VIII SA/Wa 757/23

VIII SA/Wa 757/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 1735/24 - Wyrok NSA z 2024-12-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz -Nowak, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 4 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ II instancji") z dnia [...] września 2023 r. nr [...], utrzymujący w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a."), rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. (dalej: "KWP", "organ I instancji") z dnia 30 czerwca 2023 r. nr [...] w sprawie zwolnienia M.D. (dalej: "strona", "skarżący", "funkcjonariusz") ze służby w Policji.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem personalnym z dnia 25 maja 2021 r. Komendant Miejski Policji w R. (dalej: "KMP") wystąpił do KWP o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia M. D. (wówczas przeniesionego do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w R., pełniącego obowiązki służbowe na stanowisku referenta Zespołu Wykroczeń Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w R.), na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.; dalej: "ustawy o Policji"). W uzasadnieniu wniosku poinformował o niepełnieniu przez stronę służby (w związku z udzieleniem zwolnień lekarskich) w 2018 r. - łącznie przez 30 dni, w 2019 r. - łącznie przez 109 dni, w 2021 r. - łącznie przez 120 dni, a następnie od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia 19 kwietnia 2023 r. łącznie przez 356 dni. Jednocześnie opisał okoliczności kierowania wymienionego policjanta na badania do lekarza medycyny pracy oraz M. Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w W. w 2021 r., w 2022 r. i w 2023 r. oraz wydane w wyniku powyższych badań orzeczenia. Poinformował również w Komendzie Miejskiej Policji w R. nie ma stanowiska, na którym skarżący mógłby pełnić służbę, posiadając wskazane przez lekarzy ograniczenia. Podkreślił, jak ważna w służbie w Policji jest dyspozycyjność funkcjonariuszy. Do wniosku dołączono dokumentację (zgodnie z chronologią zdarzeń), z której wynika, że w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 21 kwietnia 2023r. lekarz medycyny pracy orzekł, że funkcjonariusz stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej służby na zajmowanym stanowisku służbowym (kontrolera Ruchu Drogowego Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w R.), w związku z powyższym konieczne jest przeniesienie go do pełnienia służby na innym stanowisku na okres 1 roku i proponując warunki służby, wskazał na pracę biurową, w pomieszczeniu.
Ponadto z dołączonych do akt postępowania administracyjnego wydruków wykazów absencji M.D., usprawiedliwionej udzielonymi mu zwolnieniami lekarskimi ustalono, że wymieniony nie pełnił służby (w sposób nieprzerwany) w okresie od 29 kwietnia 2022 r. do 19 kwietnia 2023 r.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia 24 kwietnia 2023 r. Komendant Miejski Policji w R. zwolnił M.D. z zajmowanego stanowiska z dniem 23 kwietnia 2023 r. i z dniem 24 kwietnia 2023 r. przeniósł z urzędu do swojej dyspozycji, jednocześnie powierzając mu pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku referenta Zespołu Wykroczeń Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w R..
Pismem z dnia 11 maja 2023 r. wystąpiono do kierowników komórek organizacyjnych Komendy Miejskiej Policji w R. i kierowników jednostek organizacyjnych podległych wymienionej komendzie miejskiej, o przeanalizowanie istniejących wakatów w kierowanych przez nich jednostkach i komórkach, w zakresie możliwości mianowania strony na stanowisko służbowe z uwzględnieniem treści przywołanych orzeczeń komisji lekarskiej nr RKL [...] i lekarza medycyny pracy nr [...]. W odpowiedzi uzyskano informacje o negatywnych wynikach powyższej analizy.
Pismem z dnia 29 maja 2023 r. poinformowano stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia 30 czerwca 2023r. KWP, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji zwolnił M. D. ze służby w Policji z dniem 28 lipca 2023 r. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 § 1 k.p.a., organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
We wniesionym odwołaniu pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez:
- niepodjęcie działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oddalenie wniosków dowodowych strony, co doprowadziło do "niewyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego", naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i wydania rozkazu cechującego się dowolnością;
- nieuwzględnienie, iż okresy absencji strony były spowodowane wypadkami w służbie, w związku z czym określono 14% uszczerbek na zdrowiu;
- nieustalenie, czy absencja M.D. wpływała negatywnie na organizację służby;
- uznanie, że strona nie może w dalszym ciągu zajmować czasowo powierzonego mu stanowiska referenta Zespołu Wykroczeń Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w R..
Ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zwolnienie strony ze służby w Policji "jest zgodne i odpowiada ważnemu interesowi służby" oraz naruszenie:
- art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony;
- art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezawiadomienie pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania administracyjnego, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 108 § 1 k.p.a., poprzez nadanie omawianemu rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Organ odwoławczy, w uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozkazu personalnego z 4 września 2023r., uznał, iż stan faktyczny sprawy uzasadnia zwolnienie skarżącego ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, przytaczając jego treść. Wyjaśnił, iż pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w ustawie sprecyzowane, ani też bliżej określone. Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. Z kolei rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby, a rozstrzygnięcie sprowadza się do wyjaśnienia i oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym pozostawanie strony w służbie narusza ten interes.
KGP wskazał, że istotne jest, że stwierdzenie zaistnienia przesłanki do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych, ani innych zachowań zawinionych lub niezgodnych z prawem. Zwolnienie ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby nie musi mieć zatem charakteru represyjnego. Może być uzasadnione sytuacją uniemożliwiającą kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów i odwoływać się m.in. do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których mógł wprawdzie nie mieć wpływu, ale które utrudniają mu lub wręcz uniemożliwiają pełnienie służby w Policji.
Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy podniósł, iż bezsporne jest, że funkcjonariuszowi w okresie od 2021 r. do 2023 r. udzielono łącznie 475 dni zwolnienia lekarskiego. Oznacza to, że przez wymienione trzy lata, nie był zdolny do pełnienia służby średnio około 158 dni w roku, co w stosunku do średniej liczby 365 dni w roku, stanowi około 43%. Ponadto z analizy nieobecności strony w służbie wynika, iż od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia 19 kwietnia 2023 r. absencja trwała w sposób nieprzerwany, przez okres bliski roku. Ponadto zauważył, że niewątpliwie długotrwała nieobecność funkcjonariusza w służbie spowodowana stanem jego zdrowia (w ostatnim okresie bliska roku), znacząco wpływała na organizację służby w Ogniwie Patrolowym Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w R., gdyż funkcjonariusz obowiązany był realizować zadania na poziomie odpowiadającym posiadanemu przygotowaniu i umiejętnościom, tymczasem jego absencja w 2021 r. wyniosła 120 dni, a następnie od dnia 29 kwietnia 2022 r. do dnia 19 kwietnia 2023 r. wyniosła prawie rok. Za istotną organ odwoławczy uznał również okoliczność, że po ustaniu z dniem 19 kwietnia 2023 r. przyczyny nieobecności w służbie, M. D. w dalszym ciągu nie był zdolny do pełnienia jej na ówcześnie zajmowanym stanowisku kontrolera Ruchu Drogowego Ogniwa Patrolowego I Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w R.. Funkcjonariusz uzyskał orzeczenia lekarskie, z których wynika, iż jest niezdolny do służby na powyżej wymienionym stanowisku służbowym przez okres co najmniej roku, a ponadto zalecono mu pracę biurową, w pomieszczeniu. Zgodnie z orzeczeniem nr RKL [...] M. Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej Ministrowi właściwemu do Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2023 r., strona posiada obecnie kategorię zdolności do służby "B", " Zdolny do służby w Policji z ograniczeniem".
KGP dalej wyjaśnił, że w wyniku powyższej sytuacji oraz w związku z tym, iż wszystkie nieobsadzone stanowiska policyjne w Komendzie Miejskiej Policji w R. wymagają od funkcjonariuszy pełnej zdolności do służby, w dniu 25 maja 2023 r. KMP zwrócił się do KWP o zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Zdaniem organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy mający związek zarówno z długotrwałym przebywaniem policjanta na zwolnieniach lekarskich, jak i ze stwierdzonymi u funkcjonariusza ograniczeniami zdrowotnymi, uzasadnia potraktowanie tej sytuacji jako sprzecznej z ważnym interesem służby, a tym samym dającej podstawę do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Stronie, z uwagi na wskazane wyżej okresy niepełnienia służby, a następnie orzeczone ograniczenie zdolności do służby, nie można przypisać cechy dyspozycyjności i gotowości do wykonywania ustawowych zadań Policji. Oczekiwanie zatem, po długotrwałym niewykonywaniu żadnych zadań służbowych, przez kolejny rok na ustalenie zdolności policjanta do służby, przy jednoczesnym pobieraniu przez wymienionego uposażenia w pełnej wysokości, jest – zdaniem KGP – całkowicie sprzeczne z dobrem służby i uzasadnia zwolnienie tego policjanta. Tym bardziej, że nie jest wiadomym, czy po wyznaczonym przez właściwą komisję lekarską czasie (1 roku), funkcjonariusz odzyska pełną zdolność do pełnienia służby.
