VII SA/WA 981/21

VII SA/Wa 981/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Tomasz Janeczko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
III FSK 104/22 - Wyrok NSA z 2024-04-24
Skarżony organ
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 49c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 67 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , Asesor WSA Elżbieta Granatowska, Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części opłaty legalizacyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. [...], Minister Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej ( dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania R. K. ( dalej: "skarżący", "wnioskodawca") z 11 grudnia 2020 r. od decyzji Wojewody W. z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] § 1 odmawiającej umorzenia w części, tj. w zakresie 35 000,00 zł opłaty legalizacyjnej ustalonej w wysokości 50 000,00 zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] (znak: [...]), § 2 umarzającej w części, tj. w zakresie 15 000,00 zł ww. opłatę legalizacyjną, § 3 rozkładającej kwotę 35 000,00 zł na 68 rat płatnych miesięcznie wraz z opłatą prolongacyjną w łącznej wysokości 40 224,00 zł (naliczoną od dnia następującego po dniu, w którym złożono wniosek o rozłożenie na raty, tj. 27 listopada 2019 r.), § 4 wskazującej numer rachunku bankowego W. Urzędu Wojewódzkiego w P., na który raty powinny być wpłacone, § 5 zawierającej informację o skutkach uchybienia przez R. K. terminu płatności lub wysokości jakiejkolwiek z rat),
1) uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. § 5 decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie,
2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części, tj. § 1 - § 4 decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] (znak: [...]) ustalił skarżącemu opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000,00 zł z tytułu rozbudowy budynku mieszkalnego - powiększenie istniejącego balkonu, jego oszklenie i zadaszenie, na działce nr [...] w miejscowości Ś.
Skarżący zwrócił się, za pośrednictwem Ministra Rozwoju i Finansów, do Wojewody W. z wnioskiem z dnia 5 grudnia 2017 r. o udzielnie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, tj. umorzenia jej z możliwością zapłaty 5-10%.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Wojewoda W. w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję znak: [...], odmawiającą skarżącemu umorzenia opłaty legalizacyjnej ustalonej w kwocie 50 000,00 zł postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] (znak: [...]) przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł odwołanie do Ministra Finansów, który decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. W konsekwencji powyższego, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 833/16 oddalił ww. skargę. Przywołany wyrok w chwili złożenia wniosku nie był prawomocny, zaś skarżący złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stanowiło to przesłankę do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej.
W dniu 2 lipca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał prawomocne orzeczenie sygn. akt II FSK 2238/17 oddalające skargę kasacyjną. Wobec tego Wojewoda W. podjął zawieszone postępowanie (postanowienie z [...] sierpnia 2019 r. znak [...]).
Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Wojewoda W. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...] odmówił umorzenia w części kwoty 50 000,00 zł opłaty legalizacyjnej i rozłożył należność na 125 rat.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie W. W przedmiotowej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji ocenił sytuację wnioskodawcy nie swobodnie ale dowolnie, w efekcie czego przekroczył granice uznania administracyjnego. Jednocześnie podniósł, że decyzja nie została uzasadniona zindywidualizowanymi przesłankami. Wątpliwość organu II instancji wzbudziła również uczyniona przez organ I instancji, interpretacja przesłanki interesu publicznego. Minister Finansów wskazał, że nie należy jej utożsamiać z interesem fiskalnym państwa.
Z uwagi na upływ czasu od dnia wydania przez Wojewodę W. uchylonej decyzji ([...] stycznia 2020 r.) i dezaktualizację niektórych informacji, organ I instancji, przystępując do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o ulgę, pismem z dnia 9 lipca 2020 r., wezwał skarżącego do przedłożenia do akt sprawy nowych informacji i dokumentów, potwierdzających jego aktualną sytuację.
W dniu 4 sierpnia 2020 r. do organu I instancji wpłynęły dokumenty skierowane przez skarżącego, w tym m.in.
• pismo z dnia 28 lipca 2020 r., w którym Wnioskodawca podtrzymał swój wniosek o umorzenie w części, tj. w zakresie 45 000,00 zł opłaty legalizacyjnej i rozłożenie na raty pozostałej do zapłaty kwoty 5 000,00 zł, opisał aktualną sytuację rodzinną, zdrowotną, jednocześnie po raz kolejny zakwestionował wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej,
• oświadczenie o stanie finansowym i majątkowym z dnia 28 lipca 2020 r., kopię decyzji z dnia 1 marca 2020 r. o waloryzacji emerytury R. K. i I. K,
• kopie zeznań podatkowych (PIT-37) za rok 2019 R. K. i I. K., oraz kopie faktur, rachunków i kart informacyjnych dokumentujących ponoszone wydatki.
