VIII SA/Wa 795/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2012 rok, uznając, że zły stan techniczny budynków nie stanowił przesłanki do wznowienia postępowania.
Spółka domagała się uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok, powołując się na nowe okoliczności faktyczne dotyczące złego stanu technicznego budynków i braku decyzji środowiskowej. Organy podatkowe i WSA uznały, że przedstawione ekspertyzy techniczne z 2016 r. nie są nowymi dowodami, a stan techniczny budynków nie był trwały i uniemożliwiający prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania wymaga ścisłej interpretacji przepisów i nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na nowe okoliczności faktyczne i dowody w postaci ekspertyz technicznych z 2016 r., które miały wykazać zły stan techniczny budynków uniemożliwiający prowadzenie działalności gospodarczej od daty ich nabycia w postępowaniu upadłościowym. Dodatkowo wskazywano na brak decyzji środowiskowej. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że ekspertyzy te nie spełniają kryteriów nowych dowodów lub okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ zostały sporządzone po wydaniu ostatecznej decyzji, a okoliczności przez nie ujawnione były znane spółce. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym i wymaga ścisłej interpretacji jego przesłanek, a nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. WSA oddalił skargę, uznając, że zły stan techniczny budynków nie miał charakteru trwałego i uniemożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej, a kwestia decyzji środowiskowej była znana organom w toku postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli okoliczności ujawnione w ekspertyzach nie mają charakteru nowych i były znane stronie lub organowi w toku postępowania zwykłego, lub jeśli powstały po wydaniu decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ekspertyzy sporządzone po wydaniu ostatecznej decyzji nie są nowymi dowodami lub okolicznościami faktycznymi w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op, zwłaszcza gdy dotyczą stanu technicznego, który był znany stronie lub mógł być znany organowi. Kluczowe jest, aby okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji i były nieznane organowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
upol art. 1a § 1
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Op art. 240 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Op art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Op art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Op art. 233 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zły stan techniczny budynków stanowił nową okoliczność faktyczną i dowód uzasadniający wznowienie postępowania. Brak decyzji środowiskowej dla nieruchomości stanowił nową okoliczność faktyczną i dowód uzasadniający wznowienie postępowania. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 39/19 powinien wpłynąć na ocenę stanu prawnego i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
wznowienie postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jego zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko) nie można przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa wznowienie postępowania nie może służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną przesłanka 'względów technicznych' wymaga trwałego i obiektywnego charakteru uniemożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Owsińska-Gwiazda
sędzia
Renata Nawrot
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego (art. 240 § 1 pkt 5 Op), zwłaszcza w kontekście nowych dowodów i okoliczności, a także wykładnia pojęcia 'względów technicznych' w podatku od nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z podatkiem od nieruchomości oraz wznowieniem postępowania. Interpretacja przepisów może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - wznowienia postępowania podatkowego, a także interpretacji przepisów dotyczących podatku od nieruchomości w kontekście stanu technicznego budynków. Pokazuje złożoność postępowań podatkowych i sądowych.
“Czy stary budynek to niższy podatek? Sąd wyjaśnia, kiedy zły stan techniczny pozwala na wznowienie postępowania podatkowego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 795/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 686/22 - Wyrok NSA z 2023-05-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par.1, art. 135, art. 145 par. 1 oraz art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 1a ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 127 oraz art. 240
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Renata Nawrot, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 795/21
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 roku, znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.( dalej organ odwoławczy lub SKO) działając na podstawie art. 233 §1 pkt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa( DZ.U z 2020 roku, poz. 1325 ze zm. dalej Op) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania [...] sp. z oo z siedzibą w G., od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. z dnia [...] lutego 2021 roku, znak [...]o odmowie uchylenia w całości lub części dotychczasowej ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. znak: [...] z dnia [...] lutego 2014 w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2012 rok, pomimo stwierdzenia przesłanek określonych w art. 240 §1 Op, ponieważ w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa – orzekło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny i dotychczasowy przebieg postepowania był następujący.
Pismem z [...] października 2016 r. Skarżąca wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych wydaniem decyzji ostatecznych z [...] lutego 2014 r., mocą których Burmistrz określił skarżącej zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2010 – 2013. Jako podstawę prawną wniosku skarżąca wskazała art. 240 § 1 pkt 5 Op. W uzasadnieniu wniosku Spółka powołała się na nowe, istotne okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania ostatecznych decyzji wymiarowych, ale nie były znane Burmistrzowi. Okoliczności te dotyczą stanu technicznego budynków posiadanych przez skarżącą, a także braku decyzji środowiskowej dla nieruchomości, błędnie opodatkowanej przez Burmistrza podatkiem od nieruchomości, m. in. na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 upol. Skarżąca załączyła do wniosku kopie ekspertyz technicznych sporządzonych w 2016 r. przez biegłego z zakresu budownictwa, dotyczących jej składników majątkowych. Podniosła, że w ostatecznych decyzjach wymiarowych z [...] lutego 2014 r. Burmistrz błędnie zastosował najwyższe stawki podatku od nieruchomości, gdyż biegły w swoich ekspertyzach z 2016 r. podkreślił, że stan techniczny budynków należących do Spółki nie pozwalał na ich wykorzystanie w działalności gospodarczej od dnia nabycia, które to nabycie nastąpiło w postępowaniu upadłościowym.
Burmistrz, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w związku z ww. prawomocnym wyrokiem WSA uchylającym decyzje organów podatkowych obu instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odkreślenia zobowiązania w podatku od nieruchomości, uwzględnił zalecenia Sądu i wznowił postępowanie podatkowe z ww. wniosku Spółki. Podjął nadto inicjatywę dowodową dotycząca przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 Op, doręczając Spółce stosowne wezwanie. Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. odmówił jednak uchylenia swojej ostatecznej decyzji wymiarowej z [...] lutego 2014 r., gdyż nie dopatrzył się wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Wyjaśnił, że ekspertyzy techniczne załączone do wniosku powstały po wydaniu decyzji ostatecznej, której uchylenia domaga się skarżąca, nie mogą korzystać z waloru "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów". Odnośnie do drugiej okoliczności wskazanej we wniosku, tj. braku decyzji środowiskowej, Burmistrz zauważył, że pomimo jego stosownej inicjatywy dowodowej Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów dotyczących tej okoliczności. Burmistrz wskazał, że z urzędu dysponował i dysponuje pełnym materiałem dowodowym w tym zakresie, włączonym do akt niniejszej sprawy.
Podsumowując Burmistrz stwierdził, że nie uzasadnia wznowienia postępowania ujawnienie się okoliczności i dowodów, które powstały w 2016 r., tj. już po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej z [...] lutego 2014 r., której uchylenia w trybie nadzwyczajnym domaga się skarżąca. Konieczne bowiem jest, aby przesłanki te istniały co najmniej w chwili wydawania decyzji, bowiem tylko takie, gdyby wówczas były wzięte pod uwagę, mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. SKO zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji co do tego, że Spółka nie przedstawiła okoliczności mogących stanowić podstawy do wznowienia postępowania, wymienionych w art. 240 § 1 pkt 5 Op.
Wpływu na powyższą ocenę nie mają bowiem załączone do wniosku uzupełniające ekspertyzy techniczne budynków po zakładzie produkcji spożywczej, uwzględnione w decyzji wymiarowej, będące przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wyjaśniło, iż nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Za nową okoliczność faktyczną nie może nadto zostać uznana okoliczność wyprowadzona z odmiennej oceny dowodów znanych organowi administracji publicznej wydającemu pierwotną decyzję. Błędna ocena dowodu posiadanego przez organ lub okoliczności faktycznej znanej organowi, nie jest tym samym, co brak wiedzy o tym dowodzie lub okoliczności. To zaś oznacza, że ekspertyz sporządzonych w 2016 r., tj. po wydaniu decyzji ostatecznej, której uchylenia w trybie nadzwyczajnym domaga się skarżąca, nie można uznać za nowy dowód lub nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. Zdaniem SKO, w postępowaniu wznowieniowym uprawnione jest powoływanie się jedynie na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, co do których istnienia skarżąca nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego i nie mogła żądać ich uwzględnienia w jego toku. Nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może bowiem stanowić podstawy wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 5 Op, gdyż naruszałoby to zasadę stałości decyzji. W postępowaniu wznowieniowym, strona wskazując na nowy dowód lub nową okoliczność, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Op, nie może więc odwoływać się do okoliczności, która zaistniała po wydaniu decyzji, a także o której strona lub organ wiedziały w trakcie postępowania wymiarowego (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2701/13; z 13 listopada 2013r., II FSK 2675/12; z 14 marca 2017 r., II FSK 3261/16).
Spółka pismem z [...] września 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA"). W skardze tej zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 187 § 1 oraz art. 191 Op w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego i dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 120 Op w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Op w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 upol poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej i pominięcie treści norm podatkowych;
- art. 120 Op w zw. z art. 4 i 5 Op w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 upol oraz art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 Op poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z pominięciem treści norm określających zakres przedmiotowy zobowiązania podatkowego.
Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpiło o jej oddalenie.
WSA, wyrokiem z 4 lutego 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 829/18 oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "ppsa").
