VIII SA/Wa 771/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-14
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnepodatek dochodowyPIT-38tytuł wykonawczyumorzenie egzekucjisprzedaż udziałówpapiery wartościoweWSAorgan egzekucyjnynależność podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że mimo nieprecyzyjnego określenia należności w tytule wykonawczym, obowiązek podatkowy istniał i był wymagalny.

Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że tytuł wykonawczy został wystawiony błędnie, ponieważ dochód z 2008 r. nie pochodził z papierów wartościowych, lecz ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. Organy egzekucyjne i odwoławcze odmówiły umorzenia, wskazując, że formularz PIT-38 obejmuje oba rodzaje dochodów, a kwota podatku jest zgodna z deklaracją. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że choć tytuł wykonawczy mógł być mniej precyzyjny, nie budzi wątpliwości, że dotyczy istniejącego i wymagalnego zobowiązania podatkowego.

Skarżący L. M. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 2010 r. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego za 2008 r. Skarżący argumentował, że tytuł wykonawczy został wystawiony błędnie, ponieważ dochód z 2008 r. pochodził ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o., a nie z papierów wartościowych czy instrumentów finansowych, jak wskazano w tytule. W związku z tym, zdaniem skarżącego, dochodzony obowiązek podatkowy nie istniał. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały, że formularz PIT-38, na podstawie którego wystawiono tytuł wykonawczy, obejmuje zarówno dochody z papierów wartościowych, jak i ze sprzedaży udziałów w spółkach, a kwota podatku jest zgodna z deklaracją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć tytuł wykonawczy mógł być mniej precyzyjny w określeniu rodzaju należności (nie użyto terminu 'zbycie udziałów w spółce z o.o.'), nie budzi wątpliwości, że dotyczy on obowiązku podatkowego zadeklarowanego przez skarżącego w zeznaniu PIT-38 za 2008 r. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne dotyczy istniejącej, wymagalnej i nieuregulowanej kwoty zobowiązania podatkowego. Ponadto, sąd stwierdził, że zarzut wadliwości tytułu wykonawczego nie mógł być rozpatrywany w postępowaniu o umorzenie egzekucji, a ewentualne braki formalne tytułu wykonawczego nie naruszyły jego funkcji gwarancyjnej, gdyż nie istniało niebezpieczeństwo wyegzekwowania obowiązku, który nie obciążał skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieprecyzyjne określenie należności w tytule wykonawczym, jeśli nie budzi wątpliwości co do istnienia i wymagalności obowiązku podatkowego wynikającego z deklaracji podatkowej, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że formularz PIT-38 obejmuje oba rodzaje dochodów, a kwota podatku jest zgodna z deklaracją. Brak precyzyjnego określenia należności w tytule wykonawczym nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku niż wynikający z deklaracji podatkowej. Obowiązek jest istniejący, wymagalny i nieuregulowany.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Sąd uznał, że w realiach sprawy obowiązek był wymagalny, istniejący i nieuregulowany.

u.p.d.o.f. art. 30b

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatek od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub udziałów w spółkach mających osobowość prawną.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 27 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa wymogi formalne tytułu wykonawczego. Sąd uznał, że nawet jeśli występowały braki formalne, nie naruszyły one funkcji gwarancyjnej tytułu.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i legalizmu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

u.p.e.a. art. 33 § 1 pkt 10

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w tym dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek podatkowy wynikający z zeznania PIT-38 za 2008 r. jest istniejący, wymagalny i nieuregulowany, mimo nieprecyzyjnego określenia jego rodzaju w tytule wykonawczym. Zarzut wadliwości tytułu wykonawczego nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu o umorzenie egzekucji. Nawet jeśli występowały braki formalne tytułu wykonawczego, nie naruszyły one jego funkcji gwarancyjnej i nie stworzyły ryzyka wyegzekwowania obowiązku nieobciążającego zobowiązanego.

Odrzucone argumenty

Tytuł wykonawczy został wystawiony błędnie, ponieważ dochód z 2008 r. pochodził ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o., a nie z papierów wartościowych lub instrumentów finansowych, co skutkuje nieistnieniem dochodzonego zobowiązania podatkowego. Brak doręczenia upomnienia stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

brak precyzyjnego określenia należności pieniężnej, tj. niezastosowanie terminu 'zbycie udziałów w spółce z o.o.', nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku, niż wynikający z przedmiotowej deklaracji podatkowej. nie ma bowiem wątpliwości, iż objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008 r., co zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowany obowiązek, do którego strona jest rzeczywiście zobowiązana.