Na wezwanie organu I instancji (pismem z 28 sierpnia 2020 r.) do złożenia wyjaśnień w zakresie wzrostu kosztów ogrzewania domu i do złożenia dokumentów potwierdzających pogarszający się stan zdrowia i wskazanie rzeczywistych miesięcznych kosztów ponoszonych na zakup leków, a także złożenia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o osiągniętym dochodzie w roku 2019, w dniu 23 września 2020 r., do organu I instancji wpłynęła korespondencja zawierająca dodatkowe dokumenty.
W odpowiedzi na zawiadomienie z 30 września 2020 r. Wojewody W., wysłane w trybie art. 10 k.p.a., skarżący ponownie zwrócił się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie sprawy, po raz kolejny zakwestionował, że wykonanie logii nie jest rozbudową domu, ponadto wskazał, że obecnie korzysta z usług stomatologicznych, które nie są refundowane.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Wojewoda W., decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. znak [...], orzekł o odmowie umorzenia kwoty 35 000 zł ustalonej opłaty legalizacyjnej, umorzeniu opłaty legalizacyjnej w części, tj. kwoty 15 000 zł i rozłożeniu pozostałej do zapłaty opłaty legalizacyjnej w kwocie 35 000 zł na 68 miesięcznych rat, doliczając do każdej raty opłatę prolongacyjną.
Wojewoda W. ocenił, że zaistniała sytuacja życiowa, zdrowotna, rodzinna skarżącego, pozwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w części opłaty legalizacyjnej, tj. w zakresie kwoty 15 000 zł. Organ nie znalazł podstaw, żeby umorzyć większą część ustalonej opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji wskazał, że dochód rodziny skarżącego jest stały i nie jest obciążony zobowiązaniami finansowymi wobec banków lub innych instytucji finansowych, a wskazane przez stronę wydatki stałe związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego są regulowane terminowo. W ocenie Wojewody W. sytuacja zdrowotna skarżącego oraz jego żony jest trudna, jednakże uzyskiwany dochód pozwala im na regulowanie wszystkich kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, a także na zakup leków; miesięcznie średnio około 12% środków finansowych jest przeznaczane na ten cel. Ponadto stan zdrowia skarżącego oraz jego żony, nie jest na tyle ciężki, żeby ograniczał ich codzienne funkcjonowanie. Jak sami wskazali, istniejące choroby nie uniemożliwiają im sprawowania opieki nad małoletnimi wnukami.
Skarżący odwołał się od tej decyzji (pismem z 11 grudnia 2020 r.),
1) zaskarżając ją w części, tj. § 1, § 3, § 4 i § 5 decyzji, albowiem zastosowano ulgę w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w części, tj. tylko w kwocie 15 000 zł i rozłożono pozostałą części opłaty legalizacyjnej na raty, podczas gdy skarżący wnosił o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w kwocie 45 000,00 zł i rozłożenie pozostałej części opłaty legalizacyjnej na raty,
2) zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem:
a) art. 67a § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez zastosowanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w części, tj. w kwocie 15 000,00 zł i rozłożenie pozostałej części opłaty legalizacyjnej na raty, podczas gdy wnioskodawca nie posiada możliwości płatniczych do uiszczenia kwoty 35 000,00 zł rozłożonej na zaproponowane raty;
b) przepisów postępowania mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 7, 8, 9, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji uznanie, iż strona nie spełnia warunków do umorzenia opłaty legalizacyjnej w części 45 000,00 zł i zaproponowanie rat niemożliwych do spłaty
W związku z powyższym, skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w części.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ I instancji błędnie - w sposób sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym - ocenił jego sytuację życiową, w szczególności finansową. Z jednej strony żaden dowód nie został zakwestionowany, (w tym w szczególności zasadność i cel ponoszonych wydatków) ustalając miesięczne wydatki na poziomie 5 720,76 zł, natomiast miesięczny dochód na poziomie 5 641,67 zł, a z drugiej strony ustalając opłatę legalizacyjną w wysokości 35 000,00 zł z miesięczną ratą na poziomie od 594 zł do 601 zł. Skarżący wskazał, że ma 67 lat, nie ma żadnych możliwości zarobkowych, przewlekle choruje, utrzymuje się wyłącznie z emerytury. W ocenie skarżącego, Wojewoda W. utrzymując obowiązek zapłaty kwoty 35 000 zł powinien wykazać, że ma on "możliwości płatnicze" uiszczenia tej kwoty. Podkreślił, że organ ustalił stan faktyczny i z tego stanu faktycznego ewidentnie wynika, iż nie jest on w stanie ponieść tej opłaty na warunkach podanych w decyzji.
Skarżący zakwestionował także prawidłowość wskazań § 5 decyzji, ponieważ w wyniku ich zastosowania: "Zatem na dzień sporządzenia odwołania kwota odsetek od przykładowej raty w wysokości 600 zł wyniesie 267 zł(!), a więc prawie połowę wysokości raty."
Ponadto podkreślił, że w związku z pogarszającym się stanem jego zdrowia wzrastają wydatki na wizyty w gabinetach lekarskich, w tym wizyt u stomatologa. Skarżący wniósł o zwrócenie się do wskazanego przez niego lekarza stomatologa o potwierdzenie terminu wizyt lekarskich oraz wysokości zapłaconego wynagrodzenia.