W ocenie WSA użyte w art. 240 § 1 pkt 5 Op sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Z kolei za "istotne" dowody lub okoliczności faktyczne przyjmuje się takie dowody i okoliczności faktyczne, których ocena miałaby znaczenie w sprawie i nie tylko prowadziłaby do wznowienia postępowania administracyjnego, ale także mogłaby wpłynąć na zmianę treści ostatecznej decyzji. Zatem istotne dla sprawy będą tylko te dowody lub okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść orzeczenia. Dalej WSA wywodził, że przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały. Wobec tego, jeżeli dane okoliczności były już organowi znane w toku poprzedniego postępowania, to nie mogą one stanowić podstawy do zmiany decyzji, nie mają one bowiem cech nowości. W postępowaniu wznowieniowym, strona wskazując na nowy dowód lub nową okoliczność, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Op, nie może odwoływać się do okoliczności, która zaistniała po wydaniu decyzji oraz o której strona lub organ wiedział w trakcie postępowania wymiarowego.
Zdaniem WSA, organy podatkowe orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły bowiem, że Skarżąca nie wskazała wystąpienia przesłanek wznowienia, na które powołała się w swoim wniosku, a których wystąpienie skutkować winno wzruszeniem ostatecznej decyzji Burmistrza z [...] lutego 2014 r. Przedstawione przez Spółkę opinie (ekspertyzy sporządzone przez biegłego w 2016 r.), nie mogą zostać uznane za nowe dowody, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Op, gdyż zostały sporządzone dwa lata po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej, której wzruszenia żąda Spółka. Opinie te dotyczą nadto okoliczności, które nie mają charakteru nowości, gdyż były znane Spółce, która nie kwestionowała tych okoliczności (stanu nieruchomości) w toku postępowania wymiarowego zakończonego ostateczną decyzją z [...] lutego 2014 r. Burmistrz z urzędu posiadał wiedzę o stanie nieruchomości oraz o braku decyzji środowiskowej, wydając ostateczną decyzję wymiarową, której uchylenia oczekuje skarżąca w trybie nadzwyczajnym. Skarżąca z niewyjaśnionych przyczyn okoliczności tych nie podnosiła w postępowaniu wymiarowym zakończonym decyzją ostateczną z [...] lutego 2014 r. Ograniczenia dotyczące możliwości zamierzonego przez Spółkę sposobu wykorzystywania nieruchomości do działalności gospodarczej miały charakter czasowy. Zdaniem Sadu Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności świadczących o tym, że należąca do niej nieruchomość nie mogła był wykorzystywana, obiektywnie rzecz biorąc, do prowadzenia działalności gospodarczej w jakimkolwiek zakresie. To zaś oznacza, że brak jest podstaw do wniosku, że wskazywane przez Spółkę okoliczności mogły mieć istotny wpływ na zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 upol. Brak istotności wskazywanych przez Spółkę okoliczności stanowi kolejną przeszkodę do uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej Burmistrza z [...] lutego 2014 r. Wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy nie wywiera nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 13/15, gdyż argumentacja TK wskazywana przez skarżącą dotyczy przedsiębiorców będących osobami fizycznymi oraz współwłaścicieli (współposiadaczy) nieruchomości.
W ocenie WSA, okazane opinie rzeczoznawcy (biegłego z zakresu budownictwa) nie stanowią dowodu, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Op, gdyż zostały sporządzone w 2016 r., czyli po wydaniu przedmiotowej decyzji ostatecznej. Okoliczności dotyczące stanu nieruchomości były znane zarówno Spółce, jak i Burmistrzowi, który dysponował materiałem dowodowym związanym z wnioskiem Spółki w sprawie o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia zamierzonego przez Spółkę polegającego na budowie elektrociepłowni biogazowej. Okoliczności wskazywane przez Spółkę jako przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie m. in. art. 240 § 1 pkt 5 Op, nie miały nadto charakteru istotnego w kontekście regulacji przewidzianej w art. 1a ust. 1 pkt 3 upol. Tym samym za chybione uznać należało zarzuty skargi i związaną z nimi argumentację.
Skargę kasacyjną do wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. NSA wskazał, że użyty w dyspozycji art. 240 § 1 pkt 5 O.p., spójnik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, jeżeli równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki z tego przepisu. Jeżeli więc nawet dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, gdyż został sporządzony w okresie późniejszym, to jednak wynikająca z niego okoliczność mogła istnieć we wspomnianym dniu i może uzasadniać wznowienie postępowania (J. Rudowski, Komentarz do art. 240 o.p., w: S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, WKP 2019). NSA zgodził się z sądem pierwszej instancji, że przedstawione przez Spółkę w postępowaniu wznowieniowym ekspertyzy dotyczące stanu technicznego budynków, nie mogą zostać uznane za nowe dowody, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., gdyż zostały one sporządzone dwa lata po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej, której wzruszenia żąda Spółka. Nie zgodził się jednak z oceną WSA, że: "Opinie te dotyczą nadto okoliczności, które nie mają charakteru nowości, gdyż były znane Spółce, która nie kwestionowała tych okoliczności (stanu nieruchomości) w toku postępowania wymiarowego zakończonego ostateczną decyzją z [...] lutego 2014 r.". Stwierdził, że w świetle art. 240 § 1 pkt 5 O.p. istotne jest to, czy ujawnione okoliczności faktyczne były znane organowi podatkowemu przy wydawaniu decyzji. Wiedza strony o tych okolicznościach nie przekreśla możliwości wznowienia postępowania. Przyjęcie odmiennej interpretacji tego przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której organ podatkowy pozbawiony byłby możliwości wznowienia postępowania podatkowego z urzędu w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub nowego dowodu, które nie były znane organowi w dniu wydawania decyzji, ale znane były stronie postępowania. NSA nie zgodził się też z sądem pierwszej instancji, że stan techniczny spornych budynków nie jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wskazał na treść art. 1a ust. 1 pkt 3 upol, w brzmieniu obowiązującym w 2010 r., zgodnie z którym przez grunty budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy rozumieć budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Z przepisu tego wynika, że kwestia możliwości wykorzystywania budynku ze względów technicznych do prowadzenia działalności gospodarczej jest istotna z punktu widzenia opodatkowania tych budynków podatkiem od nieruchomości.
NSA zauważył, że Sąd I instancji nie zbadał, czy okoliczność stanu technicznego budynków, na którą powołuje się Spółka, była znana organowi podatkowemu w dniu wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2010 r. (decyzja z [...] lutego 2014 r.) Wskazał, że przed wydawaniem tej decyzji organ podatkowy dokonał jedynie czynności sprawdzających w zakresie formalnej poprawności złożonej deklaracji oraz zgodności wykazanych podstaw opodatkowania z zapisami ewidencji gruntów. Z decyzji tej nie wynika natomiast, że organ podatkowy dysponował wówczas wiedzą na temat stanu technicznego budynków i możliwości ich wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdzenie sądu pierwszej instancji, zawarte w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że okoliczności dotyczące stanu nieruchomości były znane zarówno Spółce jak i Burmistrzowi, który dysponował materiałem dowodowym zebranym w innej sprawie (o wydanie tzw. decyzji środowiskowej), wymaga dokonania przez sąd kontroli tego materiału dowodowego, czego w tej sprawie zabrakło. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby sąd pierwszej instancji skonfrontował twierdzenie organu o posiadanej wiedzy w zakresie stanu spornych nieruchomości w dniu wydania decyzji wymiarowej z zebranym w tej sprawie materiałem dowodowym.
Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA wyrokiem z dnia 8 października 2020 roku, VIII SA/Wa 487/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzje organu pierwszej instancji oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ podatkowy [...] stycznia 2014 roku wszczął postępowanie podatkowe, zakończone decyzją z [...] lutego 2014 roku w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Organ dokonał tylko czynności sprawdzających w zakresie formalnej poprawności złożonej deklaracji oraz zgodności wykazanych podstaw opodatkowania z zapisami w ewidencji gruntów i budynków.
Zdaniem Sądu w aktach sprawy nie ma żadnych danych pozwalających na stwierdzenie, że organ podatkowy znał okoliczności dotyczące stanu będących przedmiotem opodatkowania budynków w dacie powstawania zobowiązania podatkowego. Organy podejmując decyzje w postępowaniu wznowieniowym ograniczyły się do stwierdzeń dotyczących braku spełnienia przez wskazane przez skarżącą okoliczności cech, o jakich mowa w art. 240 §1 pkt 5 Op, nie analizowały w decyzjach, czy podnoszone okoliczności dotyczące stanu technicznego budynków były znane organowi podatkowemu w dacie wydawania decyzji pierwotnej, objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.
W tej sytuacji, skoro okoliczności podniesione we wznowieniu, a dotyczące stanu technicznego budynków nie były przedmiotem analizy przez organ w dacie wydawania decyzji podatkowej, a w aktach sprawy przedstawionych Sądowi brak jest innych dowodów wskazujących na to, że okoliczności złego stanu technicznego budynków były znane organowi podatkowemu w dacie wydawania decyzji, to należało uznać, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów art. 121, art. 122, art. 187 §1 oraz art. 191 Op.
Organ podatkowy kolejny raz rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku – [...]orzekł o odmowie uchylenia w całości lub w części dotychczasowej ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. znak: [...] z dnia [...] lutego.2014 roku w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego od nieruchomości na 2010 rok, pomimo stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 §1, ponieważ w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa.
W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że w przedmiotowej sprawie występują przesłanki z art. 240 §1 pkt 5 Op, bowiem podane we wniosku o wznowienie argumenty oraz dołączone dowody w postaci ekspertyz technicznych, choć wykonane w 2016 roku, to ujawniają nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który wydawał decyzję bowiem wynika, że obiekt znajduje się w takim stanie technicznym od chwili przejęcia go. Nabycie przedmiotowych obiektów miało miejsce w dniu [...] maja 2010 roku. Organ wskazał, że zły stan techniczny obiektów ma charakter odwracalny, a organy nie wydały decyzji o ich rozbiórce. W tej sytuacji zdaniem organu nie można mówić o ziszczeniu się przesłanki ,, względów technicznych ‘’ określonej w art. 1a ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych( DZ.U z 2019 roku, poz. 1170 dalej upol), w brzmieniu obowiązującym w 2010 roku, a zmiana tego przepisu w 2016 roku( nie zalicza do budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust.1 ustawy z 7 lipca 1994 roku prawo budowlane lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich część z użytkowania) wskazuje, że intencją ustawodawcy było, także i w poprzednim stanie prawnym, ograniczenie pojęcia ,, względów technicznych ‘’ do przypadków braku możliwości prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej i nieodwracalność tej sytuacji.
Odnośnie drugiej okoliczności tj. stwierdzenia, że budynki będące w posiadaniu spółki nie były i nie są i nie mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na brak decyzji środowiskowej, to organ podniósł, że podatnik w tym zakresie nie przedstawił nowych dowodów. Organ wydając decyzje dysponował dowodami w tym zakresie o toczącym się postępowaniu w zakresie decyzji środowiskowej, a więc nie są to nowe, nieznane organowi dowody.
Organ stwierdził, iż znajomość okoliczności złego stanu budynków w dniu wydawania pierwotnej decyzji nie wpłynęłaby na wydanie innej decyzji niż dotychczasowa.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożyła [...] sp.z oo z siedzibą w G..
Zarzucała naruszenie przepisów art. 120, art. 121, art. 123 Op w związku z art. 217 Konstytucji RP;
- art. 120 Op w związku z art. 245 §1 pkt 1 Op w związku z art. 1a ust.1 pkt 3 upol.
SKO w R. analizując zgromadzone w sprawie dowody w kontekście pojęcia ,, względy techniczne’’ zawartego w art. 1a ust.1 pkt 3 upol odczytuje je w ten sposób, ze zły stan techniczny budynków nie ma charakteru trwałego, nieodwracalnego, bowiem celem prowadzonego przez nadzór budowlany w sprawie stanu technicznego obiektów budowlanych jest doprowadzenie ich do odpowiedniego stanu technicznego, co potwierdzają decyzje organów nadzoru budowlanego. Nie zostały wydane decyzje o rozbiórce poszczególnych budynków i budowli. Nałożono na skarżącą spółkę obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przy poszczególnych budynkach, które są w nieodpowiednim stanie technicznym, takich jak: uszczelnienie pokrycia dachu, udrożnienie systemu odprowadzania wód opadowych, demontaż płyt ściennych, naprawa izolacji przeciwwilgociowych, wymiana uszkodzonych i skorodowanych elementów stalowych.
W takim przypadku nie można mówić o ziszczeniu przesłanki ,, względów technicznych’’ określonej w art. 1a ust.1 pkt 3 upol.
Organ dokonując wykładni pojęcia ,, względy techniczne ‘’ odwoływał się do orzecznictwa NSA gdzie sądy wskazywały, że zwrot ,, nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej ‘’ oznacza, że przeszkoda w korzystaniu z nieruchomości musi mieć charakter trwały, nieusuwalny a zarazem obiektywny, niezależny od woli i możliwości produkcyjnych bądź finansowych danego podmiotu. Względy techniczne w sposób trwały muszą wyłączać możliwość wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie można też pojęcia trwałości występowania przeszkody w wykorzystaniu przedmiotu opodatkowania w działalności gospodarczej rozpatrywać wyłącznie w odniesieniu do danego roku podatkowego czy też kilku lat podatkowych, bowiem świadczyłoby to wyłącznie o przejściowych i okresowych względach technicznych uniemożliwiających wykorzystanie nieruchomości w działalności gospodarczej.
Odnośnie zarzutu dotyczącego braku decyzji środowiskowej dotyczącej nieruchomości będących w posiadaniu spółki, a niemogących być wykorzystanych do prowadzenia działalności gospodarczej, SKO w R. wskazywało, że organ podatkowy pierwszej instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym w tym zakresie i dokonał włączenia tych dowodów do akt postępowania własnym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 roku. W aktach sprawy znajdują się wnioski inwestora – [...]sp. z oo o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz decyzje w sprawie określenia uwarunkowań środowiskowych, zarówno wydane przez Burmistrza Gminy i Miasta G., jak i przez SKO w R. w związku ze składanymi odwołaniami.
W ocenie organu nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Nie można uznać je za nowe, a zatem nieznane organowi, dowodów, którymi organ dysponował lecz je nienależycie zbadał w dotychczasowym czy niewłaściwie je ocenił. Błędna ocena dowodu lub okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tym dowodzie lub okoliczności( wyrok NSA z 17 lutego 2005 roku, GSK 1274/04). Organ podniósł, że postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej organ odwoławczy rozpoznawał czterokrotnie, a postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 roku.
Organ odwoławczy odnosząc się do przywoływanego przez skarżącą uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 roku, SK 13/15 to SKO zauważa, że uzasadnienie tegoż wyroku sprowadza się wyłącznie do wykazania, że przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi występują w obrocie prawnym w dwojakim charakterze tj. jako osoby prywatne( w zakresie swojego majątku osobistego) oraz jako przedsiębiorcy. TK stwierdził, że art. 1a ust.1 pkt 3 w związku z art. 5 ust.1 pkt 1 lit.a) upol rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku w z art.32 ust.1 Konstytucji RP.
Z tego względu zdaniem organu powyższy wyrok TK nie ma żadnego odniesienia do sytuacji prawno – podatkowej skarżącej spółki, chociażby z tego względu że skarżąca jest osobą prawną i przedsiębiorcą.
Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu wyroku TK z 24 lutego 2021 roku , SK 39/10to SKO zauważyło, że przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Powołana przez skarżącego we wniosku podstawa wznowienia wymieniona w art. 240 § 1 pkt 5 Op zakreśliła granice postępowania prowadzonego na jego wniosek.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła [...] sp. z oo w G..
Przedmiotowej decyzji zarzucał naruszenie:
- art. 120 Op w związku z art. 190 ust.1 Konstytucji RP poprzez dokonanie wykładni obowiązujących norm prawnych z pominięciem wyroku TK z 24 lutego 2021 roku, SK 39/10 i jego wpływu na kształtowanie stanu prawnego w niniejszej sprawie;
- art. 121 i art. 123 Op oraz art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Op w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem granicy swobodnej oceny materiału dowodowego oraz dokonanie błędnej wykładni prawa materialnego w zakresie zakresu przedmiotowego obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości;
- art. 120 Op w związku z art. 4, art. 5 Op w związku z art. 1a ust.1 pkt 3 upol poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z pominięciem ustawowych przesłanek określających zakres przedmiotowy obowiązku podatkowego;
- art. 120 Op w związku z art. 233 § 3 Op poprzez nie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości przez organ pierwszej instancji.
Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazywała na przepisy art. 1a ust.1 pkt 3 upol zdefiniował – grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w następujący sposób -,, grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 lit.b) chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych ‘’.
Skarżąca zwróciła uwagę, że ustawodawca wyłączył z wyższego opodatkowania ze względu na stan techniczny budynków nie pozwalający na ich wykorzystanie. Ocena stanu technicznego obiektów będących w posiadaniu spółki został dokonany przez biegłego w opinii przekazanej organowi w 2016 roku. W przedstawionej opinii biegły podkreślał , że stan techniczny nie pozwalał na ich wykorzystanie w działalności gospodarczej od daty nabycia, które nastąpiło w postępowaniu upadłościowym.
Budynki będące w posiadaniu spółki nie były, nie są i nie mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej nie tylko ze względu na stan techniczny ale również z powodu braku decyzji środowiskowej dla przedmiotowej nieruchomości. Stan ten jest trwały i nie jest zależny od działań spółki i istniał przy określeniu zobowiązania za lata 2010,2011,2012 i 2013 i nie był uwzględniany przy określaniu wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości. Stan techniczny obiektów potwierdzają dokumenty urzędowe.
Skarżąca spółka odwoływała się do wyroków TK z 12 grudnia 2017 roku, SK 12/15 oraz do wyroku z 24 lutego 2021 roku, SK 39/19.
W pierwszym z tych wyroków TK stwierdził, iż art. 1a ust.1 pkt 3 w związku z art. 5 ust.1 pkt 1 lit.a) upol rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką do zakwalifikowania gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust.1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust.1 Konstytucji RP.
W drugim z przywołanych wyroków TK stwierdził, że art. 1a ust.1 pkt 3 upol rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest niezgodny z art. 64 ust.1 w związku z art. 31 ust.3 i art. 84 Konstytucji RP.
Skarżąca wskazywała, że podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zgodnie z orzeczeniem TK z 24 lutego 2021 roku według stawki gruntów, budynków związanych z działalnością gospodarczą są faktycznie wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej. W istniejącym stanie prawnym i faktycznym rozstrzygnięcie organu pierwszej był stan prawny, niezgodny z Konstytucją RP. Organ odwoławczy zobowiązany był do uwzględnienia stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem TK z 24 lutego 2021 roku i wydanie decyzji na podstawie art. 233 §3 Op tj. do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem stanu prawnego wyrokiem TK z 24 lutego 2021 roku. TK stwierdził, że przesłanka posiadania nieruchomości przez podmiot gospodarczy nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania podwyższonej stawki, to nie można stosować tej stawki do nieruchomości, które nie były i nie są wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej ze względu na stan techniczny potwierdzony przez organy nadzoru budowlanego – argumentum a maiori ad minus. SKO w R. jako organ odwoławczy zgodnie z art. 190 ust.1 Konstytucji RP jest związany ogłoszonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Dokonując rozstrzygnięcia w zakresie wniesionego odwołania SKO zobowiązany był do uwzględnienia nowego stanu prawnego powstałego w wyniku TK z 24 lutego 2021 roku. W doktrynie wskazuje się, że wyposażenie orzeczeń TK w moc powszechnie obowiązującą oznacza związanie ich treścią nie tylko uczestników konkretnego postępowania zakończonego wydaniem przez sąd konstytucyjny rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale również wszystkich innych podmiotów prawa. Powoduje to, że nikt – a w szczególności żaden organ władzy publicznej – nie może w kwestii rozstrzygniętej przez TK zająć stanowiska odmiennego niż wyrażone w orzeczeniu sądu konstytucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się
z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Tytułem wstępu wyjaśnić trzeba, że w orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, z którego wynika, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 Op). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 Op (zob. wyrok NSA z 14 marca 2017 r., sygn. akt I FSK 1397/15). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną. Podkreślić należy, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2448/12; wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 300/12). Za niedopuszczalne uznać należy wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwyczajnego (zob. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 240 ustawy - Ordynacja podatkowa, Komentarz., LEX 2020). Tym samym zarzuty wadliwego ustalenia stanu faktycznego i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przez organy podatkowe, mogą być podnoszone i oceniane w zwyczajnym postępowaniu podatkowym.
W niniejszej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek skarżącego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Op – tj. wyjdą na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nieznane organowi, który wydawał decyzję.
Przedstawiona regulacja była wielokrotnie przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, w których wskazuje się, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, że organ ich wcześniej nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym, bez znaczenia pozostaje, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że decydujący jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, zaś przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy mogą one mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, tj. wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., sygn. akt ). Natomiast "nowe okoliczności lub dowody" to takie dowody lub okoliczności, które wprawdzie istniały w dniu wydania rozstrzygnięcia w zwykłym postępowaniu, ale które zostały wykryte, po wydaniu decyzji. Istotne jest więc, aby te dowody lub okoliczności nie były znane w toku postępowania podatkowego. Zwrot "nowe dowody" powinien być zatem interpretowany przez pryzmat użytego w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. zwrotu "wyjdą na jaw". Strona postępowania może zatem powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne, bądź takie dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, prowadzonego w trybie zwykłym, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w toku tego postępowania (wyroki NSA z dnia: 13 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2675/12; 21 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 734/13 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt ; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. M. Hauser, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 240, Lex nr 477951). Na pełną aprobatę zasługuje również wyrażony w orzecznictwie pogląd, że nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w myśl Ordynacji podatkowej, gdyż naruszałoby zasadę stałości decyzji (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2701/13; 13 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2675/12; 14 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3261/16; 13 maja 2020 r., sygn. akt ; 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 85/18, a także - Ordynacja Podatkowa Komentarz, Babiarz S., Dauter B., Kabat A., Hauser R., Niezgódka-Medek M., Rudowski J. WKP, 2017).
Podkreślenia wymaga, że strona wnosząca o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. zobowiązana jest do wskazania, które konkretnie nowe dowody lub okoliczności wyszły na jaw. Jest to o tyle istotne, że tylko w obszarze tak skonkretyzowanych dowodów organ może wszcząć i prowadzić wznowione postępowanie. Zaznaczyć należy, że naruszenie prawa materialnego, a nawet błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Także zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowi nowej okoliczności, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Należy zauważyć, iż przedmiotowe postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania było przedmiotem oceny zarówno organów administracji publicznej, jak i sądów administracyjnych.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2020 roku, syg. akt VIII SA/Wa uchylając decyzje organów nakazał przeprowadzenie postępowania w kierunku ustalenia, czy okoliczności dotyczącego złego stanu technicznego budynków przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania, były znane organowi podatkowemu w dacie wydania decyzji wymiarowej. Jeśli były znane wtedy możliwe będzie stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji w trybie wznowienia na podstawie art. 240 §1 pkt 5 Op. Jeśli te okoliczności nie były znane, to organy podatkowe będą zobowiązane zbadać, czy wskazywane we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności dotyczące stanu budynków istniały w dacie powstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, a jeśli tak – to jaki miał wpływ na wysokość tego podatku i wyliczyć podatek z uwzględnieniem tego wpływu.
Należy uznać, iż organy związane wytycznymi sądu – art. 153 p.p.s.a. wykonały je i ustaliły, że okoliczność stanu technicznego budynków należących do skarżącej jest nową okolicznością, nie znaną organowi w dacie wydawania decyzji wymiarowej, ale nie miało wpływu na treść zapadłego orzeczenia.
Skarżąca zasadniczo wskazywała na konsekwencje wyroku TK z 24 lutego 2021 roku, SK 39/19 na wymiar podatku od nieruchomości za lata 2010 -2013 dla skarżącej spółki. Wskazywała, że stan techniczny budynków, co wynika z przedstawionej opinii nie pozwalał na wykorzystanie ich do działalności gospodarczej i był to stan trwały, a nadto skarżąca nie mogła w wyżej wskazanym okresie prowadzić działalności gospodarczej z uwagi na brak decyzji środowiskowej.
W wyżej powołanym wyroku TK zakwestionował stanowisko, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę przesądza o jej związku z prowadzaniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 3 upol. Pozostaje kwestia ,, związku ‘’ nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie może tylko się opierać na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę. Związek ten w ocenie Sądu powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu w działalności gospodarczej. Grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust.1 pkt 3 upol.
Użyty w art. 1a ust.1 pkt 3 lit.b) upol zwrot, który obowiązywał w okresie do którego odnosi się zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w treści ,, nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych ‘’, należy rozumieć jako trwały, odnoszący się do teraźniejszości i przyszłości, stan niemożności wykorzystania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej. Względy techniczne nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanych przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Chodzi zatem o takie wady fizyczne budynków i budowli, gruntów, które w sposób trwały, a nie przejściowy uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę( wyrok NSA z 1 czerwca 2011 roku, II FSK 151/10). Analizowany przepis może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot i to zarówno teraz, jak i w przyszłości( wyrok NSA z 25 listopada 2015 roku, II FSK 2450/13).
Należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie grunty i budynki posiadane przez skarżącą były związane z możliwością prowadzeniem działalności gospodarczej. Związek spornych nieruchomości i budynków z działalnością gospodarczą spółki nie zasadza się tylko na samym fakcie ich posiadania przez skarżącą ale także możliwości ich wykorzystania do prowadzonej działalności gospodarczej.
Po pierwsze nawet złożona opinia techniczna nie wskazuje, iż stan techniczny obiektów spółki jest taki, iż nadają się one tylko do rozbiórki. Potwierdza to również stanowisko organów nadzoru budowlanego – decyzje PINB w G. z 2016 – 2018 roku oraz decyzje W[...]INB z 2019 roku. Organy nadzoru budowlanego nie wydały decyzji o rozbiórce poszczególnych budynków i budowli. Nakazywały dokonania określonych czynności, tak by obiektom przywrócić właściwy stan techniczny. Tak więc stan techniczny tych obiektów jest stanem odwracalnym i takie działania powinna podjąć skarżąca.
Nadto sama skarżąca występując o wydanie decyzji środowiskowej ubiegała się o prowadzenie działalności gospodarczej na tym terenie – biogazowania. Tak więc te grunty i budynki miały związek z działalnością gospodarczą, którą na tym terenie chciała prowadzić skarżąca.
Fakt, iż postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej toczyło się od 2011 roku winno być wkalkulowane w ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej. Sam fakt, iż skarżąca de facto nie prowadziła nie przedmiotowych nieruchomościach jest związane z jej zachowaniem( brak remontu obiektów) oraz procesem wydawania decyzji środowiskowej. Taka sytuacja w ocenie Sądu nie może być uznana za stan niemożności wykorzystania nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Należy zauważyć, iż zgodnie z rejestrem KRS zakres zgłoszonej działalności gospodarczej spółki jest szeroki – między innymi sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana, transport drogowy, magazynowanie towarów, produkcja energii elektrycznej. W sytuacji gdy istniały trudności z otworzeniem biogazowni skarżąca miała potencjalną możliwość wykonywania działalności w innym zakresie.
Tak więc stan techniczny budynków skarżącej choć był zły, ale po przeprowadzeniu wskazywanych przez nadzór budowlany prac mógł być przywrócony do użytkowania i nie miał charakteru trwałego.
Fakt prowadzenia postępowania środowiskowego z wniosku skarżącej spółki był znany organowi podatkowemu wydającemu decyzję wymiarową w podatku od nieruchomości dlatego nie mógł być to nowy dowód czy okoliczność nieznana organowi wydającemu decyzje.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI