VIII SA/Wa 766/24

VIII SA/Wa 766/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący/
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 i ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 728
art. 50 pkt 1 lit j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2024 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD", "organ") działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust.1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2024, poz. 320 dalej jako "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U z 2022 r., poz. 2539 ze zm. dalej jako: "rozporządzenie"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust.6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U z 2024 r., poz. 728 ze zm., dalej także jako "u.t.d.") po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez W.S. od decyzji organu z 2 lutego 2024 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
W dniu 30 marca 2022 r. o godzinie 08:51 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej jako "SPOE KAS") zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy) przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr [...] - węzeł G. – K. (skrzyżowanie z droga powiatową nr [...]), co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
W wyniku dokonanej kontroli ustalono, że ww. pojazd został zarejestrowany
w SPOE KAS. Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na koncie użytkownika typu przedpłaconego w momencie wykonywania przejazdu brak było środków pieniężnych. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów organ ustalił, że całkowita masa pojazdu wynosiła 18 000 kg.
Organ ustalił, że na dzień naruszenia odpowiedzialnym był podmiot będący właścicielem pojazdu samochodowego tj. W. S. (dalej jako "skarżący", "strona").
Pismem z 7 grudnia 2022 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu
z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia.
Pismem z 23 grudnia 2022 r. (data wpływu do organu) pełnomocnik skarżącego - radca prawny, złożyła wyjaśnienia, w których wniosła o uznanie, że przedmiotowe postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na fakt, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie spełnia warunków, o których mowa w art. 393 § 2 k.p.a., co doprowadziło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego. Ponadto pełnomocnik zwróciła się o odstąpienie od nakładania kary pieniężnej.
W oparciu o informacje zawarte w SPOE KAS organ ustalił, że na koncie rozliczeniowym do którego przypisany był przedmiotowy pojazd, w dniu naruszenia nie było dostępnych środków pieniężnych, tym samym opłata za ww. przejazd nie została pobrana. Doładowanie konta pojazdu nastąpiło dopiero 16 maja 2023 r.
o godz. 11.37 na kwotę 3000 zł.
Na podstawie pisma Operatora SPOE KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 29 września 2023 r. znak: [...] ustalono, że użytkownik aktywował opcję automatycznego doładowania konta w systemie SPOE KAS -
30 września 2021 r. W okresie wygenerowania przedmiotowych naruszeń, tj. do 30 marca 2022 r. ww. funkcjonalność systemu była zablokowana. W związku z tym dalsze doładowanie z wykorzystaniem opcji automatycznego doładowania nie było możliwe. Od momentu zablokowania automatycznego doładowania doładowywanie konta następowało wyłącznie za pośrednictwem kanału www. Ostatnie doładowanie miało miejsce w dniu 7 marca 2022 r. Kolejna transakcja doładowania przez kanał www. nastąpiła 16 maja 2022 r. Dla konta rozliczeniowego dla którego opłatę elektroniczną wnosi się w formie przedpłaty, użytkownik ma miał możliwości dokonania rejestracji oraz zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania konta w dowolnym czasie. Zmiana karty płatniczej do automatycznego doładowania konta jest możliwa
w każdym momencie bez konieczności zakładania nowego konta rozliczeniowego.
W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej kart płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego. Operator wskazał również, że brak jest jakichkolwiek zgłoszeń zarejestrowanych poprzez Internetowe Konto Klienta bądź z adresu [...].pl., w okresie luty - marzec 2022 r. W systemie SPOE KAS nie odnotowano rejestracji nowej karty płatniczej do automatycznego doładowania konta rozliczeniowego numer [...]. Ponadto zaznaczono, że użytkownik nie otrzymuje powiadomienia o zarejestrowaniu karty płatniczej do automatycznego doładowania konta. Użytkownik otrzymuje powiadomienie
o skutecznym doładowaniu konta rozliczeniowego za pomocą karty do automatycznego doładowania konta.
Pismem z 10 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się do organu
o wystąpienie do podmiotu prowadzącego system e-TOLL z wnioskiem o udzielenie informacji czy podczas próby zmiany karty płatniczej do automatycznego doładowania użytkownik otrzymuje informację o braku możliwości zmiany karty po upływie jej ważności ora konieczności dodania nowego konta rozliczeniowego oraz o udzielenie informacji z jakiego powodu funkcjonalność automatycznego doładowania była systemowo zablokowana.
Pismem z 24 listopada 2023 r,. GITD postanowił nie uwzględnić ww. wniosków pełnomocnika skarżącego bowiem uznał, że kwestie te zostały wyjaśnione dostatecznie w pismach od operatora systemu.
GITD decyzją z 2 lutego 2024 r. nr [...]
wydaną na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w zw.
z art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l u.d.p., art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b u.t.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem
o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 30 marca 2022 r.
Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie ww. sprawy. W uzasadnieniu wniosku, ww. decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie
w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 39³ k.p.a., a zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. l-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
2) art. 39³ § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu z 24 listopada 2023 r. oraz zaskarżonej decyzji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej, a informacja ta niezbędna jest do uznania doręczonych wydruków za wydruk w rozumieniu art. 39³ k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie postanowienia i decyzji;
3) art. 78 k.p.a, w zw. z art. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony zawartych w piśmie z 10 listopada 2023 r., podczas gdy ich przedmiotem miały być okoliczności mające znaczenie dla sprawy, nie stwierdzone innymi dowodami, a w konsekwencji tego nie ustalenie, czy system e-TOLL, informuje użytkownika o braku możliwości zmiany karty płatniczej, z której system ma automatycznie doładowywać konto, po upływie ważności pierwotnie przypisanej do konta karty i czy nie wprowadza użytkownika w błąd poprzez wskazanie na możliwość zapisania nowej karty w zakładce "zarządzaj podmiotem", "zapamiętaj kartę", nie ustalenie, czy z danych zapisanych (tzw. logów) w systemie e-TOLL wynika, że po upływie ważności karty płatniczej strony, wykonywała ona czynności, które w jej przekonaniu spowodowały dodanie w systemie e-TOLL nowej karty płatniczej;
4) art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
5) art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a;
6) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
GITD opisaną na wstępie decyzją z 2 września 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji.
Stwierdził, że w decyzji z 2 lutego 2024 r. prawidłowo ustalano stan faktyczny, na co pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rejestracyjnym [...] w dniu 30 marca 2022 r. o godz. 08.51 nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie użytkownika. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.
Odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika skarżącego kwestii, że
w lutym 2022 r., utraciła ważność karta płatnicza, która była podpięta do konta strony
w systemie e-TOLL, a skarżący bezskutecznie próbował dodać w systemie nową kartę organ podniósł, że przeanalizował informacje widniejące w systemie e-TOLL. Wynika
z nich, że skarżący podpiął do konta kartę (nr [...]) do automatycznego doładowania
w dniu 30 września 2021 r. o godzinie 14:44, kwota doładowania automatycznego została ustawiona na 1000 zł. GITD wskazał, że w lutym 2022 r. nie zarejestrowano żadnych zmian w historii konta strony dotyczących karty/automatycznego doładowania lub jakichkolwiek innych zmian. Natomiast 16 maja 2022 r. o godzinie 11:35 skarżący rzeczywiście bezskutecznie próbował dokonać zmian dotyczących odpięcia karty do automatycznego doładowania/zmiany podpięcia karty do konta rozliczeniowego. Kolejne zmiany dotyczące karty miały miejsce w 2023 r. W ocenie GITD podpinając kartę do automatycznego doładowania skarżący powinien za każdym razem sprawdzić, czy została ona prawidłowo podpięta i czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta w systemie e-TOLL. Organ wyjaśnił, że jest to możliwe do sprawdzenia w Internetowym Koncie Klienta. Zatem w przypadku, gdy karta traci ważność, to automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Organ podkreślił, że to strona samodzielnie wybiera sposób, w jaki będzie doładowywała konto w systemie
e-TOLL. W ocenie GITD jeżeli skarżący zdawał sobie sprawę z tego, że ważność karty podpiętej do konta e-TOLL traci ważność w lutym 2022 r., to powinien odpowiednio wcześniej zareagować, aby podpiąć do systemu nową kartę. W przypadku, gdy jest to bezskuteczne, np. z powodu błędów w działaniu systemu, to powinien wybrać inną metodę doładowania konta, ponieważ operator systemu udostępnia użytkownikom również inne metody doładowania, takie jak za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta (IKK)/aplikacji mobilnej e-TOLL z wykorzystaniem; przelewu bankowego, kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych, tj. BLIK, Pay-By-Link; w miejscu obsługi klienta kartą płatniczą/flotową lub gotówką; przelewem bankowym wykonanym bezpośrednio z konta klienta banku, co też strona uczyniła. Jak wyjaśnił GITD skarżący doładowywał konto manualnie za pośrednictwem IKK, np. w dniu 7 marca 2022 r.
o godzinie 17:07 (płatność: Blik) (dowód: raport transakcji konta). Ponadto w IKK dla użytkownika widoczny jest również stan salda konta w danym momencie, dlatego organ nie zgadza się ze stwierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że pozostawał on
w nieświadomości co do stanu swojego konta. Tym bardziej, że jak twierdzi pełnomocnik próbował zmienić dane karty w systemie e-TOLL, więc w tym celu musiał logować się na swoje konto w IKK. Zatem mógł również sprawdzić w tym czasie stan swojego konta.
Odnośnie argumentu skarżącego, że przedmiotowe postępowanie nie zostało prawidłowo wszczęte z uwagi na fakt, iż nie został spełniony warunek o którym mowa
w art. 39³ § 2 k.p.a., organ zauważył, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, zawiadomienia o uzupełnieniu materiału dowodowego, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań oraz decyzja zostały opatrzone informacją, że zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD (adnotacja na pismach: "dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym") oraz zawierają odpowiednie identyfikatory, nadawane przez system teleinformatyczny. Pisma te zostały doręczone skutecznie stronie za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Zdaniem organu korespondencja organu spełnia wszystkie wymogi wskazane w art. 393 k.p.a.
Również fakt wystąpienia pandemii koronawirusa SARS-C0V-2 na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie jest powodem, dla którego organ mógłby uchylić decyzję
o nałożeniu na stronę kary pieniężnej.
Zdaniem organu w sprawie brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie wywołało na tyle istotne negatywne skutki w sferze dóbr prawnie chronionych, że nie sposób mówić w tym przypadku o znikomej wadze naruszenia. W nawiązaniu do drugiej przesłanki określonej w art. 189f 1 pkt 1 k.p.a., tj. zaprzestania naruszania prawa, organ wskazał, że uiszczenie opłaty elektronicznej powinno mieć miejsce w trakcie przejazdu lub ewentualnie w terminie do 3 dni od dnia zakończenia przejazdu (art. 13k ust. 8a u.d.p.), co oznacza, że okoliczności niewniesienia opłaty nie da się zniwelować poprzez późniejsze doładowanie konta. Tym samym w ocenie organu rozpatrywanie zaistnienia przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" w przedmiotowej sprawie jest bezcelowe. Nie powinno być wątpliwości, że doładowanie konta pre-pay dokonane po naruszeniu będzie miało wpływ jedynie na uiszczenie opłaty elektronicznej za przyszłe przejazdy strony, a nie za te, za które strona opłaty tej nie wniosła.
Od tej decyzji skarżący złożył skargę wnosząc o jej uchylenie w całości
i poprzedzającej ją decyzji z 2 lutego 2024 r. i umorzenie postępowania oraz
o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 39³ § 2 k.p.a. w zw. z art. 13n ust. 1 u.d.p. poprzez niewskazanie w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., oraz dalsze prowadzenie postępowania pomimo, iż w konsekwencji powyższych braków w treści pisma nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a postępowania takiego nie można obecnie już wszcząć z uwagi na treść art. 13n ust. 1 u.d.p,, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa
w art. 13k ust. l-2f, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy;
b) art. 138 § 1 pkt 2 i art. 393 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w postanowieniu z 24 listopada 2023 r. oraz w decyzji z 2 lutego 2024 r., że zostały ona wydane
w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatorów pism (postanowienia
i decyzji) nadawanych przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane, a informacja ta i identyfikator są niezbędne do uznania doręczonego wydruku za wydruk w rozumieniu art. 393 k.p.a., a zatem nie doszło do doręczenia stronie ww. postanowienia i decyzji;
oraz z ostrożności procesowej:
c) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy pomimo ustalenia, że
w okresie naruszenia nie działała prawidłowo opcja automatycznego doładowania konta użytkownika e-TOLL (funkcjonalność była zablokowana systemowo, tj. zablokowana dla wszystkich użytkowników) i brak było możliwości podpięcia nowej, aktywnej karty do konta, a w konsekwencji poprzez próbę przerzucenia odpowiedzialności za nieprawidłowo działający system na jego użytkownika - wskazanie, że mógł skorzystać z innej opcji;
d) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 189f § 1 k.p.a. i art. 13n u.d.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., przejawiające się tym, że przy analizie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ pominął okoliczność, że kara administracyjna ma charakter przede wszystkim prewencyjny, gdyż jej zasadniczym celem jest skłonienie konkretnego podmiotu, który narusza prawo administracyjne (prewencja indywidualna), jak i innych potencjalnych sprawców deliktów administracyjnych (prewencja ogólna) do przestrzegania norm administracyjnoprawnych, a nadto interpretacja art. 13 u.d.p. nie może prowadzić to tzw. "rolowania" kar administracyjnych wskutek tolerowania kilkumiesięcznego naruszania prawa przez dany podmiot.;
e) art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 w zw. z art. art. 189e k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie i nierozpatrzenie
w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto postawione zarzuty, akcentując że skarżący otrzymał od organu pismo z 7 grudnia 2022 r., znak: [...] zatytułowane "zawiadomienie", pismo z 24 listopada 2023 r. znak: [...] zatytułowane "postanowienie" oraz pismo z 2 lutego 2024 r., znak: [...] zatytułowane "decyzja o nałożeniu kary pieniężnej". W ocenie skarżącego ww. pisma pomimo, że stanowią wydruki pism
z systemu teleinformatycznego, to nie zawierają wszystkich elementów wskazanych
w art. 393 § 2 k.p.a., tj. nie zawierają informacji, że zostały one wydane w postaci elektronicznej oraz nie zawierają identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pisma zostały wydane. Zatem tych pism zdaniem skarżącego nie można uznać za wydruki w rozumieniu art. 393 k.p.a., ergo nie doszło
w ogóle do doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto GITD szczegółowo odniósł się do postawionych
w skardze zarzutów, przedstawiając argumentację na poparcie zajętego stanowiska
w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GITD o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, podczas przejazdu wykonywanego płatnym odcinkiem drogi krajowej.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.t.d. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego
w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w rozporządzeniu jest niesporna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 151/21; z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15,). Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Te przesłanki muszą zostać wykazane przez organ w postępowaniu dotyczącym naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego
o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne,
o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu z drogi w przypadku,
o którym mowa w art. 13ia ust. 19."
Art. 13hb ust. 1bb u.d.p. stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego. W celu jej uiszczania z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust.1). Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej
z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (art. 13ia ust. 3 u.d.p.). Zgodnie z art. 13i ust. 3a u.d.p. na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych. W myśl art. 131 ust. 1 u.d..p do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 i 3a technologie
w systemach elektronicznego poboru opłat, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 161 urządzenie na potrzeby pobierania opłat ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Dodać należy, że art. 131 ust. 1a u.d.p. stanowi, że Główny Inspektor Transportu Drogowego może wykorzystywać przy kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 czerwca 2021 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 220) kontrola jest prowadzona w trybie stacjonarnym lub mobilnym.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2022 r. poz. 2656) opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna,
w wysokości pozwalającej na odbycie planowanego przejazdu, nie niższej niż 20 zł, albo płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, prawidłowo złożonego zabezpieczenia umożliwiającego bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty elektronicznej w przypadku nieterminowego uiszczenia tej opłaty.
Końcowo omawiając ramy prawne w niniejszej sprawie wypada zaznaczyć, że na podstawie art. 13k ust. 8a u.d.p. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Cytowany przepis nie ma zastosowania jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli,
o której mowa w art. 131, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 (art 13k ust. 8b).
Analizując kontrolowaną sprawę GITD prawidłowo zinterpretował znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w sprawie, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe. W przedmiotowej sprawie strona nie spełniła tego warunku, nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, tym samym art. 13k ust. 8a u.d.p. nie może mieć zastosowania.
Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych odnosi się do okoliczności istotnych z punktu widzenia przedstawionej wyżej wykładni prawa materialnego, zaś organ dokonał także prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Zarówno na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i skargi, skarżący konsekwentnie podnosił, że istotną okolicznością w sprawie był fakt, iż
w lutym 2022 r., karta płatnicza strony, która była podpięta do konta strony w systemie e-Toll, z której miało następować automatyczne pobieranie środków pieniężnych w celu doładowania konta e-Toll – utraciła ważność. Skarżący bezskutecznie próbował dodać nową kartę, jednakże system zawierał błąd, który nie pozwalał na zmianę karty. Zdaniem pełnomocnika skarżącego do nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd doszło w wyniku błędnego działania systemu e-Toll. Powyższego stanowiska Sąd
w składzie orzekającym nie podziela.
W ocenie Sądu trafnie wskazał GITD, że do automatycznego doładowania użytkownik powinien za każdym razem sprawdzić czy została ona prawidłowo podpięta, czy pobierane są z niej środki pieniężne, celem doładowania konta, sprawdzać Internetowe Konto Klienta. Ponadto nie ulega wątpliwości, że utrata ważności karty powoduje, że automatyczne doładowanie konta przestaje działać. Słusznie zatem wskazał organ, że jeżeli strona wiedziała o fakcie utraty ważności karty podpiętej do konta e-Toll w lutym 2022 r., to przed tym terminem powinna zadbać o podpięcie nowej karty do systemu. Mogła również wybrać inną metodę doładowania konta
z wykorzystaniem przelewu bankowego czy kart płatniczych, kart flotowych, płatności mobilnych (np. Blik). W rezultacie strona doładowała konto manualnie za pośrednictwem IKK w dniu 7 marca 2022 r. Zatem rację ma organ stwierdzając, że strona nie pozostawała w nieświadomości co do stanu swojego konta, a jedynie wskazywane okoliczności mają uwiarygodnić brak środków na koncie.
Argumentem strony było również, że do naruszenia doszło z powodu błędu
w działaniu systemu – a mianowicie braku możliwości podpięcia nowej karty. W sprawie zostało wyjaśnione, że stwierdzenie, iż "funkcjonalność była systemowo zablokowana" - jak wyjaśnił Szef KAS, nie miała wpływu na sytuację strony skoro doszło do utraty ważności karty w lutym 2022 r. W takiej sytuacji nie mogło dojść do podpięcia nowej karty, ale strona miała świadomość, że nie dochodzi do doładowania konta. Słusznie wskazał organ, że strona mogła doładowywać konto i to czyniła przy wykorzystaniu innych metod płatności, które operator systemu udostępnił użytkownikom. Systematyczne monitorowanie swojego konta i wpłacanie stosownych środków nie doprowadziłoby do zaistniałej sytuacji. Tymczasem doładowywanie konta okazało się zbyt niskie w stosunku do ilości pojazdów (12 pojazdów przypisanych do konta typu przedpłaconego).
Powyższy zarzut skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż w tym zakresie organ ustalił prawidłowy stan faktyczny sprawy i dokonał rzetelnej i trafnej oceny prawnej. W ocenie Sądu zarzut skarżącego koncentrował się na przerzuceniu odpowiedzialności na organ z uwagi na potwierdzenie, że funkcjonalność była zablokowana systemowo dla wszystkich użytkowników, a nie uwzględnienie okoliczności, że skarżący po pierwsze miał wiedzę o utracie ważności karty, a po drugie miał możliwość innej formy dofinansowania konta, co wskazano powyżej.
Główny zarzut skargi koncentrował się na naruszeniu art. 39³ § 2 k.p.a.,
a mianowicie zdaniem skarżącego nie doszło w sprawie do skutecznego wszczęcia postępowania, bowiem nie wskazano w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, że zostało ono wydane w postaci elektronicznej oraz poprzez brak identyfikatora pisma, nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
Zgodnie z treścią art. 39³ § 1 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania
w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, nie wystąpiła do organu administracji publicznej o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie pism w taki sposób. Należy mieć na uwadze, że celem wprowadzenia powyższego przepisu do Kodeksu postępowania administracyjnego było umożliwienie organom załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 39¹ k.p.a. (vide: komentarz do art. 39³ k.p.a. pod red. R. Hausera 2020, wyd. 6/Jaskułowska/Rypina/Wierzbowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 2020, wyd. 6, Legalis) i doręczanie tego dokumentu w sposób tradycyjny, a więc np. poprzez operatora pocztowego.
Możliwość skorzystania przez organ z doręczenia przewidzianego w art. 39³ k.p.a., czyli z doręczenia wydruku decyzji, zachodzi wówczas, gdy: decyzja taka została wydana w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, bądź też zaawansowaną pieczęcią elektroniczną, albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, oraz gdy: strona lub inny uczestnik postępowania nie złożyła podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, nie wystąpiła do organu
o takie doręczenie lub nie wyraziła zgody na doręczanie w taki sposób. Pamiętać przy tym należy, że możliwość doręczenia wydruku, o którym mowa w cytowanym przepisie, zachodzi wówczas, gdy obie te przesłanki wystąpią łącznie.
Zauważenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał (§ 1 i § 2 tego przepisu), że doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego
z danego systemu. Jeżeli strona nie kwestionuje samego pisma, które zostało wydane przez organ w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego (Moduł MPA), to nie ma podstawy do kwestionowania samego wydruku. Wydruk został uzyskany z systemu, w którym dane pismo zostało wygenerowane.
Omówienia wymaga zatem czy można zakwestionować sam wydruk.
Wydruk taki mógłby zostać zakwestionowany, jeżeli nie spełniałby wymogów, które ustawodawca sformułował właśnie w treści art. 39³ § 2 k.p.a. Jak zatem stanowi ten przepis, wydruk pisma wydanego w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego zawiera: 1. informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną,
a także 2. identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie, skarżący zarzuca, że pisma organu, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawierały identyfikatora, zatem nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu stanowisko strony skarżącej jest nieuprawnione. Po pierwsze z ustawy (k.p.a.) nie wynika jaki to ma być identyfikator. Niewątpliwie ma być nadany przez system. Zatem takim identyfikatorem może być numer, który powinien widnieć w części nagłówkowej, pod nazwą organu czy w stopce.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wydane w systemie teleinformatycznym - zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego czy kolejne zawiadomienie o uzupełnieniu postępowania, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań, dalej decyzja w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej zawiera element indywidualny, który odróżnia każde wydane pismo w sprawie. Jest to ostatni numer ciągu cyfr. Skoro każdy wydruk (pismo) można odróżnić, to nie ulega wątpliwości jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że mamy do czynienia wydrukiem nadawanym przez system teleinformatyczny dla danej sprawy i ponadto każdy
z elementów struktury tego numeru jest przyporządkowany indywidualnie do danej sprawy, zaś ostatni element tego numeru wskazuje na kolejne faktyczne wydane pismo w danej sprawie. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania ostatnim elementem jest cyfra "1", w wydanej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej tą cyfrą – elementem jest "7". Dowodzi to w sposób jednoznaczny, że stanowi to identyfikator tego pisma, które można odpowiednio przyporządkować i dokonać jego indywidualizacji.
Wszystkie pisma wydane w postępowaniu administracyjnym: zawiadomienie
o wszczęciu postępowania administracyjnego czy kolejne zawiadomienie
o uzupełnieniu postępowania, postanowienie o odmowie uwzględnienia żądań, dalej decyzja w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej zostały opatrzone informacją, że zostały wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez upoważnionego do tego pracownika GITD. Na pismach tych znajduje się adnotacja dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ponadto zwrócić uwagę należy, że pisma te zostały skutecznie doręczone stronie za pośrednictwem operatora Poczty Polskiej. Strona odpowiadała na pisma, zajmowała stanowisko w sprawie, a teraz uważa, że sprawy nie było.
Zgodnie z art. 14 § 1a k.p.a. " Sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią".
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wydane pisma w postaci elektronicznej zawierały wszystkie niezbędne elementy. Podnoszony argument, że na danym piśmie stanowiącym wydruk z systemu teleinformatycznego brak było adnotacji, iż dokument został wydany w postaci elektronicznej stanowi nadmierny formalizm w stosowaniu prawa.
Decyzja (czy inne pismo) wydana w formie dokumentu elektronicznego powinna być podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zgodnie z art. 3 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r.
w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylającego dyrektywę 1999/93/WE, kwalifikowanym podpisem elektronicznym jest zaawansowany podpis elektroniczny, który jest składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego i który opiera się na kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego. Definicja "zaawansowanego podpisu elektronicznego" podana została w pkt 11 omawianego przepisu i oznacza on podpis, który spełnia wymogi określone
w art. 26. Ten ostatni przepis stanowi, że zaawansowany podpis elektroniczny musi spełniać następujące wymogi: (a) jest unikalnie przyporządkowany podpisującemu; (b) umożliwia ustalenie tożsamości podpisującego; (c) jest składany przy użyciu danych służących do składania podpisu elektronicznego, których podpisujący może, z dużą dozą pewności, użyć pod wyłączną swoją kontrolą; (d) jest powiązany z danymi podpisanymi w taki sposób, że każda późniejsza zmiana danych jest rozpoznawalna.
W rozporządzeniu nr 910/2014 przewidziano również kwalifikowaną usługę walidacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych (proces weryfikacji i potwierdzenia ważności podpisu elektronicznego - art. 3 pkt 41), którą może świadczyć wyłącznie kwalifikowany dostawca usług zaufania, który zapewnia właściwy poziom walidacji oraz umożliwia stronom ufającym otrzymanie wyniku procesu walidacji w automatyczny, wiarygodny
i skuteczny sposób oraz przy użyciu zaawanasowanego podpisu elektronicznego lub zaawansowanej pieczęci elektronicznej dostawcy kwalifikowanej usługi walidacji (art. 33 ust. 1).
Reasumując w ocenie Sądu w świetle powyższych ustaleń GITD prawidłowo zastosował art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych.
Nie są również uzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie Sądu, w sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo,
z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej ma kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania. Z zasady tej wynika obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz
i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania przepisów prawa. Z kolei zgodnie
z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem. Zaś art. 80 k.p.a. dotyczy podstawowej zasady postępowania dowodowego, a to zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, aby nie przekształciła się
w dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny.
Zdaniem Sądu, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ
w sposób prawidłowy wyznaczył zakres postępowania dowodowego, mając na uwadze okoliczności istotne z punktu widzenia zastosowanych w sprawie przepisów, a to art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 u.d.p.
W ocenie Sądu organ nie naruszył również art. 189f k.p.a. dotyczącego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazać należy, że organ trafnie uznał, że naruszenia w zakresie uchybienia obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej nie można uznać za znikome oraz iż z uwagi na charakter naruszonego obowiązku nie zaistniały okoliczności warunkujące usunięcie naruszenia prawa.
Okoliczność, że w trakcie kontroli mobilnej z systemu elektronicznego poboru opłat pobrano informacje o kilku naruszeniach polegających na braku uiszczenia opłaty elektronicznej, nie przesądza o konieczności odstąpienia od nałożenia kary. Sąd zauważa, że przepisy art. 13k ust. 6 i ust. 7 ustawy o drogach publicznych, sprzeciwiają się nałożeniu więcej niż jednej kary pieniężnej za poszczególne naruszenia stwierdzone w trakcie jednej doby. W sprawie sytuacja, o której mowa w wymienionym przepisie nie miała miejsca. Nadto, to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności odnośnie uczynienia zadość wymogom wykonywania przejazdu tak, aby zapewnić uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd. Zdaniem Sądu
z okoliczności stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby skarżący realizując przejazd
w dniu 30 marca 2022 r., w tym planując jego trasę, nie mógł, zachowując minimum wymaganej staranności, wejść w posiadanie informacji odnośnie stanu środków na koncie przedpłaconym, a w konsekwencji – właśnie w kontekście planowanej trasy przejazdu – zabezpieczyć ich wysokość w kwocie pozwalającej na uiszczenie wymaganej opłaty elektronicznej i tym samym uczynić zadość obowiązkowi, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.. Tym samym niezastosowanie przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Zarzuty skargi zmierzają w swej istocie do podważenia, podzielonego przez Sąd, stanowiska GITD dotyczącego zasadności nałożenia kary pieniężnej. Jest to jednak argumentacja niepodważająca prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
Wskazanego podejścia do omawianej kwestii nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych
w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne.
Końcowo należy dodać, że brak staranności nie może prowadzić do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności administracyjnej za wynikłe w sprawie naruszenie przez wyłączenie stosowania przepisów, które w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej łączą z tym naruszeniem konsekwencję nałożenia kary pieniężnej, która jest sztywna. Organ nie może od niej odstąpić ani miarkować (poza wskazanymi sytuacjami regulowanymi przepisami art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które w tej sprawie nie zachodzą), gdyż nie ma tu żadnego luzu decyzyjnego. Zatem również ta okoliczność nie daje podstaw do uznania zaprzestania przez stronę naruszenia prawa, co – obok znikomej wagi tego naruszenia – jest warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził naruszenia art. 8 k.p.a. Z § 1 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem Sądu, sam fakt, że GITD nie podzielił argumentacji skarżącego nie oznacza, że prowadził postępowanie
w sposób, który nie budził zaufania do władzy publicznej, skoro GITD swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił (przy czym z punktu widzenia art. 8 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, czy dokonana przez GITD ocena argumentów skarżącego była prawidłowa).
Jak już wyżej wskazano kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej
w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 u.d.p. jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest z woli ustawodawcy obligatoryjne, a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może w takim wypadku ani odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ani też nie może jej miarkować. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 3 u.d.p., którego treść określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Stanowisko wyrażone w spornej decyzji organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że GITD zapewnił skarżącemu prawo czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), zawiadomił również skarżącego o prawie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Sąd zauważa, że skarżący może ubiegać się o udzielenie ulgi, na podstawie art. 189k § 1 k.p.a. Postępowanie o udzielenie ulgi jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Skarżący może także wystąpić z wnioskiem o umorzenie kary
w całości lub w części, rozłożenie kary na raty lub odroczenie terminu jej płatności do GITD. W związku z tym woli skarżącego jest pozostawiona kwestia tego, czy będzie się on ubiegał o możliwość skorzystania z którejś z wyżej wymienionych instytucji.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść, a które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.