VIII SA/WA 76/22

VIII SA/Wa 76/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1624/22 - Wyrok NSA z 2025-10-29
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 10 ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2018 poz 1560
art. 12 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2021 r. Nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505), po rozpoznaniu odwołania W. S.-K.(dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...]
o odmowie przyznania wsparcia.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna:
Na podstawie powiadomienia złożonego 2 listopada 2015 r. do organu I instancji skarżąca zadeklarowała zamiar wycofania z rynku 500.000 kg jabłek z powierzchni [...] ha z działek o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW III" . Strona zaznaczyła w powiadomieniu, że formularz jest składany przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw oraz oświadczyła, że zna warunki uczestnictwa i zobowiązuje się do ich przestrzegania.
Następnie skarżąca w datach: 11 marca 2016 r., 22 marca 2016 r., 29 marca 2016 r., 5 kwietnia 2016 r., 15 kwietnia 2016 r., 20 kwietnia 2016 r., 22 kwietnia 2016 r. oraz 28 kwietnia 2016 r. przeprowadziła operacje wycofania jabłek z rynku. Dało jej to podstawę do złożenia 12 maja 2016 r. wniosku o przyznanie wsparcia RDK_[...] /2014 DOW III w ramach ww. mechanizmu, który obejmował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję w powyższych terminach 154.455 kg jabłek z powierzchni [...] ha. We wniosku skarżąca ponownie zaznaczyła, że zna warunki uczestnictwa w programie,
a wniosek składa jako producent niebędący członkiem organizacji producentów owoców i warzyw.
Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: Dyrektor ARR) decyzji Nr [...] z 26 sierpnia 2016 r. w sprawie częściowego udzielenia wsparcia w kwocie 65.552,71 EUR, tj. 290.804,92 zł (dalej: decyzja ostateczna z 2016 r.), którą to kwotę na rzecz wnioskodawczyni wypłacono 13 września 2016 r.
W dniach 19-23 września 2016 r. Komisja Europejska (dalej: KE) przeprowadziła audyt na podstawie art. 52 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE. L. 347 z dnia 20 grudnia 2013r. ze zm., dalej: rozporządzenie 1306/2013). Audyt dotyczył sprawdzenia prawidłowości wydatkowania środków finansowych z budżetu UE (fundusz EFRG) w latach 2014-2016, dotyczących między innymi płatności na rzecz producentów, którzy nie kwalifikowali się do przyznania pomocy. KE stwierdziła, że wsparcie producentów, będących jednocześnie członkami uznanej organizacji producentów, która otrzymała pomoc w omawianym zakresie, nosi znamiona podwójnego wsparcia i jest niezgodne z art. 1, art. 5 ust. 6 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego KE (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz.Urz. UE. L.284 z 30 września 2014 r., str. 22-39 ze zm., dalej: rozporządzenie 1031/2014). W przedstawionych przez KE zaleceniach poaudytowych Agencja Płatnicza została zobowiązana do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu odzyskania nieprawidłowo wydanych środków z budżetu UE (funduszu EFGR).
W wyniku kontroli i ustaleń audytowych ustalono, że organizacja owoców
i warzyw [...] Spółka z o.o. z siedzibą w D.(dalej również jako: Spółka) 13 sierpnia 2007 r. została wpisana do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR (pod nr [...]), a wraz z nią wszyscy jej członkowie. M.K.(małżonek strony) w okresie od 20 grudnia 2008 r. do 11 lipca 2018 r. był członkiem grupy producentów [...]. Spółka we wniosku z 31 marca 2009 r., skierowanym do ARiMR o wpis do ewidencji producentów (EP) - zmiana danych, wskazała jako członka zarówno M. K., jak i skarżącą oraz podała nr identyfikacyjny (EP) [...] nadany na wniosek strony. W konsekwencji na listę członków Spółki została wpisana skarżąca i występuje ona w całej dokumentacji i systemach informatycznych ARiMR jako członek [...]. Udziałowcem [...] jest formalnie M.K., który nie posiada odrębnego numeru EP, lecz numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 699, dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych) nadany został na wniosek skarżącej, która wniosek o wpis do EP złożyła w 2004 r. Z tej przyczyny małżonkowie K. składali także w dokumentacji dotyczącej działań ww. Spółki wielokrotnie oświadczenia, że prowadzą wspólnie gospodarstwo zarejestrowane w ARiMR pod nr identyfikacyjnym (EP) [...] i adresem D. [...], [...] G. oraz pozostają we wspólnocie majątkowej.
Organizacja owoców i warzyw [...] brała udział w przedmiotowym mechanizmie poprzez dokonanie operacji, wycofania z rynku owoców i złożenia wniosku o wsparcie, wskutek czego decyzją nr [...] z 15 września 2016 r. Dyrektor ARR udzielił Spółce wsparcia w kwocie [...] zł, którą wypłacono 29 września 2016 r.
W dniu 28 kwietnia 2017 r. postanowieniem nr [...] Prezes ARR wszczął z urzędu wobec strony postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW III".
Następnie pismem z 4 września 2019 r. Dyrektor ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z wydaniem jej z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu wniosku wskazano na naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468, dalej: rozporządzenie wykonawcze) oraz podkreślono, że strona w momencie wycofania jabłek z rynku pozostawała członkiem organizacji producentów owoców
i warzyw [...], realizującej program operacyjny.
Decyzją z 14 października 2019 r. Nr [...] Prezes ARiMR stwierdził nieważność decyzji ostatecznej z 2016 r. w sprawie udzielenia stronie wsparcia. W jej uzasadnieniu organ podnosił, że wnioskodawczyni nie była uprawniona do otrzymania wsparcia przyznawanego na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014. Minister Rolnictwa
i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) ostateczną decyzją z 22 maja 2020 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR. Decyzja Ministra została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 499/20 oddalił skargę strony wskazując, że stanowisko prezentowane przez organ pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa krajowego i unijnego.
Dyrektor ARiMR decyzją z 3 września 2021 r., Nr [...], działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz § 7 pkt 1 w związku z § 4 rozporządzenia wykonawczego, po rozpatrzeniu wniosku strony z 12 maja 2016 r. o przyznanie wsparcia RDK_[...] /2014 (bezpłatna dystrybucja), odmówił przyznania wsparcia
z tytułu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku
z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że organizacja [...] brała udział w mechanizmie DOW III poprzez operacje wycofania z runku owoców i złożenia wniosku, wskutek którego decyzją z 15 września 2016 r. przyznano jej wsparcie
w kwocie [...] zł, którą to płatność otrzymała w dacie 29 września 2016 r. Tym samym czynności Spółki powodują wykluczenie skarżącej z katalogu podmiotów uprawnionych do udziału w mechanizmie jako indywidualnego producenta. Strona
w momencie wycofania jabłek z rynku na bezpłatną dystrybucję miała świadomość, że jej mąż od grudnia 2008 r. jest członkiem Spółki, która realizowała program operacyjny. [...] w dacie 13 sierpnia 2007 r. została wpisana do EP pod numerem [...], a wraz z nią wszyscy jej członkowie. W dniu 31 marca 2009 r. Spółka złożyła wniosek o zmianę danych w ewidencji wraz załącznikiem – imiennym wykazem członków organizacji, w tym również dane skarżącej. Poza tym organ I instancji ustalił, że nabycie udziałów przez męża strony nastąpiło w trakcie małżeństwa, a małżonkowie prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne pod jednym numerem identyfikacyjnym ([...]), który jest nadany na skarżącą. W związku z tym udziały w Spółce, nabyte przez jednego ze współmałżonków w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków.
Organ I instancji uznał, że w aspekcie podmiotowym w przedmiotowym mechanizmie mogą brać udział jako beneficjenci tylko uznane organizacje producentów, które realizują program operacyjny oraz producenci indywidualni, którzy nie są ich członkami, a którzy spełniają wymogi przewidziane w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego.
W okolicznościach niniejszej sprawy strona w aspekcie formalno-prawnym, gdzie członkiem grupy realizującej program operacyjny był jej mąż, nie mogła dokonywać wycofania owoców. Prowadząc wspólnie gospodarstwo rolne nie można stosować odstępstw w przedmiotowym zakresie.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie wskazując, że organ
I instancji nie miał żadnych podstaw do wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia.
Wskazaną na wstępie decyzją z 24 listopada 2021 r. Nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, powołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i uznał, że małżonkowie, działając wspólnie w zakresie upraw sadowniczych, podzielili pomiędzy siebie kompetencje, tj. żona, mająca nadany nr EP składała wszystkie wnioski o pomoc i otrzymywała od lat wsparcie z ARiMR, a mąż figurował jako udziałowiec w Spółce, korzystając z nr EP nadanego żonie. Natomiast do rejestrów informatycznych Agencji jako członek [...] została wpisana żona (brak było możliwości wpisu męża, jako nieposiadającego nr EP).
W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów należało więc uznać gospodarstwo skarżącej i jej męża za jedną, wspólnie prowadzoną przez nich działalność (na tych samych działkach rolnych, pod wspólnym adresem), co oznacza, że nie da się zakwestionować faktu, iż skarżąca jest związana z [...] i uzyskuje wymierne korzyści z członkostwa męża w Spółce. Zatem skarżąca, biorąc udział
w mechanizmie embargo DOW III, nie mogła być jednocześnie uprawnionym producentem indywidualnym niebędącym członkiem uznanej organizacji producentów [...]. Tym samym wypłata wsparcia finansowego na rzecz Spółki skutkuje wykluczeniem producenta z katalogu podmiotów uprawnionych do udziału
w mechanizmie, bowiem małżonek skarżącej był formalnie członkiem organizacji producentów, natomiast skarżąca wspólnie z mężem jest jednym podmiotem gospodarczym, zarejestrowanym pod jednym nr EP ([...]), tj. producentem owoców będącym członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, realizującej program operacyjny, która otrzymała wsparcie w ramach mechanizmu.
Organ odwoławczy wskazał, że swoją decyzję oparł na orzecznictwie sądowym, z którego wynika, że jeśli małżonkowie są współposiadaczami gospodarstwa rolnego, to nie mogą uzyskać odrębnych numerów identyfikacyjnych, które są nadawane
w przypadku samodzielnych, odrębnych gospodarstw rolnych, stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą (wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 529/17, publ. Lex nr 2464227, wyrok NSA z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1506/19, publ. Lex nr 2825473). Jednocześnie uznał, że udziały
w Spółce nabyte przez męża skarżącej 20 grudnia 2008 r., tj. w trakcie trwania małżeństwa małżonków K., wchodzą w skład ich majątku wspólnego (uchwała Sądu Najwyższego z 7 lipca 2016 r., sygn. akt III CZP 32/16).
Odnosząc się do pisma strony z 6 października 2020 r. Prezes ARiMR stwierdził, że posiadanie przez nią własnych działek jako majątku odrębnego nie może mieć wpływu na ustalenie prawa strony do otrzymania wsparcia. Działki, które są częścią zgłoszonego do ARiMR jako całość areału gospodarstwa małżonków K. pod nr EP [...], nie mogą stanowić w świetle przepisów, na podstawie których strona uzyskała wpis do rejestru oraz otrzymuje corocznie wsparcie od ARiMR, "gospodarstwa osobistego". Strona, jej małżonek oraz Spółka nigdy nie zakwestionowali danych czy informacji pochodzących z systemu informatycznego ZSZiK, który ma umocowanie
w art. 18 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych.
W postępowaniu odwoławczym ustalono, że działanie skarżącej, polegające na złożeniu wniosku o wsparcie, podczas gdy strona i jej mąż uczestniczyli czynnie jako jedno gospodarstwo w działalności uznanej organizacji producentów [...],
a jednocześnie jako producent indywidualny strona wnioskowała o wypłatę wsparcia
z mechanizmu embargo DOW III - dokonane zostało z naruszeniem prawa, tj. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego i art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014,
a jednocześnie na podstawie art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014 i ma znamiona otrzymania podwójnego wsparcia.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 4 ust. 6 i art. 5 ust. 5 rozporządzenia 1031/2014 poprzez przyjęcie, że stronie nie należy się wsparcie z tytułu wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję, ponieważ:
1) wspólnie z mężem prowadzi działalność produkcyjną w zakresie upraw sadowniczych;
2) gospodarstwo prowadzone wspólnie przez skarżącą i jej męża, jak również odrębne gospodarstwo skarżącej posiadają ten sam numer EP;
3) skarżąca jako żona członka organizacji producentów uzyskuje wymierne korzyści z tego członkostwa,
pomimo że organy w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżąca nie jest członkiem organizacji producentów, więc a contrario jest producentem indywidualnym, który ma prawo do uzyskania wsparcia, a zatem wszelkie podniesione w decyzjach argumenty organów są irrelewantne dla oceny uprawnień skarżącej.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej z 2016 r., przyznającej stronie częściowo płatność na skutek wniosku z 12 maja 2016 r. Organy orzekające w tym zakresie prawidłowo oparły się na decyzji ostatecznej Ministra z 22 maja 2020 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa ARiMR z 14 października 2019 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 2016 r. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 listopada 2021 r. w sprawie I GSK 684/21 (publ. cbosa) uchylił do ponownego rozpoznania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2020 r. w sprawie VIII SA/Wa 499/20 oddalający skargę strony od decyzji Ministra z 22 maja 2020 r., jednak na datę orzekania przez organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie, tj. 24 listopada 2021 r., decyzja ta nie została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, jest ostateczna w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.), a w konsekwencji jest wiążąca erga omnes (por. wyrok NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13). Decyzji ostatecznej służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania.
W ocenie Sądu organy obu instancji, rozpoznając ponownie wniosek z 12 maja 2016 r., prawidłowo oceniły, że skarżąca nie była uprawniona do wystąpienia
o przedmiotową pomoc jako indywidualny producent, ponieważ jej mąż od grudnia 2008 r. był członkiem Spółki, która brała udział w tym samym mechanizmie wsparcia, otrzymując płatność na mocy decyzji z 15 września 2016 r. Nr [...] w wysokości [...] zł.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców
i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów
i zielonych zbiorów.
Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje:
1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013);
2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który:
a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej
w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub
b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wsparcie jest udzielane za przeprowadzenie operacji wycofania z rynku produktów w celu bezpłatnej dystrybucji, jeśli zostały spełnione warunki określone
w rozporządzeniu nr 1031/2014 (§ 4 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego).
Tak sformułowany ww. przepis prawa krajowego jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców
i warzyw, która realizuje program operacyjny. O tym wyraźnie mówi również art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1031/2014, z którego wynika, że pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami organizacji producentów, na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji (...).
Jednocześnie w przepisie art. 9 ust. 4 rozporządzenia 1031/2014 ustanowiono zakaz podwójnego finansowania w ramach omawianego mechanizmu.
Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego wparcie udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, co oznacza, że może być on składany wyłącznie przez organizację producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo przez indywidualnego producenta owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy organy ustaliły, że strona i jej mąż, zarówno podczas składania powiadomienia (2 listopada 2015 r.), wycofywania jabłek z rynku na bezpłatną dystrybucję (w okresie od 11 marca 2016 r. do 28 kwietnia 2016 r.), jak
i w dacie składania wniosku o przyznanie wsparcia z 12 maja 2016 r., pozostawali we wspólnocie majątkowej, prowadzili wspólnie gospodarstwo rolne pod numerem identyfikacyjnym [...], nadanym na wnioskodawczynię (wniosek o wpis do ewidencji producentów z 10 marca 2004 r. - k. 280 akt administracyjnych), a jej mąż był udziałowcem Spółki (protokół ze zgromadzenia wspólników z 10 grudnia 2008 r. - k. 365-366 akt administracyjnych), korzystając z numeru identyfikacyjnego nadanego na żonę (oświadczenie skarżącej i jej męża z 19 grudnia 2016 r. – k. 86 akt administracyjnych). Poza tym strona figurowała w dokumentach Spółki z mężem jako jej członek (por. wykaz członków [...] wygenerowany z SI ZSZiK, z którego wynika, że skarżąca była członkiem Spółki w okresie od 20 grudnia 2008 r. do 11 lipca 2018 r. – k. 505-507, k. 475-504 akt administracyjnych).
Z pisma z 6 października 2020 r. oraz jego załączników (k. 368-370, k.348-360 akt administracyjnych) wynika, że działki o numerach: [...] i [...] są majątkiem odrębnym skarżącej, natomiast działki o numerach: [...] i [...] stanowią wspólność majątkową małżeńską skarżącej i jej męża. Jednak cały zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że małżonkowie K. prowadzili wspólnie jedno gospodarstwo rolne, obejmujące wszystkie ww. działki, które zostały zgłoszone nie tylko we wniosku z 12 maja 2016 r., ale i do płatności obszarowych, z powołaniem się na numer identyfikacyjny nadany temu gospodarstwu na wniosek skarżącej. Wynika
z tego, że skarżąca i jej mąż byli jednym podmiotem gospodarczym, zarejestrowanym pod jednym numerem identyfikacyjnym [...], tj. producentem owoców, będącym członkiem organizacji [...], realizującej w 2016 r. ten sam program operacyjny, którego dotyczy wniosek strony z 12 maja 2016 r. Tak długo bowiem, jak trwa małżeństwo i małżonkowie wspólnie prowadzą dzielność rolniczą, posiadają oni status producenta rolnego, niezależnie od tego, że wpis do ewidencji producentów obejmuje tylko jednego z małżonków. Numer identyfikacyjny nadany temu małżonkowi, co do którego współmałżonek wyraził zgodę, identyfikuje producenta rolnego, tj. małżonków (tak: wyrok NSA z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1506/19, publ. Lex nr 2825473).
W tej sytuacji nie można uznać, że skarżąca (jak to wskazuje w piśmie z 6 października 2020 r., k. 368-370 akt administracyjnych) mogła złożyć wniosek z 12 maja 2016 r. jako indywidualny producent w odniesieniu do działek o numerach: [...] i [...] (będących majątkiem odrębnym skarżącej), kiedy w tym samym mechanizmie brała udział Spółka i otrzymała wsparcie decyzją z 15 września 2016 r.
Małżonkowie K. uzyskali jeden numer identyfikacyjny, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ponieważ oboje są współposiadaczami gospodarstwa rolnego deklarowanego do różnych płatności
i obejmującego wszystkie działki (nie tylko te stanowiące majątek odrębny skarżącej, ale i będące ich majątkiem wspólnym, tj. nr [...] i nr [...]), z wnioskiem o nadanie numeru EP zwróciła się skarżąca, a jej mąż wyraził na to pisemną zgodę. Odrębne numery identyfikacyjne, zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy, mogą być nadawane w przypadku samodzielnych, odrębnych gospodarstw rolnych, stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 529/17, publ. Lex nr 2464227).
Tak więc na gruncie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych status producenta rolnego przysługuje małżonkom wspólnie prowadzącym działalność gospodarczą. W takim wypadku producentem rolnym nie jest każdy z małżonków, ani małżonek wpisany do ewidencji producentów rolnych, tylko obydwoje małżonkowie, dopóki trwa małżeństwo i wspólnie prowadzą działalność rolniczą (por. wyroki NSA:
z 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1264/21, z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1506/19, oba publ. cbosa).
Niewątpliwie w okolicznościach przedmiotowej sprawy działalność małżonków zmierza do powiększenia majątku wspólnego w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej, o czym mówi art. 31 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359), stanowiący, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte
w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).
W tym miejscu należy zauważyć, że udziały w Spółce, które objął mąż strony na podstawie protokołu ze Zgromadzenia Wspólników [...] z 10 grudnia 2008 r.
(k. 365-367 akt administracyjnych), nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej, wchodzą w skład wspólności majątkowej małżeńskiej (por. uchwała Sądu Najwyższego z 7 lipca 2016 r., sygn. akt III CZP 32/16, publ. Lex nr 2067026).
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w świetle analizy materiału zgromadzonego w sprawie gospodarstwo strony i jej męża należy uznać za jedną wspólnie prowadzoną działalność, na tych samych działkach rolnych, pod tym samym adresem, a to oznacza, że skarżąca jest związana z [...] i uzyskuje wymierne korzyści z członkostwa jej męża w tej Spółce (udziały weszły w skład majątku wspólnego małżonków). Tym samym nie mogła być jednocześnie indywidualnym producentem niebędącym członkiem uznanej organizacji producentów owoców
i warzyw oraz czerpać korzyści z członkostwa jej męża w Spółce, która brała udział
w tym samym mechanizmie wsparcia DOW III.
Z uwagi na powyższe udzielenie wsparcia Spółce decyzją z 15 września 2016 r. wyklucza możliwość udzielenia takiego wsparcia skarżącej jako indywidualnemu producentowi. Takie działanie byłoby sprzeczne z § 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1031/2014.
Sąd miał również na względzie, że skarżąca, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczyła, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miała świadomość obowiązujących ją przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział
w przedmiotowym mechanizmie, zwłaszcza że członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, jej mąż,
z którym prowadzi wspólnie jedno gospodarstwo rolne i pozostaje we wspólności ustawowej, był już od 2008 r.
W tych okolicznościach zarzuty skargi naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy uznać jedynie za polemikę strony z ustaleniami organów orzekających w tej sprawie. W skardze bowiem strona stoi na stanowisku, że ma prawo do uzyskania przedmiotowego wsparcia jako indywidualny producent. W ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wszechstronnie ocenił zebrany materiał dowodowy, który nie opierał się jedynie na bezkrytycznym akceptowaniu twierdzeń strony, ale na danych zgromadzonych w EP oraz pochodzących z ZSZiK, który to system funkcjonujący w postaci elektronicznej posiada walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 505/15, publ. cbosa).
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych, w szczególności w zakresie ustalenia stanu faktycznego, oceny dowodów, ustosunkowania się do zarzutów odwołania oraz jej uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.