma zastosowania w dwóch przypadkach - gdy inwestycja została wykorzystana przez grupę producentów owoców i warzyw, również po uzyskaniu przez nią uznania za organizację producentów, w ramach środków kryzysowych przyjętych przez Komisję Europejską zgodnie z art. 219 — 222 rozporządzenia nr 1308/2013 oraz gdy została udostępniona w ramach ww. środków kryzysowych członkom grupy, również po uznaniu jej za organizację, z zastrzeżeniem, że nie realizuje ona programu operacyjnego. Wyjątek od sankcji zwrotu kwoty pomocy nie odnosi się do sytuacji, w których inwestycja objęta dofinansowaniem została udostępniona przez Grupę nie uczestniczącą w mechanizmie nadzwyczajnych środków kryzysowych.
Dnia 12 czerwca 2023 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w W. przeprowadzili kontrolę ex-post w siedzibie [...] Sp. z o. o., z/s w G., gmina M.. W trakcie kontroli na miejscu ustalono, iż Spółka uzyskiwała dochody z wynajmu inwestycji podlegającej 10-!etniemu zobowiązaniu nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tj. hali, chłodni oraz placu. Powyższych ustaleń kontrolerzy dokonali na podstawie faktur nr [...] z dnia 01.08.2022 r., [...] z dnia 21.09.2022 r., [...] z dnia 02.11.2022 r., [...] z dnia 01.12.2022 r., [...] z dnia 16.08.2022 r., [...] z dnia 21.10.2022 r., [...] z dnia 09.05.2022 r., [...] z dnia 14.02.2022 r. oraz zapisów na koncie 701 - sprzedaż usług, z których wynika, iż [...]Sp. z o.o. wynajęła nieruchomość objętą dofinansowaniem z ARiMR.
Do przedmiotowego raportu z kontroli dołączono oświadczenie (stanowiące załącznik do raportu z czynności kontrolnych ex-post), z dnia 12 czerwca 2023 r. Wiceprezesa Zarządu J. K., w którym Wiceprezes potwierdził, że cyt. "Ze względu na zapisy na koncie 701
sprzedaż usług, gdzie wykazano przychody z wynajmu hali, chłodni i placu Grupa zmuszona była do czasowego, krótkotrwałego wynajmu bez umów długoterminowych. Ze względu na trudną sytuację finansową oraz brak dostaw udziałowców (...) wynajem jest okazjonalny i nie zmienia profilu Spółki (...) ". Mając na uwadze powyższe w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż przedmiot najmu stanowi:
budynek przechowalni owoców z częścią magazynową, przygotowania owoców do sprzedaży i częścią biurowo-socjalną wraz z niezbędną infrastrukturą, położoną w miejscowości G., gmina M., na działkach o nr [...]. Dowodami potwierdzającymi wynajem inwestycji są faktury: nr [...] z dnia 01.08.2022 r., [...]z dnia 21.09.2022 r., [...] z dnia 02.11.2022 r., [...] z dnia 01.12.2022 r., [...] z dnia 16.08.2022 r., [...] z dnia 21.10.2022 r. wystawione na rzecz Spółek: [...] Sp. z 0.0., S. [...], [...] W., NIP [...] oraz [...] Sp. z 0.0., G. [...], [...] M., N1P [...],
plac manewrowy "utwardzony", położony w miejscowości G. [...], gmina M.. Dowodami potwierdzającymi wynajem inwestycji są faktury: nr [...] z dnia 09.05.2022 r. oraz nr [...] z dnia 14.02.2022 r. wystawione na rzecz [...] Sp. zo.o.. M. [...],[...] W., NIP [...].
W odwołaniu strona zarzuciła, że na fakturach nr [...]z dnia 14.02.2022 r. oraz nr [...]z dnia 09.05.2022 r. nie wskazano placu manewrowego "utwardzonego" jako przedmiotu najmu, a najem dotyczył części placu "nieutwardzonego". Skarżący, zarzucił także że nie został przeprowadzony dowód z oględzin części placu będącego przedmiotem krótkotrwałego najmu, ani też nie został przeprowadzony dowód z wysłuchania wyjaśnień Prezesa Spółki na okoliczność szczegółowego ustalenia miejsca udostępnienia oraz okoliczności, czy ta część gruntu była objęta dofinansowaniem.