Niewłaściwe jest również, zdaniem skarżącego, kwestionowanie przez Organ I instancji wysokości wydatków na wyżywienie w kwocie 2600 zł i porównywanie ich wysokości do kwoty 581,51 zł - kwoty szacunkowej dla potrzeb ustalenia minimum socjalnego. Podana kwota nie uwzględnia sytuacji konkretnej osoby, w tym osoby chorej na cukrzycę, tak jak skarżący, który musi stosować odpowiednią drogą dietę. "Dzieląc kwotę 2600 zł na 31 dni w miesiącu otrzymujemy 41,94 zł (na osobę)."
Skarżący podkreślił, że nie rozbudował budynku mieszkalnego, a tylko powiększył istniejącą loggię (balkon), oszklił i zadaszył. Kwota do zapłaty jest rażąco niesprawiedliwa do kubatury powiększonego balkonu o 2,30 x 4,20 co daje 9,66 m2.
W odpowiedzi na zawiadomienie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 8 stycznia 2021 r., skierowane do skarżącego w trybie art. 10 § 1 k.p.a., skarżący przesłał dwa pisma uzupełniające postępowanie odwoławcze o dodatkowe informacje o stanie zdrowia. W piśmie z 9 stycznia 2021 r. poinformował, że w grudniu "nasilił się ból podczas oddychania, nastąpiło podduszanie", pobrał skierowanie do Poradni Pulmonologicznej. Lokalizuje także skierowanie do Poradni Neurochirurgicznej, dotyczące bólów pleców i Poradni Urologicznej, a w lutym ma ustaloną wizytę w Poradni Endokrynologicznej. Wszystkie te skierowania musi "lokować jako wizyty prywatne" ze względu na długie terminy oczekiwania poprzez NFZ (w załączeniu kopie: skierowania do Poradni Neurochirurgicznej, skierowania do Poradni Urologicznej i wyników dwóch badań). W piśmie z 30 stycznia 2021 r. skarżący poinformował, że w grudniu i styczniu wystąpiły u niego zaburzenia serca (arytmia i duży spadek pulsu) i w związku z tym został skierowany na leczenie szpitalne, jednak z uwagi na zagrożenie COVID-19 zastosowano wobec niego leczenie ambulatoryjne. Wiąże się to z wizytami w gabinetach prywatnych (w załączeniu kopia e-skierowania do szpitala). Skarżący poparł swój wniosek o ulgę w zapłacie opłaty legalizacyjnej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, wydał wspomnianą na wstępie skarżoną decyzję z dnia [...] marca 2021 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 poz. 1333, ze zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.).
Organ wskazał, że materialnoprawną podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zastosowania ulgi w zapłacie przedmiotowej opłaty legalizacyjnej stanowi więc odpowiednio stosowany art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa. Na podstawie tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Organ odwoławczy podkreślił, że udzielanie wszelkich ulg stanowi wyjątek od zasady ponoszenia opłat w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone musi być w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia istnienia ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ocena, czy zachodzą takie przesłanki jest dokonywana po zbadaniu sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej i zdrowotnej podmiotu, który występuje o zastosowanie wobec niego ulgi. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia). Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ jest obowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy, czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony.
Minister przypomniał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący ma 67 lat i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która ma 65 lat. W małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Małżeństwo mieszka w domu o pow. 100 m2 (3 pokoje, łazienka i kuchnia), który jest własnością żony skarżącego.
Organ odwoławczy ocenił, że z przedłożonych dokumentów wynika, że dochód rodziny stanowi:
emerytura skarżącego w wysokości 3 186,02 zł (miesięcznie),
emerytura żony skarżącego w wysokości 2 455,65 zł (miesięcznie).
Wnioskodawca nie posiada majątku ruchomego. Według oświadczenia z dnia 28 lipca 2020 r. skarżący korzysta z samochodu pożyczonego od zięcia, natomiast jego żona, jest właścicielką samochodu KIA Venga 1.4 XL, rok prod. 2010.
Na podstawie oświadczenia o stanie finansowo-mąjątkowym oraz złożonych wyjaśnień i dokumentów, ustalono, że wydatki gospodarstwa domowego skarżącego, kształtują się następująco:
a) stałe opłaty miesięczne: woda, kanalizacja 75,25 zł, koszty ogrzewania domu 8 91,12 zł gaz 60,00 zł,
energia elektryczna 352,58 zł, telefony + internet 266,23 zł edukacja 70 zł,
wydatki na ochronę zdrowia 679,59 zł, według wyjaśnień z dnia 23.09.2020 r. - 690,78 zł komunikacja 183,22 zł, żywność 2 600,00 zł, odzież 130,00 zł środki czystości 110,00 zł, odpady 43,00 zł, cyfrowy Polsat 65,00 zł, fryzjer 60 zł, razem 5 585,99 zł
b) opłaty roczne i półroczne:
ubezpieczenie domu rocznie 270,00 zł / 12 = 22,50 zł,
podatek od nieruchomości rocznie 124,00 zł /12 = 10,33 zł,
ubezpieczenie samochodu 793,00 zł/12 = 66,08 zł
abonament RTV 245,15 zł/12 = 20,42 zł,
kominiarz 30,00 zł /12 = 2,50 zł
melioracja 21,00 zł /12 = 1,75 zł.
Łącznie miesięcznie kwota wydatków kształtuje się na poziomie 5 709,57 zł.
Skarżący nie ma zobowiązań wobec banków czy innych instytucji finansowych. Nie korzysta z pomocy społecznej.
Jeśli chodzi o sytuację zdrowotną skarżącego, organ wskazał, że jak wynika z przedłożonych do akt sprawy oświadczeń i dokumentów, skarżący choruje na niedokrwienną chorobę mięśnia sercowego - stan po zawale w 2019 r., nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, patologiczne poszerzenie aorty wstępnej, cukrzycę typ. II, zespół metaboliczny (karta konsultacji z dnia 21.10.2020 r.). Ponadto do akt sprawy zostały dołączone dokumenty potwierdzające problemy zdrowotne z kręgosłupem (wynik badania z 28.10.2019 r.) oraz stawem barkowym (RTG stawu barkowego z 29.07.2020 r.). W aktach sprawy znajduje się również kopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego - zawał serca.
Żona skarżącego choruje na nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca - arytmia, problemy z kręgosłupem.
Skarżący jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów, co w jego ocenie, wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Do pisma z dnia 22 października 2020 r. skarżący dołączył paragon za wykonanie usług stomatologicznych z dnia 15.10.2020 r.
W toku postępowania skarżący wskazywał także na trudną sytuację zdrowotną córki i zięcia, którzy mają problemy zdrowotne związane ze zdiagnozowaniem u nich chorób nowotworowych. Wnioskodawca w piśmie z dnia 28 lipca 2020 r., poinformował, że w związku z jego trudną sytuacją, jedyną pomoc, jaką może zaproponować córce, to opieka nad jej małoletnimi dziećmi (w wieku 7,14,17 lat) w czasie, gdy rodzice są nieobecni w domu ze względu na potrzebę podjęcia leczenia w Centrum Onkologii w P. Z uwagi na zaistniałą sytuację rodzinną i zdrowotną, skarżący wskazał, że nie może liczyć na pomoc rodziny.
Oceniając ustalony powyżej stan faktyczny przedmiotowej sprawy, Minister przypomniał, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Powołany przepis uzależnia możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi od zaistnienia tychże przesłanek. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia, czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony.
Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową i rodzinną. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku stron, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie dla Stron i podmiotów od nich zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty. Przez interes publiczny należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu, to również dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość czy bezpieczeństwo. Ponadto interes publiczny rozumiany jest także jako dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania w całości i terminowo.
Po analizie sytuacji materialnej i osobistej skarżącego, organ odwoławczy uznał, analogicznie jak uczynił to Wojewoda W., że w niniejszej sprawie zachodzi ważny interes podatnika, a nie sprzeciwia się temu interes publiczny, które uzasadniają przyznanie mu ulgi w zapłacie opłaty legalizacyjnej w postaci częściowego jej umorzenia. Ze względu przede wszystkim na stan zdrowia skarżącego (niedokrwienną chorobę mięśnia sercowego - stan po zawale w 2019 r., nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, patologiczne poszerzenie aorty wstępnej, cukrzycę typ. II, reumatoidalne zapalenie stawów, prostatę), a także uwzględniając sytuację majątkową i finansową (brak możliwości uzyskania dodatkowego dochodu ze względu na wiek i stan zdrowia), nie jest on w stanie w ocenie organu uregulować przedmiotowej opłaty legalizacyjnej w całości. Wskazane okoliczności uzasadniają umorzenie opłaty w części, tj. w kwocie 15 000 zł i rozłożenie pozostałej kwoty na miesięczne raty. W świetle poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, zarówno w interesie skarżącego, jak też w interesie publicznym, leży umorzenie w części nałożonej opłaty legalizacyjnej i tym samym umożliwienie skarżącemu legalizacji samowolnie dokonanej rozbudowy budynku mieszkalnego.
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej zauważył, że skarżący posiada stałe źródło dochodów (świadczenie emerytalne własne i żony), z którego jego rodzina ponosi wydatki na koszty utrzymania i reguluje bez opóźnień bieżące wydatki. Skarżący nie jest obciążony zobowiązaniami kredytowymi ani pożyczkami. Pomimo zatem pewnych trudności związanych z realizacją ustalonej opłaty, konieczność jej zapłaty w części pozostałej po częściowym umorzeniu, nie spowoduje zagrożenia dla egzystencji skarżącego i jego rodziny. Organ odwoławczy zauważył, że sytuacja, w jakiej funkcjonuje skarżący pozwala na utrzymanie i prowadzenie gospodarstwa domowego. Uzyskiwane dochody pozwalają na zaspokojenie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem domu i egzystencją. Z akt sprawy wynika, że nie występuje zagrożenie dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego do spłacania opłaty legalizacyjnej w ratach, organ odwoławczy wziął pod uwagę zarówno wysokość dochodów, jakimi dysponuje skarżący i jego żona, jak też wielkość wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym. Jest oczywiste zdaniem organu, że wielkość i zakres ponoszonych wydatków jest zdeterminowana wysokością uzyskiwanych dochodów. Każda rodzina stara się w pierwszej kolejności regulować stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego i wpływ na wysokość tych wydatków jest ograniczony. Jednak pozostałe wydatki mogą być kształtowane przez członków gospodarstwa domowego w zależności od możliwości finansowych i zmiennego zapotrzebowania na niektóre dobra. W rozpatrywanej sprawie, do takich należą np. wydatki na żywność (w kwocie 2 600 zł miesięcznie), które, nawet bez porównania ich z kwotą minimum socjalnego, wykazane zostały przez skarżącego na wysokim poziomie. Sytuacja, w której skarżący podejmuje decyzję o legalizacji samowoli budowlanej, która wiąże się z zapłaceniem opłaty legalizacyjnej, będącej niezbędnym elementem procesu legalizacji, wymusza w pewnym sensie zmianę w strukturze wydatków przeznaczonych na utrzymanie gospodarstwa domowego. Zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji finansowej skarżącego, jest możliwe zapłacenie rat opłaty legalizacyjnej bez znacznego pogorszenia jego poziomu życia, a z całą pewnością bez konieczności sięgania po środki z pomocy państwa.
W ocenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej ważnego interesu podatnika, jako przestanki udzielenia ulgi nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia w całości opłaty legalizacyjnej. Nawet jednak trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości. W tym kontekście, przyznanie ulgi w postaci całkowitego umorzenia opłaty legalizacyjnej byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem skarżącego w stosunku do osób znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu, nieposiadających żadnego majątku, zadłużonych i samotnych. Minister wyjaśnił, że pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt II GSK1000/09, LEX nr 746048). Również występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych, bądź niepodatkowych należności budżetowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z zapłaty. Mając powyższe na uwadze, Minister ocenił, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem skarżącego przywilejem umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej we wnioskowanej wysokości, tj. w kwocie 45 000 zł.
Organ zauważył, że w świetle ustalonego stanu faktycznego nie bez znaczenia jest również okoliczność, że przepisy regulujące proces budowlany obligowały skarżącego do wcześniejszego, przed rozpoczęciem rozbudowy budynku mieszkalnego, uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w powyższym zakresie, skarżący powinien liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. W związku z powyższym wykonane prace uznano za naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane i - w procesie legalizacji - ustalono opłatę legalizacyjną. Minister zauważył również, że opłata legalizacyjna została ustalona przez organ nadzoru budowlanego w dniu 18 maja 2015 r., tj. prawie 6 lat temu. Przez cały ten okres skarżący nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania ustalonej opłaty, nawet w części.
Odpowiadając na zarzuty skarżącego, że prace budowlane związane z powiększeniem, oszkleniem i zadaszeniem balkonu zostały błędnie zakwalifikowane przez inspektora nadzoru budowlanego jako rozbudowa budynku mieszkalnego, Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do badania i oceny prawidłowości oraz trybu działania organów administracji budowlanej i zasadności podjętych przez te organy rozstrzygnięć. Materialną podstawą postępowania o ulgę w zapłacie opłaty legalizacyjnej, prowadzonego przez wojewodów i Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej są przepisy ustawy Ordynacja podatkowa i jest to postępowanie odrębne od prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane. Zatem w tym trybie i przed organami orzekającymi w sprawie ulgi nie ma możliwości badania prawidłowości i okoliczności wydania postanowienia organu nadzoru budowlanego ustalającego opłatę legalizacyjną. Tym bardziej, że wysokość opłaty legalizacyjnej nie jest ustalana dowolnie przez organ nadzoru budowlanego lecz w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa, które w sposób szczegółowy i stanowczy regulują kwestię wysokości opłaty legalizacyjnej. Organy podatkowe, orzekające o uldze w zapłacie opłaty legalizacyjnej w indywidualnej sprawie, nie są uprawnione do podważania zasadności przepisów rangi ustawowej i racjonalności ustawodawcy, który je uchwalił.
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej rozpoznając na nowo sprawę objętą zaskarżonym rozstrzygnięciem stwierdził, że organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej skarżącego. Okoliczności faktyczne zostały ustalone przy aktywnym udziale skarżącego, w oparciu o oświadczenia, przedłożone dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób, aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. Minister ocenił, że w realiach analizowanej sprawy, Wojewoda W., po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej. Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego. Ponadto, przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności".
W ocenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" ocenione zostały przez organ pierwszej instancji wyczerpująco oraz w sposób prawidłowy.
Powyższe świadczy o realizacji przez Wojewodę W. w postępowaniu administracyjnym zasad ogólnych tego postępowania, przewidzianych w art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyni zarzuty odwołania w tym zakresie bezprzedmiotowe.
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej zgodził się z organem I instancji w ocenie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej skarżącego. Zdaniem Ministra, udzielenie skarżącemu ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzez umorzenie jej w części, tj. w kwocie 15 000 zł i rozłożenie na raty pozostałej, nieumorzonej części opłaty legalizacyjnej jest wyrazem właściwej oceny przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie zachowany został element prewencji ogólnej.
Organ odwoławczy jako błędną ocenił natomiast zawartą w § 5 skarżonej decyzji informację dotyczącą ewentualnych odsetek od niezapłaconych w terminie rat opłaty legalizacyjnej.
Minister zauważył bowiem, że na gruncie przepisów działu III ustawy - Ordynacja podatkowa od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 tej ustawy). Zaległością podatkową jest - generalnie - podatek niezapłacony w terminie, a zatem brak terminowego spełnienia świadczenia rodzi w prawie podatkowym zaległość podatkową. Wiąże się to przede wszystkim z definicją podatku, jako publicznoprawnym, nieodpłatnym, przymusowym oraz bezzwrotnym świadczeniem pieniężnym na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikającym z ustawy podatkowej (art. 6 ustawy - Ordynacja podatkowa). Jedną z cech podatku jest jego przymusowość. Jest to podstawowe kryterium różniące podatek i opłatę legalizacyjną. Opłata legalizacyjna nie ma charakteru obowiązkowego. Organ nadzoru budowlanego ustala jej wysokość, ale samo jej uiszczenie uzależnione jest wyłącznie od woli inwestora. Jej uiszczenie należy do praw, a nie obowiązków inwestora. Opłata nie podlega więc ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, z jej nieuiszczeniem w terminie przepisy ustawy - Prawo budowlane wiążą tylko jeden skutek prawny w postaci nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 5 ustawy). Organ przywołał pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym "w związku z tym, że opłata legalizacyjna nie ma charakteru obowiązkowego nie można uznać, że w przypadku jej uiszczenia po terminie powstała jakakolwiek zwłoka. /.../ Nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej w terminie nie oznacza, że staje się ona wymagalna i można naliczyć odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Powyższego nie zmienia, że opłata legalizacyjna określana jest jako "niepodatkowa należność budżetowa". Zdaniem organu opłata legalizacyjna, mimo, że niewątpliwie stanowi należność budżetową jako dochód budżetu państwa to jednocześnie nie jest należnością wymagalną z upływem terminu do jej uiszczenia. Nie można więc w ocenie Ministra uznać, że w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w terminie, powstaje kolejny skutek prawny w postaci możliwości naliczenia odsetek za zwłokę. Termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej zawarty w Prawie budowlanym, to zupełnie inna instytucja niż termin płatności o jakim mowa w Ordynacji podatkowej. Dlatego przepisy Ordynacji podatkowej w tym zakresie nie mają odpowiedniego zastosowania do opłaty legalizacyjnej. Jak wynika z powyższego wywodu, takich instytucji prawa podatkowego jak "zwłoka", czy "termin płatności" nie można odpowiednio zastosować do opłaty legalizacyjnej".
Uznając słuszność powyższej argumentacji, mając na względzie w szczególności fakt uregulowania w ustawie - Prawo budowlane skutku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej nie znalazł podstaw do naliczania odsetek od nieuiszczonej w terminie opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 53 ustawy - Ordynacja podatkowa.
Mając powyższe na uwadze, Minister uchylił § 5 decyzji Wojewody W. i umorzył postępowanie w tym zakresie.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego o zwrócenie się do wskazanego przez niego lekarza stomatologa o potwierdzenie terminu wizyt lekarskich oraz wysokości zapłaconego wynagrodzenia, organ odwoławczy zauważył, że podniesiona przez skarżącego okoliczność ponoszenia wydatków na prywatne leczenie powinna być wykazana przez niego jako ubiegającego się o ulgę, a nie przez organ. Minister wskazał, że ciężar udowodnienia faktu i wysokości poniesienia konkretnych wydatków spoczywa na podmiocie, który wnioskuje o przyznanie ulg, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie.
Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o jej uchylenie w części zaskarżonej.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
(a) naruszenie prawa materialnego - art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie z uwagi na przyjęcie, iż nie zaistniały przesłanki do zastosowania ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej w części 45,000,00 zł oraz rozłożenie opłaty legalizacyjnej na raty niemożliwe do spłaty;
(b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - art. 7, 8, 9, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji uznanie, iż strona nie spełnia warunków do umorzenia opłaty legalizacyjnej w części 45.000,00 zł oraz rozłożenie opłaty legalizacyjnej na raty niemożliwe do spłaty.