Organ odwoławczy zauważył także, że przez okresy nieobecności strony w służbie, jego obowiązki służbowe wykonywane były przez innych, zastępujących go funkcjonariuszy. Ponadto długotrwała absencja policjanta wpływała negatywnie na organizację służby w komórce organizacyjnej, w której miał ją pełnić. Taki stan rzeczy bezspornie sprzeczny jest z interesem społecznym, a tym samym z "ważnym interesem służby".
KGP wskazał, że nie jest rolą policjanta określanie stanowiska, na którym będzie pełnić służbę, nie jest jego rolą także rozstrzyganie kwestii kadrowo-organizacyjnych w komórce i jednostce organizacyjnej Policji. Za niezasadne wobec powyższego uznał podniesienie przez pełnomocnika strony, kwestii spełnienia oczekiwania strony, w zakresie mianowania na wybrane przez niego stanowisko służbowe - referenta Zespołu Wykroczeń Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w R.. Z kolei odnosząc się do zgłoszonych wniosków dowodowych, organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przemawiające za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Gromadzenie materiału dowodowego, niezbędnego do podjęcia decyzji końcowej w postępowaniu administracyjnym, musi być determinowane jego celem. Organ nie jest zatem zobowiązany do określenia okoliczności, niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. KWP przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał oceny dowodów z zachowaniem reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji merytorycznej i w związku z tym, nie zachodzi potrzeba uzupełnienia go.
Organ odwoławczy odnosząc się zaś do treści art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zauważył, iż ani strona, ani jego pełnomocnik pomimo doręczonego wezwania, nie wskazali zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Tym samym zaskarżony rozkaz personalny nie był poprzedzony wystąpieniem organu I instancji do wymienionej organizacji.
Końcowo KGP odniósł się regulacji art. 108 § 1 k.p.a., wskazując, że organ I instancji nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zaskarżona decyzja spełnia zaś wymagania określone w art. 108 § 1 k.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu przytoczono okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego, tj. art. 41 ust 2 pkt 5 ustawy o Policji polegający na przyjęciu, iż zwolnienie z służby w Policji M. D. jest zgodne i odpowiada ważnemu interesowi służby;
2) postępowania administracyjnego, mający istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na:
- zebraniu materiału dowodowego, który w sposób oczywisty prowadzi jedynie do oceny całokształtu sprawy na niekorzyść skarżącego, szczególnie w przedmiocie jego absencji, przy jednoczesnym pomijaniu dowodów przemawiających na jego korzyść, które to jednoznacznie wskazują na rzetelne i sumienne podejście skarżącego do obowiązków zawodowych, nienaganną służbę, na przyczyny długotrwałej absencji, które były wynikiem wypadków w związku z pełnieniem służby co spowodowało, iż organ odwoławczy przedwcześnie oraz z pominięciem wszystkich okoliczności wydał zaskarżony rozkaz personalny;
- nieustalenie czy absencja M.D. wpływała negatywnie na organizację służby;
- uznanie, iż M.D. nie może w dalszym ciągu zajmować czasowo powierzonego mu stanowiska referenta w Zespole ds. Wykroczeń Wydziału Prewencji KPM w R., z uwagi na zalecenia zawarte w orzeczeniu lekarskim, bez podjęcia jakichkolwiek działań, które mogłyby wskazać, iż dalsze pozostawanie na w/w stanowisku nie jest możliwe, tj. powołanie choćby komisji lekarskiej, która mogłaby ten fakt zbadać;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych, czego wynikiem było zebranie materiału w sposób lakoniczny, wybiórczy i niewyczerpujący z niepodjęciem czynności, które były niezbędne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie, co wskazuje na przeprowadzenie postępowania przez organ odwoławczy w sposób budzący brak zaufania do organów władzy publicznej;
c) art. 80 k.p.a. polegające na ocenie przez organ odwoławczy zgromadzonych dowodów w sposób dowolny, całkowicie pomijając okoliczności, że okresy absencji wynikające z wypadków mających miejsce podczas wykonywania obowiązków zawodowych określają 14 % uszczerbku na zdrowiu skarżącego i nie odnosząc się do tego faktu w decyzji ostatecznej;
d) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego rozkazu, które przedstawia jedynie odniesienie do ważnego interesu służby, który jest postawiony ponad słuszny interes strony, co w konsekwencji daje podstawę do zbadania prawidłowości działania organu odwoławczego oraz zastosowanej normy prawnej;
e) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób niezgodny z wymogami przepisu, w szczególności nie wskazanie przyczyn odmowy przeprowadzenia wniosków zgłoszonych przez skarżącego oraz faktów, które organ uznał za wiarygodne, a którym wiarygodności odmówił, przy zastosowaniu jedynie lakonicznego uzasadnienia, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, podczas gdy bezspornie wiążą się z okolicznościami faktycznymi;
f) art. 108 § 1 k.p.a. polegające na nadaniu zaskarżonemu rozkazowi personalnemu rygorowi natychmiastowej wykonalności, podczas gdy w świetle ustalonych okoliczności faktycznych wykonanie wydanego rozkazu nie jest koniecznym, z uwagi na znalezienie tymczasowego rozwiązania i mianowania M.D. na alternatywne stanowisko referenta w Zespole ds. Wykroczeń Wydziału Prewencji KPM w R., gdzie mógłby swoje obowiązki pełnić do czasu ostatecznego zebrania całości materiału dowodowego i wydania decyzji końcowej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zwolnienie ze służby, dokonywane na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 1-9 ustawy o Policji, ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu (m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r., II SA/Wa 996/12, LEX nr 1249171). W tym trybie można zwolnić policjanta ze służby tylko wtedy, gdy wymaga tego ważny interes służby, a zwolnić go nie można z innej przesłanki obligatoryjnej lub fakultatywnej, określonej w ustawie o Policji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006 r., II SA/Wa 927/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2012 r., II SA/Wa 685/12, LEX nr 1230651). Szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty. Wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r., II SA/Wa 1536/12, LEX nr 1249115).
Przyjmuje się, że według przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji dopuszczalne jest rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem, który w ocenie przełożonych nie powinien pełnić służby z przyczyn pozamerytorycznych, ale nie można zwolnić go ze służby na innej fakultatywnej lub obligatoryjnej podstawie określonej w ustawie o Policji. Stwierdzenie nieprzydatności policjanta może być uzasadnione każdym innym zachowaniem policjanta w służbie lub poza nią, o ile takie działania lub ich skutki uniemożliwiają kontynuowanie służby bez uszczerbku dla ważnych interesów formacji. Ponadto za zwolnieniem funkcjonariusza ze służby może przemawiać jedna realnie istniejąca przyczyna lub szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie nie jest możliwe (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 426/99, LEX 47389).
Pojęcie ważnego interesu służby można również łączyć z koniecznością realizacji przez struktury policyjne zadań, które ustawodawca powierzył tej formacji. Ważny interes służby obejmuje więc przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji) jak i subiektywne. Może on mieć też charakter mieszany, nieobjęty zakresami ustawodawczymi innych przepisów regulujących odrębne przesłanki zwolnienia ze służby (wyrok NSA z dnia 3 września 1993 r. sygn. akt II SA 1645/93 i z dnia 3 kwietnia 2000 r. sygn. akt II SA 2629/99).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji jest ona umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Realizacja takich zadań wymaga określonych kwalifikacji oraz odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych, a ponadto znacznego zaangażowania się i dyspozycyjności wszystkich policjantów. Osoby, które decydują się na dobrowolne podjęcie służby w Policji muszą mieć tego świadomość oraz zdawać sobie sprawę z tego, że ich status kształtować się będzie odmiennie niż pracowników umownych. Ze służbą publiczną w formacjach mundurowych łączą się nie tylko przywileje, ale i pewne ograniczenia wolności osobistej oraz zwiększone obowiązki. Funkcjonariuszowi Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, ale ochrona ta nie ma charakteru bezwzględnego i nie idzie ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje przyczyny zwolnienia ich ze służby, ale jednocześnie dostrzega konieczność prowadzenia przez organy Policji racjonalnej polityki kadrowej w celu ochrony ważnego interesu formacji. W ustawie o Policji dopuszczono zatem możliwość zwolnienia ze służby nawet w przypadkach niezawinionych przez funkcjonariusza, gdy takie są potrzeby formacji. W tym między innymi celu została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Może być ona zatem wykorzystywana również w celu likwidowania dotychczasowych i zapobiegania dalszym negatywnym skutkom, jakie łączą się z licznymi nieobecnościami policjanta w służbie. Zatem nie tyle sama długotrwała nieobecność funkcjonariusza w służbie, lecz negatywne skutki długotrwałych i stale powtarzających się absencji chorobowych funkcjonariusza mogą uzasadniać rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z uwagi na ważny interes służby.
Cechą, którą powinien posiadać każdy funkcjonariusz jest dyspozycyjność. W momencie kiedy funkcjonariusz traci tę cechę, gdyż z powodu częstych zwolnień lekarskich nie wykonuje zadań służbowych, niezależnie od oczywistych negatywnych skutków dla służby jakie niesie za sobą nieobecność funkcjonariusza, zostaje zachwiana fundamentalna zasada konstrukcji każdego stosunku służbowego opartego na podporządkowaniu i dyspozycyjności funkcjonariusza. Podkreślić należy, iż w treści przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ustawodawca nie sprecyzował pojęcia "ważnego interesu służby". Dlatego przy odczytywaniu tego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie i w orzecznictwie, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby; przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Użycie w danym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że czynność ta ma charakter fakultatywny – poddano ją tzw. uznaniu administracyjnemu. Zatem ustawodawca pozostawił dyskrecjonalnej władzy organu decyzję co do zasadności zainicjowania postępowania w tej kategorii spraw. Decyzja podejmowana na mocy ww. przepisu nie może mieć charakteru arbitralnego - powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.); ma to szczególne znaczenie, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych, tzw. wyrażeń nieostrych jak "ważny interes służby" (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2972/02 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby nie musi być oczywiście wynikiem jego zawinionego czy niezgodnego z prawem działania. Nieprzydanym dla służby staje się na przykład funkcjonariusz, którego stan zdrowia uniemożliwia pełne wykorzystanie dla ważnych interesów służby (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 426/99, CBOSA). Nie fakt jego choroby, lecz wywoływane takim stanem rzeczy negatywne skutki stale powtarzających się absencji chorobowych i nieobecności, mogą uzasadniać rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego na podstawie przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji. (por. wyrok z dnia 16 maja 2017 r. I OSK 921/16). W takiej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność dobrze pełnionej przez służby, czy otrzymanych wyróżnień itp. Długotrwała absencja spowodowana korzystaniem ze zwolnień lekarskich wymaga podejmowania przez organ stałych działań organizacyjnych (wyznaczenie zastępstw, zapewnienie dni wolnych za pełnioną przez pozostałych funkcjonariuszy służby w ponadnormatywnym wymiarze itp.), może zatem dezorganizować pracę jednostki i uniemożliwiać wywiązywanie się z ustawowych obowiązków, co nie jest do pogodzenia z dobrem formacji. Należy natomiast podkreślić, iż niedopuszczalne byłoby zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z zupełnym pominięciem słusznego interesu skarżącego. Zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma bowiem charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana w tym przedmiocie spełniać musi wszystkie wymagania, o jakich mowa w art. 7 k.p.a. i poddana jest sądowej kontroli. Kontrola ta zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
W kontrolowanej sprawie organy policji ustaliły, iż M. D. od dnia 1 lipca 2018r. był kontrolerem ruchu drogowego Ogniwa Patrolowego I Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w R.. Pełniąc służbę w tej jednostce w latach 2018-2023 przebywał na zwolnieniach lekarskich łącznie 615 dni tj. w 2018r. – 30 dni, w 2019 r. – 109 dni, w 2021r. – 120 dni oraz od 29 kwietnia 2022r. do 19 kwietnia 2023r. – 356 dni. M. D. (8 dni przed upływem dwunastomiesięcznego okresu pozostawania poza służbą z powodu choroby) stawił się do Komendy Miejskiej Policji w R. i poinformował, że M. Rejonowa Komisja Lekarska MSWiA wydała orzeczenie o braku podstaw do kontynuacji zwolnienia lekarskiego i pozwala na powrót do służby w dniu 20.04.2023 roku. W dniu 21.04.2023 r. policjant dostarczył Orzeczenie nr [...] z dnia 19.04.2023 r., z którego wynikało, iż obecnie brak jest podstaw do kontynuacji zwolnienia lekarskiego. Stan psychiczny orzekanego pozwala na powrót do służby od dnia 20.04.2022 r. Wymieniony przedłożył również orzeczenie nr [...] z dnia 19.04.2023 r., z którego wynika, że jest on zdolny do służby z ograniczeniem, czasowo niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku - kontroler ruchu drogowego Ogniwa Patrolowego I Wydziału Ruchu Drogowego KMP w R.. Zalecane badanie po upływie roku. W dniu 21.04.2023 r. orzeczeniem lekarskim nr [...], po przeprowadzeniu badania kontrolnego w celu dopuszczenia do służby, lekarz medycyny pracy stwierdził, że ze względu na szkodliwy wpływ wykonywanej służby na zdrowie – M. D. stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej służby na zajmowanym stanowisku służbowym. Ponadto w uwagach lekarz zaznaczył: praca biurowa w pomieszczeniach.
W związku z powyższym z dniem 23 kwietnia 2023 r. M.D., został zwolniony z dotychczas zajmowanego stanowiska i z dniem 24 kwietnia 2023r. Komendant Miejski Policji w R. przeniósł go z urzędu do swojej dyspozycji, jednocześnie powierzając ww. funkcjonariuszowi pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku referenta Zespołu Wykroczeń Wydziału Prewencji KMP w R.. Jednakże, po dokonaniu analizy stanu wakatów i zapisów regulaminu KMP w R. z 8 grudnia 2022r., stwierdzono, że jedynymi stanowiskami (będącymi wakatem na dzień 01.05.2023 r.), na których M.D. mógłby wykonywać zadania służbowe jako "praca biurowa" w pomieszczeniu mogłoby być stanowisko asystenta w Zespole do spraw Wykroczeń Wydziału Prewencji KMP w R. lub dyżurny w Zespole Dyżurnych Komisariatu Policji III w R., na których to stanowiskach pełnią już obowiązki inni policjanci. Z kolei na pozostałych stanowiskach w KMP w R., które są wakatami na dzień 01.05.2023 r. specyfika zadań służbowych wymaga od policjanta pracy poza pomieszczeniami i nie jest to praca biurowa.
W świetle powyższego, zasadnie organy orzekające uznały, że ograniczenie zdolności do służby w następstwie orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z 19 kwietnia 2023r., jak i wysoka absencja chorobowa funkcjonariusza powodowały ważny interes służby przemawiał za zwolnieniem M.D. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Organy policji słusznie wskazały, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a. chroniąc słuszny interes obywateli (policjantów), wymagają również uwzględnienia interesu społecznego (interesu służby), który wynika ze szczególnego charakteru Policji jako formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sprawne funkcjonowanie tej formacji opiera się na właściwej realizacji zadań przez poszczególne jednostki organizacyjne Policji. Należy przyznać rację organom, iż sytuacja związana z długotrwałą absencją funkcjonariusza wpływała negatywnie na organizację służby w Komendzie Miejskiej Policji w R.. Policjant winien bowiem wykonywać obowiązki służbowe zgodnie z posiadaną wiedzą i doświadczeniem, tymczasem w okresie od 2021 r. przebywał on na zwolnieniach lekarskich łącznie przez 476 dni. Prawidłowo więc organy przyjęły, iż powyższa sytuacja rzutowała ujemnie na ważny interes służby, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli poprzez wykonywanie zadań przez wszystkich policjantów jednostki. Omawiana sytuacja niewątpliwie dezorganizowała tok służby. Absencja wymienionego funkcjonariusza w służbie w naturalny sposób zmuszała przełożonych do zapewnienia zastępstwa za nieobecnego policjanta, co z kolei prowadziło do zwiększenia obciążenia pozostałych w służbie policjantów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela zapatrywanie organu, że zwolnienie skarżącego z Policji było uzasadnione jego długotrwałą absencją w służbie, jak i brakiem perspektywy znalezienia stanowiska, które ww. funkcjonariusz mógłby wykonywać w ramach możliwego – w świetle orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej z 19 kwietnia 2023r.
Podkreślenia wymaga przy tym, że organ nie dokonał zwolnienia skarżącego ze służby ze względu na stan zdrowia. Organ nie kwestionował zwolnień lekarskich strony. Dokonał natomiast ustaleń, co do tego, że nieobecność skarżącego w służbie negatywnie wpływa na realizację zadań, powodując przy tym dodatkowe obciążenie zadaniami pozostałych funkcjonariuszy. Ponadto ograniczenie zdolności do służby wykluczało pełnienie przez skarżącego funkcji, które pozostawały kluczowe z punktu widzenia wykonywania zadań przez daną jednostkę Policji. Te stwierdzenia, zdaniem Sądu, nie są dowolne. Wykonywanie zadań nałożonych na Policję wymaga znacznego zaangażowania i dyspozycyjności wszystkich funkcjonariuszy oraz określonych kwalifikacji, a także odpowiednich predyspozycji psychicznych i zdrowotnych funkcjonariuszy. Brak dyspozycyjności policjanta i gotowości do wykonywania ustawowych zadań Policji, wynikający ze stanu zdrowia, czy też innych okoliczności, niezależnie od ich przyczyny, jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem służby.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w zaistniałej sytuacji interes służby (interes społeczny) zdecydowanie przeważa nad interesem strony. Słuszny interes strony, to nie jakikolwiek interes strony (rozstrzygnięcie zgodne z wolą strony), ale przede wszystkim taki, który nie narusza prawa i jest zgodny z zasadami współżycia społecznego, a więc ma społeczne uzasadnienie. Niewątpliwie długotrwałe niewykonywanie przez policjanta czynności służbowych, niezależnie od przyczyn, ujemnie wpływa na wypełnianie przez jego jednostkę organizacyjną zadań Policji, dezorganizując i utrudniając wykonywanie ustawowych działań. Jak już powiedziano, organ w sposób dostateczny i przekonujący wykazał, dlaczego dał prymat interesowi społecznemu, równoważnemu z interesem służby, przedkładając go nad interesem skarżącego.
W ocenie Sądu organ prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji dostatecznie wyjaśnił dlaczego uznał, że pozostawienie skarżącego w służbie narusza waży interes służby. Zarówno bowiem organ I, jak i II instancji, w sposób wyczerpujący, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, wyjaśniły znaczenie pojęcia "ważnego interesu służby", jednocześnie odnosząc te wyjaśnienia do sytuacji skarżącego, która legła u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 Sąd uznał za pozbawiony podstaw.
W tym kontekście jako niezasadne jawią się również podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 §1, art. 80 k.p.a. dotyczące nieprzeprowadzenia wnioskowanych środków dowodowych. Okoliczności, na które owe dowody miały być przeprowadzone dotyczyły bowiem rzetelnego i sumiennego podejścia skarżącego do obowiązków zawodowych, czy też pełnienia nienagannej służby, a więc w świetle powyższych rozważań pozostawały one bez wpływu na wynik sprawy. Organy orzekające nie kwestionowały bowiem na żadnym etapie postępowania wskazywanych w skardze ww. okoliczności, tylko rozstrzygały kwestię ważnego interesu służby w odniesieniu do skutków dla Policji związanych z absencją funkcjonariusza. Organy zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważyły interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego i przedstawiły w tym zakresie przekonującą argumentację, nie naruszając art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z kolei nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności rozkazowi personalnemu o zwolnieniu jest związane z potrzebą jak najszybszej ochrony interesu publicznego, którym jest interes służby. Chodzi przy tym o zapewnienie możliwie maksymalnej efektywności działania Policji. Na powyższe kwestie bezpośrednio przekłada się dyspozycyjność funkcjonariuszy Policji. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 108 §1 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.