VIII SA/Wa 78/23

VIII SA/Wa 78/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 165a  par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 2 listopada 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
{...}Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "Spółka") wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.(dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy")
z 2 listopada 2022 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta G. (dalej: Burmistrz lub organ I instancji) z 27 lipca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 rok w kwocie należności głównej 218.687,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 27.681,00 zł.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Powołanym na wstępie postanowieniem z 27 lipca 2022 r. Burmistrz odmówił Spółce wszczęcia postępowania na jej wniosek z 15 lipca 2022 r. (data wpływu do organu) w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2015 rok
w kwocie należności głównej 218.687,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 27.681,00 zł. Organ I instancji wskazał, iż wynikający z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa") termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2015 r. rozpoczął swój bieg 1 stycznia 2016 r. i zakończył z dniem 31 grudnia 2020 r. Uwzględniając okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikające z art. 70
§ 2 pkt 1 Op i art. 15 zzr ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), łącznie 375 dni, organ I instancji uznał, iż termin przedawnienia upłynął w dniu 10 stycznia 2022 r. Powołując art. 79 § 2 oraz 165a Ordynacji podatkowej, Burmistrz wskazał, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony już po wygaśnięciu prawa do jego złożenia, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.
W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik Spółki podniósł, że zostało ono wydane z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego, tj. daty powstania nadpłaty, co stanowi naruszenie art. 120 Op w związku z art. 122 i art. 187 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania oraz z naruszeniem art.120 w związku
z art. 80 i art. 76 §1 Op poprzez uznanie, że prawo do zwrotu nadpłaty wygasło przed datą powstania nadpłaty.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w złożonym wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości Spółka powołała się na art. 75 § 1 Op w związku z art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 Op w związku z art. 59 § 1 pkt 9 Op podkreślając, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Op przedawnienie jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Wskazano też, że dokonana 29 marca 2022 r. wpłata
w kwocie 1.800.000,00 zł została zaliczona na zobowiązania podatkowe, które uległy umorzeniu z mocy prawa. Zaliczenie wpłaty na zobowiązania podatkowe, które uległy umorzeniu z mocy prawa skutkuje powstaniem nadpłaty zgodnie z art. 71 § 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 Op. Wg Spółki stanowisko organu jest sprzeczne z art. 76 § 1 Op.
Kolegium, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazało, że specyfika sprawy polega na rozstrzygnięciu, czy wniosek Spółki w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości mógł wszcząć postępowanie. Argumentacja wniosku tożsama jest z argumentacją zażalenia. Wskazało następnie, że zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz jej zwrot wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Zdaniem SKO, w przypadku Spółki nie istnieją żadne szczególne ustawy podatkowe, które pozwalałyby na odstąpienie od przepisu art. 79 § 2 Op.
Następnie Kolegium zauważyło, że art. 79 § 4 Op stanowi, że wniosek
o stwierdzenie nadpłaty można złożyć po upływie terminu przedawnienia, jeżeli istnienie nadpłaty wynika z wprowadzenia w życie rozstrzygnięcia zapadłego w ramach procedury rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania
w przypadkach, o których mowa w pkt 1 i 2. Przepis ten również nie może mieć zastosowania w przypadku Spółki.
W zaskarżonym postanowieniu organ I instancji wskazał, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2015 r. upłynął w dniu 10 stycznia 2022 r. Okoliczność ta nie jest kwestionowana w zażaleniu - kwestia przedawnienia jest więc bezsporna. Podobnie nie zachodzą okoliczności pozwalające na odstępstwo od reguły wskazanej w art. 79 § 2 Op. Oceniając zaistniały stan faktyczno-prawny Kolegium stwierdziło zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Dodało, że w powołanym wyżej przepisie art. 79 § 2 Op określono instytucję utraty prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty na skutek przedawnienia. Oznacza to, że po upływie określonego terminu nie można skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego. Termin ten jest terminem prawa materialnego
o charakterze prekluzyjnym (nie podlega przywróceniu). Złożenie zatem wniosku
o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, powoduje, że wniosek ten nie może skutecznie doprowadzić do wszczęcia postępowania na mocy ww. art. 165 § 1 Op
i zasadne było wydanie w sprawie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty tego podatku.
Zasadne było zweryfikowanie wniosku pod względem formalnym, zgodnie z art. 165a Op, tj. czy nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "nie może być wszczęte" wskazuje, że określona w art. 165a § 1 Op przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc, w istocie musi ona wynikać z treści wniosku lub też musi być znana organowi z urzędu. Aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania okoliczność uniemożliwiająca jego wszczęcie już w momencie złożenia wniosku musi być oczywista. Czym innym jest istnienie przeszkody do wydania rozstrzygnięcia, a czym innym jest istnienie negatywnej przesłanki określonej
w przepisie prawa materialnego, która uniemożliwia uwzględnienie żądania. Rozstrzygnięcie przewidziane w części dyspozytywnej art. 165a § 1 Op - odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależnione od uznania organu i stanowi obligatoryjne następstwo stwierdzenia przesłanek w tym przepisie wyszczególnionych.