Skład orzekający

Cezary Kosterna

sprawozdawca

Marek Wroczyński

przewodniczący

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w przypadku nieprecyzyjnego określenia należności w tytule wykonawczym oraz dopuszczalności podnoszenia zarzutów wadliwości tytułu wykonawczego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku dochodowego za 2008 r. i interpretacji formularza PIT-38. Kwestia wadliwości tytułu wykonawczego jest rozpatrywana w kontekście przepisów obowiązujących do 29 lipca 2020 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym – jak nieprecyzyjne określenie długu w tytule wykonawczym wpływa na możliwość jego egzekwowania. Jest to istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy błąd w tytule wykonawczym uratuje Cię przed długiem? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 220 970 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 771/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 861/24 - Wyrok NSA z 2025-10-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 59 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 26 września 2023 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Pan L. M. (dalej: Skarżący lub Dłużnik) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.(dalej: Organ odwoławczy lub Dyrektor IAS) z 26 września 2023 r. znak sprawy [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US, Organ egzekucyjny lub Wierzyciel) z 5 lipca 2023r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 29.11.2010 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008 r., w kwocie głównej 220.970,00 zł plus odsetki w wysokości 35.412,70 zł.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie sprawy:
Organ egzekucyjny w toku prowadzonej egzekucji zastosował szereg środków egzekucyjnych, w wyniku których wyegzekwował kwotę 28.322,98 zł. Ostatnim skutecznym środkiem egzekucyjnym było dokonane, zawiadomieniem z 9.03.2022 r. zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (zbieg egzekucji). Zawiadomienie to Skarżący otrzymał 23.03.2022 r.
Pismem z 6.05.2023 r., działając w imieniu Skarżącego pełnomocnik, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z uwagi na nieistnienie dochodzonego zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że tytuł wykonawczy nie został prawidłowo wystawiony, ponieważ w poz. 31 wpisano - podatek dochodowy z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, podczas gdy w 2008 r. Skarżący nie osiągnął takiego dochodu, tylko dochód z tytułu sprzedaży udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem Skarżącego, skoro w 2008 r. nie osiągnął on dochodu z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, tym samym wskazany w tytule wykonawczym obowiązek podatkowy nie istnieje.
Postanowieniem z 5.07.2023 r. nr [...] Naczelnik US odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w zeznaniu PIT-38 za 2008 r. Skarżący wykazał do zapłaty podatek od dochodów o których mowa w art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obejmuje między innymi sprzedaż udziałów w spółkach mających osobowość prawną. W kwestionowanym tytule wykonawczym prawidłowo wpisano rodzaj należności jako podatek dochodowy z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, ponieważ obejmuje on również podatek od sprzedaży udziałów kapitału zakładowego spółki z o.o.
W zażaleniu na to postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie:
• art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 4, 5 i 21 § 2 ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie treści złożonego zeznania PIT-38;
• art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 i 59 § 4 u.p.e.a. poprzez nie umorzenie z urzędu prowadzonego postępowania egzekucyjnego przy braku upomnienia dotyczącego zaległości w podatku dochodowym od przychodów z papierów wartościowych i instrumentów finansowych;
• art. 6, 7 i 107 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia, w którym rozstrzygnięcie jest sprzeczne ze stanem faktycznym przedstawionym w uzasadnieniu.
Dyrektor IAS, uzasadniając zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z 11.09.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070; dalej: ustawa zmieniająca). Obligatoryjne przyczyny uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodzie z pkt 2 tego przepisu, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie Dyrektora IAS, Naczelnik US prawidłowo postanowieniem z 5 lipca 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z 29 listopada 2010 r. nr [...] było złożone przez Skarżącego 28 października 2010 r. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 r. (PIT-38). W powyższej deklaracji podatkowej w części C (dochody i straty) w poz. 23 (inne przychody) Skarżący wykazał przychód w wysokości 1.279.300,00 zł. oraz w poz. 24 (koszty uzyskania przychodów) kwotę 116.300,00 zł. Następnie w części D (obliczenia zobowiązania podatkowego) w poz. 30 (podstawa obliczenia podatku) wykazał łączny dochód w wysokości 1.163.000,00 zł oraz w poz. 32 (podatek od dochodów o których mowa w art. 30b ustawy) i 35 (podatek należny) kwotę w wysokości 220.970,00 zł. Powyższa należność została powtórzona w części E (kwota do zapłaty/nadpłata) w poz. 44 jako kwota do zapłaty.
Stosownie natomiast do art. 30b § 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof), od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Z uwagi na brak uregulowania przez Skarżącego podatku wykazanego w zeznaniu PIT-38 za 2008 r. Naczelnik US w G. wystawił 29 listopada 2010 r. tytuł wykonawczy nr [...], w którym opisał dochodzoną należność jako podatek dochodowy z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008 r. Formularz PIT-38 przeznaczony jest dla podatników, którzy w danym roku podatkowym uzyskali przychody z kapitałów pieniężnych lub z udziałów w spółkach mających osobowość prawną. Brak precyzyjnego określenia należności pieniężnej, tj. niezastosowanie terminu "zbycie udziałów w spółce z o.o.", nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku, niż wynikający z przedmiotowej deklaracji podatkowej. Nie ma bowiem wątpliwości, iż objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008 r., co zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego dochodzona jest kwota wykazana przez Skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-38 za 2008 r., która do chwili obecnej nie została uregulowana. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zatem prawidłowo, gdyż dotyczy istniejącej, wymagalnej i nieuregulowanej kwoty zobowiązania podatkowego.
Ustosunkowując się do kwestii wadliwości wystawienia tytułu wykonawczego Dyrektor IAS wyjaśnił, że w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r., powyższy zarzut nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu wszczętym z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ wykracza poza zakres tego postępowania. Wadliwość tytułu wykonawczego mogła być przez Skarżącego podniesiona w trybie zarzutów, złożonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
Odnośnie natomiast wątpliwości dotyczących braku doręczenia Skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a, Dyrektor IAS wskazał, że przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Skarżący nie podniósł w złożonym do Naczelnika US wniosku z 6.05.2023 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie może być on więc przedmiotem rozpatrzenia przez organ II instancji w postępowaniu zażaleniowym. Dyrektor IAS zauważył jednak, że upomnienie dotyczące należności wykazanych w zeznaniu podatkowym PIT-38 za 2008 r. zostało Skarżącemu doręczone 19.11.2010 r.
Skarżący, w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił wydanie postanowień z naruszeniem podstawowych zasad postępowania organów administracyjnych: zasady prawdy obiektywnej, zasady legalizmu działania, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Postawił przy tym zarzuty naruszenia:
- art. 6 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 4 ,art. 5 i art. 6 ordynacji podatkowej w związku z art. 5a pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - poprzez uznanie, że złożenie zeznania podatkowego przez Skarżącego z tytułu osiągnięcia dochodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego z tytułu dochodów z papierów wartościowych i instrumentów pochodnych;
- art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 7a k.p.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 76 § 1 § 2 k.p.a. - poprzez ignorowanie przez organy egzekucyjne treści tytułu wykonawczego [...] z dnia 29.11.2019 r., który jest dokumentem urzędowym chronionym art. 76 k.p.a.
Podnosząc te zarzuty, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień organów obydwu instancji w całości i zasądzenie od Dyrektora IAS w Warszawie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 5a pkt 11 updof, pojęcie wymienionych w tym przepisie papierów wartościowych nie obejmuje udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie powstał zatem ani obowiązek podatkowy, ani zobowiązanie podatkowe z tytułu przychodów z papierów wartościowych i instrumentów pochodnych, a Skarżący nie jest podatnikiem podatku z tytułu podatku dochodowego od dochodu z papierów wartościowych i instrumentów pochodnych. Treść tytułu wykonawczego nie budzi wątpliwości. Dyrektor IAS, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdza, że dochodzona jest należność pieniężna Skarbu Państwa z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008. Wierzyciel - organ podatkowy wiedział, że Dłużnik osiągnął w 2008 r. dochody z tytułu sprzedaży udziałów osób prawnych, co wynika wprost ze złożonego zeznania. Składając zeznanie podatkowe Skarżący wpisał osiągnięte przychody w pole 23 zeznania PIT 38. Pole to służy do deklarowania przychodów innych niż przychody z papierów wartościowych, które należy wpisywać w pole 21 zeznania PIT 38. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji. Brak w tytule wykonawczym któregokolwiek z elementów wymaganych przez art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i winna zostać umorzona. Egzekwowany obowiązek musi być wskazany w tytule wykonawczym w sposób niewątpliwy, tj. taki, który wyklucza omyłki w tym zakresie. Wierzycie] ponosi pełną odpowiedzialność za wystawiony tytuł wykonawczy. Tytuł wykonawczy Wierzyciel wypełnia na swoje ryzyko i odpowiedzialność. W istniejącym stanie faktycznym istniała możliwość wystawienia drugiego tytułu wykonawczego w celu dochodzenia podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
W istniejącym stanie faktycznym w 2008 r nie zaistniało zdarzenie faktyczne, które przedmiotem byłby papiery wartościowe z udziałem skarżącego, nie osiągnął on dochodu z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, nie składał zeznania z tytułu osiągnięcia dochodów z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, nie powstał obowiązek podatkowych z tytuł dochodu z papierów wartościowych i instrumentów finansowych, nie istnieje zobowiązanie skarżącego w podatku dochodowym z tytułu dochodów z papierów wartościowych i instrumentów finansowych. Zaistniała więc przesłanka umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podatnie tytułu wykonawczego z dnia 29 listopada 2020 r. [...] określona w art. 59 pkt.2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 2019r. Norma ta wprowadza obowiązek umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny w przypadku nie istnienia obowiązku określonego w treści tytułu wykonawczego. Egzekwowany obowiązek określony w tytule wykonawczym z dnia 29.11.2010r. [...] podatek dochodowy z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008r - nie istniał.
W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Organu, brak precyzyjnego określenia w tytule wykonawczym należności pieniężnej, tj. niezastosowanie terminu "zbycie udziałów w spółce z o.o.", nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku, niż wynikający z przedmiotowej deklaracji podatkowej. Nie ma bowiem wątpliwości, że objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008r., który przeznaczony jest zarówno dla podatników, którzy w danym roku podatkowym uzyskali przychody z kapitałów pieniężnych, jak również w spółkach mających osobowość prawną. Powyższe zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. Dodatkowo, wskazana przez Naczelnika US w tytule wykonawczym z 29.11.2010 r. nr [...] kwota należności pieniężnej, tj. 220.970,00 zł jest zgodna z kwotą zobowiązania zadeklarowaną przez stronę w zeznaniu PIT-38 za 2008 r., jako podatek do zapłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 120 p.p.s.a., ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przypomnienia również wymaga, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie na wniosek strony umorzenia prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Jako podstawę prawną wniosku strona uczyniła treść art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią tego przepisu, w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020r., zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmienianej postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania.
Obowiązkiem organu egzekucyjnego przed przystąpieniem do egzekucji jest zbadanie dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.a.). Ustalenia organu egzekucyjnego w tym zakresie mogą być kwestionowane w toku postępowania egzekucyjnego. Okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania mogą pojawić się również po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Okoliczności wskazane w art. 59 § 1 jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne. Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak i na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego (zob. art. 59 § 4 u.p.e.a.).
Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20.12.2023r., sygn. akt I SA/Gd 900/23, wyrok NSA z 11.04.2019r., sygn. akt II FSK 1414/17; dostępne w internecie pod adresem http:cbois.nsa.gov.pl).
Już choćby z powyższych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi wymienione w pkt 1 dotyczące art. 6 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 4 ,art. 5 i art. 6 ordynacji podatkowej w związku z art. 5a pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez uznanie, że złożenie zeznania podatkowego przez Skarżącego z tytułu osiągnięcia dochodu ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego z tytułu dochodów z papierów wartościowych i instrumentów pochodnych.
Przedmiotem badania organu egzekucyjnego w sprawie, w świetle komentowanych przepisów nie była bowiem ocena, z jakiego źródła skarżący w 2008r. osiągnął przychody, lecz kwestia dopuszcalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji pod kątem wystąpienia ewentualnych przesłanek z przepisu art. 59 u.p.e.a. tamujących możliwość jej prowadzenia i w skutkach prowadzących do konieczności umorzenia tego postępowania egzekucyjnego, zgodnie z wnioskiem skarżącego.
Zdaniem Sądu, żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie w realiach tej sprawy nie wystąpiła, gdyż wbrew ocenie pełnomocnika strony egzekwowany obowiązek jest wymagalny. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z 29 listopada 2010 r. nr [...] było bowiem złożone przez Skarżącego 28 października 2010 r. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 r. (PIT-38) z wykazaną kwotą podatku do zapłaty w wysokości 220.970,00 zł. Kwota ta nie została przez skarżącego uregulowana, co stanowiło przyczynę wystawienia przedmiotowego w sprawie tytułu wykonawczego.
Co prawda, jak słusznie zauważył skarżący, Naczelnik US jako organ egzekucyjny wystawiając 29 listopada 2010 r. powołany wyżej tytuł wykonawczy nr [...] opisał dochodzoną należność jako podatek dochodowy z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008 r. Jednakże, jak słusznie zwróciły uwagę organy, formularz PIT-38 przeznaczony jest dla podatników, którzy w danym roku podatkowym uzyskali przychody z kapitałów pieniężnych lub z udziałów w spółkach mających osobowość prawną. Sąd podziela ocenę organów w sprawie, że brak precyzyjnego określenia należności pieniężnej, tj. niezastosowanie terminu "zbycie udziałów w spółce z o.o.", nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku, niż wynikający z przedmiotowej deklaracji podatkowej. Nie ma bowiem wątpliwości, iż objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008 r., co zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego dochodzona jest kwota wykazana przez Skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-38 za 2008 r., która do chwili obecnej nie została uregulowana. Dodatkowo, wskazana przez Naczelnika US w tytule wykonawczym z 29.11.2010 r. nr [...] kwota należności pieniężnej, tj. 220.970,00 zł jest zgodna z kwotą zobowiązania zadeklarowaną przez stronę w zeznaniu PIT-38 za 2008 r., jako podatek do zapłaty. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zatem prawidłowo, gdyż dotyczy istniejącej, wymagalnej i nieuregulowanej kwoty zobowiązania podatkowego.
Ustosunkowując się do kwestii wadliwości wystawienia tytułu wykonawczego, Sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS, że w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r., powyższy zarzut nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu wszczętym z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ wykracza poza zakres tego postępowania. Wadliwość tytułu wykonawczego mogła być przez Skarżącego podniesiona w trybie zarzutów, złożonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
Niemniej jednak wskazania wymaga, że wymogi formalne tytułu wykonawczego wynikające z art. 27 § 1 u.p.e.a. nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowany obowiązek, do którego wykonania strona jest rzeczywiście zobowiązana na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego, aby stanowiło podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania obowiązku, który nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2017 r. sygn. akt II FSK 2222/15). Zarzuty wadliwości postępowania egzekucyjnego oparte na niespełniającym wymogów formalnych tytule wykonawczym należy więc oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy wyegzekwowana zostanie faktycznie obciążająca zobowiązanego kwota. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której dostrzegalne są pewne braki bądź niedokładności tytułu wykonawczego, jednak ich nieistotność nie zagraża naruszeniu zasad legalizmu i prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2018 r. sygn. akt II FSK 2388/16; wyrok NSA z 5.12.23r., sygn. akt III FSK 3296/21).
Jak Sąd wskazał powyżej, w realiach niniejszej sprawy powyższa sytuacja nie wystąpiła, gdyż jak wskazano powyżej nie budzi wątpliwości w sprawie, że objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008 r., co zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. Brak zaś precyzyjnego określenia należności pieniężnej, tj. niezastosowanie terminu "zbycie udziałów w spółce z o.o.", nie przekłada się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania innego obowiązku, niż wynikający z przedmiotowej deklaracji podatkowej. Nie ma bowiem wątpliwości, iż objęty postępowaniem egzekucyjnym obowiązek określony został w zeznaniu PIT - 38 za 2008 r., co zostało jednoznacznie wskazane w kwestionowanym tytule wykonawczym. Wbrew zarzutom skargi brak jest zatem przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podnoszone we wniosku okoliczności opisane powyżej nie mają wpływu na ocenę, że egzekwowany obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wymagany i nie stanowią przeszkód w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a tym bardziej podstaw do jego umorzenia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również wystąpienia innych okoliczności w sprawie powodujących konieczność wyeliminowania zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego, co stanowi o tym, że skargę na podstawie art. 151 ppsa należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI