VIII SA/Wa 765/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-23
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacjapozwolenie na budowęobowiązki inwestorapostępowanie administracyjnedecyzja o rozbiórcepola betonoweszamba

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę betonowych pól produkcyjnych do szamb, stwierdzając brak skutecznego działania strony w procedurze legalizacyjnej.

Skarżąca domagała się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę betonowych pól produkcyjnych do szamb. Sądy administracyjne obu instancji uznały, że mimo wszczęcia procedury legalizacyjnej, skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie, co obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. Sąd podkreślił, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora, a brak aktywności w postępowaniu legalizacyjnym prowadzi do negatywnych konsekwencji.

Sprawa dotyczyła skargi A. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę betonowych pól produkcyjnych do szamb. Pola te, o powierzchni ok. 388,8 m2, zostały wybudowane samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, między 2011 a 2019 rokiem. Po stwierdzeniu samowoli budowlanej, PINB wstrzymał roboty i nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym projektu budowlanego i zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie, ani w toku postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że brak przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki, a legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora, a nie jego obowiązkiem. Sąd odrzucił zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów KPA, wskazując, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, a nie na organie weryfikacja jej postępów. Sąd zauważył również, że wniosek o decyzję środowiskową został złożony po terminie zakreślonym przez PINB, a o dalszych postępach w tym zakresie organ nadzoru budowlanego nie został powiadomiony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego nie pozostawia organowi wyboru co do treści rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów w terminie. Legalizacja jest uprawnieniem, a brak aktywności inwestora skutkuje nakazem rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

p.b. art. 48 § 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określają procedurę legalizacyjną, w tym wstrzymanie robót i nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów.

p.b. art. 48 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakazuje organowi wydanie decyzji o rozbiórce w przypadku nieprzedłożenia przez stronę wymaganych dokumentów w terminie.

Pomocnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Roboty budowlane można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.

p.b. art. 29 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy zwolnienia z obowiązku pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dla robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych.

p.b. art. 30 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy zgłoszenia robót budowlanych.

p.b. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów legalizacyjnych w zakreślonym terminie. Budowa pól betonowych stanowiła samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę. Legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora. Brak aktywności strony w postępowaniu legalizacyjnym skutkuje nakazem rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów KPA poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i brak zweryfikowania procedury legalizacyjnej. Zarzut naruszenia art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Zarzut wydania decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera izotermy (niezrozumiały dla Sądu).

Godne uwagi sformułowania

Legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem. To na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że (o ile chce skorzystać z tego uprawnienia) przeprowadziła procedurę legalizacyjną, a nie na organie. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

sprawozdawca

Justyna Mazur

członek

Marek Wroczyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Procedury legalizacyjne w prawie budowlanym, konsekwencje braku przedłożenia dokumentów, obowiązki inwestora w postępowaniu legalizacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku aktywności inwestora w procedurze legalizacyjnej samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy z legalizacją samowoli budowlanej i konsekwencje braku działania inwestora. Jest to ważna lekcja dla osób prowadzących działalność budowlaną.

Nie przedłożyłeś dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej? Grozi Ci rozbiórka!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 765/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1558/23 - Postanowienie NSA z 2025-12-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par. 1 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 i  art. 83
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki pól betonowych oddala skargę.
Uzasadnienie
M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 1 sierpnia 2022 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A.D.(dalej: Skarżąca) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z 11 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki pól betonowych Nr [...] do produkcji zbiorników typu szambo, składających się z około 54 stanowisk, zlokalizowanych na działce nr ew. [....](obok pól betonowych nr B) w miejscowości W., gm. J. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzenia 27 marca 2020 r. czynności kontrolnych ustalono, że na działce o nr ew. [....] i nr ew. [....]położonych w W. gm. J. trwa produkcja szamb betonowych. W/w nieruchomości są ogrodzone ogrodzeniem z płyt prefabrykowanych betonowych. Na działce nr ew. [....]znajdują się pola betonowe Nr A do produkcji zbiorników typu szambo, składające się z około 54 stanowisk, zlokalizowanych wewnątrz działki (obok pól betonowych Nr B).
Starostwo Powiatowe w R. pismem z 21.04.2020r. wskazało, że firma G. A.D.wystąpiła 10.02.2020 r. ze zgłoszeniem zamiaru budowy kontenerów i dwóch zbiorników betonowych prefabrykowanych oraz 20.02.2020 r. ze zgłoszeniem zamiaru budowy tymczasowych obiektów budowlanych. Wobec obu zgłoszeń organ administracji architektoniczno-budowlanej wniósł sprzeciw. Jednocześnie Urząd Gminy w odpowiedzi na zapytanie organu poinformował w piśmie z 8.04.2020 r., że w latach 2010-2020 nie były wydawane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek o nr ew. [....]i [....]położonych w W. gm. J..
Ponadto w oparciu o przekazane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii
z siedzibą w W. materiały państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego w postaci fotogrametrycznych zdjęć lotniczych dla działki nr [...], zlokalizowanej we W., gm. J., pow. R., ustalono, że przedmiotowe pola betonowe powstały pomiędzy 2011 a 2019 r. (decyzja PINB). W oparciu o wypis z rejestru gruntów ustalono, że działka o nr ew. [....]zlokalizowana w W. gm. J. należy do P.W., a jej użytkownikiem jest A.D..
Pismem z 25 maja 2020 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie pól betonowych Nr A pod produkcję zbiorników typu szambo, składających się z około 54 stanowisk, zlokalizowanych na działce o nr ew. [....](obok pól betonowych nr B) w W., gm. J..
Postanowieniem z 19 czerwca 2020 r. Nr [...]PINB, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 tj., dalej: p.b.), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie pól betonowych Nr A do produkcji zbiorników typu szambo, składających się z około 54 stanowisk, zlokalizowanych na działce nr ew. [....](obok pól betonowych Nr B) w W., gm. J. oraz nałożył na Skarżącą obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 grudnia 2020 r. dokumentów dotyczących legalizacji w/w pól betonowych tj.: 4 egzemplarzy projektu budowlanego wykonanego przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia, zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
M. WINB postanowieniem Nr [...]z 15 października 2020 r., utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie strona nie przedłożyła dokumentów umożliwiających legalizację w/w pól betonowych zlokalizowanych na działce nr ew. [....]w miejscowości W. gm. J..
W związku z nieprzedłożeniem dokumentów wymaganych w/w postanowieniem nr [...]decyzją Nr [....], z 11.04.2022 r. PINB w R. nakazał Skarżącej rozbiórkę pól betonowych Nr A do produkcji zbiorników typu szambo, składających się z około 54 stanowisk, zlokalizowanych na działce nr ew. [...], obok pól betonowych nr B, w miejscowości W., gm. J..
Uzasadniając decyzję PINB podał, że Skarżąca nie przedłożyła w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.).
Rozpoznając odwołanie M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) w/w decyzją z 1 sierpnia 2022 r. nr [....]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie PINB prawidłowo stwierdził samowolę budowlaną i właściwie wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania). Podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków o jakich mowa w art. 29 - 31 pb. Organ wskazał, że katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Prawa budowlanego zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada z art. 28 ust. 1 w/w ustawy zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Podniósł, że stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 5 w związku z art.30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, roboty budowlane polegające na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych nie wymagają zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Budowa omawianego ,,pola betonowego" nie zalicza się do obiektów objętych w/w wyliczeniem, stąd należało uzyskać pozwolenie na ich budowę. Powołując się na orzecznictwo WSA wskazał, że wyznacznikiem uznania utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej jest co do zasady wykonanie z wykorzystaniem materiałów budowlanych (np. poprzez ułożenie kostki brukowej, wylanie płyty betonowej) urządzenia budowlanego, które nie ma charakteru samoistnego i przyporządkowane jest celom związanym ze sposobem korzystania z tej działki. Dla rozróżnienia budowli w postaci utwardzonej powierzchni gruntu od robót budowlanych o takim charakterze decydujące znaczenie ma to, że w przypadku budowli - utwardzenie gruntu jest dokonywane dla stworzenia obiektu budowlanego o oznaczonej funkcji, czyli sam tak urządzony (utwardzony) teren pełni samodzielną funkcję jako: plac składowy, manewrowy, postojowy, parkingowy. Dlatego w takim przypadku wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Natomiast w przypadku robót budowlanych polegających na utwardzeniu gruntu w celu służącym realizacji określonych obiektów budowlanych nie dochodzi do powstania samodzielnej budowli, a pozwolenie na budowę obejmuje całość inwestycji. Wskazał, że powyższe stanowisko zostało wykazane w postanowieniu MWNB Nr [...]z dnia 15.10.2020 r., jest ono ostateczne i prawomocne.
Przypomniał, że pole betonowe do produkcji zbiorników typu "szambo" nie jest budynkiem, czy obiektem małej architektury. Powierzchnia tego pola wynosi ok. 388,8 m2. Powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne stwierdził, że pojęcia całości techniczno-użytkowej nie można utożsamiać z rzeczą i jej częściami składowymi w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Prawo budowlane nie odwołuje się bowiem do art.45 i 47 k.c. Tworzenie całości techniczno-użytkowej należy natomiast rozumieć jako połączenie poszczególnych elementów w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki nadawały się do użytku. Fakt, że ,,pole betonowe" do produkcji zbiorników typu ,,szambo" nie zostało wprost wskazane w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego nie stanowi przeszkody, aby uznać je za budowlę.
WINB podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż wymagana w/w postanowieniem PINB dokumentacja nie została przedłożona, stąd PINB, zobowiązany treścią przepisu art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania) do zastosowania ustępu 1 cytowanego artykułu zasadnie orzekł nakaz rozbiórki spornych pól betonowych. Wskazał, że dokumentacja nie została przedlożona również w toku postępowania odwoławczego. Podniósł, że brzmienie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. Przypomniał, że to w jaki sposób zakończy się postępowanie legalizacyjne zależy wyłącznie od inwestora, a legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu M. WNB wskazał, że z treści odwołania jak również z dołączonych do niego dokumentów wynika, iż nie jest prowadzone postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, stąd nie można uznać aby skarżąca dążyła do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanej inwestycji.
W skardze na decyzję M. WINB z 1 sierpnia 2022 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a polegającym na braku zweryfikowania w sposób prawidłowy, czy Skarżący prowadzi procedurę legalizacyjną;
2. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżący zainicjował procedurę legalizacyjną oraz błędnym przyjęciu, że procedura legalizacyjna nie jest przez Skarżącego prowadzona co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę;
3. art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 t.j.,) w zw. z art. 48 ust. 1 Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że skarżący nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizację Obiektu w zakreślonym terminie, a w konsekwencji uznanie, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę,
4. art. 48 ust. 1 p.b. poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera izoterma, w sytuacji gdy Skarżący rozpoczął procedurę legalizacyjną przed upływem terminu zakreślonego w postanowieniu PINB,
5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny, powtarzający treść decyzji nakazującej rozbiórkę, z brakiem merytorycznego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z 11 kwietnia 2022 r., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku Skarżącego o wydanie decyzji środowiskowej, a następnie postępowania o wydanie decyzji o wydanie warunków zabudowy, które to działania zostały już przez Skarżącego zainicjowane. Wniosła też o wystąpienie do Wójta Gminy J. o przesłanie akt o ustalenie warunków zabudowy i akt o wydanie decyzji środowiskowej i przeprowadzenie dowodów z tych dokumentów celem potwierdzenia, ze procedura legalizacyjna jest prowadzona.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła postawione zarzuty, akcentując, iż prowadzone są działania zmierzające do zalegalizowania obiektu, tj. przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów. Podniosła, że wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowej (jako etap poprzedzający wnioskowanie o ustalenie warunków zabudowy) a wobec decyzji odmownej musiała podjąć obronę przez złożenie skargi do SKO, która została uwzględniona decyzją z 30 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę nielegalnie wybudowanych pól betonowych Nr A do produkcji zbiorników typu szambo, wydana na podstawie art. 48 ust. 1
w zw. z art. 48 ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne. Przepis art. 48 ust. 1, o charakterze sankcyjnym, stosuje się w przypadku budowy obiektu budowlanego bez wypełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
W myśl jego literalnej treści: właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Przed omówieniem zastosowania cyt. przepisu Prawa budowlanego, należy przypomnieć, że z bezspornych ustaleń organu nadzoru budowlanego wynika, iż przedmiotowe pola budowlane Nr A mają powierzchnię ok. 388,8 m2 i zlokalizowane są na działce nr ew. [....]położonej w W. gm. J.. Obiekt stanowi samowolę budowlaną.
Skarżąca nie posiada dokumentacji projektowej ani żadnych innych dokumentów dotyczących tej budowli. Usytuowanie budowli zlokalizowanej na w/w działce stwierdzono podczas czynności kontrolnych inspektorów nadzoru budowlanego przeprowadzonych 27 marca 2020 r., a także potwierdzono w oparciu o zdjęcia lotnicze zawarte w aktach administracyjnych.
Ustalenia organów nadzoru budowlanego poczynione w oparciu o zdjęcia lotnicze wskazują, że budowla powstała pomiędzy 2011 a 2019 r. Strona skarżąca nigdy nie uzyskała wymaganego do budowy pól betonowych do produkcji zbiorników typu szambo pozwolenia na budowę.
Za słuszne należy uznać stanowisko organów budowlanych, stwierdzające, że budowa taka wymaga pozwolenia na budowę, nie może bowiem zostać zakwalifikowana jako utwardzenie terenu. Wyznacznikiem uznania utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej jest co do zasady wykonanie z wykorzystaniem materiałów budowlanych (np. poprzez ułożenie kostki brukowej, wylanie płyty betonowej) urządzenia budowlanego, które nie ma charakteru samoistnego i przyporządkowane jest celom związanym ze sposobem korzystania z tej działki. Dla rozróżnienia budowli w postaci utwardzonej powierzchni gruntu od robót budowlanych o takim charakterze decydujące znaczenie ma to, że w przypadku budowli - utwardzenie gruntu jest dokonywane dla stworzenia obiektu budowlanego o oznaczonej funkcji, czyli sam tak urządzony (utwardzony) teren pełni samodzielną funkcję jako: plac składowy, manewrowy, postojowy, parkingowy. Dlatego w takim przypadku wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Natomiast w przypadku robót budowlanych polegających na utwardzeniu gruntu w celu służącym realizacji określonych obiektów budowlanych nie dochodzi do powstania samodzielnej budowli, a pozwolenie na budowę obejmuje całość inwestycji.
Zważyć należy, że powyższa konstatacja organów nie została zakwestionowana na etapie prowadzonego przez organy postępowania. Rozstrzygnięcia w tym przedmiocie są ostateczne i prawomocne.
PINB wszczął procedurę legalizacyjną (na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego), skutkującej wydaniem 19.06.2020 r. postanowienia Nr [...], którym organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na Skarżącą obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 grudnia 2020 r., następujących dokumentów:
- 4 egzemplarzy projektu budowlanego "pola betonowego" do produkcji zbiornika typu szambo składających się z ok. 54 stanowisk zlokalizowanych na działce nr ew. [....](obok pól betonowych Nr B) wykonanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz należącą do izby samorządu zawodowego,
- zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedmiotowej działki w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowienie M. WINB z 15 października 2020 r. Nr [...]utrzymujące w mocy w/w postanowienie PINB nie zostało zaskarżone do Sądu.
Jak wynika z ustaleń organów Skarżąca nie złożyła wymaganych dokumentów.
Kluczowym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że dokumentacja do złożenia której strona była zobowiązana do 30 grudnia 2020r., nie została przedłożona organowi PINB w R. w tym terminie, ani też do dnia wydania decyzji o nakazie rozbiórki przez PINB, co miało miejsce 11 kwietnia 2022 r., jak również na etapie postępowania odwoławczego.
Zauważyć należy, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, skarżąca nie tylko nie złożyła żadnych dokumentów, ale także nie wnosiła o: przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, czy zawieszenie postępowania, nie informowała też organu o przeszkodach w uzyskaniu decyzji środowiskowej.
Złożone odwołanie z załącznikami nie mogło odnieść oczekiwanego rezultatu w kontekście ustalenia braku złożenia wymaganych dokumentów. Wyjaśnić bowiem należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora ale jego uprawnieniem.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżąca nie uzyskała wymaganego pozwolenia na budowę, nie podjęła się też skutecznie wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z 19.06.2020 r.
Wypada potwierdzić ustalenie organów, iż cechy i właściwości przedmiotowej budowli, nakazywały uznać, że nie została ona zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem zasadnym było umożliwienie skarżącej przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ust. 2 i 3 pb.
W ocenie Sądu podniesione przez skarżącą zarzuty są niezasadne.
Odnosząc się bezpośrednio do podniesionych w skardze zarzutów, należało stwierdzić, że nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych, dołączonych zdjęć lotniczych poczyniły prawidłowe ustalenia stanu faktycznego.
Nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego tzw. weryfikacja czy skarżąca prowadzi procedurę legalizacyjną i na jakim jest ona etapie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek o wydanie decyzji środowiskowej złożono 24.02.2021 r., co wynika z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy J. z 29.04.2022 r. nr [...] załączonej do odwołania, a więc po dacie zakreślonej skarżącej w/w postanowieniem. O powyższym fakcie oraz o fakcie uchylenia w/w decyzji i dalszego prowadzenia postępowania w tym przedmiocie skarżąca nie powiadomiła organu nadzoru budowlanego. Skarżąca w postępowaniu administracyjnym reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien zawiadomić organ na jakim etapie postępowania znajduje się złożony wniosek w przedmiocie decyzji środowiskowej i zawiadomić o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy. Na marginesie zauważyć trzeba, że przedstawienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest materialnoprawną, nie formalną, przesłanką do wydania decyzji o warunkach zabudowy, a strona nie wykazała, że wystąpiła z takim wnioskiem.
Poza tym zauważenia wymaga, że nie złożono także innych dokumentów do których skarżąca była zobowiązana postanowieniem PINB. Okoliczność, że na etapie wydania warunków zabudowy pojawiły się przeszkody – np. powodujące przedłużenie trwającej procedury powinno skutkować podjęciem stosownego działania strony np. złożeniem wniosku o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji. Tymczasem nie złożenie takiego wniosku i nie powiadomienie PINB o ewentualnych przeszkodach w uzyskaniu wymaganej decyzji zasadnie skutkować musiało wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Strona bowiem została zobowiązana do wykonania obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym, których nie wykonała w zakreślonym terminie, nie podejmowała żadnych czynności mających na celu przedłużenie terminu, nie zawiadamiała organu I instancji o ewentualnych trudnościach w uzyskaniu dokumentów.
Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych
w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Jak wskazano w wyroku NSA z 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17 ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r. II OSK 1757/10 LEX nr 1134671). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 p.b. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Specyfika postepowania legalizacyjnego powoduje, iż po wydaniu przez organ postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego zakres zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do przedłożenia odpowiednich dokumentów, która to strona wie czy i jakiej treści dokumenty przedłożyła. Wykładnia przywołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż decyzja wydawana na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, o tyle ma charakter związany, iż organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji o rozbiórce samowolnie wzniesionego obiektu w sytuacji, gdy strona mimo nałożenia określonego obowiązku nie przedstawi dokumentów niezbędnych dla prowadzenia postępowania legalizacyjnego, względnie nie przedstawi okoliczności, z których wynikałoby, iż brak przedłożenia żądanych dokumentów w określonym terminie nie został przez nią zawiniony, co nie miało miejsca w sprawie niniejszej.
Odnosząc się do zarzutów skargi nie zasługują one na uwzględnienie z przyczyn wskazanych wyżej. To na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że (o ile chce skorzystać z tego uprawnienia) przeprowadziła procedurę legalizacyjną, a nie na organie. Samo zainicjowanie takiej procedury nie jest wystarczającym do zaniechania wydania decyzji o rozbiórce.
Zarzut dotyczący nakazania rozbiórki kontenera izoterma (z pkt 4 skargi) jest niezrozumiały dla Sądu skoro decyzja dotyczy rozbiórki pól betonowych.
Reasumując, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI