VIII SA/Wa 798/23

VIII SA/Wa 798/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1196
par. 2 i 2a,  par. 13 ust. 1-3 oraz par. 20 ust. 3 w zw. z  par. 3
Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie  pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2020 poz 217
art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 września 2023 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy, Prezes ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r., poz. 775; dalej: kpa) oraz § 20 ust. 3 w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów- Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 1196, ze zm.; dalej: rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania J. G. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: organ I instancji, Dyrektor ARiMR) nr [...] z dnia 22 maja 2022 r. w sprawie zmiany założeń biznesplanu w ramach operacji typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna.
Decyzją z 25 sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor ARiMR, na podstawie art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 217, ze zm.; dalej "ustawa PROW 2014-2020" oraz § 2, § 2a oraz § 13 ust 1-3 rozporządzenia wykonawczego, orzekł o przyznaniu Jolancie G. pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Na wniosek strony, wypłaty pierwszej raty pomocy finansowej w kwocie 120.000 zł dokonano w dniu 8 stycznia 2021 r. Od tej daty, zgodnie z treścią § 17 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zaczął biec dwuletni termin na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej, który upłynął w dniu 8 stycznia 2023 r.
Dnia 10 stycznia 2023r. strona wystąpiła z wnioskiem o zmianę założeń biznesplanu w ramach ww. operacji, w zakresie zmiany planowanych do wykonania usług oraz aktualizacji planowanych inwestycji w środki trwałe. Z kolei w dniu 11 stycznia 2023r. złożyła wniosek o płatność drugiej raty pomocy finansowej, zaś 23 lutego 2023r. wniosek o wydłużenie terminu na złożenie wniosku o płatność drugiej raty pomocy finansowej do dnia 8 lutego 2023r.
Dyrektor ARiMR wydał w dniu 27 lutego 2023r. decyzję nr [...] w sprawie zmiany decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej, w której wyraził zgodę na złożenie terminu o płatność drugiej raty pomocy z dnia 8 stycznia 2023 r. na dzień 8 lutego 2023 r.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, dnia 20 kwietnia 2023 r. strona złożyła odpowiedź na wezwanie do złożenia wyjaśnień zawierającą pisemne wyjaśnienia, korektę złożonego wniosku o przyznanie pomocy, wniosek o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, protokół z realizacji usług z dnia 31 grudnia 2022 r., umowę nr [...] z dnia 27 października 2020 r. o wykonanie projektu graficznego.
Decyzją z 22 maja 2023r. Dyrektor ARiMR, na podstawie art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2014-2020 oraz § 20 ust. 1 i 4 w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego, nie wyraził zgody na zmianę założeń biznesplanu stanowiącego załącznik do wniosku o przyznanie pomocy złożonego w dniu 28 października 2019 r. z powodu nie spełnienia wymagań o których mowa w § 23 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. Strona nie spełniła bowiem wymogów stawianych biznesplanowi w § 3 rozporządzenia wykonawczego, a tym samym koncepcji działalności, w przypadku wystąpienia strony z wnioskiem o zmianę założeń biznesplanu.
W dniu 14 czerwca 2023 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła do Prezesa ARiMR odwołanie od ww. decyzji Dyrektora ARiMR.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 8 września 2023 r. Prezes ARiMR uznał, iż wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy decyzji organu i instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwestie dotyczące warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 są regulowane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U z 2016 r. poz. 1196 ze zm.). Przytoczył brzmienie § 1, § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i 2, § 16 pkt 2, § 20 ust. 1-3 i 5 rozporządzenia wykonawczego.
Prezes ARiMR wyjaśnił, iż w dostarczonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy biznesplanie strona zadeklarowała m.in. działania mające na celu rozwój podejmowanej przez nią działalności pozarolniczej, w tym opis i szacunkową wartość planowanych inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą. Strona postępowania zadeklarowała prowadzenie działalności świadczącej usługi w zakresie komunikacji oraz rozwoju osobistego oznaczonej kodami PKD 70.21.Z Stosunki międzyludzkie (public relations) i komunikacja; 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania oraz 85.59.B Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Zgodnie z treścią biznesplanu strona zakładała prowadzenie działalności w formie mobilnej, stąd wśród planowanych do nabycia w ramach operacji środków trwałych znalazł się samochód osobowy M. [...] o wartości 82270,00 A netto (101192,00 zł brutto). Ponadto w ramach operacji strona planowała zakup następujących środków trwałych: laptop, rzutnik, głośnik przenośny, oświetlenie, lampa diodowa, zestaw mikrofonów, usługa graficzna wykonania logo, usługa wykonania strony internetowej, pudełka do pakowania, gry do pracy indywidualnej i grupowej, wydruk plannera, bransoletki, aparat. Wszystko o łącznej wartości 150 011,00 zł netto (184 514,00 zł brutto). Z kolei w ramach wniosku o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, strona wskazała na dokonanie zmian w następujących częściach biznesplanu: II, II.1, II.1.1, II.1.2, II.1.3, III, III.1, III.2, IV, IV.1, IV.2, IV.3, IV,4, V. W uzasadnieniu zmian dotyczących zakresu planowanych do wykonywania usług oraz aktualizacji planowanej do realizacji inwestycji w ramach premii, strona wskazała: "wydarzenia ostatnich 3 lat tj. epidemia COVID-19, wojna na Ukrainie, szalejąca inflacja, negatywnie wpłynęły na mentalne nastawienie społeczeństwa do działania. W związku z tym wnioskodawczyni będzie pomagała klientom w uwalnianiu potencjału poprzez oferowane kursy. Wnioskowane zmiany mają za zadanie dostosować również inwestycję przedstawioną w biznesplanie do faktycznie poniesionych kosztów". Dokonano zmiany koncepcji działalności, ukierunkowując ją w stronę firmy świadczącej usługi szkoleniowe w zakresie komunikacji oraz rozwoju osobistego, która świadczy w zakresie kursów dla dzieci i młodzieży (kurs budowania odwagi w sporcie oraz kurs uwalniania potencjału z wykorzystaniem E. B.), kursów dla kobiet (kurs efektywności oraz kurs uwalniania potencjału z wykorzystaniem Easy Biofeedback) oraz kursów dla ludzi biznesu i sportu (kurs kontroli nad emocjami oraz kurs uwalniania potencjału z wykorzystaniem Easy Biofeedback). Ponadto uwzględniono w ramach działalności związanej z rozwojem osobistym sprzedaż bransoletek i dzienników. W ramach kosztów planowanych do pokrycia w ramach premii uwzględniono poniższe: samochód osobowy, laptop + klawiatura, aparat do terapii, opłaty za domenę, wtyczka do wordpressa, hosting strony www, druk dziennika + projekt okładki, bransoletki, projekt, wdrożenie i zmiany na stronie www, analiza marki, usługi rachunkowe (za okres 09/2020 - 12/2022), mentoring biznesowy, makijaż do sesji wizerunkowej, paliwo do samochodu (około 595,80 litrów), opakowania, usługa fotograficzna, stacja dokująca, lampa pierścieniowa, naprawa samochodu, ubezpieczenie OC i AC (2021 r. i 2022 r.), ZUS (11/2022), usługi telekomunikacyjne (za okres 01/2022 - 12/2022). Łączna wartość ww. produktów i usług wynosi 152 733,57 zł netto (185 708,00 zł brutto). Działalność miałaby być prowadzona w ramach kodów PKD: 70.21.Z Stosunki międzyludzkie (public relations) i komunikacja; 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania; 85.59.B Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Ponadto w wersji biznesplanu z dnia 20.04.2023 r. dodano kolejny kod PKD 47.91.Z Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet.
Organ odwoławczy wskazał na treść § 20 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym dyrektor oddziału regionalnego Agencji wyraża zgodę na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jednak nie dłużej niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r., pod warunkiem że zmieniony biznesplan spełnia warunki określone w § 3 i ust. 1a, a beneficjentowi przysługiwałaby pomoc na podstawie liczby punktów, które zostałyby przyznane na podstawie zmienionych założeń biznesplanu. Wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie przepis § 20 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego stosuje się w związku z § 3 ust. 1 pkt 6 i § 3 ust. 2 pkt 4. I tak § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego określa, że pomoc przyznaje się, jeżeli biznesplan uwzględnia działania, o których mowa w ust. 1 pkt 4, wraz z szacunkową wartością planowanych wydatków, niezbędne do osiągnięcia celów pośrednich i końcowych operacji oraz racjonalnie powiązane z podejmowaną działalnością pozarolniczą oraz z miejscami pracy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego stwierdza, że uzasadnienie ekonomiczne operacji, w tym racjonalność i efektywność kosztową.
W ocenie Prezesa ARiMR biznesplan przedłożony przez stronę w wersjach z dnia 10 stycznia 2023 r. i 20 kwietnia 2023 r. nie spełnia wymogów określonych w ww. § 3 ust. 1 pkt 6 w związku z § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego ze względu na brak uzasadnienia ekonomicznego dla wskazanych wydatków oraz ich nie kwalifikowalność i niecelowość dla operacji w kształcie przedstawionym w biznesplanach. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na stwierdzone we wniosku o zmianę założeń biznesplanu nieprawidłowości. Zauważył, iż w tabeli II.1.2 (Koszty innych środków związanych z działalnością pozarolniczą) strona wskazała m.in. koszty:
– analizy marki oraz mentoringu biznesowego, które nie pozwalają na uznanie wydatków pod kątem kwalifikowalności w myśl § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego;
– makijażu do sesji i usługi fotograficznej, których pokrycie w ramach premii nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego, zgodnie z § 3 ust i pkt 6 i § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego,
– zakupu stacji dokującej, który nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego zgodnie z § 3 ust 1 pkt 6 oraz § 3 ust 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego;
– naprawy samochodu, który nie jest kosztem kwalifikowalnym i nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego pokrycia w ramach premii, zgodnie z § 3 ust 1 pkt 6 oraz § 3 ust 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego (koszt ten został wskazany do pokrycia w roku 2022r, tj. rok po zakupie nowego samochodu).
Prezes ARiMR uznał zatem za zasadną odmowę zmiany założeń biznesplanu. Stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że biznesplan w kształcie przedstawionym we wnioskach z 10 stycznia 2023r. i 20 kwietnia 2023r. nie może zostać zaakceptowany z uwagi na brak uzasadnienia ekonomicznego oraz na brak kwalifikowalności dla części z przyjętych elementów zakresu rzeczowego oraz ze względu na brak odpowiedzi na część z pytań z wezwania do złożenia wyjaśnień. Stanowi to naruszenie § 3 ust. 1 pkt 6 i § 3 ust. 2 pkt 4 w związku z § 20 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. W dostarczonym wniosku o zmianę założeń biznesplanu zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy stwierdził nieprawidłowości, które dotyczyły braku uzasadnienia ekonomicznego i braku kwalifikowalności dla części ze wskazanych wydatków takich jak m.in. analiza marki oraz mentoring biznesowy, makijaż do sesji, usługa fotograficzna, stacja dokująca, naprawa samochodu. Organ odwoławczy potwierdził zatem ustalenia organu I instancji i również stwierdził brak uzasadnienia ekonomicznego i brak kwalifikowalności wydatków we wnioskach o zmianę założeń biznesplanu.
Konkludując Prezes ARiMR zauważył, iż strona potwierdziła własnoręcznym podpisem znajomość zasad przyznania pomocy finansowej (tj. pkt VII Oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy), jak i oświadczyła, że znane są zasady ubiegania się i przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia wykonawczego. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe oznacza, że znane były stronie zasady, jak również świadoma była że wszelkie zmiany dotyczące założeń biznesplanu powinna zgłaszać do dyrektora oddziału regionalnego Agencji w trakcie jego realizacji (§ 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego) i po wyrażeniu zgody na zmianę tych założeń przystąpić do realizacji biznesplanu w nowym zatwierdzonym wymiarze. Dokonanie zaś samowolnej zmiany zakresu rzeczowego, bez złożenia wniosku o wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu oznacza, że skarżąca nie spełniła warunku określonego w rozporządzeniu wykonawczym. Zgodnie bowiem z § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego każda zmiana dotycząca założeń biznesplanu powinna być zgłoszona do dyrektora oddziału regionalnego Agencji w trakcie jego realizacji, i dopiero po wyrażeniu zgody na taką zmianę strona może przystąpić do realizacji biznesplanu w nowym zatwierdzonym wymiarze.
Pismem z dnia 18 października 2023r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z dnia 8 września 2023r., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego tj.
1) art. 7a § 1 kpa poprzez jego nie zastosowanie i nie rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na korzyść skarżącej w zakres interpretowania;
2) art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący nadużywający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
3) art. 80 kpa poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;
4) art. 7, art. 10. w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący;
5) art. 80 kpa poprzez nieuwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego;
6) art. 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
7) art. 107 kpa, poprzez brak sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego decyzji, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
8) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wynikającego z braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zasadniczo odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wskazać należy, że strona korzystała z pomocy finansowej na operacje typu" Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności na obszarach wiejskich". Organ I instancji przyznał pomoc i w dniu 8 stycznia 2021 r. wypłacił I ratę pomocy.
Podstawą prawną udzielenia pomocy jest § 2, § 2a oraz § 13 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania: "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 1196, ze zm.; dalej "rozporządzenie wykonawcze", wydanego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2022, poz. 2422 ze zm.; dalej: "ustawa PROW 2014-2020").
Zgodnie z art. 4 ustawy PROW 2014-2020 "Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej." Z kolei przepis art. 27 ust. 1 -2 ustawy PROW 2014-2020" ustawy o EFRROW stanowi: 1. W postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
- stoi na straży praworządności;
- jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. ".
Z treści § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wynika, że beneficjent może wystąpić do oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w trakcie jego realizacji, w zakresie warunków o których mowa w § 16, w tym wydłużenie okresu jego realizacji. Do wniosku załącza się m.in. zmieniony biznesplan wraz z podaniem przyczyn uzasadniających planowane zmiany.
Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, warunkiem przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" jest przedłożenie biznesplanu oraz zobowiązanie się do jego realizacji. Biznesplan powinien spełniać szereg wymagań i zawierać elementy – wymienione w § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia – w tym: opis inwestycji w środki trwałe i uzasadnienie ekonomiczne planowanej operacji, a działania mające na celu rozwój działalności pozarolniczej muszą być z nią racjonalnie powiązane. Przy czym pamiętać należy, że ocena organu musi uwzględniać przepisy unijne i krajowe. Stosownie do treści art. 33 ust. 1 rozporządzenia 2018/1046 – środki wykorzystuje się zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, w związku z czym wykonuje się je zgodnie z następującymi zasadami: zasadą oszczędności, która wymaga, aby zasoby wykorzystywane przez zainteresowaną instytucję Unii w celu wykonywania jej działalności były udostępniane w należytym czasie, we właściwej ilości i jakości oraz po najlepszej cenie; zasadą efektywności, która dotyczy jak najkorzystniejszej relacji pomiędzy wykorzystywanymi zasobami, podejmowanymi działaniami i osiąganymi celami oraz zasadą skuteczności, która dotyczy stopnia, w jakim zamierzone cele zostały osiągnięte dzięki podjętym działaniom. Musi być także dokonana zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych – wydatki publiczne powinny być dokonywane: w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że w przedłożonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy biznesplanie strona zadeklarowała m.in. działania mające na celu rozwój podejmowanej przez nią działalności pozarolniczej, w tym opis i szacunkową wartość planowanych inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą. Ponadto wnioskodawczyni zadeklarowała prowadzenie działalności świadczącej usługi w zakresie komunikacji oraz rozwoju osobistego oznaczonej kodami PKD 70.21.Z Stosunki międzyludzkie (public relations) i komunikacja; 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania oraz 85.59.B Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Zgodnie z treścią biznesplanu strona zakładała prowadzenie działalności w formie mobilnej, dlatego też wśród planowanych do nabycia w ramach operacji środków trwałych znalazły się: samochód osobowy M. [...], laptop, rzutnik, głośnik przenośny, oświetlenie, lampa diodowa, zestaw mikrofonów, usługa graficzna wykonania logo, usługa wykonania strony internetowej, pudełka do pakowania, gry do pracy indywidualnej i grupowej, wydruk plannera, bransoletki, aparat o łącznej wartości 150 011,00 zł netto (184 514,00 zł brutto).
Następnie strona zawnioskowała o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w zakresie zmiany zakresu planowanych do wykonywania usług oraz aktualizacji planowanych inwestycji w środki trwałe. Dokonano zmiany koncepcji działalności, ukierunkowując ją w stronę firmy świadczącej usługi szkoleniowe w zakresie komunikacji oraz rozwoju osobistego, która świadczy w zakresie kursów dla dzieci i młodzież, dla kobiet oraz kursów dla ludzi biznesu i sportu. W ramach kosztów planowanych do pokrycia w ramach premii uwzględniono poniższe: samochód osobowy, laptop + klawiatura, aparat do terapii, opłaty za domenę, wtyczka do wordpressa, hosting strony www, druk dziennika + projekt okładki, bransoletki, projekt, wdrożenie i zmiany na stronie www, analiza marki, usługi rachunkowe (za okres 09/2020 - 12/2022), mentoring biznesowy, makijaż do sesji wizerunkowej, paliwo do samochodu (około 595,80 litrów), opakowania, usługa fotograficzna, stacja dokująca, lampa pierścieniowa, naprawa samochodu, ubezpieczenie OC i AC (2021 r. i 2022 r.), ZUS (11/2022), usługi telekomunikacyjne (za okres 01/2022 - 12/2022). Działalność miałaby być prowadzona w ramach kodów PKD: 70.21.Z Stosunki międzyludzkie (public relations) i komunikacja; 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania; 85.59.B Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Ponadto dodano kolejny kod PKD 47.91.Z Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet.
Sąd uznał, że organy orzekające nie wyrażając zgody na zmianę założeń biznesplanu prawidłowo ustaliły, że biznesplan w kształcie przedstawionym we wnioskach skarżącej nie może zostać zaakceptowany z uwagi na brak uzasadnienia ekonomicznego oraz na brak kwalifikowalności dla części z przyjętych elementów zakresu rzeczowego oraz ze względu na brak odpowiedzi na część z pytań z wezwania do złożenia wyjaśnień. Zasadnie przyjęły zatem, że strona nie spełniła warunku § 3 rozporządzenia wykonawczego, który określa standardy prawidłowego biznesplanu, jak i, że wnioskowane zmiany biznesplanu nie spełniają wymogów określonych w § 3 ust. 1 pkt 6 w związku z § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia wykonawczego. Ponadto należy zauważyć, że w dostarczonym wniosku o zmianę założeń biznesplanu zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy stwierdził nieprawidłowości dotyczące braku uzasadnienia ekonomicznego i braku kwalifikowalności dla części ze wskazanych wydatków takich jak m.in. analiza marki oraz mentoring biznesowy, makijaż do sesji, usługa fotograficzna, stacja dokująca, naprawa samochodu, co zostało szczegółowo uzasadnione w wydanych rozstrzygnięciach. W całości należało zaaprobować i podzielić ocenę organów orzekających, w zakresie braku uzasadnienia ekonomicznego i braku kwalifikowalności i celowości wydatków dla operacji przewidzianych we wnioskach o zmianę założeń biznesplanu.
W ocenie Sądu analiza wniosku o zmianę i jego ocena zostały przeprowadzone wnikliwie i wszechstronnie, przy czynnym udziale skarżącej. Decyzja w tym zakresie jest wyczerpująca, spójna i przekonywująca. Należy zauważyć także, że skarżąca składając wniosek przystąpiła do procedury konkursowej, w ramach której, to na niej spoczywał obowiązek przedstawienia w biznesplanie (czy też zmianie) zarówno zaplanowanej inwestycji, jak też jej racjonalnego uzasadnienia. W tym zaś nie mogły jej wyręczyć organy, które mogą jedynie służyć wnioskodawcom pewną pomocą, o ile o taką wyraźnie się zwrócą. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2422, ze zm.), organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Jednocześnie, stosownie do ust. 2 tego przepisu, strona jest obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na gruncie tych regulacji przyjmuje się, że prawo do uzyskiwania pomocy finansowej ze środków unijnych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, wymaga od beneficjentów takiej pomocy profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. W konsekwencji nakłada to na nich obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa (por. wyroki NSA: z 31.01.2019 r. I GSK 1119/18; z 8.01.2020 r. I GSK 953/19).
W tej sytuacji za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7a (niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na korzyść skarżącej), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób nadużywający zaufanie do władzy publicznej), art. 80 (poprzez zastosowanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów), art. 7, art. 10 w zw. z art. 107 oraz art. 11 k.p.a. Podkreślić należy, że w postępowaniach dotyczących przyznania pomocy ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym, tj. zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) czy zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Tym samym przepis art. 10 k.p.a. nie mógł zostać naruszony w przedmiotowym postępowaniu. Strona nie wykazała także naruszenia przez organ art. 8 k.p.a.
Sąd stwierdza zatem, że Prezes ARiMR w toku postępowania w sprawie z wniosku skarżącej, nie naruszył przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i przenalizowany przez organy administracji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego naruszenia przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., wniesiona skarga została oddalona.