VIII SA/Wa 784/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-20
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanekodeks postępowania administracyjnegodostęp do aktstrona postępowaniaobszar oddziaływania obiektupostanowieniezażalenieskargauchylenie postanowieniakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody odmawiające udostępnienia dokumentacji archiwalnej, uznając, że skarżący, mimo braku statusu strony w postępowaniu głównym, mieli prawo do wglądu w akta.

Skarżący K. P., J. P. i I. M. domagali się udostępnienia dokumentacji archiwalnej dotyczącej pozwolenia na budowę, jednak Prezydent Miasta odmówił, uznając ich za strony postępowania. Wojewoda uchylił postanowienie Prezydenta, ale skarżący nie zgadzali się z tym rozstrzygnięciem. WSA w Warszawie uchylił postanowienie Wojewody, wskazując na błędne pouczenie o środkach zaskarżenia oraz na to, że prawo do wglądu w akta (art. 73 k.p.a.) przysługuje stronie postępowania, a skarżący nie byli stronami postępowania o pozwolenie na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi K. P., J. P. i I. M. na postanowienie Wojewody M., które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta R. o odmowie udostępnienia dokumentacji archiwalnej dotyczącej pozwolenia na budowę. Skarżący domagali się wglądu do akt sprawy zakończonej decyzją z 11 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta odmówił udostępnienia dokumentacji, uznając, że skarżący nie byli stronami postępowania o pozwolenie na budowę, a prawo do wglądu do akt (art. 73 k.p.a.) przysługuje wyłącznie stronom. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił postanowienie Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, błędnie pouczając o środkach zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Wojewody, stwierdzając, że organ II instancji błędnie zastosował przepisy dotyczące sprzeciwu od decyzji do postanowienia oraz że nie miał podstaw do wydania postanowienia kasatoryjnego. Sąd podkreślił, że status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest ściśle określony przez art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i obejmuje inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Skoro skarżący nie byli stronami postępowania głównego, nie mogli być stronami w postępowaniu incydentalnym o udostępnienie akt. Sąd wskazał, że odmowa udostępnienia akt następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, a nie sprzeciw od decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Prawo do wglądu w akta sprawy przysługuje wyłącznie stronie postępowania administracyjnego, ustalonej na potrzeby postępowania głównego. Nie można uzyskać statusu strony w postępowaniu incydentalnym o udostępnienie akt, jeśli nie było się stroną postępowania głównego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 73 k.p.a. odnosi się do strony postępowania głównego. Status strony w sprawach pozwolenia na budowę jest określony przez art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który zawęża krąg stron do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Skoro skarżący nie byli stronami postępowania o pozwolenie na budowę, nie mogli domagać się wglądu do akt w trybie art. 73 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, także po zakończeniu postępowania.

k.p.a. art. 74 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt, sporządzania notatek, kopii lub odpisów, uwierzytelnienia ich lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

u.p.b. art. 28 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeżeli postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego lub wyjaśnienia istotnych wątpliwości stanu faktycznego zachodziła również w postępowaniu odwoławczym.

u.p.b. art. 3 § 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawy mogą być rozpoznawane w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ II instancji błędnie pouczył o środkach zaskarżenia, stosując przepisy dotyczące sprzeciwu od decyzji do postanowienia. Organ II instancji nie miał podstaw do wydania postanowienia kasatoryjnego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ dysponował materiałem pozwalającym na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Odrzucone argumenty

Stanowisko skarżących, iż status strony w zakresie udostępnienia dokumentacji archiwalnej mogą uzyskać z innego postępowania, np. wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

przepisy prawne nie pozwalają, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (64a - 64e) p.p.s.a., stosować również do postanowień. ustawodawca nie traktuje na gruncie p.p.s.a. pojęć "postanowienie" i "decyzja" synonimicznie. prawo to przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie ma odrębnego katalogu stron na potrzeby postępowania w sprawie udostępnienia akt i odrębnego katalogu stron w postępowaniu "głównym". obowiązkiem organu administracji jest wydanie postanowienia w trybie art. 74 § 2 k.p.a. o odmowie udostępnienia akt także wówczas, gdy przyczyną odmowy jest nieuznanie wnioskodawcy za stronę postępowania.

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Owsińska-Gwiazda

sędzia

Marek Wroczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do wglądu w akta administracyjne (art. 73 k.p.a.) w kontekście definicji strony postępowania (art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego). Wyjaśnienie zasad stosowania art. 138 § 2 k.p.a. oraz rozróżnienia między decyzją a postanowieniem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z udostępnianiem akt w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Interpretacja przepisów p.p.s.a. dotyczących sprzeciwu od decyzji do postanowień może być przedmiotem dalszych dyskusji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące dostępu do akt administracyjnych i rozróżnienia między decyzją a postanowieniem, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania.

Czy możesz dostać akta budowlane, jeśli nie byłeś stroną postępowania? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 580 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 784/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Marek Wroczyński
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 73 par 1,, art. 74 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 28
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. P., J. P. , I.M. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2022 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji archiwalnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody M. na rzecz skarżących K. P., J.P., I.M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., Nr [...]Wojewoda M., działając na podstawie art. 138 § 2w związku z art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia I.M., K. P. i J. P. na postanowienie Prezydenta Miasta R. z 7 lutego 2022 r., Nr [...] o odmowie udostępnienia dokumentacji archiwalnej, tj. akt postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r., zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu i projekt achitektoniczno-budowlany oraz udzielająca pozwolenia na budowę (...),
- uchylił zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta R. z 7 lutego 2022 r., Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
W dniu 27 stycznia 2022 r. I. M. oraz K. P. i J. P. (dalej skarżący) reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika złożyli wniosek o udostępnienie dokumentacji archiwalnej, tj. akt postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. Nr [...] z11 czerwca 2021 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu
i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielającą pozwolenia na budowę ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwukondygnacyjnych dwulokalowych od nr 1 do nr 8 na działkach nr: [...], obręb [...], arkusz [...]
w R. oraz sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwukondygnacyjnych dwulokalowych od nr 9 do nr 14 na działkach nr: [...], obręb [...], arkusz [...] w R..
Prezydent Miasta R. postanowieniem Nr [...] z 7 lutego 2022 r., odmówił udostępnienia dokumentacji archiwalnej w ww. postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r.
W podstawie prawnej postanowienia wskazał art. 74 § 2 w zw. z art. 73 k.p.a.
Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że kwestie związane z prawem wglądu w akta sprawy, ich przeglądania, wykonywania odpisów, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów reguluje art. 73 k.p.a., który stanowi, że prawo to mają wyłącznie strony postępowania administracyjnego.
Stwierdził zatem, że w przypadku powyższego postępowania administracyjnego zatwierdzającego projekt budowlany i udzielającego pozwolenia na budowę skarżący (I. M., K. i J. P.) nie byli jego stroną.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezydenta Miasta R., skarżący złożyli zażalenie, zarzucając mu
a. naruszenie przepisu art. 28 ust. 2 i art. 20 ust. 1 pkt Ic) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w związku z art. 73 § 1 oraz 2 k.p.a.;
b. naruszenie art. 77 § 1, art. 7, art. 10, art. 6 i art. 8 k.p.a.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz
o orzeczenie co do istoty sprawy.
W obszernym uzasadnieniu przedstawili stan sprawy, okoliczności wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzającą projekt zagospodarowania terenu
i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielającą pozwolenia na budowę. Wyjaśnili, iż we wznowionym postępowaniu wnioskodawcy posiadają status strony. Odnieśli się do naruszonego w ich ocenie art. 28 ust. 2 i art. 20 ust. 1 pkt 1c Prawa budowlanego. W podsumowaniu zażalenia stwierdzono naruszenie art. 7 art. 77 § 1 k.p.a.
Zaskarżonym postanowieniem, powołanym na wstępie Wojewoda M.(dalej także: organ II instancji) w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchylił postanowienie Prezydenta Miasta R. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ II instancji przytoczył treść art. 73 k.p.a. i art. 74 § 2 k.p.a., wyjaśniając następnie, że z powołanych przepisów wynika iż uprawnienie przeglądania akt sprawy i wykonywania dalszych opisanych wyżej czynności zastrzeżone zostało wyłącznie dla strony postępowania. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 r. (sygn. akt IV SA 1374/98): cyt.: "Z treści art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony
w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stąd organ rozpatrujący wniosek, mający oparcie
w powołanym przepisie, musi w pierwszej kolejności dokonać ustalenia, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony", wskazał, że stosownie do treści art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zdaniem organu II instancji pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1559/06).
Analizując powołane orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda M. doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie,
w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę, rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który jako przepis szczególny względem art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie
z unormowaniem art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Zdaniem organu II instancji, Prezydent Miasta R. winien był wezwać wnioskodawców do wskazania skonkretyzowanego przepisu prawa materialnego,
z którego wywodzą swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto Prezydent w zaskarżonym postanowieniu podał jedynie, że skarżący nie byli stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji Nr [...] z 11 czerwca 2021 r. i dlatego nie przysługuje im wgląd w akta sprawy, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego czy wnioskodawcy posiadają interes prawny.
W pouczeniu o środkach zaskarżenia, wskazano pouczenie dotyczące decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewody M., skarżący składając sprzeciw, zaskarżając postanowienie
w całości, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W obszernym uzasadnieniu, strona skarżąca wywiodła, iż skarżący nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i nie zostali uznani za jego stronę. Ponadto we wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawcy zwrócili się do organu o wgląd do akt postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R.. Dalej opisali okoliczności postępowania wznowieniowego, podzielając stanowisko Wojewody wyrażone w decyzji z 5 listopada 2021 r.
Niemniej zdaniem strony skarżącej skarżone postanowienie zostało wydane
z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., nie zaistniały bowiem jak wskazują skarżący określone w tym przepisie przesłanki uprawniające organ odwoławczy do uchylenia postanowienia pierwszej instancji oraz skierowania sprawy do ponownego rozpoznania.
Podnieśli przy tym, że przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W ich ocenie w świetle regulacji art. 138 § 2 k.p.a., celem zamierzonym przez Ustawodawcę było merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Natomiast wydanie przez ten organ decyzji kasatoryjnej ma charakter wyjątkowy. Uchylenie decyzji (oraz postanowień, do których przepis art. 138 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio) organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania, które nie doprowadziło do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W konkluzji skarżący stwierdzili, że Wojewoda M. dysponował pełnym materiałem dowodowym do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i wydania postanowienia na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony
w skardze.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 3 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów i uwarunkowań Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Na wstępie podnieść należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony między innymi w postanowieniu NSA z 16.2.2018 r., I OZ 130/18 oraz wyroku NSA z 30.5.2018 r., I GSK 2146/2018 i stoi na stanowisku, że obowiązuje przepisy prawne nie pozwalają, aby przepisy Działu III Rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji" (64a - 64e) p.p.s.a., stosować również do postanowień. Ustawodawca w art. 64a p.p.s.a. wprost odnosi się tylko do decyzji (a nie postanowień) wydanych w oparciu o ten przepis (tj. art. 138 § 2 k.p.a.). Zauważyć należy także, że pozostałe przepisy p.p.s.a. wyraźnie rozróżniają decyzję od postanowienia (np. art. 3 § 2, art. 51, art. 57 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stwierdzić należy, że ustawodawca nie traktuje na gruncie p.p.s.a. pojęć "postanowienie"
i "decyzja" synonimicznie. Jedną zaś z zasad wykładni jest zakaz wykładni synonimicznej, zgodnie z którym różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia. Skoro zatem ustawodawca na gruncie p.p.s.a. rozróżnia pojęcia "postanowienia" i "decyzji", a jednocześnie w Dziale III Rozdziału 3a p.p.s.a. uregulował instytucję sprzeciwu wyłącznie od decyzji, czemu dał też jednoznacznie wyraz już
w samym tytule rozdziału ("Sprzeciw od decyzji", a nie np. "Sprzeciw od decyzji lub postanowienia"), to zakładając racjonalność ustawodawcy, nie można przepisów
o sprzeciwie od decyzji kasatoryjnych stosować do postanowień kasatoryjnych. Są to na gruncie p.p.s.a. odmienne przedmioty zaskarżenia. Przepisy procesowe podlegają,
z uwagi na swoje skutki, wykładni ścisłej, wobec tego do rozszerzenia zakresu normy danego przepisu p.p.s.a. konieczne jest wyraźnie dopuszczenie tego przez ustawodawcę, nie jest zaś to możliwe wyłącznie z uwagi na względy funkcjonalne. Trzeba też dodać, że o stosowaniu przepisów p.p.s.a. dotyczących sprzeciwu od decyzji do postanowień kasatoryjnych nie wspomina uzasadnienie projektu ustawy
z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (zob. druk sejmowy VIII kadencji nr 1183, cz. XI), co wskazuje, że nie było to celem ustawodawcy.
Rezultaty wykładni językowej, systemowej i celowościowej unaoczniają zatem, że przepisy p.p.s.a. dotyczące sprzeciwu od decyzji nie mają zastosowania do postanowień kasatoryjnych wydawanych w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., zaś w rozpoznawanej sprawie organ zawarł pod postanowieniem pouczenie odnoszące się do decyzji kasatoryjnej,
a nie pouczenie dotyczącej wydanego postanowienia.
Oznacza to, że organ II instancji błędnie pouczył stronę skarżącą o formie
i terminie zaskarżenia postanowienia. Na postanowienie wydawane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona za pośrednictwem organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. W niniejszej sprawie organ II instancji zawarł pouczenie dotyczące decyzji administracyjnej, pomimo, iż rozstrzygnięciem było postanowienie wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Po drugie zasadnie zakwestionowała strona skarżąca, że Wojewoda Mazowiecki nie miał przesłanek do wydania postanowienia kasatoryjnego w stosunku do postanowienia Prezydenta Miasta R.. Organ II instancji jak wskazano w skardze, dysponował niewątpliwie pełnym materiałem dowodowym do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i wydania postanowienia na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia prawidłowości odmowy udostępnienia akt sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę.
Przypomnieć zatem należy, że organ I instancji postanowieniem Nr [...]
z 7 lutego 2022 r. odmówił skarżącym udostępnienia dokumentacji archiwalnej
w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. Z kolei organ II instancji wydał postanowienie na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 123 i 144 k.p.a., uznając, iż Prezydent Miasta R. nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego czy Wnioskodawcy posiadają interes prawny.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu
w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a uprawnienie to przysługuje stronie również po zakończeniu postępowania. Okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym" czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt, co nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w tej sprawie, ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego".
Pojęcie strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę reguluje art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami
w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Tak więc przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, reguluje przepis szczególny, tj. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który należy odczytywać w połączeniu z art. 3 pkt 20 tej ustawy. Przepis ten zawiera definicję strony, a jednocześnie jako lex specialis zawęża krąg stron
w stosunku do treści art. 28 k.p.a. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, nawiązując do pojęcia obszaru oddziaływania obiektu, zdefiniowanego w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, nakazuje wyznaczenie tego terenu w otoczeniu projektowanego obiektu na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Zatem regulacja ta nawiązuje do ograniczeń w zagospodarowaniu, a nie - w użytkowaniu terenu wokół projektowanego obiektu.
Jak ustalono w niniejszej sprawie, co już wyżej wykazano, skarżący nie byli stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę zakończonego wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. przez Prezydenta Miasta R..
Zdaniem Sądu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane obowiązuje także na potrzeby postępowania uregulowanego art. 73 i 74 k.p.a. Zatem skoro art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, że strona ma prawo wglądu do akt, a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów - to przepis ten wyraźnie wskazuje na pojęcie strony ustalone przez organ na potrzeby postępowania "głównego", a nie wpadkowego. Zatem skoro
w toku postępowania "głównego" Prezydent Miasta R. określił krąg stron, to taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt.
Sąsiedztwo nieruchomości względem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, nie oznacza, iż zostaną one objęte automatycznie obszarem oddziaływania obiektu (patrz. szerz. S. Zwolak, Problematyka obszaru oddziaływania obiektu budowlanego, Administracja 2016/4/154-165). Należy podkreślić, że nie ma odrębnego katalogu stron na potrzeby postępowania w sprawie udostępnienia akt i odrębnego katalogu stron w postępowaniu "głównym". Dlatego też ani art. 73 i 74 k.p.a., ani jakikolwiek inny przepis (w tym art. 140, czy też art. 144 k.c.) nie kreuje odrębnego interesu prawnego w sposób odrębny i niezależny od interesu prawnego statuującego strony w postępowaniu "głównym". Stanowisko takie wyraził NSA w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r. w sprawie II OSK 1297/19.
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.)
Z utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika jednak, że przepis art. 74 § 2 k.p.a. ma zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1455/10, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1374/98; z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 1023/98; z dnia 5 września 2001 r., II SAB/GD 127/00, Palestra 2002/9-10/202). Innymi słowy, obowiązkiem organu administracji jest wydanie postanowienia w trybie art. 74 § 2 k.p.a. o odmowie udostępnienia akt także wówczas, gdy przyczyną odmowy jest nieuznanie wnioskodawcy za stronę postępowania.
W sprawie, Prezydent Miasta R. w postępowaniu zakończonym decyzją
z 11 czerwca 2021 r. ustalił, że skarżący nie są stroną postępowania. Skoro w ramach postępowania zakończonego decyzją ostateczną skarżący nie uzyskali statusu strony, to nie mogli być stroną w tzw. postępowaniu incydentalnym, prowadzonym na podstawie art. 73 k.p.a.
Tym samym Sąd nie podziela stanowiska skarżących, iż status strony w zakresie udostepnienia dokumentacji archiwalnej mogą uzyskać z innego postępowania, np. wznowienia postępowania.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda M. uwzględni stanowisko Sądu i wyrażoną w nim ocenę prawną dotyczącą problematyki art. 73 i 74 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI