VIII SA/Wa 785/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjawysługa latuposażeniegospodarstwo rolnedomownikprawo pracykodeks postępowania administracyjnegosądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozkazy personalne odmawiające policjantowi zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający braku stałej pracy domownika.

Policjant R.J. domagał się zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia. Organy Policji odmówiły, uznając pracę za pomoc zwyczajowo wymaganą od członków rodziny, a nie pracę stałą. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozkazy personalne, stwierdzając, że organy nie zbadały wyczerpująco materiału dowodowego i błędnie zinterpretowały pojęcie "stałej pracy" domownika, nie uwzględniając specyfiki pracy w gospodarstwie rolnym i możliwości jednoczesnego kształcenia się.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza R.J. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji, który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego. Skarżący domagał się wliczenia okresu od 22 czerwca 2005 r. do 1 lipca 2009 r., kiedy pracował jako domownik w gospodarstwie ojca. Organy Policji obu instancji odmówiły, uznając, że praca ta nie miała charakteru "stałej pracy" w rozumieniu przepisów, a była jedynie pomocą świadczoną w chwilach wolnych od nauki szkolnej. Organy argumentowały, że niewielki areał gospodarstwa, brak specjalistycznej produkcji, praca zawodowa ojca oraz nauka skarżącego wykluczają możliwość uznania tej pracy za stałą i znaczącą dla funkcjonowania gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone rozkazy, uznając, że organy naruszyły przepisy procedury administracyjnej, w szczególności zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej i wyczerpującego zbierania materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że pojęcie "stałej pracy" domownika nie wymaga codziennego wykonywania czynności przez 8 godzin, ani nie wyklucza jednoczesnego kształcenia się. Kluczowe jest wykonywanie wszystkich zabiegów agrotechnicznych w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami, a także gotowość do pracy i dyspozycyjność. Sąd wskazał, że organy nie dokonały wnikliwej oceny dowodów, w tym zeznań świadków, i oparły się na hipotetycznych założeniach. Zalecono ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni Sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, praca domownika w gospodarstwie rolnym może być uznana za stałą, nawet jeśli osoba ta jednocześnie pobiera naukę, pod warunkiem, że praca ta ma charakter systematyczny, obejmuje niezbędne zabiegi agrotechniczne i jest świadczona w wymiarze dyktowanym potrzebami gospodarstwa, a sama nauka nie uniemożliwia dyspozycyjności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie "stałej pracy" domownika, nadmiernie koncentrując się na czasie poświęconym na naukę i nie doceniając systematyczności prac polowych i hodowlanych oraz dyspozycyjności. Podkreślono, że praca domownika nie musi być jedynym zajęciem i nie wyklucza kształcenia się, a ocena stałości pracy musi być dokonana na tle konkretnych okoliczności sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.o.p. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.u.g.r. art. 1 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

Pomocnicze

u.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.o.p. art. 102 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.u.g.r. art. 3 § ust. 1, 2, 3

Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par. 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. MSWiA § § 3, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 - 4

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym nie miała charakteru stałego. Interpretacja pojęcia "stałej pracy" domownika przez organy była zbyt restrykcyjna i nie uwzględniała specyfiki pracy w gospodarstwie rolnym oraz możliwości jednoczesnego kształcenia się. Organy nie zbadały wyczerpująco materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, i oparły się na hipotetycznych założeniach.

Odrzucone argumenty

Praca skarżącego w gospodarstwie rolnym była jedynie pomocą zwykle wymaganą od członków rodziny, a nie pracą stałą. Jednoczesne pobieranie nauki przez skarżącego wykluczało możliwość świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Niewielki areał gospodarstwa, brak specjalistycznej produkcji i praca zawodowa ojca wskazują na brak konieczności stałej pracy domownika.

Godne uwagi sformułowania

Sąd stoi na stanowisku, że stałą pracą w gospodarstwie rolnym jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te pracę sprzętu. Dla zakwalifikowania pracy jako stałej nie jest wymagane, aby była ona wykonywana codziennie w rozmiarze 8 godzin. Nie należy więc utożsamiać stałej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w tym gospodarstwie. Ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Praca domownika nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

sprawozdawca

Leszek Kobylski

przewodniczący

Marek Wroczyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, co stanowi \"stałą pracę\" domownika w gospodarstwie rolnym, zwłaszcza w kontekście jednoczesnego pobierania nauki, oraz obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego w takich sprawach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji, ale jego wykładnia pojęcia "stałej pracy" domownika ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących wliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez organy administracji i jak sądy administracyjne korygują ich błędy interpretacyjne, zwłaszcza w kwestiach dotyczących praw pracowniczych i stażu pracy.

Czy praca w rodzinnym gospodarstwie rolnym podczas nauki liczy się do wysługi lat w Policji? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 785/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt oraz poprzedzający go akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
srt. 1 par. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 9, art.75, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska–Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R.J. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi uposażenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji W. z dnia 5 maja 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Komendant Stołeczny Policji (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, KSP) rozkazem personalnym z 29 lipca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz.735 z późn. zm.; dalej kpa.), po rozpatrzeniu odwołania sierż. szt. R. J. (dalej: funkcjonariusz, skarżący), od rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji W.dalej: organ I instancji, Komendant) z 5 maja 2022 r. nr [...] dotyczącego odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika od dnia 22 czerwca 2005 r. do dnia 1 lipca 2009 r., utrzymał w mocy rozkaz Komendanta.
Do wydania powyższych rozkazów personalnych doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący raportem z 18 października 2021 r. zwrócił się do organu I instancji o zaliczenie do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy od dnia 22 czerwca 2005 r. do dnia 1 lipca 2009 r. w charakterze domownika w indywidualnym gospodarstwie rolnym ojca. Do przedmiotowego raportu załączył: poświadczenie Starostwa Powiatowego w B. o istnieniu gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,43 ha należącego od 14 stycznia 2002 roku do T.J., zaświadczenie o adresie i okresie zameldowania z 13 października 2021 roku, postanowienie Wójta Gminy S.B. z 15 października 2021 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę, własne oświadczenie w sprawie pracy w gospodarstwie rolnym ojca oraz zeznania dwóch świadków z dnia 14 października 2021 r., tj. . M. i L. S..
Organ I instancji rozkazem personalnym z 5 maja 2022 r. nr [...], na podstawie art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz § 3, § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 - 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. z 2015 r., poz. 1236, ze zm.) odmówił przyznania sierż. szt. R, J, prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika od dnia 22 czerwca 2005 r. do dnia 1 lipca 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż w jego ocenie niesporny jest fakt, że skarżący pomagał rodzicom w gospodarstwie rolnym, wykonując określone czynności związane z produkcją rolną, realizując w ten sposób dyspozycje rolnika. Nie można jednak przyjąć, według organu I instancji, iż pomoc skarżącego w gospodarstwie w deklarowanych przez niego godzinach, biorąc pod uwagę areał gospodarstwa, prowadzoną w nim produkcję rolną, ilość osób pracujących w gospodarstwie rolnym, jest stałą pracą w gospodarstwie rolnym. Organ I instancji uznał, iż przyjmując takie stanowisko należałoby uznać, że każda osoba zamieszkująca na terenie jakiegokolwiek gospodarstwa rolnego, którego właścicielami byli jej rodzice lub inne osoby bliskie, winna mieć automatycznie wliczany okres takiego "zamieszkiwania", jako okres świadczenia stałej pracy w charakterze domownika w tym gospodarstwie, a następnie czerpać z tego tytułu określone profity w postaci zwiększonego o odpowiedni procent uposażenia.
Ponadto organ I instancji zwrócił uwagę, iż skarżący we wnioskowanym okresie uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej, gdzie lekcje trwały kilka godzin, dojazd do szkoły i z powrotem zajmował wymienionemu około 1 godziny, co łącznie stanowi większość czasu w ciągu dnia poświęcanego na obowiązki związane z nauką szkolną. Powyższe miało zdaniem organu I instancji istotny wpływ na dyspozycyjność skarżącego, a tym samym na możliwość świadczenia stałej pracy w rozmiarze deklarowanym przez skarżącego.
Organ I instancji biorąc wskazał, że w warunkach wiejskich dzieci rolnika na ogół pomagają rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a mając na uwadze ilość pracujących w gospodarstwie osób, niewielką powierzchnię gospodarstwa, jak również pracę zawodową właściciela gospodarstwa stwierdził, iż wątpliwa jest w jego ocenie rzeczywista konieczność ciągłego wykonywania przez skarżącego pracy w deklarowanym charakterze i rozmiarze.
Organ I instancji podkreślił, iż pomimo twierdzeń strony, że praca była stała i świadczona w pełnym wymiarze nie sposób uznać jej za pracę stałą, świadczoną w zakresie znaczącym dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Organ I instancji dokonując analizy możliwości świadczenia stałej pracy przez skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, nie tylko pod kątem treści jego oświadczenia oraz zeznań świadków, ale także w zestawieniu z niewielkim rozmiarem gospodarstwa, brakiem prowadzenia w nim specjalistycznej produkcji i w zestawieniu z faktem, iż ojciec wnioskodawcy pracował zawodowo stwierdził, ze strona nie udowodniła stałej pracy w gospodarstwie rolnym.
W odwołaniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 102 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 powołanego wyżej rozporządzenia poprzez niesłuszne uznanie, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi okresu pracy w charakterze domownika mimo wykazania, że praca ta miała charakter stały. Wskazał, że codziennie pracował w gospodarstwie, zarówno w polu jak i przy zwierzętach, co potwierdzają zeznania świadków, którzy widywali jak wymieniony pracował w gospodarstwie rolnym. Podkreślił przy tym, że wykonywanie przez ojca pracy zarobkowej dodatkowo obciążała go pracą w gospodarstwie rolnym.
Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem lub uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powołanym na wstępie rozkazem personalnym z 29 lipca 2022 roku organ odwoławczy utrzymał w mocy rozkaz personalny z 5 maja 2022 roku podzielając zawarte w nim stanowisko i argumenty.
Organ odwoławczy przedstawił przepisy prawne regulujące przedmiotową materie i ponownie ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie. Uznał, iż organ I instancji właściwie odmówił skarżącemu zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 22 czerwca 2005 r do dnia 1 lipca 2009 r., stwierdzając, iż brak jest podstaw do uznania wskazanego okresu jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym.
Wskazał, iż zgodnie z funkcjonującym w ostatnich orzeczeniach sądów administracyjnych poglądem, organ analizując możliwość świadczenia stałej pracy przez skarżącego w gospodarstwie rolnym jego ojca powinien dokonać oceny nie tylko pod kątem treści jego oświadczenia oraz zeznań świadków ale także w zestawieniu z rozmiarem tego gospodarstwa, brakiem prowadzenia w nim specjalistycznej produkcji, ilością osób zamieszkujących w tym gospodarstwie oraz jednoczesną nauką wymienionego jak też odległością szkoły od gospodarstwa.
Podkreślił, że skoro skarżący pomagał rodzicom w chwilach wolnych od nauki, to pomoc ta nie mogła mieć znaczącego wpływu na prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego. W ocenie organu odwoławczego strona nie udowodniła stałej pracy w gospodarstwie rolnym we wnioskowanym okresie.
Od powyższego rozkazu personalnego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi, mającej charakter opisowy, policjant powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu Ponadto wskazał, iż oparcie przez organ stanu faktycznego na hipotetycznych założeniach i jedynie przypuszczeniach, nie może być uznane za prawidłowe ustalenie stanu faktycznego
W odpowiedzi na skargę KSP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o Policji wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 2001 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1- 4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
Z kolei owe odrębne przepisy wprowadza ustawa z 1990 r., która w art. 1 ust. 1 pkt 3 wskazuje, że do stażu, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, wlicza się pracownikowi także okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka oraz przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z 1990 r. na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Natomiast ust. 2 tego artykułu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. Z kolei z zapisu ust. 3 ww. artykułu wynika, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie na którym jest położone to gospodarstwo rolne.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że organ, podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach, jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy. (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.
Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego nie wynika, aby organy policyjne zadośćuczyniły powyższym powinnościom i zbadały wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne oraz dokonały obiektywnej i wnikliwej ich oceny pod kątem pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym ojca w charakterze domownika.
Według art. 6 pkt 2 u.u.s.r. ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku, rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy tego czy została spełniona ostatnia przesłanka uznania za domownika w rozumieniu wyżej powołanej ustawy, tj. czy praca skarżącego w gospodarstwie rodziców była pracą stałą.
Organy orzekające uznały, wbrew stanowisku strony, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym jego ojca we wnioskowanym okresie byłą jedynie pomocą zwykle wymaganą od członków rodziny rolnika, świadczoną w chwilach wolnych od obowiązków szkolnych. Z zeznań świadków nie wynika bowiem w sposób jednoznaczny według organów orzekających, aby praca wykonywana przez stronę miała charakter stały oraz była znacząca dla funkcjonowania gospodarstwa rolnego.
Sąd stoi na stanowisku, że stałą pracą w gospodarstwie rolnym jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te pracę sprzętu. Praca ta winna być wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, przy czym dla zakwalifikowania pracy jako stałej nie jest wymagane, aby była ona wykonywana codziennie w rozmiarze 8 godzin. Taką interpretację pojęcia "stałej pracy"" uznać należy za prawidłową i zgodną z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn.. akt I OSK 2208/13, publ. cbosa). Nie należy więc utożsamiać stałej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w tym gospodarstwie. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy ( por. wyrok z 29 lipca 2011 r., sygn.. akt I OSK 321/11, publ. cbosa).
Istotne jest również i to, że w rozumieniu u.u.s.r. charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych.
Zdaniem Sądu w tym zakresie ustalenia faktyczne organów są dowolne, a ocena dowodów niekompletna. Wnioskodawca w swoim oświadczeniu z 6 grudnia 2021 r. wskazał, że wykonywał wszystkie prace polowe w gospodarstwie ojca we wnioskowanym okresie, wymieniając: zbiór owoców, warzyw, hodowlę kur, królików, kaczek, indyków, gołębi, obsługę maszyn rolniczych tj. m. in traktora, sadzarki, pługów, kosiarek rotacyjnych (k. 12 akt osobowych strony).
Zdaniem Sądu nietrafna (a przynajmniej przedwczesna) jest ocena organów, że świadkowie błędnie utożsamiają świadczoną przez wymienionego zwyczajowa pomoc członków rodziny rolnika w gospodarstwie z pracą w nim.
Należy pamiętać, że dla oceny zeznań świadków nie bez znaczenia jest fakt, że od okresu, na okoliczność którego złożyli zeznania, minęło około 15 lat, a są to sąsiedzi, którzy nie przebywali ze stroną "na co dzień". Nie może świadczyć przeciwko skarżącemu fakt, że świadkowie nie podają wszystkich danych precyzyjnie, a wskazują ogólnie na pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym ojca, wyliczając jednak poszczególne zajęcia i czynności.
Sąd podkreśla również, że wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika co do zasady nie wyklucza innych form jego aktywności. Obowiązujące przepisy nie przewidują wymogu, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jedyne czy główne źródło utrzymania (rolnika lub domownika), ani nie warunkują możliwości zaliczenia do wysługi lat dla celów pracowniczych okresów pracy wykonywanej tylko w określonym rozmiarze (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1170/21, publ. cbosa).
Samo więc kształcenie się policjanta w dziennej szkole ponadpodstawowej (Zespół Szkół Ponadpodstawowych w B.) nie wyklucza możliwości zakwalifikowania pracy wykonywanej w gospodarstwie rolnym jego ojca jako stałej. O świadczeniu stałej pracy nie może być mowy jedynie wówczas, gdyby skarżący pobierał naukę w szkole znajdującej się w znacznej odległości od miejsca zamieszkania i położenia gospodarstwa rolnego, co nie pozwalałoby mu na regularny, codzienny powrót do domu i wiązałoby się z koniecznością zamieszkania poza nim (w internacie, bursie, akademiku). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia (co również potwierdzają organy w swoich decyzjach), ponieważ skarżący codziennie dojeżdżał do szkoły autobusem a następnie autem osobowym, a podróż w jedną stronę trwała odpowiednio: około 15-20 minut.
Ponadto "stała praca" wymaga pewnego nastawienia psychicznego, polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym, jak również z przydzieleniem pewnych zadań przez rolnika. Takie zlecenie oparte jest na zaufaniu; rolnik może w tym czasie zająć się innymi pracami, mając pewność, że domownik wykona powierzone prace (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1607/19).
Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1616/14, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez osobę prowadzącą gospodarstwo. Dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą wystarczające jest wykonywanie wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem sprzętu ułatwiającego te prace (tak samo wyrok NSA z 11 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1464/14, publ. cbosa).
"Stała praca" w gospodarstwie rolnym nie musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż np. ze względu na rodzaj produkcji niekiedy nie będzie to nawet konieczne (np. produkcja zbóż). Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba, oraz świadczenia na rzecz gospodarstwa przez domownika pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Ponadto "stała praca" wymaga pewnego nastawienia psychicznego, polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym, jak również z przydzieleniem pewnych zadań przez rolnika. Takie zlecenie oparte jest na zaufaniu, rolnik może w tym czasie zając się innymi pracami, mając pewność, że domownik wykona powierzone mu prace.
Warto zauważyć, że zakres i częstotliwość pracy w gospodarstwie rolnym jest uzależniona nie tylko od wielkości, struktury i rodzaju gospodarstwa rolnego oraz stanu ilościowego osób w nim pracujących, lecz także od pory roku i okresowych potrzeb w zakresie zabiegów agrotechnicznych i prac polowych. Jest przecież oczywiste, że w okresie późnej jesieni, zimy czy przedwiośnia zakres prac w gospodarstwie rolnym jest zazwyczaj poważnie ograniczony, jednak zawsze pozostają stałe czynności związane z hodowlą zwierząt gospodarskich (o czym wspomina skarżący i przesłuchani świadkowie)
Poza tym z faktu, że ojciec skarżącego we wnioskowanym okresie, oprócz gospodarstwa rolnego pracował jeszcze dorywczo w firmie produkującej fotele samochodowe, nie można wyciągać wniosku, iż wnioskodawca nie wykonywał stałej pracy w gospodarstwie rolnym ojca. Fakt pracy ojca skarżącego poza rolnictwem może prowadzić do wniosku nie tylko o braku zaspokojenia potrzeb rodziny, ale też wskazywać na potrzebę wykonywania stałej pracy przez inne osoby. Praca domownika może mieć w takiej sytuacji istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Sądu na ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego nie może mieć wpływu to, że skarżący ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji, w złożonej dokumentacji nie ujawnił pracy w gospodarstwie rolnym, co zdaniem organu świadczyć ma o niewykonywaniu pracy, albo nie traktowaniu udzielonej pomocy jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Taka argumentacja nie może być uznana za trafną skoro fakt wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym pozostawał irrelewantny w staraniach o przyjęcie do służby.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że oba kontrolowane rozkazy zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, co bez wątpienia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie dokonały koniecznych ustaleń faktycznych oraz wszechstronnej analizy zebranych dowodów pod kątem odpowiedniego zakwalifikowania pracy skarżącego. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w wyroku.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji wyda rozkaz personalny z uwzględnieniem poczynionej wyżej przez Sąd oceny prawnej, przy zachowaniu zasad postępowania według podanych wyżej reguł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI