VIII SA/Wa 750/23

VIII SA/Wa 750/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 par. 1, art. 134 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2016 poz 486
art. 41 ust. 1, ust. 2 pkt 4, art. 45 i art. 46
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 885
art. 184, art. 189 ust. 3b, art. 207 ust. 1 pkt 2  i ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. C. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia 23 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającego do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Zarządu Województwa M. w W. nr [...] z 23 sierpnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję z 25 maja 2023 r. Nr [...] M.Jednostki Wdrażania Programów Unijnych w W. (dalej: organ I instancji, MJWPU) orzekającą o zobowiązaniu A. Ch., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. Ch. (dalej: beneficjent, skarżący, strona, wnioskodawca), do zwrotu kwoty 366780 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych.
Kontrolowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Strona realizowała dwa projekty w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. 2014-2020, które otrzymały wsparcie w konkursie nr [...], Oś Priorytetowa I "Wykorzystanie działalności badawczo - rozwojowej w gospodarce", Działanie 1.2 Działalność badawczo - rozwojowa przedsiębiorstw, typ projektów - Bon na innowacje: projekt nr [...] (dalej jako: [...]) pn. "[...]" oraz projekt [...] (dalej: [...]) pn. "[...]". W ramach projektu [...] określono do zwrotu kwotę 184000 zł, a w ramach projektu [...] kwotę 182780 zł.
Szczegółowy opis celu projektów i uzasadnienie potrzeby jego realizacji Beneficjent opisał w każdym z wniosków o dofinansowanie, stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie. Określa ona m.in. warunki i cele realizacji projektu, wskaźniki do osiągnięcia, zasady i procedury obowiązujące przy realizacji projektu. Zgodnie z postanowieniami obu umów Beneficjent zobowiązał się realizować projekt zgodnie z obowiązującymi wytycznymi (§ 3 ust. 2), w tym m.in. dotyczącymi kwalifikowalności wydatków, tj. ponosić je zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach EFRR, EFS oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (§ 22 ust. 1), przy czym zastosowanie mają Wytyczne z 19 lipca 2017 r. Umowa o dofinansowanie określa także sankcje za niedotrzymanie jej warunków oraz za nieprawidłowe wykorzystanie całości lub części dofinansowania, mogące polegać na zwrocie całości lub części dofinansowania wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych (§ 14 ust. 1), zastosowaniu korekt finansowych (§ 22 ust. 3), wstrzymaniu wypłaty, rozwiązaniu umowy (§ 29).
Podstawą realizacji projektu [...] jest umowa z 25 lutego 2019 r. pomiędzy Województwem M. a Beneficjentem, na podstawie której przyznane zostało dofinansowanie z EFRR w wysokości nieprzekraczającej 200000 zł, stanowiące nie więcej niż 80% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu (250000 zł). Całkowita wartość projektu to 307500 zł. Realizację projektu pierwotnie przewidziano na okres od 1 grudnia 2018 r. do dnia 30 listopada 2019 r., następnie aneksem z 6 grudnia 2019 r. termin rzeczowego i finansowego zakończenia projektu przesunięto na 24 lutego 2020 r. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, w ramach projektu przewidziano wykonanie usługi badawczo - rozwojowej polegającej na opracowaniu innowacji produktowej w postaci receptury lodów naturalnych słodzonych stewią oraz wytwarzanych przemysłowo. Wykonawcą usługi, zgodnie z regulaminem konkursu nr [...], miała być jednostka naukowa posiadająca co najmniej kategorię B, której prace miały obejmować: analizę przedwdrożeniową i ustalenie kierunku prac badawczo-rozwojowych - opracowanie innowacji produktowej; fazę badań przemysłowych nad nową recepturą; fazę prac rozwojowych i wykonanie serii próbnej; opracowanie raportu podsumowującego wyniki badań wraz ze wskazówkami do wdrożenia. W celu osiągnięcia zakładanych celów i rezultatów Beneficjent przeprowadził postępowanie o udzielenie zamówienia w oparciu o zasadę konkurencyjności. W odpowiedzi na trzecie zapytanie opublikowane w Bazie 22 stycznia 2019 r wpłynęła jedna oferta Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w B., z którą 15 lutego 2019 r. zawarto umowę na wykonanie usługi B+R [...]. Wykonanie usługi powierzono Wydziałowi [...] Filia w E. Wyższej Szkoły [...] w B., za wynagrodzeniem w wysokości 248500 zł netto. W trakcie realizacji projektu Beneficjent otrzymał dwie zaliczki ze środków EFRR w łącznej kwocie 184000 zł, rozliczone [...] i [...] 22 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o płatność końcową z załączonym raportem końcowym z wykonanych prac badawczych (raport z 15 lutego 2020 r.). Na podstawie art. 68a ust. 1 pkt 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa), raport poddano ocenie merytorycznej dwóch ekspertów zewnętrznych, a weryfikacja wniosku końcowego wstrzymana. Raport oceniono negatywnie wobec nie spełnienia warunku z Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków podrozdział 6.2 pkt 3 lit. g, zgodnie z którym wydatek kwalifikowalny powinien zostać dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, uzyskując najlepsze efekty z danych nakładów. Stwierdzono, że wysokość kosztów prac B+R (250000 zł) nie jest adekwatna do osiągniętych wyników. Wobec zastrzeżeń Strony raport poddano ponownej ocenie eksperckiej, również negatywnej. Pismem z 15 czerwca 2020 r. wobec podtrzymanej negatywnej oceny raportu z wykonanych prac, MJWPU uznała za niekwalifikowalną całość wydatków poniesionych w ramach projektu [...] wzywając Beneficjenta do zwrotu 184000 zł z odsetkami. Pismami z 1 lipca 2020 r., 6 sierpnia 2020 r. Beneficjent poprosił o możliwość uzupełnienia raportu o dodatkowe prace i ponowną ocenę, a MJWPU poinformowała o ostateczności stanowiska dot. nieprawidłowości oraz obowiązku zwrotu. Niemniej jednak 9 listopada 2021r. przesłano poprawiony raport B+R końcowy z rozszerzeniem 1_2, a 7 stycznia 2021 r., do MJWPU wpłynęła odpowiedź Beneficjenta kwestionująca ocenę raportu, ustalenia ekspertów, a także bezprzedmiotowość żądania zwrotu. Eksperci podtrzymali negatywną ocenę raportu tj. m.in. że w wyniku realizacji prac powstał produkt znacząco różny w założeniach od produktu przewidzianego we wniosku o dofinansowanie, który nie nosi cech nowości/ innowacji. Wobec nieuregulowania kwoty określonej w wezwaniu z 17 czerwca 2020 r. poinformowano Beneficjenta, że kolejne wnioski i wyjaśnienia będą rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego w trybie art. 207 ufp.
W przypadku projektu [...], umowę o dofinansowanie pomiędzy Województwem M. a Beneficjentem, zawarto 11 marca 2019 r. Na jej podstawie przyznano dofinansowanie z EFRR w wysokości nieprzekraczającej 193600 zł, stanowiące nie więcej niż 74,04% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu (261500 zł). Całkowita wartość projektu to 321645 zł. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, podobnie jak w pierwszym projekcie, w ramach projektu przewidziano zakup usługi badawczo - rozwojowej (opracowanie innowacji produktowej polegającej na opracowaniu możliwości wykorzystania stewii jako zamiennika cukru w wyrobach sklepowych, np. w czekoladach, żelkach, czy w mleku w kartoniku dla dzieci) przez jednostkę naukową posiadającą przyznaną kategorię co najmniej B, co wypełniało wymogi z regulaminu konkursu nr [...]. W ramach prac B+R miała zostać opracowana receptura gotowego wyrobu w postaci produktu spożywczego na bazie stewii. Prace miały obejmować: analizę przedwdrożeniową i ustalenie kierunku prac badawczo-rozwojowych - opracowanie innowacji produktowej; fazę badan przemysłowych nad nową recepturą; fazę prac rozwojowych i wykonanie serii próbnej; opracowanie raportu podsumowującego wyniki badań wraz ze wskazówkami do wdrożenia. Beneficjent przeprowadził postępowanie o udzielenie zamówienia w oparciu o zasadę konkurencyjności. W odpowiedzi na drugie zapytanie opublikowane w Bazie (2/2019/1.2([...])), ofertę złożyła Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w B., z którą 28 lutego 2019 r. zawarto umowę na wykonanie usługi B+R [...]. Wykonanie usługi powierzono Wydziałowi [...] Filia w E. Wyższej Szkoły [...] w B., za wynagrodzeniem 260000 zł. W trakcie realizacji projektu Beneficjent otrzymał dwie zaliczki ze środków EFRR w łącznej kwocie 182780 zł, rozliczone WNP/003 i WNP/005. 28 kwietnia 2020 r. Skarżący złożył wniosek o płatność końcową, raport końcowy z wykonanych prac badawczych z 28 lutego 2020 r. W wyniku przeprowadzonej na podstawie art. 68a ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej oceny merytorycznej raportu, pismem z 20 maja 2020 r. MJWPU wezwała Beneficjenta do uzupełnienia dokumentu zgodnie z uwagami i opiniami ekspertów uznając, że treść raportu nie potwierdza jego kwalifikowalności. Uzupełniony raport oceniono negatywnie, a Beneficjent zwrócił się do wykonawcy o wykonanie dodatkowych badań, których wynik uzupełni raport. MJWPU wyraziła zgodę na przedstawienie stanowiska do 14 sierpnia 2020 r., a wobec nie przedstawienia dodatkowych wyjaśnień 9 września 2020 r. wezwała do zwrotu kwoty 182780 zł z odsetkami. Beneficjent pismem z 7 kwietnia 2021 r. odniósł się do uwag ekspertów, nierzetelnego charakteru ich opinii, wskazując brak podstaw do żądania zwrotu dofinansowania i podważenia wyników prac B+R oraz niezasadności ponownej weryfikacji kwalifikowalności wydatków na etapie rozliczenia umowy. Podtrzymując negatywną ocenę prac MJWPU poinformowała również, że dalsze wnioski i wyjaśnienia będą już rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego w trybie art. 207 ufp. Skarżący 25 sierpnia 2022 r. przekazał uzupełniony Raport końcowy projektu [...] (wersja 3.0) oraz pismo wykonawcy prac - Filii WSFiZ, które skierowano do kolejnej oceny eksperckiej. Jednocześnie organ I instancji pismem z 29 sierpnia 2022 r. zawiadomił Stronę o rozszerzeniu w postępowaniu "zakresu nieprawidłowości w obu projektach o nieprawidłowość związaną z wyborem wykonawcy do realizacji usługi badawczej w zakresie profilu uczelni", a pismem z 30 sierpnia 2022 r. wezwał do udzielenia udokumentowanych pisemnych wyjaśnień w zakresie stosunku prawnego łączącego wykonawcę prac z firmą [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o., z którymi miał współpracować podczas prac B+R, infrastruktury wykorzystywanej do przeprowadzenia prac i kadry WSFiZ uczestniczącej w wykonywaniu prac B+R. Skarżący zarzucił brak podstaw do kwestionowania wykonawcy, który spełniał kryteria wyboru, załączył pismo WSFiZ wskazujące na funkcjonowanie jednostki w ramach konsorcjum naukowego skupiającego trzy uczelnie oraz kilkadziesiąt przedsiębiorstw, bez dokumentu potwierdzającego współpracę.
Nieuregulowanie kwoty uznanej za niekwalifikowalną w ramach projektu [...] i b0 11/18 w terminach wynikających z wezwań, skutkowało wszczęciem 22 czerwca 2022 r. postępowania administracyjnego prowadzonego łącznie dla obu projektów zakończonego wydaniem przez MJWPU 25 maja 2023 r. decyzji nr [...] orzekającej zwrot kwoty 184000 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w ramach projektu [...] oraz kwoty 182780 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych w ramach projektu [...]. Organ I instancji stwierdził, że wydatki poniesione na usługę B+R w obu projektach należy uznać za niekwalifikowalne wobec naruszenia § 3 ust. 7 i ust. 5 ust. 5 pkt 1 umowy (odpowiednio umowy [...] i umowy [...]), poprzez niedopełnienie warunku realizacji projektu z należytą starannością w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie. Stwierdził bowiem, że wykonawca wybrany przez Beneficjenta do realizacji prac B+R (Wydział [...] Filia w E., Wyższej Szkoły [...] w B.) nie miał zdolności/ kompetencji merytorycznych i zasobów badawczych do realizacji prac badawczo - rozwojowych określonych w przedmiocie zamówienia danego projektu, a także że doszło do zmiany postanowień umowy na prace B+R w stosunku do treści zapytania ofertowego poprzez jej realizację przy współpracy z innymi podmiotami, których udział nie był przewidziany. Stanowiło to także naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków (sekcja 6.2 pkt 3 lit. g, 6.5.2 pkt 11 lit. b oraz 6.5.2 pkt 22 lit. a). Dodatkowo, w przypadku projektu [...], naruszenie § 3 ust. 5 i 7 umowy o dofinansowanie w zw. z sekcja 6.2 pkt 3 lit. g Wytycznych poprzez niezrealizowanie pełnego zakresu rzeczowego zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie i nieosiągnięcie celu projektu, co przejawiało się m.in. niskim poziomem merytorycznym raportu z prac B+R. Zarzucane w obu projektach naruszenia zdaniem organu stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i wiążą się ze szkodą w budżecie UE, co skutkowało korektą finansową 100%, zatem obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania z odsetkami w ramach każdego z projektów.
W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 11 oraz art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej w zw. z sekcją 6.2 pkt 3 lit. g, sekcją 6.5.2 pkt. 11 lit. b oraz sekcją 6.5.2 pkt 22 lit. a Wytycznych w zw. z § 3 ust. 5 i 7, § 5 ust. 5 pkt 1 umowy o dofinasowanie poprzez uznanie, że:
a. Beneficjent wybrał wykonawcę niespełniającego warunków udziału w postępowaniu z uwagi na wybór WSFiZ, która posiada kategorię naukową B w obszarze nauk humanistycznych i społecznych, a zdaniem organu zakres badań oraz niezbędna do ich przeprowadzenia infrastruktura nie wchodziła w zakres nauk z tych dziedzin, co rzekomo świadczy o niezachowaniu przez Beneficjenta należytej staranności, celowości, rzetelności i racjonalności przy wydatkowaniu środków unijnych w ramach przyznanego dofinansowania;
b. dokonał istotnych zmian postanowień zawartych umowach z WSFiZ do treści ofert sformułowanych w zapytaniu ofertowym nr [...] ([...]) oraz zapytaniu ofertowym nr [...] ([...]) na realizację zadań wynikających z Projektów z uwagi na zaangażowanie w przeprowadzenie badań B+R osób spoza kadry naukowej WSFiZ oraz infrastruktury nienależącej do WSFiZ, a w umowach wskazano, że jednostką wykonującą prace badawczo-rozwojowe będzie Wydział [...] Filia w E. WSFiZ, co rzekomo świadczy o naruszeniu przez Beneficjenta zasady uczciwej konkurencji, zasady równego traktowania wykonawców, a także zasady przejrzystości i efektywności;
c. wybrał do realizacji prac B+R oferty złożone przez WSFiZ, która realizowała prace B+R we współpracy z podmiotami prywatnymi, a zdaniem Organu treść Zapytań przewidywała możliwość jedynie samodzielnej realizacji zadań przez WSFiZ, w związku z czym realizacja prac B+R w ramach konsorcjum naukowego była niedopuszczalna.
2) art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 oraz art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z sekcją 6.5 pkt 3 lit. g Wytycznych w zw. z § 3 ust. 5 i 7, § 5 ust. 5 pkt 1 umowy o dofinasowanie poprzez uznanie, że Beneficjent złożył niespełniający standardów raport z wykonanych prac badawczych – [...]" (dalej jako: "Raport [...]") opracowany przez WSFiZ z uwagi na negatywną ocenę Raportu [...] przez ekspertów, w szczególności negatywną ocenę wyników przeprowadzonych prac B+R, a w konsekwencji uznanie wszystkich wydatków za niekwalifikowane w Projekcie [...], w tym również wydatków poniesionych w Projekcie [...], który uzyskał ostatecznie pozytywną ocenę ekspercką;
3) art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 11 oraz art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z podrozdziałem 6.5.2 pkt 11 lit. b) Wytycznych w zw. z § 3 ust. 5, 7, § 12 ust. 1, § 21 ust. 1 oraz § 24 ust. 1 umowy o dofinansowanie, poprzez uznanie, że Beneficjent wybrał wykonawcę niespełniającego warunków udziału w postępowaniu z uwagi na brak przedstawienia dowodów, że posiadał on potencjał badawczy w zakresie tematycznym Projektu, a tym samym Beneficjent nie stworzył możliwości do zweryfikowania czy wykonawca ma doświadczenie zawodowe w zakresie wykonywanej usługi, dorobek naukowy, potencjał techniczny, doświadczenie, podczas gdy w Przedsiębiorca wybrał wykonawcę spełniającego warunki udziału określone we Wniosku o dofinansowanie i Regulaminie konkursu, a WSM posiada potencjał badawczy w zakresie tematycznym Projektu, a przedstawione Beneficjentowi dokumenty pozwoliły na zweryfikowanie doświadczenia zawodowego WSM, dorobek naukowy zw. z analizą aspektów technicznych usługi oraz doświadczenie członków zespołu i była to jedyna złożona oferta;
4) art. 184 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 poprzez naruszenie zasad zwrotu środków UE, tj. zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków pomimo braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wykazania przez MJWPU wystąpienia nieprawidłowości, w szczególności niewykazania zaistnienia konstytutywnych przesłanek składających się na pojęcie nieprawidłowości w postaci (i) działania lub zaniechania Beneficjenta (ii) stanowiącego naruszenie prawa, (iii) powodującego lub mogącego spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE, poprzez obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem;
5) art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 5 ust. 4 TUE poprzez żądanie zwrotu dofinansowanie w oparciu jedynie o rzekomo wadliwy Raport [...], bez uwzględnienia prawidłowości zrealizowanego Projektu [...] oraz pominięcie pozytywnej oceny Raportu [...], a także zaniechanie oceny wpływu rzekomych uchybień dotyczących wyboru wykonawcy na realizację prac B+R;
6) art. 7, art. 77, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 84, art. 84, art. 86 oraz art. 89 kpa w zw. z art. 67 ufp poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym niewyjaśnienie nasuwających się wątpliwości co do prawidłowości oceny ekspertów dotyczących raportu [...], które powstały po ponownej ocenie Raportu [...], niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym pominiecie okoliczności faktycznych oraz nieprzeprowadzenie dowodów na istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo złożenia wniosków dowodowych oraz bezpodstawnego pominięcia tych wniosków;
7) art. 7a, 8, 10 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 67 ufp, art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych przez jednostronną , dowolną i dokonana wyłącznie na niekorzyść Strony ocenę okoliczności faktycznych, w tym pominięcie wyjaśnień i argumentów Strony;
8) art. 10 § 1, 81 kpa w zw. z art. 67 ufp, art. 41 KPP przez niezawiadomienie Przedsiębiorcy o ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego, w związku z czym beneficjent nie mógł wypowiedzieć się co do całości zebranego materiału a organ w decyzji powołał się na niepodnoszone dotychczas okoliczności tj. realizacje prac B+R w ramach konsorcjum naukowego oraz dokonania przez Przedsiębiorcę istotnych zmian w zawartych umowach z WSFiZ.
W związku z wniesionym odwołaniem, organ II instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w efekcie którego utrzymał w mocy decyzję MJWPU nr [...] z 15 maja 2023 r. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że akceptuje stanowisko organu I instancji dotyczące naruszenia postanowień umowy o dofinansowanie: § 3 ust. 7 i § 5 ust. 5 pkt 1, w zw. ze stwierdzeniem, że wybrany wykonawca, tj. Wyższa Szkoła [...] w B., Wydział [...] Filia w E., nie posiada kompetencji merytorycznych i potencjału do wykonania prac B+R opisanych we wnioskach o dofinansowanie, a Zamawiający nie zweryfikował potencjału wykonawcy i kluczowe dla realizacji projektu badania faktycznie wykonał inny podmiot, aniżeli wykonawca wybrany przez Zamawiającego, z którym podpisano umowę, co wynika z Raportów z wykonanych usług. Aczkolwiek Filia WSFiZ, posiada kategorią naukową B, jednak w ocenie organu odwoławczego obszar nauk, w których ta ocena została przyznana, nie daje potwierdzenia rzetelnego przeprowadzenia badań.
I tak regulamin konkursu nr [...], w ramach którego firma [...] otrzymała wsparcie dla w/w projektów w rozdziale 3 "Podmioty uprawnione do ubiegania się o dofinansowanie" pkt 3.2 określał, że zakupione usługi mogły być wykonane jedynie przez wykonawcę należącego do jednej z czerech grup, tj. uczelnia publiczna, państwowy instytut badawczy, instytut PAN lub inna jednostka naukowa będąca organizacją prowadzącą badania i upowszechniająca wiedzę, o której mowa w art. 2 pkt 83 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r., która podlega ocenie jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 42 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, otrzymała co najmniej ocenę B w zakresie jakości prowadzonej działalności. Kryterium "wykonawca usługi" było kryterium dostępu przy ocenie wniosku o dofinansowanie i jego niespełnienie oznaczało, że projekty nie uzyskałyby dofinansowania. We wnioskach o dofinansowanie zadeklarowano realizację prac przez jednostkę naukową spełniającą wymogi regulaminu i warunek ten oceniany na zasadzie zero-jedynkowej, został uznany za spełniony. Nadana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją nr [...] kategoria naukowa B dotyczy grupy nauk humanistycznych i społecznych, obejmującej obszar nauk humanistycznych i obszar nauk społecznych. Oceniającym była Komisja do spraw Grupy Nauk humanistycznych i społecznych. Kategoria naukowa B dotyczy zatem konkretnej dziedziny, która nie jest zbieżna z dziedziną obejmującą przedmiot zamówienia. Kluczowym w ocenie organu II instancji jest, iż zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia nie można oceniać w oderwaniu od przedmiotu zamówienia. Celem przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia jest wybór najkorzystniejszej oferty wykonawcy zdolnego do wykonania zamówienia z należytą starannością zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia. Przedmiotem prac zleconych do wykonania były prace badawczo – rozwojowe z zakresu branży spożywczej z zamysłem zbadania i wprowadzenia na rynek nowych produktów, co wskazuje, że nie należy on do kategorii nauk humanistycznych ani społecznych, lecz do dziedziny nauk rolniczych, na co wskazuje też sam wykonawca. Zakres badań, niezbędny do ich przeprowadzenia sprzęt, aparatura, część obejmująca doświadczenia, badania laboratoryjne wchodziły w zakres dziedzin nauk innych aniżeli humanistyczne i społeczne.
Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, że ofertę wybrano w trybie konkurencyjnym i nie było podstaw do jej odrzucenia organ zauważył, że jedynym kryterium i warunkiem udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia stawianym wykonawcom w obu zapytaniach, poza kwestią wykluczenia, był wymóg posiadania przez niego kategorii naukowej co najmniej B, tak jak określał to regulamin konkursu. Pomimo że przedmiotem zamówienia w obu projektach było opracowanie receptury lodów naturalnych słodzonych stewią oraz opracowanie receptury wyrobu z zastosowaniem stewii jako zamiennika cukru to Beneficjent nie wymagał posiadania wiedzy, doświadczenia, potencjału do realizacji projektów badawczych w zakresie zbliżonym do przedmiotu zamówienia i potencjału do wykonania zamówienia. Świadczy to, że nie jakość i efekt zleconych prac była istotna w wyborze wykonawcy, a tylko wybór wykonawcy, który legitymował się oceną B, przyznaną w zakresie jakości jakiejkolwiek działalności naukowej/ badawczo-rozwojowej, co ma kluczowe znaczenie, bowiem wparcie udzielane w ramach działania "Bon na innowacje" ma sprzyjać rozwojowi współpracy firm z jednostkami naukowymi, które są wyspecjalizowanym podmiotem w zakresie, którego dotyczą prace B+R, a kategoria naukowa co najmniej B, miała właśnie zapewnić wykonanie prac na odpowiednim poziomie. Zdaniem organu posiadana kategoria naukowa winna obejmować adekwatne do przedmiotu zamówienia dziedziny nauki. Ocena przyznana danej jednostce naukowej daje gwarancję rzetelności i jakości zrealizowanych przez nią prac. Zatem wykonawca, poza statusem uczelni z kategorią naukową B, winien być zdolny do wykonania prac B+R określonych w opisie przedmiotu zamówienia, czego nie daje kategoria naukowa przyznana w nieadekwatnej dziedzinie, oderwanej od przedmiotu zamówienia. Nie kryterium oceny projektu, lecz logika i specyfika prac badawczo-rozwojowych powinna determinować wybór wykonawcy. Warunkiem realizacji i celem projektów było wykonanie prac B+R przez jednostkę naukową dysponującą zasobami do prowadzenia badań i prac rozwojowych, a nie z braku tych narzędzi badawczych tylko firmowanie prac wykonanych na ich zlecenie przez inne podmioty, które takie zasoby posiadają. W obu projektach, w ramach których prace B+R nie zostały w rzeczywistości wykonane przez wybraną do tego jednostkę - uczelnię, co wynika zarówno z treści raportów, jak i wyjaśnień wykonawcy. Wymóg, co do wykonawcy, postawiony w konkursie nie może być oceniany w oderwaniu od posiadanych zdolności do realizacji prac B+R w projektach. Instytucja Zarządzająca nie formułowałaby kryterium w zakresie oceny jednostki naukowej, gdyby dopuszczała wykonanie prac B+R przez inne podmioty na zasadzie ich zlecania przez wykonawcę. Niewłaściwym jest zatem podzlecenie przez wybraną jednostkę naukową części lub całości usługi podmiotowi trzeciemu, bo nie taki był cel konkursu i udzielanego wsparcia. W działaniu 1.2 Bon na innowacje nie chodzi jedynie o udokumentowanie decyzją posiadania danej kategorii naukowej, ale posiadanie jej w takiej dziedzinie nauk, która umożliwia wykonanie prac w oparciu o przyznaną ocenę i zasoby. Dlatego organ za niezasadne uznał twierdzenie, jakoby regulamin konkursu czynił jednostkę naukową jedynie podmiotem odpowiedzianym za ich wykonanie i nie wymagał przeprowadzenia wszystkich prac badawczo-rozwojowych w ramach kadry czy infrastruktury wybranej uczelni. Podniesiono też, że Strona załączyła "pismo WSFiZ w B." (brak nagłówka, autora pisma, podpisu) wskazujące na istnienie konsorcjum naukowego skupiającego trzy uczelnie oraz kilkadziesiąt przedsiębiorstw prowadzących pracy B+R, dysponujących odpowiednimi zasobami kadrowymi i laboratoryjnymi, co miało potwierdzać zdolność do wykonania zleconych prac, nie przekazała jednak dokumentów określających zakres prac powierzonych do wykonania podmiotom zewnętrznym, w tym umów czy zleceń, na podstawie których powierzono im wykonanie prac. Nie przekazała również dokumentów, które świadczyłyby o właściwych i wystarczających zasobach kadrowych i technicznych wykonawcy B+R w danym zakresie. W ramach projektu [...] prace prototypowe przeprowadzono w zakładzie produkcyjnym firmy [...] Sp. z o.o. w Ł., z zastosowaniem jej aparatury badawczej, gdzie odbył się również proces produkcji tabliczek, a badania przeprowadzono przez [...]. W ramach projektu [...] w skład zespołu badawczego wchodziła dr inż. M.M.-[...], mgr inż. K.S. (v-ce Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o., technolog w firmie "[...]" S. S. mgr inż. architekt M. S.(pracownik Filii WSFiZ), który został wskazany dopiero w III wersji raportu, z funkcją - metoda i organizacja pracy. W raporcie wskazano na współpracę B+R z firmą [...] Sp. z o.o. i zastosowaną przez nią aparaturę badawczą. Powyższe pokazuje, zdaniem organów, że prace, które miał w założeniu wykonać wybrany wykonawca nie stanowią w rzeczywistości świadczeń zrealizowanych przez niego samodzielnie na rzecz Beneficjenta, co jest sprzeczne z celem finansowania działania "Bon na innowacje", czyli sfinansowania opracowania przez jednostkę naukową pomysłu Beneficjenta na innowację produktową. Także w umowie zawartej pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą z 15 lutego 2019 r. (dla [...]) oraz z 28 lutego 2019 r. (dla [...]), w § 2 "Sposób wykonania umowy" ust. 1 wskazano, że jednostką wykonującą prace badawczo - rozwojowe będzie właśnie Wydział [...] Filia w E., Wyższej Szkoły [...] w B.. Tymczasem wykonanie usługi potwierdzonej raportem (z wyszczególnionym zespołem badawczym spoza kadry wybranego wykonawcy, informacją o użytej aparaturze badawczej i przeprowadzeniu na niej prac prototypowych w zakładzie produkcyjnym [...] i [...]), zostało przez Zamawiającego odebrane bez uwag (protokół z 15 lutego 2020 r. (w ramach [...]) oraz z 28 lutego 2020 r. (w ramach [...]) zatem stanowi to zmianę postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty i do zawartej umowy, ponieważ zamawiający nie przewidział możliwości dokonania takiej zmiany (powierzenia innemu wykonawcy kluczowej części prac). Przyzwolenie na takie działanie w sposób znaczący może wpływać na ubieganie się potencjalnych wykonawców o możliwość zrealizowania danego zamówienia i może doprowadzić do sytuacji, w której zamówienia byłyby realizowane przez podmioty nieposiadające odpowiedniego zaplecza naukowego czy kadrowego, a dopiero po zrealizowaniu prac oświadczyłyby, że zadanie zrealizował inny podmiot. Odnosząc się do zarzutów z odwołania organ wskazał, że wykonawca w obu projektach złożył ofertę samodzielnie, jako Filia WSFiZ, a nie jako konsorcjum, zaś gdyby zamiarem wykonawcy była realizacja prac B+R w ramach konsorcjum, zamieściłby tę informację w składanej ofercie a umowa na wykonanie prac zostałaby zawarta z konsorcjum. Określałaby również zakres prac do wykonania przez każdego z konsorcjantów. Z kolei co do podnoszonego podwykonawstwa, organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie taka była idea wykonawcy prac, a konkurs służył wyłonieniu wykonawcy mającego zasoby i potencjał do wykonania jako jednostka naukowa prac w obszarze nauk, w którym była poddawana kompleksowej ocenie jakości, a nie uczelni posiadającej kategorię B w jakiejkolwiek dziedzinie nauk, celem zlecenia przez nią wykonania prac B+R podmiotom trzecim. Zdaniem organu II instancji wybrany wykonawca prac B+R w ramach obu projektów jest podmiotem niespełniającym wymogu dokumentacji konkursowej. Beneficjent naruszył § 3 ust. 7 i § 5 ust. 5 pkt 1 umowy o dofinansowanie poprzez niedopełnienie warunków realizacji projektów z należytą starannością w związku z poniesieniem wydatków niezgodnie z pkt 3.2 regulaminu konkursu, wnioskiem o dofinansowanie i Wytycznymi kwalifikowalności wydatków (sekcja 6.5.2 pkt 11 lit. b i pkt 22 lit a) a naruszenia te skutkują nie kwalifikowalnością wydatków poniesionych na realizację obu projektów.
W przypadku projektu [...] organ I instancji postawił również zarzut niezrealizowania pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, co czyni niekwalifikowalnym wydatek poniesiony na usługę B+R i skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanego na ten cel dofinansowania. Raport powstały w wyniku zakupionej usługi został bowiem negatywnie oceniony przez ekspertów, którzy m.in. stwierdzili, że w wyniku realizacji usługi powstał produkt znacząco różny w założeniach od produktu przewidzianego we wniosku o dofinansowanie, a prace nie miały charakteru badawczego. Opinie ekspertów podzielił organ I instancji. W ocenie MJWPU wynik zakupionej usługi nie uwiarygodnia prawidłowej realizacji projektu, osiągnięcia celu i zasadności wydatkowania środków. Ocenę tą podzielił organ odwoławczy, który wskazał m.in., że Beneficjent odebrał Raport końcowy z wykonania prac B+R 15 lutego 2020 r. Dokument ten został poddany ocenie merytorycznej przez dwóch ekspertów na podstawie art. 68a ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej (ekspert w rozumieniu rozdziału 15a ustawy wdrożeniowej). Raport był wielokrotnie poprawiany i uzupełniany na skutek uwag oceniających ekspertów i ponownie przesyłany przez Beneficjenta do MJWPU. Każdorazowo był on po raz kolejny oceniany i każdorazowo ocena ta była negatywna, a ostatnia taka ocena (trzecia) miała miejsce w maju 2021 r., a więc ponad rok po sporządzeniu Raportu (15 luty 2020 r.) i terminie jego wykonania określonym w umowie z Wykonawcą (30 listopada 2019 r.) oraz po terminie zakończenia rzeczowej i finansowej realizacji projektu, określonym w aneksie do umowy o dofinansowanie nr [...] z 6 grudnia 2019 r. (termin zakończenia realizacji projektu to 24 lutego 2020 r.). Przy pierwotnej wersji Raportu i jego ocenie, zwrócono już uwagę, że nie odzwierciedla realizacji prac o charakterze badawczo - rozwojowym (brak uniwersalności, odniesień do metodologii, czy też charakteru/ ścieżki odtworzeniowej) oraz wskazano, że już na etapie definiowania problemu wskazano, że produkcja lodów opartych na samych glikozydach stewiolowych jest fizycznie i technicznie niewykonalna i jedyne co można zrobić to wyeliminować cukry i oprzeć receptury na poliolach, tj.: ksylitolu, erytrytolu i maltitolu. Zdaniem Organu II instancji założenie to eliminuje wszelki element nowości proponowanej receptury, który jest kluczowy w projektach "Bon na innowacje", bowiem lody oparte na takich założeniach są znane, dostępne i produkowane również przemysłowo. Dodatkowo wskazał, że przeprowadzone działania - ujęte w raporcie, nie zostały skwantyfikowane i potwierdzone w ujęciu laboratoryjnym, a szereg działań oparto na testach konsumenckich gotowego, ulepszonego produktu - lodów w pięciu smakach, wytworzonych przy użyciu dedykowanych do tego maszyn i urządzeń - powszechnie dostępnych na rynku. Zastrzeżenia Beneficjenta do ocen eksperckich, nie wpłynęły na zmianę stanowiska, wynik prac oceniono negatywnie, a poniesione koszty uznano za nieadekwatne do wyników, a tym samym za niekwalifikowalne. Organ podzielił opinię, iż przeprowadzone działania nie dostarczają nowej wiedzy, której osiągnięcie jest elementarnym celem prac w projekcie, realizowanym w ramach bonu na innowacje, a opracowane lody w głównej mierze oparte one są na ksylitolu - dodatek stewii jest symboliczny (np. skład lodów waniliowych: woda, śmietanka, ksylitol (18,68%), izolat białka, błonnik, guma carob, ekstrakt wanilii Bourbon, stewia (0,5%); skład lodów kawowych: woda, śmietanka, ksylitol (18,56%), izolat białka, błonnik, kawa liofilizowana, guma carob, glikozydy stewiowe (0,5%)), podczas, gdy założeniem projektu było opracowanie lodów na bazie stewii. Uzasadnieniem dla wydatku w ocenie organu nie może być wyjaśnienie Beneficjenta, który przyznał, że powstały produkt jest znany na rynku, to jest on innowacyjny i nowy dla jego firmy, a celem prac było podniesienie konkurencyjności oferty jego firmy. Organ wskazał, że projekt i zakupione w nim prace badawcze miały przyczynić się do podniesienia konkurencyjności firmy, ale nie był to cel sam w sobie bowiem założonym celem na który przyznano środki z UE było opracowanie produktu nowego na rynku, a nie nowego u Wnioskodawcy. Skalę innowacyjności odnosi się do rynku, a nie do przedsiębiorstwa jako jego nowej oferty. Oceny kolejnych wersji raportu dokonane przez ekspertów w oparciu o wyjaśnienia Beneficjenta o wykorzystaniu dostępnej literatury i braku celowości prowadzenia badań laboratoryjnych były negatywne i potwierdzające wcześniejsze oceny, że raport nie odzwierciedla realizacji prac o charakterze badawczo - rozwojowym, które cechuje m.in. metodyczność czy nieprzewidywalność, a nosi znamiona "rozwoju produktu". Przeprowadzone testy konsumenckie celem "oceny czy produkt jest smaczny" pozbawione są sensu badawczego i w świetle opisanych w uzupełnionym raporcie wyników, nie dostarczają nowej wiedzy, której osiągniecie jest elementarnym celem prac w projekcie. Organ podzielił też stanowisko ekspertów oceniające kolejną wersję raportu, że projekt w takim kształcie, jaki został zobrazowany w raporcie jest niezgodny z jego zakresem określonym we wniosku o dofinasowanie i przedstawionym potencjałem nowej wiedzy podnosząc, że beneficjent zrezygnował z oparcia receptury lodów na zastosowaniu wskazanej we wniosku o dofinansowanie - substancji słodzącej. Tym samym usługa zakupiona w ramach projektu została zrealizowana w oparciu o inne założenia niż pierwotnie przyjęte we wniosku o dofinansowanie. W ocenie organu Beneficjent posiadał niezbędną wiedzę co do możliwości wykonania przyjętych we wniosku założeń w odniesieniu do glikolidów stewiolowych (E 960) skoro wykonał analizę SWOT oraz przeprowadził spotkanie konsultacyjne z doktorantem na wydziale technologii żywienia Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, celem potwierdzenia swoich założeń dotyczących innowacyjności pomysłu. Realizacja usługi w sposób rożny od zaplanowanego we wniosku o dofinansowanie stanowi naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie. Przyznając, że prace badawczo - rozwojowe cechuje niepewność wyniku czy też ryzyka, to zdaniem organu podjęcie się realizacji takich prac w ramach przedmiotowego konkursu nie oznacza i nie umożliwia dokonywania zmian i modyfikacji w trakcie ich prowadzenia według własnego uznania. Skoro, jak wynika z raportu, już na etapie definiowania problemu wiadomym było, że produkcja lodów opartych na samych glikozydach stewiolowych jest fizycznie i technicznie niewykonalna, a z jego uzupełnionej wersji, że zawartość stewii w produktach spożywczych jest prawnie ograniczona i powszechnie znana a wykonanie lodów w oparciu o stewię jest możliwe, jednak takie lody nie będą smaczne ani zdatne do spożycia, to Beneficjent powinien był wystąpić do MJWPU o zgodę na wprowadzenie ewentualnych zmian, do czego zobowiązany był postanowieniami umowy o dofinansowanie, a nie dokonywać samowolnych zmian. Zgodnie bowiem z § 19 umowy o dofinansowanie projektu [...], jeśli w trakcie realizacji projektu wystąpią okoliczności które mogą wpłynąć na jego realizację, Beneficjent zobligowany jest do pisemnego poinformowania MJWPU o tymże fakcie i uzasadnienia konieczności wprowadzenia ewentualnych zmian w projekcie. MJWPU ma prawo wyrazić zgodę na zmiany lub odmówić ich wprowadzenia, ale ma również prawo do ponownej oceny wniosku o dofinansowanie. W rozpatrywanej sprawie MJWPU nie została poinformowana o planowanych zmianach, a projekt nie został poddany ocenie merytorycznej pod kątem zmienionych założeń projektu opisanych we wniosku o dofinansowanie [...]. Organ zaakceptował stanowisko oceniających, że dokonane modyfikacje składu nowego produktu spożywczego, mają istotny charakter i zachodziły okoliczności do ponownego przeprowadzenia oceny merytorycznej projektu zgodnie z zapisami §19 ust. 4 pkt 3) umowy o dofinansowanie na etapie, w którym zakładana wykonalność projektu stała się zagrożona. Słuszne jest zatem stanowisko, że na obecnym etapie, po przeprowadzeniu projektu, nie ma ku temu przesłanek. Taka ponowna ocena merytoryczna projektu powinna była być przeprowadzona na najwcześniejszym etapie realizacji, tj. etapie na którym założenia nie pokrywały się z uzyskiwanymi wynikami i po zgłoszeniu zmian przez Beneficjenta. Dofinansowanie wykorzystano w sposób niecelowy, nie osiągnięto założonego celu (receptury konkretnego produktu, a nie jakiegokolwiek) dlatego wydatek organ uznał za niekwalifikowalny (działaniom brak sumienności i rzetelności). Tym samym organ II instancji podzielił stanowisko co do naruszenia § 3 ust. 5 i 7 umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie pełnego zakresu rzeczowego związanego z przeprowadzeniem bada B+R zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Organ odwoławczy potwierdził też stanowisko, że poniesiony w projekcie wydatek na zakup usługi nie spełnia warunku kwalifikowalności określonego w Wytycznych (sekcja 6.2 pkt 3 lit. g), co oznacza również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (§ 5 ust. 5 pkt 1).
W przypadku projektu [...] został on ostatecznie oceniony pozytywnie (czwarta ocena ekspercka) i organy nie poddawały raportu analizie. Odnosząc się do stanowiska z odwołania organ wskazał, że oba projekty realizowano osobno, miały one odrębne przedmioty, dofinansowanie, a pozytywna ocenia w ramach jednego z nich nie jest asumptem do zmiany stanowiska w przypadku drugiego z projektów, zwłaszcza że raport w ramach projektu [...] został uzupełniony zgodnie z uwagami i sugestiami ekspertów, a raport w projekcie [...] wskazywał na niezgodność wykonanej usługi z założeniami z wniosku o dofinansowanie. Podniósł, że eksperci w obu projektach nie oceniali wyboru wykonawcy prac, w tym oceny jego zdolności i zasobów badawczych, a wykonanie usługi zgodnie z założeniami z wniosku o dofinansowanie. Dlatego też sama pozytywna ocena raportu w projekcie [...] nie czyniła kwalifikowalnymi działań projektowych.
Odnosząc się do zarzutów wskazał, że Instytucja Zarządzająca ma obowiązek uznania dany projekt za niekwalifikowalny, gdy dokonana podczas kontroli ocena spełniania kryteriów dostępu do konkursu będzie negatywna, pomimo wcześniejszego pozytywnego jej wyniku. W niniejszej sprawie dofinansowanie przyznano po spełnieniu kryteriów dostępowych i uznaniu założeń projektowych zgodnych z regulaminem, i stawiane zarzuty nie dotyczą ich, a założeń, których nie zrealizowano. W ramach działania 1.2 RPO WM i typu projektów Bon na innowacje, wypłacone dofinansowanie podlega kontroli w zakresie zgodności wykonanych prac z założeniami określonymi we wniosku oraz umową o dofinansowanie, ocenie podlega również efekt tych prac. Kontroli takiej oprócz instytucji wdrażającej program, dokonuje też Krajowa Izba Administracji Skarbowej, OLAF. Wskazał, że przesłankę zwrotu środków publicznych stanowi (art. 143 ust. 2 i art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady nr 1303/2013) nieprawidłowość przy wdrażaniu programu operacyjnego w rozumieniu prawa unijnego, charakter i waga naruszenia procedur oraz powstanie szkody w budżecie UE, przy czym naruszenie procedur jest rozumiane szeroko jako każde działanie lub zaniechanie, których konsekwencją jest lub może być finansowanie z budżetu UE niekwalifikowalnego wydatku, powodujące szkodę w budżecie unijnym niezależnie od jej rzeczywistego czy potencjalnego charakteru. W przedmiotowej sprawie Beneficjent naruszając Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków, naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie, co wypełnia przesłankę z art. 184 ust. 1 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp. Zgodnie z § 12 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 10 umowy o dofinansowanie stwierdzenie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, skutkuje korektą finansową i obowiązkiem zwrotu środków. Organ odwoławczy podtrzymuje stanowisko MJWPU, iż naruszenia stwierdzone w każdym z projektów skutkują 100 % korektą finansową, oznaczającą obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania w ramach każdego z projektów. W przedmiotowej sprawie, w obu projektach wykonawca prac B+R, z którym zawarto umowę na ich realizację, nie spełniał założonych w konkursie kryteriów jakościowych do realizacji określonego przedmiotu zamówienia (wiedzy i doświadczenia, zasobów badawczych). Wybór wykonawcy wiązał się z poniesieniem wydatku bez należytej staranności, celowości i racjonalności, co jest niezgodne z postanowieniami umowy o dofinansowani. Dodatkowo w projekcie [...] działania projektowe były niezgodne z założeniami będącymi podstawą do przyznania dofinansowania w ramach konkursu nr [...] i określonymi we wniosku o dofinansowanie projektu. Tym samym założony cel nie został osiągnięty, wydatek był nieefektywny, niecelowy i niezasadny, dlatego jest w całej wysokości szkodą w budżecie UE. Z tego powodu za niezasadny należy uznać zarzut Odwołującego dotyczący zastosowania sankcji nieproporcjonalnej do stwierdzonego naruszenia. W ocenie organu odwoławczego MJWPU prawidłowo nie uwzględniła wniosków dowodowych, uwzględniając dyspozycje art. 78 § 1 kpa, bowiem zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły na zajęcie stanowiska i wydanie decyzji. Nieuzasadnione było żądanie powołania biegłego z zakresu unijnych funduszy strukturalnych, bowiem przeprowadzanie oceny prawidłowości realizacji umów o dofinansowanie należy do samodzielnych kompetencji instytucji wdrażającej i zarządzającej RPO WM oraz środkami EFRR. Równie niecelowy był wniosek o biegłego z zakresu technologii żywienia i żywności. Skorzystanie z tego środka dowodowego uzasadnia konieczność pozyskania wiadomości specjalistycznych, a te organ otrzymał w postaci opinii ekspertów, powołanych w ramach RPO WM, którzy kilkukrotnie weryfikowali prace i ich wynik posłużył do oceny jakości wykonanych prac. W tej sytuacji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niecelowe, nieracjonalne, nieuzasadnione ekonomiką i szybkością postępowania, a odmienne stanowisko ekspertów od założonego przez Beneficjenta, również tego nie uzasadnia. Odwołującemu umożliwiono zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w I instancji - zawiadomienie z 12 grudnia 2022 r. Aczkolwiek decyzję wydano 25 maja 2023 r., jednakże od w/w zawiadomienia materiał dowodowy nie uległ rozszerzeniu.
W skardze Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
A. art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 11 oraz art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej w zw. z sekcją 6.2 pkt 3 lit. g, sekcją6.5.2 pkt. 11 lit. b oraz sekcją 6.5.2 pkt 22 lit. a Wytycznych w zw. z pkt 3.2 Regulaminu konkursu w zw. z § 3 ust. 7 i § 5 ust. 5 pkt 1 umowy o dofinasowanie poprzez uznanie, że Beneficjent przy realizacji obu projektów
i. wybrał wykonawcę niespełniającego warunków udziału w postępowaniu z uwagi na wybór WSFiZ, która posiada kategorię naukową B w obszarze nauk humanistycznych i społecznych, a zdaniem organu II instancji zakres badań oraz niezbędna do ich przeprowadzenia infrastruktura nie wchodziła w zakres nauk z tych dziedzin, co ma wynikać z idei konkursu, natomiast taki obowiązek nie wynika z dokumentacji konkursowej;
ii. dokonał istotnych zmian postanowień zawartych umowach z WSFiZ do treści ofert sformułowanych w zapytaniu ofertowym nr [...] ([...]) oraz zapytaniu ofertowym nr [...] ([...]) na realizację zadań wynikających z Projektów z uwagi na zaangażowanie w przeprowadzenie badań B+R osób spoza kadry naukowej WSFiZ oraz infrastruktury nienależącej do WSFiZ, a w umowach wskazano, że jednostką wykonującą prace badawczo-rozwojowe będzie Wydział [...] Filia w E. Wyższej Szkoły [...] w B., mimo ze nie istniał zakaz powierzenia części prac innym podmiotom,
podczas gdy:
i. Zarząd Województwa w uzasadnieniu decyzji nie wskazuje na konkretną podstawę prawna stwierdzonych rzekomych uchybień, a wyłącznie odwołuje się do ogólnych zamiarów i idei konkursu, niezakomunikowanych Przedsiębiorcy przed dokonaniem wyboru Wykonawcy,
ii. IŻ stwierdziła, że Wykonawca usługi nie miał zasobów, kompetencji do przeprowadzenia badań w zakresie produkcji żywności, natomiast jednocześnie stwierdza, że raport [...] z prac badawczo-rozwojowych jest prawidłowy, czym uznaje poprawność przeprowadzonych prac B+R przez Wykonawcę (który rzekomo nie posiada do tego kompetencji).
iii. MJWPU na etapie zatwierdzania wniosków o płatność nie zgłaszała wątpliwości co do wyboru wykonawcy, które pojawiły się dopiero po realizacji projektów,
iv. Beneficjent był zobligowany do wyboru wykonawcy w oparciu o zasadę konkurencyjności, a w postepowaniach o udzielenie zamówienia wpłynęły wyłącznie oferty od WSFiZ, a w szczególności nie miał podstaw do odrzucenia ofert złożonych przez WSFiZ oraz uznania, że wybrał wykonawcę spełniającego warunki określone we wnioskach o dofinansowanie oraz Regulaminie konkursu,
v. Przedsiębiorca nie dokonał istotnej zmiany w zawartych umowach z Wykonawcą w stosunku do zapytań z uwagi na brak sformułowania wymogu samodzielnej realizacji zadań w ramach projektów,
co prowadzi do wniosku, że wobec nienaruszenia w/w postanowień umowy, jak również przepisów powszechnie obowiązującego prawa w tym Wytycznych i Regulaminu konkursu Beneficjent zachował należytą staranność, celowość, rzetelność i racjonalność przy wydatkowaniu środków unijnych w ramach przyznanego dofinansowania oraz nie naruszył zasady uczciwej konkurencji, zasady równego traktowania wykonawców, a także zasady przejrzystości i efektywności, a zatem nie zaistniały przesłanki do zwrotu dofinansowania.
B. art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 11 oraz art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z sekcją 6.5 pkt 3 lit. g Wytycznych w zw. z § 3 ust. 5 i 7, § 12 ust. 1, § 21 ust. 1 § 24 ust. 1 umowy o dofinasowanie poprzez uznanie, że Beneficjent przy realizacji projektu [...] złożył niespełniający standardów raport z wykonanych prac badawczych - "[...]" opracowany przez WSFiZ, gdyż rzekomo (i) przeprowadzone prace nie doprowadziły do powstania produktu innowacyjnego, (ii) powstały produkt nie jest zgodny z założeniami z Wniosku o dofinasowania Projektu [...], a w .konsekwencji (iii) Beneficjent nie osiągnął celu Projektu [...],
podczas gdy:
i. MJWPU oraz Zarząd Województwa nie przeprowadziły postępowania administracyjnego w zakresie oceny Raportu [...] poprzestając na ocenie ekspertów,
ii. Przedstawiony Raport [...] wykonano zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurami, zakres prac B+R był zgodny z pierwotnymi założeniami ponieważ celem projektu [...] było przeprowadzenie prac badawczo-rozwojowych w zakresie wykorzystania stewii jako substancji słodzącej,
iii.Beneficjent nie dokonał nieuprawnionej zmiany przedmiotu projektu [...], ponieważ jego przedmiotem było przeprowadzenie prac badawczych związanych z wykorzystaniem stewii jako substancji słodzącej i ostatecznie taki produkt został stworzony (tj. celem badań była weryfikacja jaki poziom stewii jest akceptowalny przy produkcji lodów),
iv.Zarząd Województwa błędnie interpretuje kwestie podniesione przez Skarżącego w Odwołaniu jakoby Instytucja Pośrednicząca nie mogła dokonywać następczej oceny kwalifikowalności poniesionych wydatków – Przedsiębiorca wskazuje jedynie na niezasadność ponownej oceny kwalifikowalności wydatków związanych z przedmiotem prac badawczo – rozwojowych, gdyż ich zasadność była przedmiotem oceny MJWPU na etapie wyboru projektów do przyznania dofinansowania (tj. organy I i II instancji błędnie przyjmują, co stanowi podstawę do oceny kwalifikowalności wydatków),
co prowadzi do wniosku, że w przypadku projektu [...] nie wystąpiła jakakolwiek okoliczność do zakwestionowania wyników prac B+R oraz MJWPU i ZW bezrefleksyjnie oparły się na ocenie ekspertów mimo obowiązku samodzielnego ustalenia i zweryfikowania rozbieżności co do oceny raportu [...], wobec czego nie można uznać, że Beneficjent naruszył w/w postanowienia Umowy jak również przepisy prawa powszechnie obowiązującego i nie zaistniały przesłanki do zwrotu dofinansowania.
C. art. 184 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. żart. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 poprzez naruszenie zasad zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów związanych z realizacją środków pomimo dalszego braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wykazania przez ZW wykazania nieprawidłowości, w szczególności niewykazania zaistnienia konstytutywnych przesłanek składających się na pojęcie nieprawidłowości w postaci działania lub zaniechania Beneficjenta stanowiącego naruszenie prawa powodującego lub mogącego powodować szkodę w budżecie ogólnym UE poprzez obciążenie budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem, podczas gdy nie każde potencjalne naruszenie automatycznie prowadzi do powstania szkody rzeczywistej lub potencjalnej w budżecie ogólnym UE, a ZW wyłącznie utożsamia rzekome uchybienia wykonawcy prac B+R jako działanie Beneficjenta powodującego szkodę w budżecie UE, co prowadzi do wniosku, że żądanie zwrotu dofinansowania jest bezpodstawne, gdyż nie doszło do wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu prawa unijnego, a tylko takie może uzasadniać domaganie się zwrotu środków przez organ I i II instancji;
D. art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia ogólnego w zw. z art. 5 ust. 4 TUE poprzez żądanie przez Zarząd Województwa zwrotu całości dofinansowania, bez uwzględnienia prawidłowości zrealizowanego Projektów, w tym osiągnięcia celów wskazanych we Wnioskach o dofinansowanie (w ocenie Beneficjenta zrealizowanych w pełnym zakresie), podczas gdy organ II instancji wprost zaprzecza jakoby ciążył na nim obowiązek dokonania oceny wpływu rzekomych uchybień na wysokość żądanej kwoty do zwrotu, a także kwestionuje obowiązek przeprowadzenia rozumowania odnoszącego się do rangi i powagi rzekomych uchybień, co prowadzi do wniosku że Instytucja Zarządzająca w sposób odgórny zastosowała sankcję nieproporcjonalną do zarzucanych Beneficjentowi uchybień oraz zaniechała obowiązku miarkowania kwoty przypadającej do zwrotu.
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
E. art. 138 § 2a kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 136 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie i wydanie przez organ odwoławczy decyzji IŻ stwierdzającej brak naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, podczas gdy w sprawie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania poprzez odmowę przeprowadzenia opinii z badań B+R wykonanych przez wykonawcę (bezrefleksyjne oparcie się na opinii ekspertów) odmowę przesłuchania świadków, strony, co prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania administracyjnego w zakresie oceny prac B+R; uznanie, że MJWPU nie musiała informować o zakończeniu postępowania, co prowadzi do wniosku, że udział Przedsiębiorcy jako strony miał charakter iluzoryczny, zaś organ pozbawił Przedsiębiorcę prawa do tzw. ostatniego słowa, czyli uniemożliwienie się stronie wypowiedzenia w kwestii materiału dowodowego przed podjęciem rozstrzygnięcia
a także organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7a, art. 8, art. 10 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 67 ufp oraz art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych (dalej KPP) poprzez jednostronną dowolną i dokonaną wyłącznie na niekorzyść Beneficjenta ocenę okoliczności faktycznych, w tym pominiecie wyjaśnień i argumentów Strony, co prowadzi do wniosku, że udział strony miał charakter iluzoryczny zas organ I i II instancji naruszył zasadę pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz prawo beneficjenta do sprawiedliwego rozpoznania sprawy.
W ocenie Skarżącego Zarząd Województwa winien zgodnie z treścią art. 138 § 2a kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa uchylić decyzję MJWPU z określeniem wytycznych w zakresie wykładni przepisów art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp w zw. z art. 67 ust. 1 ufp w zw. z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 ust. 2 Rozporządzenia ogólnego ewentualnie przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów albo zlecić ich przeprowadzenie organowi I instancji, czego organ nie uczynił, a w konsekwencji nie wyeliminował wątpliwości co do stanu faktycznego w trybie art. 136 kpa.
Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie obu decyzji ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinął stawiane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 11 marca 2024 r. Skarżący odniósł się do stanowiska zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę. Dodatkowo wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została przez M. W. – Dyrektora Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. w W. działającego w imieniu Zarządu Województwa M. na podstawie uchwały Nr [...] z 30 sierpnia 2016 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień zawiadomień i zaświadczeń w imieniu Zarządu Województwa M. w sprawach prowadzonych w ramach Regionalnego Programu operacyjnego Województwa M. w której powołano się na art. 268a kpa. W ocenie Skarżącego kompetencji do udzielania upoważnień nie przyznano Zarządowi Województwa, a z art. 46 ust. 2a ustawy Ustrojowej wynika, że Zarząd wydaje określone decyzje, a marszałek jedynie je podpisuje. Zarząd nie miał zatem podstaw do udzielenia upoważnienia dla M. W. do wydawania decyzji administracyjnych, w tym także zaskarżonej decyzji. Taka podstawą nie może być też art. 57 ust. 5 ustawy Ustrojowej. Brak jest przepisu szczegółowego na mocy którego Zarząd Województwa jako organ kolegialny byłby uprawniony do udzielania upoważnienia do załatwiania indywidualnych spraw w tym wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie zwrotu środków na podstawie art. 207 ust. 9 ufp. Przytoczył stanowisko komentatorów o niemożności udzielania upoważnienia przez organy kolegialne na podstawie art. 268a kpa. Podnosząc powyższe wnioskował o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wobec wady nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 kpa względnie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi związanego z kwestionowaniem przez Skarżącą prawidłowości podpisania decyzji przez M. W. - Dyrektora Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa M.w W., w ocenie Sądu nie jest to zarzut trafny.
Upoważnienie dla M.W., udzielone zostało w dniu 30 sierpnia 2016 r. uchwałą nr [...] Zarządu Województwa M.. W uchwale tej, z powołaniem się na treść art. 41 ust. 1, ust. 2 pkt 4 i art. 45 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486 ) oraz art. 268a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868 i 996) , a także art. 61 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 60 pkt 6, art. 64 ust. 1 i art. 67 oraz art. 189 ust. 3b art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.) Zarząd udzielił upoważnienia M.W. do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zawiadomień i zaświadczeń w imieniu Zarządu Województwa M. w sprawach prowadzonych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M.2007 – 2013 i 2014 – 2020. Upoważnienie udzielone zostało na czas pełnienia obowiązków Dyrektora Departamentu Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. w W.. Upoważnienie zostało podpisane przez Wicemarszałka W. R. ze wskazaniem, że robi to z upoważnienia Marszałka Województwa.
Kwestię upoważnienia do podpisania decyzji w imieniu samorządu województwa reguluje art. 46 ustawy o samorządzie województwa. Zgodnie z art. 46 ust. 1 decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje marszałek województwa, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
Marszałek województwa może upoważnić wicemarszałków, pozostałych członków zarządu województwa, pracowników urzędu marszałkowskiego oraz kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych do wydawania w jego imieniu decyzji, o których mowa w ust. 1 ( art. 46 ust. 2 ).
Oczywiste jest natomiast, że w sytuacji gdy chodzi o prowadzenie innych spraw, które należą do kompetencji zarządu województwa, upoważnienia do ich załatwiania w imieniu tego organu może udzielić zarząd województwa jako organ kolegialny, nie zaś marszałek województwa będący jedynie członkiem tego organu.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 25 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju za prawidłową realizację programu odpowiada w przypadku programu operacyjnego - instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Art. 26 ust. 1 ustawy wymienia wprost zadania instytucji zarządzającej, do których należy w szczególności, m.in.: wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (pkt 1), odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15), ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (pkt 15a). Na mocy zacytowanych powyżej przepisów Zarząd Województwa M. jest uprawniony do wydawania decyzji o zwrocie środków w ramach RPO WM jako Instytucja Zarządzająca.
Organ administracji publicznej, sam załatwia sprawy należące do jego kompetencji. Może też upoważnić określonych pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie. Załatwianie spraw związanych z przyznawaniem pomocy, może być dokonywane przez upoważnionych przez właściwy organ samorządu terytorialnego (czyli przez zarząd województwa) pracowników urzędu marszałkowskiego albo wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej. Upoważnienie wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu przez podejmowanie czynności w prawnych formach działania administracji publicznej. Jest do tego wyznaczony któryś z pracowników urzędu przydanego do pomocy organowi, a nie sam piastun funkcji organu, czyli osoba, która powołaniem na to stanowisko jest umocowana do wykorzystywania kompetencji (B. Adamiak, J Borkowski (w:) Komentarz do k.p.a. 11 wydanie, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011 r., str. 745).
Upoważnienie powinno mieć formę pisemną.
Doktryna prezentuje stanowisko, że upoważnienie może być załącznikiem do zakresu czynności danego pracownika, może też być udzielone jednorazowo do wydawania tylko ściśle określonych decyzji administracyjnych. Warunku tego nie spełnia udzielenie ogólnego upoważnienia do wydawania decyzji, obejmującego np. naczelników wydziałów w danym urzędzie i zamieszczenie go w regulaminie organizacyjnym tego urzędu. Upoważnienie ma przecież charakter indywidualny, a nie generalny. Udzielane jest konkretnemu pracownikowi (pracownikom), a nie pracownikom zajmującym określone stanowiska (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom II, Wydawnictwo LEX, W-wa 2010 r., str. 553). Identyczne stanowisko przyjęła judykatura (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. I OSK 1413/06; z 11 maja 2007 r., sygn. I OSK 834/06, sygn. I OSK 833/06, sygn. I OSK 832/06; z 28 sierpnia 2006 r., sygn. I OSK 1294/06 i sygn. I OSK 1295/06).
Zasady i tryb działania zarządu województwa określa statut województwa (art. 41 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa). Zgodnie z § 81 ust. 2 Statutu Województwa M. (uchwała Nr [...] Sejmiku Województwa M.z 7 września 2009 r. w sprawie Statutu Województwa M.) Zarząd Województwa na wniosek Marszałka Województwa, z zastrzeżeniem przepisów odrębnych, może w drodze uchwały upoważnić pracowników Urzędu Marszałkowskiego oraz kierowników i zastępców kierowników wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych do załatwiania spraw w jego imieniu, w określonym we wniosku zakresie.
Z tych też względów M. W. miał prawidłowo udzielone pełnomocnictwo do podpisania w imieniu Zarządu Województwa M. zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zaaprobować należy stanowisko, że organy kolegialne jakim niewątpliwie jest Zarząd Województwa M. nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a kpa z przyczyn wskazanych przez Skarżącego w piśmie procesowym, które Sąd podziela, bez potrzeby ich przytaczania w tym miejscu.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zgodnie z którym w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9. Jednocześnie ust. 8 tego artykułu stanowi, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W ust. 9 tego artykułu stwierdzono zaś, że po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
Z treści art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz z innych źródeł zagranicznych są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., powinno być rozumiane szeroko. "Inne obowiązujące procedury" to normy wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jak również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu (tzw. wytyczne), a także w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. Są one bowiem źródłem praw i obowiązków dla beneficjenta, który w chwili podpisania umowy zobowiązuje się do stosowania jej regulacji, w tym określonych w niej warunków, jakie powinny spełniać wydatki kwalifikowane (por. wyroki NSA: z 12 września 2017 r., sygn. akt ll GSK 3597/15; z 17 maja 2017 r., sygn. akt ll GSK 2420/15; z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt ll GSK 2389/15; z 22 marca 2017 r., sygn. akt ll GSK 3026/15; z 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1745/14; z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12, wszystkie publ. CBOSA).
Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowaniu projektu. Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Naruszenie więc warunków umowy o dofinansowanie projektu jest zawsze naruszeniem procedury, o jakiej mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., skutkującym konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi (wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1364/15, publ Lex nr 2237159).
Należy też wskazać, że podstawą żądania zwrotu środków jest zaistnienie "nieprawidłowości", o którym mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, definiowane jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Przesłanki uznania danego czynu za nieprawidłowość mają charakter łączny, a więc konieczne jest naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa, które musi wynikać z działania lub zaniechania beneficjenta, a nadto naruszenie to ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Dla zastosowania korekty finansowej, o której mowa w art. 143 ust. 2 rozporządzenia 13003/2013, wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wystąpienia szkodliwego wpływu.
W kontrolowanej sprawie podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, było wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację przedmiotowych projektów z naruszeniem procedur wynikających z przepisów umowy o dofinansowanie projektu oraz Wytycznych. Przypomnieć w tym miejscu należy, że skarżący otrzymał dofinansowanie dwóch projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. 2014 – 2020, które otrzymały wsparcie w ramach konkursu nr [...], Oś Priorytetowa I "Wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej w gospodarce", w ramach Działania 1.2 Działalność badawczo-rozwojowa przedsiębiorstw, typ projektów – Bon na innowacje: projekt nr [...] pn. "[...]" oraz projekt nr [...] pn. "[...]". Organy obu instancji przeanalizowały zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem kwalifikowalności poniesionych wydatków, tzn. czy zostały one poniesione zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie projekt oraz postanowieniami Wytycznych.
Przepis § 3 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu przewiduje, że beneficjent realizuje projekt z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego oraz procedurami obowiązującymi w ramach RPO WM 2014-2020 w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu.
Umowy o dofinansowanie projektów z 25 lutego 2019 r. i 11 marca 2019 r. zawarta między beneficjentem a Województwem M. określa z kolei sankcje za niedotrzymanie jej warunków i wykorzystanie całości lub części dofinansowania bez zachowania obowiązujących procedur, niezgodnie z przeznaczeniem lub nienależnie (§ 12 i § 21 tej umowy), mogące polegać na rozwiązaniu umowy, wstrzymaniu wypłaty, zastosowaniu korekt finansowych, zwrocie całości lub części dofinansowania.
Zgodnie natomiast z § 5 ust. 5 pkt 1 ww. umowy beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach EFRR oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (w niniejszym przypadku z dnia 19 lipca 2017 r.), tj. obowiązujących w momencie wszczęcia procedury ogłoszenia konkursu/naboru. Istotne jest w tym miejscu, że skarżący znał treść Wytycznych już na etapie procedury konkursowej przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu. W toku realizacji projektu był więc zaznajomiony z wymaganiami, jakich będzie musiał przestrzegać.
Zgodnie z sekcją 6.2. pkt 3 lit. e, f, g ww. Wytycznych, nazwaną "Ocena kwalifikowalności wydatku", wydatek jest wydatkiem kwalifikowalnym, jeśli został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie, w związku z realizacją projektu, jest niezbędny do realizacji celów projektu; powinien również zostać zrealizowany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Jak wskazał organ odwoławczy, ocena kwalifikowalności wydatków dokonywana jest wieloetapowo: na etapie wyboru projektu, na etapie jego realizacji oraz rozliczania.
Zgodnie natomiast z sekcją 6.5.2 pkt 11 lit. b) oraz pkt 22 lit. a) Wytycznych, nazwaną "Zamówienia udzielane w ramach projektu", w celu spełnienia zasady konkurencyjności należy wybrać najkorzystniejszą ofertę zgodną z opisem przedmiotu zamówienia, złożoną przez wykonawcę spełniającego warunki udziału w postępowaniu w oparciu o ustalone w zapytaniu ofertowym kryteria oceny. Przy czym nie jest możliwe dokonywanie istotnych zmian postanowień umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w zapytaniu ofertowym oraz określił warunki takiej zmiany, o ile nie prowadzą one do zmiany charakteru umowy. Innymi słowy, w celu spełnienia zasady konkurencyjności należy: wybrać najkorzystniejszą ofertę zgodną z opisem przedmiotu zamówienia, złożoną przez wykonawcę spełniającego warunki udziału w postępowaniu w oparciu o ustalone w zapytaniu ofertowym kryteria oceny oraz nie jest możliwe dokonywanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy. Za zmianę istotną, zgodnie z Wytycznymi, uznaje się m.in. zmianę polegającą na zastąpieniu wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia, nowym wykonawcą, bez zmiany zapytania ofertowego.
W przedmiotowej sprawie beneficjent w zapytaniu ofertowym nr [...] ([...]) wskazał, że przedmiotem współpracy miało być opracowanie innowacji produktowej, polegającej na opracowaniu receptury lodów naturalnych. Projekt przewiduje, że w zakres usługi będą wchodzić zarówno prace badawcze, jak również prace rozwojowe. Zdaniem wnioskodawcy opracowanie powinno zawierać następujące elementy: opracowanie założeń nowej receptury lodów zawierających stewię – koncepcja i opracowanie analityczne ukierunkowane na produkt przemysłowy – przede wszystkim należy opracować optymalny skład mieszanki, następnie ustalić proporcje składników – w efekcie ma powstać opracowanie technologii (prace badawcze), wyprodukowanie serii próbnej – potwierdzenie poprawności koncepcji rozwiązania na drodze analitycznej i doświadczalnej, przeprowadzenie testów produktu i weryfikacja wszystkich parametrów użytkowych (prace rozwojowe), badania właściwości przetworzonej w opracowanej recepturze stewii – (prace badawcze) – analiza porównawcza. W skład zamówienia wchodzą: 1/analiza przedwdrożeniowa i ustalenie kierunku prac badawczo-rozwojowych – opracowanie innowacji produktowej; 2/faza badań przemysłowych nad nową recepturą; 3/faza prac rozwojowych i wykonanie serii próbnej; 4/ opracowanie raportu podsumowującego wyniki badań wraz ze wskazówkami do wdrożenia. Zapytanie ofertowe nr [...] ([...]) dotyczyło opracowania innowacji produktowej polegającej na opracowania możliwości wykorzystania stewii, jako zamiennika cukru w wyrobach sklepowych np.: czekoladach, żelkach, czy w mleku w kartonikach dla dzieci.
Beneficjent wybrał jako wykonawcę usługi B+R Wyższą Szkołę [...] w B., wskazując w umowach z 15 i 28 lutego 2019 r., że jednostką wykonującą prace badawczo-rozwojowe będzie jej Wydział [...] Filia w E. (§ 2 ust. 1 umowy na wykonanie usługi B+R). Wybrany wykonawca posiadał kategorię B, wymaganą w procedurze konkursowej (por. decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr [...]). Z treści obu w/w umów na wykonanie usługi B+R nie wynika, aby przewidziano zlecenie prac innemu podwykonawcy, tak samo w zapytaniu ofertowym nie wskazano, że część zadań zostanie powierzona innemu podmiotowi. Tymczasem wykonawca usługi nie przeprowadził prac samodzielnie, ponieważ w raporcie z 22 kwietnia 2020 r. i 2 czerwca 2020 r. (projekt [...]) wskazano, że przy realizacji ww. umowy miała miejsce współpraca B+R z firmą [...] sp. z o.o. i zastosowaną przez nią aparaturą badawczą. Z kolei w ramach drugiego projektu ([...]) w skład zespołu badawczego wchodzili technolodzy żywności i żywienia w [...] sp. z o.o. w Ł. będący autorami prac rozwojowych, pracownik Uniwersytetu P. w L. (nadzór naukowy), a prace prototypowe przeprowadzono w zakładzie produkcyjnym w/w firmy [...] z zastosowaniem jej aparatury badawczej, gdzie odbył się proces produkcji tabliczek. Tak więc kluczowe dla realizacji obu projektów badania (prace) B+R zostały wykonane przez inne podmioty, które posiadały wymaganą do tego rodzaju badań aparaturę. Bez tych badań nie można byłoby przeprowadzić analizy i wnioskowania, których dokonał już wykonawca.
Sąd podziela ustalenia organów, że stanowi to zmianę postanowień umów w stosunku do zapytań ofertowych, którą to zmianę należy ocenić jako istotną, bowiem zamawiający nie przewidział powierzenia innemu wykonawcy kluczowej części prac. Wnioskodawca nie zmienił także zapytań ofertowych. Zgodnie z Wytycznymi (sekcja 6.5.2 pkt 22 lit. a) nie jest możliwe dokonywanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba, ze zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w zapytaniu ofertowym oraz określił warunki takiej zmiany, o ile nie prowadza one do zmiany charakteru umowy, co nie miało miejsca (okoliczność niesporna).Zmianę uznaje się za istotną jeżeli zmienia się ogólny charakter umowy w stosunku do charakteru umowy w pierwotnym brzmieniu albo nie zmienia się ogólnego charakteru umowy i zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności: zmiana wprowadza warunki które gdyby były postawione w postepowaniu o udzielenie zamówienia to w tym postępowaniu wzięliby lub mogli wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści, zmiana narusza równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy, w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie, zmiana znacznie rozszerza lub zmniejsza zakres świadczeń lub zobowiązań wynikających z umowy lub polega na zastąpieniu wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia innym wykonawcą, w przypadkach innych niż wymienione w lit. d. Zastąpienie wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia nowym wykonawcą jest zatem zmiana istotną, a WSFiZ nie przeprowadziła samodzielnie zleconych przez Skarżącego usług w obu projektach.
Jednocześnie, w myśl Podrozdziału 6.2 pkt 3 Wytycznych, wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który został poniesiony zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie (lit. e), został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (lit. g), jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi m.in. w Wytycznych (lit. k).
Kolejną sporną kwestią jest ocena, czy wybrany przez skarżącego wykonawca posiadał merytoryczne kompetencje do wykonania przedmiotowego zamówienia. Bezsporne jest, że posiada on kategorię naukową B w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych, nie zaś rolniczych czy żywieniowych, co jasno wynika z uzasadnienia decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 15 listopada 2017 r. Opis przedmiotów zamówień w przedmiotowej sprawie niewątpliwe wskazuje na rolniczy, żywnościowy charakter badań B+R, a nie humanistyczny czy społeczny. Już sam fakt, że kluczowe zlecone wykonawcy badania w ramach w/w projektów przeprowadził inny podmiot, który dysponował możliwościami i niezbędnym sprzętem w tym zakresie, świadczy o tym, że wykonawca w pożądanej dziedzinie nauk nie był kompetentny. Nie jest więc bez znaczenia specjalizacja wybranej jednostki naukowej jako wykonawcy usługi B+R. W tym zakresie organy, wbrew zarzutom skargi, dokonały rzetelnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd podziela ocenę organów, że wykonawca usługi B+R, tj. Wyższa Szkoła [...] w B. Wydział [...] Filia w E. nie spełnia wymogu dokumentacji konkursowej, ponieważ nie posiada kompetencji merytorycznych i potencjału do wykonania prac opisanych we wniosku o dofinansowanie projektu. Beneficjent (zamawiający) nie dołożył należytej staranności podczas weryfikacji wybranej jednostki naukowej (wykonawcy) pod kątem dziedziny, w jakiej uzyskała kategorię naukową B, w konsekwencji czego wybrał podmiot, który nie spełniał kryterium dostępu "Wykonawca usługi", a część kluczowych zadań nie została wykonana przez wybranego wykonawcę (błąd w wyborze wykonawcy usługi B+R).
Dodatkowo w odniesieniu do projektu [...], którego głównym założeniem było opracowanie nowej receptury lodów organy zasadnie postawiły zarzut niezrealizowania pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, co czyni niekwalifikowalnym wydatek poniesiony na usługę B+R i skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanego na ten cel dofinansowania. Już na etapie definiowania problemu w raporcie wskazano, że produkcja lodów opartych na samych glikozydach stewiolowych jest fizycznie i technicznie niewykonalna w związku z czym beneficjent zrezygnował z oparcia receptury lodów na zastosowaniu wskazanej we wniosku o dofinansowanie - substancji słodzącej. Zasadnie zatem przyjęto, że usługa zakupiona w ramach projektu została zrealizowana w oparciu o inne założenia niż pierwotnie przyjęte we wniosku o dofinansowanie, a Beneficjent posiadał niezbędną wiedzę co do możliwości wykonania przyjętych we wniosku założeń w odniesieniu do glikolidów stewiolowych skoro wykonał analizę SWOT oraz przeprowadził stosowne konsultacje, celem potwierdzenia założeń innowacyjności pomysłu. Realizacja usługi w sposób różny od zaplanowanego we wniosku o dofinansowanie narusza zapisy umowy o dofinansowanie. Przyznając, że prace badawczo - rozwojowe cechuje niepewność wyniku czy też ryzyka, to podjęcie się realizacji takich prac w ramach konkursu nie oznacza zasadności dokonywania zmian i modyfikacji. Skoro produkcja lodów opartych na samych glikozydach stewiolowych jest fizycznie i technicznie niewykonalna, a zawartość stewii w produktach spożywczych jest prawnie ograniczona i powszechnie znana, to Beneficjent winien wystąpić o zgodę na wprowadzenie ewentualnych zmian, do czego zobowiązany był postanowieniami umowy o dofinansowanie, a nie dokonywać samowolnych zmian. Zgodnie z § 19 umowy o dofinansowanie projektu [...], jeśli w trakcie realizacji projektu wystąpią okoliczności które mogą wpłynąć na jego realizację, Beneficjent zobligowany jest do pisemnego poinformowania MJWPU o tymże fakcie i uzasadnienia konieczności wprowadzenia ewentualnych zmian w projekcie. MJWPU ma prawo wyrazić zgodę na zmiany lub odmówić ich wprowadzenia, ale ma również prawo do ponownej oceny wniosku o dofinansowanie. W rozpatrywanej sprawie MJWPU nie została poinformowana o planowanych zmianach, a projekt nie został poddany ocenie merytorycznej pod kątem zmienionych założeń projektu opisanych we wniosku o dofinansowanie. Dofinansowanie wykorzystano w sposób niecelowy, nie osiągnięto założonego celu (receptury konkretnego produktu) dlatego zaaprobować należy stanowisko, że wydatek jest niekwalifikowalny (działaniom brak sumienności i rzetelności). Doszło zatem do naruszenia § 3 ust. 5 i 7 umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie pełnego zakresu rzeczowego związanego z przeprowadzeniem badań B+R zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Wydatek na zakup usługi nie spełnia warunku kwalifikowalności określonego w Wytycznych (sekcja 6.2 pkt 3 lit. g), co oznacza również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (§ 5 ust. 5 pkt 1).
Powyższe skutkuje uznaniem, że środki przeznaczone na realizację przedmiotowych programów zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, tj. § 3 ust. 7 i § 5 ust. 5 pkt 1 umowy o dofinansowanie projektu i Wytycznych, które są integralną częścią tej umowy, w zakresie kwalifikowalności wydatków, tj. sekcji 6.5.2 pkt 11 lit. b) oraz pkt 22 lit. a). Doszło więc do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, która pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym ze szkodą poniesioną przez budżet UE, polegającą na poniesieniu nieuzasadnionych i niecelowych wydatków. Finansowanie zadań niespełniających warunków określonych zarówno w dokumentacji konkursowej, jak i niezgodnie z zasadą konkurencyjności niewątpliwie działa na szkodę budżetu UE.
Nadto z treści art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 wynika, iż dla uznania, że doszło do "nieprawidłowości" wystarczy nawet ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE (szkoda potencjalna). Stwierdzenie "rzeczywistej" szkody nie ma podstawowego znaczenia (por. wyroki NSA: z 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1984/15, z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3148/15, publ. CBOSA).
W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym niniejszej sprawy należy stwierdzić, że odpowiedzialność administracyjna beneficjenta z tytułu zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków pochodzących z budżetu UE w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. ma charakter obiektywny, a organy orzekające nie posiadają w tym zakresie możliwości odstąpienia od dochodzenia zwrotu ww. środków publicznych, tylko mają obowiązek interweniować w wypadku naruszenia przepisów, do których przestrzegania zobowiązał się beneficjent (por. wyroki NSA z: 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3449/15, z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1862/12, publ. CBOSA). Warto w tym miejscu zauważyć, że ubieganie się przez dany podmiot o dofinansowanie realizowanych zadań nie jest obowiązkiem, tylko uprawnieniem i przystępując do konkursu przyjmuje się zasady obowiązujące przy realizacji takich zadań.
W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, niezasadne są zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W odniesieniu do zarzucanych w skardze naruszeń przepisów postępowania, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, a tym bardziej stwierdzeniem ich nieważności. Organy orzekające, działając zgodnie z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., dokonały bowiem dokładnej analizy całego materiału dowodowego, w szczególności umowy o dofinansowanie projektu w powiązaniu z treścią Wytycznych, raportu z prac B+R, dokumentacji pokontrolnej, ofertowej, przedstawionych w toku postępowania przez stronę dokumentów, rozważyły korespondencję prowadzoną ze skarżącym, kolejne wersje raportów jakie składał. Następnie na podstawie wszechstronnej i swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie, zgodnie z art. 80 k.p.a., dokonały prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej wskazanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Ocena całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie była pobieżna i dowolna, ale oparta na dogłębnej analizie stwierdzonych naruszeń w połączeniu z odpowiednimi przepisami prawa oraz prawidłowo uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Odmienna, prezentowana przez Skarżącego, ocena prawna prawidłowości realizacji przedmiotowych projektów nie przesądza o naruszeniu przez organy przy rozpoznawaniu tej sprawy ogólnych zasad postępowania administracyjnego, przepisów dotyczących postępowania wyjaśniającego, oceny materiału dowodowego oraz sposobu uzasadnienia kontrolowanych decyzji.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nieuzasadnione było żądanie powołania biegłego z zakresu unijnych funduszy strukturalnych, bowiem przeprowadzanie oceny prawidłowości realizacji umów o dofinansowanie należy do samodzielnych kompetencji instytucji wdrażającej i zarządzającej RPO WM oraz środkami EFRR. Równie niecelowy był wniosek o biegłego z zakresu technologii żywienia i żywności. Skorzystanie z tego środka dowodowego uzasadnia konieczność pozyskania wiadomości specjalistycznych, a te organ otrzymał w postaci opinii ekspertów, powołanych w ramach RPO WM, którzy kilkukrotnie weryfikowali prace i ich wynik posłużył do oceny jakości wykonanych prac. W tej sytuacji przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niecelowe, nieracjonalne, zwłaszcza, że raport w przypadku projektu [...] został ostatecznie oceniony pozytywnie, a powstanie receptury innego produktu niż założony we wniosku o dofinansowanie w przypadku projektu [...] zdefiniowane już na etapie wstępnym. Podzielić należy stanowisko, iż Skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w I instancji - zawiadomienie z 12 grudnia 2022 r. Aczkolwiek decyzję wydano 25 maja 2023 r., jednakże od w/w zawiadomienia materiał dowodowy nie uległ rozszerzeniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie była obarczona wadami wynikającymi z naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy też naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Brak jest również przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., które byłyby podstawą do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji.
Wobec powyższego skarga podlega oddaleniu - art. 151 p.p.s.a.