Zdaniem Kolegium, w sprawie nie ma również znaczenia powoływana
w zażaleniu data dokonania wpłaty 1.800.000 zł (29.03.2022 r.) i sposób jej zaliczenia postanowieniem organu I instancji z 8.04.2022 r., na które Spółka nie wniosła zażalenia. Jest to kwestia odrębna od wszczęcia postępowania nadpłatowego na wniosek Spółki.
Reasumując, Kolegium zarzuty zażalenia uznało za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc
o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zwrot kosztów postępowania, pełnomocnik strony postawił zarzuty naruszenia przepisów:
- art.120 Op w z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 59 § 1 pkt 9 Op poprzez pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, w szczególności faktu nieistnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 w dacie dokonania wpłaty przez Spółkę w związku z umorzeniem zobowiązania
w wyniku przedawnienia, oraz faktu dokonania zaliczenia z rażącym naruszeniem art. 62 § 1 Op;
- art.120 Op w związku z art. 248 § 1 Op poprzez nie wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia
8 kwietnia 2022 r. w sprawie zaliczenia dokonanej przez Spółkę wpłaty za zobowiązanie umorzone w wyniku przedawnienia;
- art. 2 Konstytucji RP w związku z art.120 oraz art. 62 §1 Op poprzez zaliczenie dokonanej wpłaty przez Spółkę na umorzone zobowiązanie podatkowe przy istnieniu zaległości podatkowych Spółki.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał, iż nie ma pomiędzy stronami sporu, że
w dacie dokonania wpłaty przez Spółkę zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości za 2012 rok było przedawnione. Przedstawił, jak powinna być zaliczona dokonana wpłata. Stwierdził, że Burmistrz wydając postanowienie z dnia 8 kwietnia 2022r. o zaliczenie dokonanej wpłaty na poszczególne zobowiązania podatkowe
w sposób rażący naruszył obowiązujące prawo art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokonana wpłata może być zaliczona wyłącznie na zaległość podatkową oraz istniejące zobowiązanie podatkowe. Postanowieniem tym Burmistrz Miasta i Gminy G. zatrzymał dla organu pieniądze, do których nie miał prawa, a odmawiając ich zwrotu Spółce poprzez zaliczenie na istniejące zaległości podatkowe Spółki rażąco narusza prawo, działając na szkodę Spółki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022, poz. 2492), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, a w myśl art. 120 ppsa, w trybie tym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku za rok 2015 r. Jest poza sporem, że w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty zobowiązanie za ten rok było już przedawnione, zatem zgodnie z art. 79 § 2 Op prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło. Zatem taki spóźniony wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie mógł prowadzić do wszczęcia postępowania i należało na podstawie art. 165a § 1 Op wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co Burmistrz uczynił, prawidłowo interpretując prawo i je stosując, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. trafnie to postanowienie utrzymało w mocy w wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółki.
W istocie Spółka zmierza w tym postępowaniu do podważenia prawidłowości postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia 8 kwietnia 2022r. o zaliczeniu dokonanej przez Spółkę wpłaty na poszczególne zobowiązania. Jednak kwestia zaliczenia wpłaty dokonanej przez podatnika na poczet zaległych zobowiązań podatkowych to kwestia odrębnej procedury wynikającej w szczególności z art. 62 Op
z możliwością zaskarżenia postanowienia o zaliczeniu wpłaty, nie wykluczając środków nadzwyczajnych do podważenia nawet prawomocnych postanowień w tym przedmiocie. Jednak kwestia ta nie podlega rozpoznaniu sądu w granicach tej sprawy – dotyczącej jedynie kwestii postępowania w sprawie nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 2015.
Jak już była o tym mowa, zgodnie z art. 79 § 2 Op prawo do złożenia wniosku
o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty determinuje upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż termin przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. upłynął przed datą wniesienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (15 lipca 2022 r.).
Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, iż organ ten do okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wliczył okres 66 dni wynikający z art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.)
w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.). Zgodnie zaś
z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie sygn. akt I FPS 2/22, przepis te nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia
i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Kwestia uwzględnienia okresu 66 dni do okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia
w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie. Upływ terminu przedawnienia organ I instancji obliczył bowiem na 10 stycznia 2022 r., podczas gdy wniosek o stwierdzenie nadpłaty w niniejszej sprawie wpłynął w dniu 15 lipca 2022 r.
Tym samym, biorąc to wszystko pod uwagę należało na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalić, o czym Sąd orzekł w wyroku.