W uzasadnieniu skargi, skarżący opisał swoją sytuację osobistą i majątkową. Przypomniał, że wielokrotnie informował, że będzie mógł spłacić (przy olbrzymim wysiłku i założeniu, że stan zdrowia jego żony i jego nie ulegnie pogorszeniu) kwotę ok. 5000 zł. Zdaniem skarżącego, zupełnie nieuprawnione są twierdzenia organu, że pomimo pewnych trudności związanych z realizacją ustalonej opłaty, konieczność jej zapłaty w części pozostałej po częściowym umorzeniu, nie spowoduje zagrożenia dla jego egzystencji. Skarżący argumentował, że skoro organ ustalił, że jego dochód stanowi wyłącznie emerytura w stałej łącznej kwocie 5641,67 zł (emerytura netto żony 2455,65 zł i skarżącego 3186,02 zł), a wydatki wynoszą ok. 5709,57 zł, to w jaki sposób skarżący miałby zaoszczędzić kwotę 35.000,00 zł. W aktach sprawy znajdują się dokumenty z różnych okresów i już chociażby z tych dokumentów wynika, że z upływem czasu jego sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu i skutki są nieodwracalne. Nadto z uwagi na chorobę nowotworową jego córki i zięcia nie może liczyć na finansową pomoc najbliższych. Według powszechnej wiedzy niewydolności publicznej służby zdrowia jest i będzie zmuszony korzystać z prywatnej opieki lekarskiej w tym stomatologicznej, pomijając już koszty utrzymania czy remontów takich jak wymiana pieca. W związku z tym, nie będzie w stanie ponieść tych wydatków.
Ponadto skarżący po raz kolejny odwołał się do okoliczności spawy prowadzonej przez PINB w W. oraz wskazał, że wysokość opłaty legalizacyjnej jest nieproporcjonalna do wielkości wykonanych prac. Wskazał także, że organ nie wziął pod uwagę, że jego wydatki mają charakter zmienny z uwagi na jego sytuację zdrowotną i z uwagi na trudności w służbie zdrowia, jest zmuszony korzystać z prywatnej opieki medycznej. Zdaniem skarżącego, organ uwzględnił tylko matematyczne zestawienie wydatków, które w rzeczywistości są większe. Podsumowując skarżący wskazał, że nie jest w stanie razem z żoną zaoszczędzić środków na spłatę tak wysokich rat i spowoduje to konieczność zwrócenia się o pomoc do opieki społecznej.
W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.
Treść powołanego przepisu wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednakże dowolna, ponieważ winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.
Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne akty administracji publicznej, jednakże zakres sprawowanej kontroli jest nico inaczej ukształtowany. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza bowiem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji oraz czy organ nie przekroczył granic uznania i czy odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko.
Kontrola decyzji uznaniowej wymaga więc sprawdzenia, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod kątem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego - nie jest dowolna.
Istotą uznania administracyjnego jest to, że ustawodawca wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone, przerzuca na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią, zależną od poczynionych ustaleń. W konsekwencji organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - w tym konkretnym przypadku - do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.
W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych, czy też globalnego dochodu, którym dysponuje, co jest szczególnie istotne w sytuacji spraw dotyczących podatników (zobowiązanych) prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami. Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie w ogóle i nigdy uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej.
Z kolei za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, adekwatność reakcji, czy nieuchronność sankcji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez obywatela. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność ochrony dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publicznym należy umieścić taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej lub doszłoby do jego bankructwa, narażającego inne podmioty bądź nawet Skarb Państwa (pośrednio bądź bezpośrednio) na straty.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, 8, 9, ani art. 77 § 1 lub art. 80 k.p.a. Organy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą praworządności przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia stanu majątkowego skarżącego oraz czy zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca umorzenie opłaty legalizacyjnej. Na tej podstawie prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na umorzenie opłaty na podstawie art. 67a § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej. Organy rozpoznając niniejszą sprawę, rzetelnie ustaliły sytuację majątkową skarżącego, przede wszystkim słusznie przyjmując do wyliczenia globalnej kwoty jaką dysponuje gospodarstwo domowe skarżącego, kwoty dochodu jaki uzyskuje również jego żona.
Organ skrupulatnie zsumował wszystkie dochody i wszystkie wydatki, niczego nie pomijając ani nie umniejszając. Uwzględnił także sytuację zdrowotną skarżącego.
Skarżący co należy podkreślić, nie wskazuje na konkretne zaniechania organu w zakresie ustalania jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Koncentruje się natomiast na zbyt wąskim zakresie udzielonej mu ulgi a więc umorzeniu kwoty 15 000 złotych zamiast wnioskowanych 45 000 złotych.
Sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego żony, jest niewątpliwie trudna, jednak materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie nadzwyczajnych zdarzeń losowych dotykających skarżącego. Również sam skarżący nie wykazał przed organem, że zaistniały okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji i z tego powodu nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej.
Sąd w pełni podziela stanowisko Ministra, że ustalone w sprawie okoliczności, których nie ma potrzeby ponownie w tym miejscu przytaczać, nie stanowią dostatecznej podstawy do umorzenia kwoty 45000 złotych. Zasadne natomiast było ze strony organu, biorąc pod uwagę przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, umorzenie kwoty 15000 złotych oraz rozłożenie zapłaty pozostałej części należności w kwocie 35000 złotych na 68 miesięcznych rat co daje miesięcznie kwotę około 500 złotych.
Skarżący posiada stałe źródło dochodów (świadczenie emerytalne własne i żony), z którego jego rodzina ponosi wydatki na koszty utrzymania i reguluje bez opóźnień bieżące wydatki. Nie jest też obciążony zobowiązaniami kredytowymi ani pożyczkami. Zdaniem Sądu konieczność zapłaty opłaty legalizacyjnej rozłożonej na raty w części pozostałej po częściowym umorzeniu, nie spowoduje zagrożenia dla egzystencji skarżącego i jego rodziny. Sytuacja osobista i majątkowa skarżącego pozwala na utrzymanie i prowadzenie gospodarstwa domowego. Uzyskiwane dochody pozwalają na zaspokojenie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem domu i egzystencją. Z akt sprawy wynika, że nie występuje zagrożenie dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego do spłacania opłaty legalizacyjnej w ratach, organ odwoławczy wziął pod uwagę zarówno wysokość dochodów, jakimi dysponuje skarżący i jego żona, jak też wielkość wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym. Organ uwzględnił także możliwość kształtowania pozostałych wydatków przez członków gospodarstwa domowego w zależności od możliwości finansowych i zmiennego zapotrzebowania na niektóre dobra. W rozpatrywanej sprawie, do takich należały na przykład znaczne wydatki na żywność (w kwocie 2 600 zł miesięcznie). Organ zatem słusznie wskazał, że sytuacja, w której skarżący podejmuje decyzję o legalizacji samowoli budowlanej, która wiąże się z zapłaceniem opłaty legalizacyjnej, będącej niezbędnym elementem procesu legalizacji, wymusza w pewnym sensie zmianę w strukturze wydatków przeznaczonych na utrzymanie gospodarstwa domowego i doszedł do słusznego wniosku, że w sytuacji finansowej skarżącego, jest możliwe zapłacenie rat opłaty legalizacyjnej bez znacznego pogorszenia jego poziomu życia, a z całą pewnością bez konieczności sięgania po środki z pomocy państwa. Podkreślenia wymaga też zdaniem Sądu fakt, że opłata legalizacyjna została ustalona przez organ nadzoru budowlanego w dniu 18 maja 2015 r. i od tego czasu skarżący mógł podjąć próby jej spłaty, co skutkowałoby tym, że obecnie opłata ta zostałaby spłacona w całości lub znacznej części.
Nie mogą być także uwzględnione argumenty skarżącego związane z przeprowadzonymi przez niego robotami budowlanymi, bowiem Minister na obecnym etapie sprawy, nie jest organem właściwym do badania i oceny prawidłowości oraz trybu działania organów administracji budowlanej i zasadności podjętych przez te organy rozstrzygnięć.
Nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie z uwagi na przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki umorzenia opłaty legalizacyjnej w części obejmującej kwotę 45000 złotych oraz rozłożenie pozostałej części opłaty na raty niemożliwe zdaniem skarżącego do spłacenia.
Jak już wspomniano spłata rat w ustalonej przez organ wysokości wymaga odmiennego od obecnego ukształtowania wydatków zmiany, jednak jest możliwa.
Odnosząc się do postulowanego przez skarżącego umorzenia kwoty 45000 złotych należy wyjaśnić, że organ nie może umorzyć opłaty w sytuacji, w której nie można obiektywnie stwierdzić, że wymaga tego ważny interes podatnika lub interes społeczny. Nie występują bowiem wówczas ustawowe przesłanki udzielenia ulgi. Organy słusznie natomiast zdaniem Sądu uznały, że ani interes podatnika, ani interes społeczny nie usprawiedliwia umorzenia zobowiązania zapłaty opłaty legalizacyjnej we wnioskowanej przez skarżącego części uwzględniając jednocześnie sytuację majątkową skarżącego i jego zły stan zdrowia.
Sąd wskazuje, że uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidualnej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że nie pozwala przerzucać w całości kosztów samowoli budowlanej na budżet państwa, czyli wszystkich obywateli. W interesie publicznym leży realizowanie należności publicznoprawnych. Poza naprawdę wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami, do których ten się nie kwalifikuje, nie można zdaniem Sądu dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą żadnych negatywnych skutków finansowych, bowiem wszelkie należności z tego tytułu powstałe można będzie później w łatwy sposób umorzyć.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.