Organ odwoławczy poddał analizie złożone przez Stronę dowody (umowy najmu) oraz wyjaśnienia, w których zarówno wynajmujący, jak i najemca wskazali, że składowany towar został usytuowany poza częścią placu "utwardzonego" przy G. [...], w części wschodniej działki, na pasie zielonym, wzdłuż ogrodzenia. Z treści umów najmu zawartych między Stronami (z dnia 14 lutego 2022 r. oraz z dnia 9 maja 2022 r. dołączonych do wyjaśnień), wynika że przedmiotem najmu było, cyt.: złożenie towaru na niezabudowanym pasie gruntu (...), składowanie nawozów na niezabudowanej części placu.
Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do uchylenia Decyzji Dyrektora M. OR ARiMR nr [...] z dnia 2 lutego 2024 r. w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, tj. ustalenia wobec [...] kwoty nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych na mocy decyzji:
1) [...] z dnia 17 września 2013 r. - kwota do zwrotu wynosi 486 582,97 zł.
2) [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. - kwota do zwrotu wynosi 26 115,00 zł.
w wysokości 512 697,97 zł (słownie: pięćset dwanaście tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 97/100).
Budowa budynku do przechowywania, magazynowania i przygotowywania owoców do sprzedaży zrealizowanej na podstawie;
Faktury nr [...] z dnia 06.07.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 303 000,00 zł. x 75 % = 227 250,00 zł,
Faktury nr [...] z dnia 31.07.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 250 000,00 zł. x 75 % = 187 500,00 zł,
Faktury nr [...]z dnia 03.09.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 320 000,00 zł. x 75% = 240 000,00 zł,
Faktury nr [...] z dnia 30.09.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 200 000.00 zł. x 75% = 150 000.00 zł.
Faktury nr [...]z dnia 26.10.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 3 749 714,00 zł. x 75% = 2 812 285,50 zł
Faktura nr [...]z dnia 21,11.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 1 550 000,00 zł. x 75% = 1 162 500,00 zł,
Faktura nr [...]z dnia 31.12.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 115 058,95 zł x 75% = 86 294,21 zł.
Łączna kwota: 6 487 772,95 zl x 75 % = 4 865 829,71 zł
Inwestycja budowlana została zrealizowana na podstawie wydanej przez Starostę K. decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] znak [...]z dnia 27 czerwca 2012 r, zmienionej decyzją Starosty K. nr [...] znak [...]z dnia 31.12.2012 r.
Po zakończeniu procesu inwestycyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr 23 z dnia 21.06.2013 r. (znak: [...]), udzielił Spółce pozwolenia na użytkowanie budynku przechowalni owoców z częścią magazynową, przygotowania owoców do sprzedaży i częścią biurowo-socjalną wraz z niezbędną infrastrukturą.
Zatem zobowiązanie nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem okresu określonego § 1 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r,, tj. 10 lat od dnia oddania do użytku budynku obowiązywało od dnia 21 czerwca 2013 r,
W związku z niedochowaniem podjętych zobowiązań określonych § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., tj. udostępnieniem innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli inwestycji (w 10 roku zobowiązania), kwota do zwrotu za ten okres wynosi 486 582,97 zl (4 865 829,71 zl x 10% = 486 582,97 zł).
Niedochowanie zobowiązania w przypadku inwestycji, do których przyznano Grupie pomoc finansową w tym półroczu realizacji PDU miało miejsce w 10 roku zobowiązania.
W ramach złożonego wniosku (17 września 2013 r.), Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR Decyzją Nr [...] z dnia 22 stycznia 2014 r. przyznał [...] Sp. z 0.0. pomoc finansową w łącznej wysokości 2 583 682,86 zł m.in. na inwestycje:
1) Koszty przygotowania i realizacji inwestycji o wartości netto 115 000,00 zl zrealizowane na podstawie rachunków:
Faktura nr [...] z dnia 01.10.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 75 000,00 x 75 % = 56 250,00 zł.
Faktura nr [...] z dnia 31.12.2012 r. - kwota netto zakwalifikowana do naliczenia pomocy finansowej 40 000,00 zł x 75 % = 30 000,00 zł.
Łączna kwota: 115 000,00 zł x 75 % = 86 250,00 zł
2) Zakup działek położonych w województwie m., powiat k., gmina K., miejscowość G. o numerach [...] - kwota netto zakwalifikowana do naliczania pomocy finansowej 116 600,00 zł X 75% = 87 450,00 zł.
Łączna kwota 116 600,00 zl x 75 % = 87 450,00 zl
Inwestycja budowlana została zrealizowana na podstawie wydanej przez Starostę K. decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] znak [...] z dnia 27.06.2012 r., zmienionej decyzją Starosty K. nr [...] znak: [...] z dnia 31.12.2012 r.
Po zakończeniu procesu inwestycyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr 23 z dnia 21.06.2013 r. (znak: [...]) udzielił Spółce pozwolenia na użytkowanie budynku przechowalni owoców z częścią magazynową, przygotowania owoców do sprzedaży i częścią biurowo - socjalną wraz z niezbędną infrastrukturą.
W związku z niedochowaniem podjętych zobowiązań określonych § 1 ust, 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., tj, udostępnieniem innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli inwestycji (w 10 roku zobowiązania), kwota do zwrotu za ten okres w przypadku kosztów przygotowania i realizacji inwestycji wynosi: 56 250,00 zł + 30 000,00 zł = 86 250,00 zł (86 250,00 zł x 10% = 8 625,00 zł).
Niedochowanie zobowiązania w przypadku inwestycji, do których przyznano Grupie pomoc finansową w tym półroczu realizacji PDU a polegającej na poniesieniu kosztów przygotowania i realizacji inwestycji miało miejsce w 10 roku zobowiązania
W związku z niedochowaniem podjętych zobowiązań określonych § 1 ust, 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., tj. udostępnieniem innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli inwestycji (w 9 roku zobowiązania), kwota do zwrotu za ten okres w przypadku kosztów zakupu gruntu wynosi: 87 450,00 zł (87 450,00 zł x 20% = 17 490,00 zł).
W związku z niedochowaniem podjętych zobowiązań określonych § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., tj. udostępnieniem innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli inwestycji w:
1) 10 roku zobowiązania dla inwestycji polegającej na budowie budynku do przechowywania, magazynowania i przygotowywania owoców do sprzedaży kwota do zwrotu wynosi (4 865 829,71 zł + 86 250,00 zł) x 10 % = 495 207,97 zł.
2) 9 rok zobowiązania dla inwestycji polegającej na zakupie działek położonych w województwie m., powiat k. , gmina K. miejscowość G. o numerach [...], kwota do zwrotu wynosi 87 450,00 zł x 20 % = 17 490 zł.
Uwzględniając ustalony niniejszą decyzją okres zobowiązania, w którym doszło do naruszenia zobowiązań określonych w § 1 ust. I pkt 3 rozporządzenia wykonawczego
2013 r., łączna kwota do zwrotu za poszczególne okresy działalności wynosi 512 697,97 zł (486 582,97 zł + 8 625,00 zł + 17 490,00 zł = 512 697,97 zł).
Strona zarzuciła, że organ pierwszej instancji zastosował błędną wykładnię przepisów warunkujących uprawnienie do udostępniania inwestycji innemu podmiotowi w trybie § 1 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. Strona, wskazała, że udostępnienie nieruchomości w następstwie klęski żywiołowej i wyłącznie w celu dokonania zbioru owoców i transportu do magazynów grupy nie jest zgodne z ww. rozporządzeniem. Strona podniosła, że organ pierwszej instancji po rozpoznaniu przedmiotowej sprawy powinien ocenić sytuację, w której znalazła się Grupa na skutek zajścia zdarzeń przez nią niezawinionych, niezależnych w wyniku czego nastąpił spadek wartości produkcji sprzedanej. Grupa została dotknięta sankcjami związanymi z wprowadzeniem embarga na import jabłek na teren Federacji Rosyjskiej po inwazji na Krym w 2014 roku oraz przerwaniem sieci logistycznych w związku z konfliktem ukraińsko- rosyjskim w 2022 roku.
Odnosząc się do powyższego zdaniem organu, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 2011 r. wystąpienie spadku wartości produkcji sprzedanej wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw, z przyczyn niezależnych od tej grupy, spowodowanego przez okoliczności, o których mowa w § 1 potwierdza się np. na podstawie protokołu oszacowania szkód, sporządzonego przez komisję, o której mowa w art. 4 ust. 7 ustawy o ARiMR. Grupa nie przedstawiła żadnego dokumentu sporządzonego w formie pisemnej, na podstawie którego organ pierwszej instancji mógłby uznać, że spadek wartości produkcji sprzedanej wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw wystąpił z przyczyn niezależnych od tej grupy, w związku z wystąpieniem zjawisk atmosferycznych - deszczu nawalnego, gradu.
Przepisy rozporządzenia wykonawczego z 2013 r. (§ 1 ust. 3) zawierają regulacji
umożliwiającą udostępnienie przedmiotu inwestycji przez grupę producencką podmiotowi trzeciemu. Zgodnie z § 1 ust. 3 ww. rozporządzenia Grupa może udostępnić inwestycję innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania inwestycji przez ten podmiot, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu wykonawczym z 2011 r. wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie produkcji owoców i warzyw sprzedawanych przez grupę i wyprodukowanych przez jej członków. Możliwość udostępnia przewidziana została również dla członków tej grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, w celu dokonania ich zbioru.
Dokumenty zawarte w aktach sprawy, jednoznacznie wskazują, że wynajem inwestycji objętych dofinansowaniem w okresie trwania zobowiązania, nie stanowią realizacji żadnej z przesłanek zwalniających z odpowiedzialności wynikającej z treści § 1 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego z 2013 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw.
Grupa uzyskiwała dochody z wynajmu inwestycji podlegającej 10-letniemu zobowiązaniu inwestycji objętej dofinansowaniem z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, innym podmiotom: [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o.
Skarżący w odwołaniu podniósł, że cyt. "Niewątpliwie do zdarzeń nadzwyczajnych, na których zaistnienie strony nie mają praktycznie żadnego wpływu a zarazem nieprzewidywalnych i o skutkach lokalnych, w wyniku których następuje spadek produkcji sprzedanej, jest wybuch działań zbrojnych i w ich konsekwencji nałożone embarga na import produktów grupy". Wprowadzenie embarga na import jabłek na teren Federacji Rosyjskiej w 2014 r., nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, tym bardziej że Rosyjskie embargo nastąpiło w 2014 r. natomiast [...] wynajmu inwestycji objętych dofinansowaniem w okresie trwania zobowiązania dokonała w 2022 r. Rosyjskie embargo na produkty rolne nie wyrządziło większej szkody polskim przedsiębiorcom. Wzmocnione zostały działania na innych rynkach m.in. w krajach UE, wschodniej i południowej Europy, a także w północnej Afryce i krajach arabskich. Pobudzony został popyt krajowy, co zwiększyło zainteresowanie jabłkami polskich konsumentów, jak również wprowadzono wycofanie owoców z rynku w zamian za unijne rekompensaty.
W odwołaniu Strona podniosła, że organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję powinien kierować się zasadą "in dubio pro cire". czyli jeśli w danej sprawie powstają wątpliwości co do normy prawnej należy rozstrzygnięcie wydać na korzyść Strony. Takie prawo gwarantuje, Stronie również art. 81a § 1 k.p.a. organ powinien również uznać prawo Grupy do bez sankcyjnego udostępniania inwestycji i odstąpić od naliczania kary.
Organ odwoławczy mając na uwadze art. 6 k.p.a., nie może odstąpić od stosowania prawa - w przypadku jasnej normy prawnej, organ jest nią związany i jeżeli ustali, iż stan faktyczny mieści się w zakresie ustanowionym przez tą normę, musi ją zastosować - innymi słowy, jest nią związany. Strona zatem nie może się skutecznie domagać od organu zignorowania przepisu prawa i odstąpienia od odzyskania nienależnie pobranej kwoty wsparcia wbrew przepisom to wsparcie regulującym.
Decyzje o ustaleniu nienależnie pobranych płatności nie są decyzjami uznaniowymi, nie zależą one od woli organu, ale od spełnienia przesłanek przewidzianych w przepisach prawa.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła skarżąca grupa producencka.
Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie:
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. § 1 ust. 3 pkt 1 12 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania z dnia 12 lipca 2013 roku w związku z § 1 oraz § 2 ust. 1 pkt. 1 ppkt c) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw iub organizacji producentów i warzyw oraz sposobu potwierdzenia tego spadku z dnia 10 czerwca 2011 roku, w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich poprzez nieprawidłowe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż działania podjęte przez Grupę [...] Sp. z o.o., wynikające wprost z konfliktu zbrojnego i utratą rynków zbytu, nie pozwalają na udostępnienie innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem bez konieczności ponoszenia związanych z tym sankcji;
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 81a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 kpa poprzez brak zastosowania zasady in dubio pro cive oraz prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Mając powyższe na uwadze, wnosiła o;
1. uchylenie w całości zaskarżonej w całości decyzji [...] z dnia 28 sierpnia 2024 roku w sprawie [...] oraz uchylenie w całości decyzji [...] z dnia 2 lutego 2024 roku wydanej przez Dyrektora M. OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2. wstrzymanie na podstawie art. 62 § 2 pkt 1 ppsa przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa całości decyzji z dnia 28 sierpnia 2024 roku [...] w sprawie [...];
3. w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego w pkt 2 powyżej przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wstrzymanie na podstawie art. 62 § 3 ppsa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny całości decyzji z dnia 28 sierpnia 2024 roku [...] w sprawie [...] z uwagi na możliwość wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. rachunku zysków i strat skarżącej za 2023 rok celem wykazania sytuacji finansowej Skarżącej uzasadniającej możliwość wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w pkt 3 powyżej;
5. rozpoznanie skargi na rozprawie;
6. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej organ II instancji nie uwzględnił i nie dokonał prawidłowej wykładni przepisów § 1 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 roku w związku z § 1 oraz § 2 ust. 1 pkt, 1 ppkt c) Rozporządzenia MRiRW z dnia 10 czerwca 2011 roku, w z\N. Z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, z których wynika, że grupa producentów może udostępnić inwestycję innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania przez ten podmiot inwestycji jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 roku w sprawie określenia przypadków, w której spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw oraz sposobu potwierdzenia tego spadku, wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt. 1 lit. c i d. We wskazanym powyżej rozporządzeniu z 10 czerwca 2011 roku, przytoczonych jest szereg zjawisk atmosferycznych, z których zaistnieniem prawodawca wiąże powstanie szkody, ale już z samej konstrukcji semantycznej § 1 i § 2 wynika, iż nie jest to lista zamknięta, gdyż w rozporządzeniu dopuszczono także uwzględnienie sytuacji, skutkujących wprowadzeniem stanu klęski żywiołowej, a przecież
Stan taki może zostać ogłoszony nie tylko na skutek zaistnienia zjawisk wymienionych w § 1. Przy czym w § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. c następuje zakreślenie terytorialnie obszaru, na którym zaistniał stan klęski żywiołowej także do tych obszarów, na których owoce miały być przygotowane do sprzedaży. Niewątpliwie do zdarzeń nadzwyczajnych, na których zaistnienie strony nie mają praktycznie żadnego wpływu a zarazem nieprzewidywalnych i o skutkach lokalnych, w wyniku których następuje spadek produkcji sprzedanej, jest wybuch działań zbrojnych.
Jest natomiast bezspornym fakt, że skarżąca prowadziła i prowadzi produkcję i sprzedaż jabłek oraz utraciła wcześniej rynki zbytu na skutek sankcji z wprowadzonym embargiem na import jabłek na teren Federacji Rosyjskiej. Żmudne odbudowywanie rynków zbytu, w tym budowania sprzedaży na rynku ukraińskim, zostało ponownie przerwane w 2022 roku na skutek konfliktu ukraińsko-rosyjskiego. Prezes ARiMR żąda natomiast zwrotu części nienależnie pobranego dofinansowania za okres już po zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających sprzedaż owoców na obszarze objętym działaniami zbrojnymi. Jest bezspornym, że na terenach, na których miała zostać skierowana sprzedaż produktów grupy producentów zaistniały okoliczności, które uzasadniały wprowadzenie stanu klęski żywiołowej. Jest też oczywiste, że konstrukcja przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 roku została sporządzona w celu umożliwienia dysponowania mieniem uprawnionego, w sposób bezdeliktowy, w sytuacji szczególnej, w której wartością nadrzędną jest ochrona mienia i majątku grupy producenckiej, bez narażania się na sankcje przewidziane w § 1 ust. 4 pkt. 2 lit a. i b.
Co więcej, organ II Instancji w osobie Prezesa ARiMR przy wydawaniu decyzji, jeżeli nabrał wątpliwości co do podstaw lub zakresu okoliczności wyłączających winę podmiotu udostępniającego inwestycję, powinien kierować się zasadą in dubio pro cive, zgodnie z którą, jeżeli w danej sprawie administracyjnej występują wątpliwości dotyczące treści normy prawnej, winny być one rozstrzygane na korzyść strony. Powyższa zasada została skodyfikowana. Takie prawo gwarantuje stronie art. 81a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zasadność argumentacji potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe. Wystarczy przywołać w tym miejscu wyrok NSA z dnia 5 marca 2009 roku (II OSK 302/08)-, wyrok NSA z 5 grudnia 2012 roku (II OSK 2377/12)-,wyrok NSA z 8 stycznia 2013 roku (II OSK 2373/12), uchwałę NSA z dnia 19 października 2015 roku (II OPS 1/15) a także wyrok TK z 19 listopada 1996 (K 7/95).
Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż przepisy zawarte w Rozporządzeniach Ministra Rozwoju Rolnictwa i Wsi powstawały odpowiednio w latach 2011 i 2013, co z istoty rzeczy implikuje, że prawodawca nie odnosił się do sytuacji nadzwyczajnych, które mogły mieć wpływ na spadek produkcji, jak konflikt zbrojny, w szczególności konflikt rosyjsko-ukraiński. Te sytuacje trudno było przewidzieć i tym bardziej, ująć w formie normatywnej. Ale takie właśnie wyzwanie, sprowadzające się do potrzeby dostosowania sytuacji bieżącej, do nieprecyzyjnych norm ustalonych w oparciu o inne stany faktyczne sprzed dekady, wymaga od organów administracji państwowej zastosowania wykładni przepisów, która zachowa intencję prawodawcy, ale z poszanowaniem dla praw strony. W literaturze przedmiotu określa się tę wykładnię jako celowościową lub funkcjonalną. Stosując wykładnię funkcjonalną Prezes ARiMR powinien zatem ustalić, że nastąpił znaczny spadek wartości produkcji sprzedanej w [...] Sp. z o.o. na skutek przyczyn niezależnych. Okoliczności, przyczyny i skutki spadku wartości sprzedaży są zresztą doskonale znane ARiMR zważywszy, iż problem embarga na dostawy na rynki wschodnie stał się problemem ogólnokrajowym. Podobnie jak brak możliwości sprzedaży na terenie objętym działaniami wojennymi. Prezes ARiMR powinien także zważyć, że intencją Ministra Rolnictwa i Rozwoju.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 t.j.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 t.j., dalej: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zatem zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, a zatem analizując orzeczenie pod względem zgodności zarówno z przepisami procedury, jak i prawa materialnego, Sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki uzasadniające uznaniem, że zachodziły przypadki rozporządzenia wykonawczego z 2013 roku - § 1 ust.1 pkt 3 w związku z § 1 ust.3.
Zgodnie § 1 ust.1 pkt 3 grupa z zastrzeżeniem ust.3 zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystania tej inwestycji zgodnie z przeznaczeniem, jakim jest przygotowywanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą producencką przez okres:
- 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego,
- 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli,
- 10 lat od dnia nabycia gruntu.
Zgodnie z ust.3 grupa może udostępnić inwestycję
1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania przez ten podmiot inwestycji, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r, w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzenia tego spadku (Dz. U, poz. 758), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d;
2) członkom tej grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynów grupy.
Zgodnie z § 1 ust. 4 ww. rozporządzenia wykonawczego z 2013 r., jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości:
100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem,
100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym, piątym, szóstym, siódmym, ósmym, dziewiątym i dziesiątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem.
Skarżąca nie kwestionując ustaleń faktycznych, iż doszło do udostępnienia budynków oraz gruntu innym podmiotom w okresie sankcyjnym podniosła, że organ nieprawidłowo uznał, że działania podjęte przez skarżącą grupę, a wynikające wprost z konfliktu zbrojnego i utratą rynku zbytu, nie pozwalały na udostępnienie innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem bez konieczności ponoszenia z tym związanych sankcji.
Stanowisko skarżącej, iż doszło do naruszenia § 1 ust.3 pkt 1 i 2 w związku z § 1 oraz § 2 ust.1 pkt 1 ppkt c) rozporządzenia z 2013 roku nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Grupa może udostępnić inwestycje innemu podmiotowi, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 czerwca 2011 roku wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie o którym mowa w ust.1 pkt 1 lit.c i d).
Przywołane rozporządzenie z 10 czerwca 2011 roku wskazuje, że uznaje się, że spadek wartości produkcji wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw wystąpił z przyczyn niezależnych od tej grupy lub organizacji, jeżeli jest on bezpośrednio spowodowany wystąpieniem szkód powstałych na skutek:
- huraganu,
- powodzi,
- deszczu nawalnego,
- gradu,
- pioruna,
- obsunięcia się ziemi,
- lawiny,
- suszy,
- ujemnych skutków przezimowania,
- przymrozków wiosennych w rozumieniu art. 3 ust.2 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich( DZ.nr 150, poz. 1249 ze zm.),
- spowodowane przez pożar,
- wyrządzonych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny.
Wystąpienie spadku wartości potwierdza się na podstawie – dokumentu oszacowania szkód, dokumentu stwierdzające wystąpienie szkody w uprawach rolnych lub płodach rolnych, pisemnego oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zaświadczenia o wystąpieniu pożaru.
Zgodnie z art. 19 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno określa się przypadki, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od grupy lub organizacji producentów, oraz sposób potwierdzenia wystąpienia tego spadku, mając na względzie złagodzenie skutków spadku wartości pomocy finansowej wynikającej ze spadku wartości produkcji sprzedanej
. Te przypadki zostały określone w wyżej powołanym rozporządzeniu z dnia 10 czerwca 2011 roku.
Tak więc tworzenie nowych okoliczności gdzie grupa producentów może udostępnić inwestycję, o okoliczności związane z konfliktem zbrojnym nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. Należy zauważyć, iż organ trafnie zauważył, że nadto wiceprezes zarządu skarżącej do protokołu kontroli przyznał, że brak dostaw udziałowców był przyczyną wynajęcia budynków. Tak więc nie problemy ze sprzedażą lecz brak dostaw udziałowców był rzeczywistą przyczyną kłopotów i potrzeby wynajęcia obiektów.
Należy podzielić stanowisko organu, iż w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust.2 ustawy z 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców. Przepis art. 81a § 1 k.p.a stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony na podstawie zebranego materiału dowodowego. Tak więc nie było podstaw do stosowania wyżej powołanego przepisu art. 81a § 1 k.p.a.
Nawet skarżąca w skardze nie zarzucała wadliwych ustaleń faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, a przede wszystkim zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w zakresie zastosowania przepisów rozporządzenia z 2013 roku.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.