VIII SA/WA 75/25

VIII SA/Wa 75/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 184
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia 14 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Zarządu Województwa Mazowieckiego nr [...] z dnia 14 listopada 2024 r. uchylająca decyzję Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych (dalej MJWPU) nr [...] z dnia 23 maja 2024 r. w części dotyczącej okresu naliczania odsetek, natomiast w pozostałym zakresie utrzymująca decyzję MJWPU w mocy. Skarga dotyczy zaskarżonej decyzji w części, co do utrzymania w mocy decyzji MJWPU.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Decyzją Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych (MJWPU) nr [...] z dnia 23 maja 2024 r. zobowiązano Beneficjenta – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. do zwrotu kwoty 1 328 156,30 zł wraz z odsetkami
w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Kwota podlegająca zwrotowi wynika
z nieprawidłowości stwierdzonych w dziesięciu projektach realizowanych przez Beneficjenta w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020, które otrzymały wsparcie w ramach konkursu nr [...], Oś Priorytetowa IX "Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem", Działanie 9.2 Usługi społeczne i usługi opieki zdrowotnej, Poddziałanie 9.2.2 "Zwiększenie dostępności usług zdrowotnych".
Zgodnie z założeniami wniosków o dofinansowanie, które stanowią załącznik do umowy o dofinansowanie, projekty miały na celu poprawę stanu zdrowia dzieci
w zakresie chorób kręgosłupa na terenie dziesięciu powiatów; s., b., c., l., m., p., p., p., r. i z., wśród 70 dzieci z każdego z tych powiatów. Uczestnicy projektów mieli być objęci wsparciem przez okres 9 miesięcy, podczas których przewidziano warsztaty edukacyjne dla dzieci i ich rodziców oraz interwencję terapeutyczną: badania lekarskie/ fizjoterapeutyczne, grupowe zajęcia z zakresu aktywności fizycznej, gimnastykę korekcyjną. W ramach każdego projektu zaplanowano również działania informacyjno-szkoleniowe dla personelu medycznego (pielęgniarek/ higienistek szkolnych).
Umowy o dofinansowanie Województwo Mazowieckie zawarło w dniu 8 października 2020 r. z H. B. B., A. K. B. i M. L. B., działającymi w ramach spółki cywilnej o nazwie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] s. c. "[...]" z siedzibą w R., ul. C. [...]. Następnie w dniu 29 grudnia 2021 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] s.c. "[...]" przekształcił się w Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" sp. z o.o. i wyodrębnił z niej [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. ul. M. [...] (KRS: [...]), która to spółka, jako następca prawny pierwotnego Beneficjenta, stała się stroną ww. dziesięciu umów o dofinansowanie.
Partnerem w tych projektach jest [...]sp. z o.o. z siedzibą w W..
W związku z przekształceniem podmiotu, który zawarł umowy o dofinansowanie, MJWPU poinformowała [...] sp. z o.o. o konieczności zaktualizowania wniosków o dofinansowanie w zakresie punktu D3 - potencjał wnioskodawcy
i partnerów oraz skierowania ich do ponownej oceny formalnej i merytorycznej w celu zweryfikowania czy spełnione są kryteria wyboru projektów obowiązujące w naborze, odniosła się także do kwestii aneksowania umów i ich zabezpieczenia (zwrot weksli
i nowe weksle). W ramach oceny formalnej zwrócono się do Ministerstwa Finansów
o udzielenie informacji czy podmioty, tj. Lider ([...] Sp. z o.o.) i Partner ([...] sp. z o.o.) figuruję w Rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych
z udziałem środków europejskich. Uzyskano odpowiedz, że [...] sp. z o.o. jest podmiotem wykluczonym od dnia 9 czerwca 2021 r. na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p., o czym podmiot ten został poinformowany pismem z dnia 7 października 2021 r., doręczonym 18 października 2021 r. W związku z powyższym, mając na uwadze art. 33 ust 7 ustawy wdrożeniowej, MJWPU przekazała [...] sp. z o.o. oświadczenia
z dnia 21 lipca 2022 r. o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie dla każdego z dziesięciu projektów (z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia).
W oświadczeniu przytoczono okoliczności skutkujące rozwiązaniem umów, wskazano, że w związku z wykluczeniem Partnera projektu niespełnione zostają kryteria formalne nr 3 i nr 8 wyboru wniosków w naborze, co skutkuje brakiem możliwości dalszej realizacji projektów i w konsekwencji nieosiągnięcie zaplanowanego celu i wskaźników w Projektach. Jednocześnie wezwano Beneficjenta do zwrotu dofinansowania otrzymanego w ramach każdego projektu wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków.
Beneficjent pismem z dnia 25 lipca 2022 r. przedłożył propozycję zmian do projektu, zakładających m.in. zmniejszenie dofinansowania, przedłużenie okresu realizacji projektu, zmianę podziału zadań pomiędzy Liderem, a Partnerem oraz możliwości rozliczenia projektów. Po przeanalizowaniu zaproponowanych zmian
i argumentów dotyczących etapu realizacji projektów, MJWPU pismem z dnia 14 października 2022 r. przekazała Beneficjentowi stanowisko co do możliwości rozliczenia na mocy § 27 ust. 1 i 2 umowy o dofinansowanie prawidłowo poniesionych wydatków kwalifikowalnych, z zastrzeżeniem, że wydatki poniesione przez Partnera mogą zostać uznane za kwalifikowalne jedynie do dnia wykluczenia Partnera - [...] sp. z o.o., tj. do dnia 8 czerwca 2021 r. Po tej dacie wydatki Partnera nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne.
Złożony przez Beneficjenta wniosek o płatność nr [...] (korekta -04) w każdym
z dziesięciu projektów został zweryfikowany pozytywnie, co oznacza, że za kwalifikowalną uznano kwotę 284 812,50 zł, zgodnie z podziałem zadań przypisanych Liderowi w obowiązującej wersji wniosku o dofinansowanie. Natomiast w każdym przypadku w ramach weryfikacji wniosku o płatność nr [...] stwierdzono nieprawidłowość na kwotę 142 812,50 zł, w tym podlegające zwrotowi 132 815,63 zł (9 996,87 zł środki własne). Powodem żądania zwrotu środków jest naruszenie art. 33 ust. 7 ustawy wdrożeniowej, w związku z czym wydatki poniesione przez Partnera - [...] sp. z o.o. są niekwalifikowalne od daty jego wykluczenia. Ponieważ do daty wykluczenia, tj. do dnia 9 czerwca 2021 r. nie były prowadzone żadne działania, za które odpowiadał Partner, uznano, że wszystkie wydatki dotyczące zadań Partnera należy uznać za niekwalifikowalne. We wniosku o płatność nr [...] przedstawiono do rozliczenia nw. zadania, za które odpowiedzialny był Partner; zadanie 3 - kwota 17 650 zł i zadanie 4 - kwota 96 600 zł, co daje kwotę 114 250 zł oraz odpowiadającą jej kwotę kosztów pośrednich w wysokości 28 562,50 zł.
Brak zwrotu środków uznanych za niekwalifikowalne stanowił podstawę do wszczęcia przez MJWPU w dniu 19 marca 2024 r. postępowania administracyjnego
w sprawie zwrotu przez [...] sp. z o.o. dofinansowania w ramach projektów:
[...]
Postępowanie zakończyło się wydaniem w dniu 23 maja 2024 r. decyzji nr [...] (doręczona Stronie za pośrednictwem poczty w dniu 28.05.2024 r.), zobowiązującej [...] sp. z o.o. do zwrotu kwoty 1 328 156,30 zł wraz
z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Na należność tę składają się kwoty
w wysokości 132 815,63 zł w ramach dziesięciu projektów objętych postępowaniem.
Organ i instancji potwierdził ustalenia poczynione na etapie rozliczania projektów, stwierdzając naruszenie umowy o dofinansowanie (§ 3 ust. 1) i regulaminu konkursu
w zw. z naruszeniem art. 33 ust 7 ustawy wdrożeniowej, polegające na tym, że Partner projektu w trakcie ich realizacji został podmiotem wykluczonym z możliwości otrzymania dofinansowania, co skutkowało niekwalifikowalnością wydatków na zadania, za które odpowiedzialny byt Partner, tj. [...] sp. z o.o. od daty jego wykluczenia. Organ
I instancji stwierdził również, że zarzucane naruszenia stanowią nieprawidłowość
w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 i wiążą się ze szkodą w budżecie UE, co skutkowało żądaniem zwrotu środków.
Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika odwołała się do powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postepowania oraz przepisów prawa materialnego.
Rozpoznając odwołanie, Zarząd Województwa Mazowieckiego (dalej również organ odwoławczy) zaskarżoną do Sądu decyzją nr [...] z dnia 14 listopada 2024 r. uchylił decyzję Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych (dalej MJWPU) nr [...] z dnia 23 maja 2024 r. w części dotyczącej okresu naliczania odsetek, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał decyzję MJWPU w mocy.
Po przeanalizowaniu zarzutów odwołania w oparciu o zebrany materiał dowodowy, organ odwoławczy podzielił argumentację MJWPU w zakresie wysokości kwoty do zwrotu oraz nieprawidłowości stanowiących powód żądania zwrotu części dofinansowania.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, w ocenie organu odwoławczego są one niezasadne. Stan faktyczny został prawidłowo ustalony na podstawie dokumentów znajdujących się w posiadaniu MJWPU i stanowiących akta sprawy. Podkreślenia wymaga jak wskazał organ odwoławczy, że Odwołujący nie kwestionuje faktu wykluczenia Partnera ([...] sp.
z o.o.) z możliwości otrzymywania dofinansowania ze środków unijnych. Skutkiem powyższego było uznanie przez MJWPU, iż ta część dofinansowania, która obejmowała wydatki na zadania powierzone zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie i umową
o dofinansowanie (w dziesięciu Projektach) Partnerowi, nie może być uznana za wydatki kwalifikowalne od daty wykluczenia Partnera. Odwołujący nie kwestionuje także nierzetelności Partnera i tego, że Projekty nie zostały zrealizowane zgodnie
z wnioskiem o dofinansowanie, bowiem sam Odwołujący zarówno w odwołaniu, jak
i wniosku dowodowym, podniósł, że Partner okazał się skrajnie nieuczciwy i nierzetelny, a finalnie, mimo, iż był odpowiedzialny za realizację określonych zadań w ramach projektów i otrzymał środki od Beneficjenta na poczet ich realizacji, zadań tych nie zrealizował.
Odwołujący kwestionuje, iż w ocenie organu odpowiedzialność za powyższe ponosi Beneficjent, tzn. [...] sp. z o.o. będąca stroną umów o dofinansowanie (jako następca prawny wspólników spółki cywilnej NZOZ [...] s.c. "[...]") oraz będąca Liderem w realizacji przedmiotowych projektów. Jako argumenty wskazuje, iż nie posiadał wiedzy
o wykluczeniu Partnera i nie mógł tej wiedzy posiadać, gdyż w Rejestrze podmiotów wykluczonych mógł zweryfikować jedynie swój status, nie ponosi też winy za wykluczenie Partnera, zatem "nieprawidłowość" nie może obciążać Beneficjenta. Ponadto w konsekwencji nierzetelności Partnera i niewywiązania się z przypisanych mu zadań Beneficjent samodzielnie zrealizował Projekty, osiągając założone cele.
W ocenie Odwołującego MJWPU naruszyła więc przepisy postępowania, dotyczące oceny dowodów oraz zasady ogólne k.p.a., wydając zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony odwołującej. Zaznaczył, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków unijnych następuje z mocy prawa, jest to dodatkowy, wynikający z przepisu art, 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. skutek wydania decyzji ostatecznej, będący konsekwencją niezwrócenia środków w terminie. Podmiot wykluczony nie może w okresie wykluczenia (trzy lata) otrzymać środków unijnych. Dotyczy to również podmiotów realizujących projekty unijne w partnerstwie, co reguluje art, 33 ust 7 ustawy wdrożeniowej. Stosowną regulację zawarto też w Regulaminie konkursu - nabór nr [...], w ramach którego dziesięć projektów, będących przedmiotem niniejszego postępowania, uzyskało dofinansowanie: pkt 10 "Wymagania dotyczące partnerstwa w projekcie". Skoro więc wykluczenie nastąpiło z mocy prawa i jest bezspornym faktem, bez znaczenia pozostają argumenty Odwołującego co do jego braku w tym winy czy też braku możliwości weryfikacji statusu Partnera w Rejestrze
W przedmiotowej sprawie nie ma też znaczenia moment zwrócenia się MJWPU do Ministerstwa Finansów z zapytaniem o status [...] sp. z o.o. Wykluczenie nastąpiło po podpisaniu umów o dofinansowanie. Od tej daty Partner nie mógł otrzymywać środków UE. Innymi słowy nie mogą one być kwalifikowalne.
Odnosząc się z kolei do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013, organ wyjaśnił, że zgodnie z legalną definicją nieprawidłowością jest naruszenie procedur rozumiane szeroko jako każde działanie lub zaniechanie Beneficjenta, którego konsekwencją jest lub może być finansowanie
z budżetu UE niekwalifikowalnego wydatku, powodujące szkodę w budżecie unijnym, niezależnie od jej rzeczywistego czy potencjalnego charakteru.
W analizowanej sprawie projekty były realizowane w partnerstwie, za "partnerstwo" wnioskodawca otrzymał dodatkowe punkty. Projekty realizowane w partnerstwie polegają na tym, że posiadają Lidera (Partnera wiodącego), który jest jednocześnie Beneficjentem i stroną umowy o dofinansowanie. Liderem tym jest [...] sp. z o.o. Zgodnie z umową o dofinansowanie to Beneficjent odpowiada za prawidłową i zgodną z wnioskiem o dofinansowanie realizację projektu.
Organ odwoławczy zauważył także, że MJWPU wywiązała się ze swych obowiązków jako organu, tzn. nadzorowała prawidłowość realizacji projektów
i skutecznie monitorowała realizujące je podmioty, co doprowadziło o wykrycia nieprawidłowości. Natomiast odpowiedzialność za powyższe ponosi Beneficjent. Również to Beneficjent odpowiada za dobór Partnerów do realizacji projektów. Okoliczność podniesiona w odwołaniu, iż Partner nie informował nigdy Beneficjenta
o wpisaniu do Rejestru, czy wręcz zapewniał, że nie występują jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające realizację projektu (mimo, iż otrzymał informację
o wykluczeniu), nie zwalnia Beneficjenta z tej odpowiedzialności. Nadto Lider mógł nie poprzestać na zapewnieniach Partnera, ale np. zwrócić się do niego o wystąpienie do Ministra Finansów z zapytaniem o status w Rejestrze podmiotów wykluczonych. Odpowiedzialność za powyższe ponosi Beneficjent będący stroną umowy
o dofinansowanie, odpowiedzialny za dobór Partnera.
Wydatki w części dotyczącej zadań Partnera po jego wykluczeniu nie mogą być objęte finansowaniem ze środków unijnych, są wydatkiem niekwalifikowalnym, a objęcie ich finansowaniem stanowi rzeczywistą szkodę w budżecie, jako finansowanie wydatku nieprawidłowego, niezgodnego z prawem.
Organ odwoławczy uznał zarzut błędnego wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi za niezasadny i szczegółowo odniósł się do powyższej kwestii przedstawiając wyliczenia matematyczne (strona 12 i 13 zaskarżonej decyzji). W posumowaniu dotyczącym powyższej materii stwierdził, że Partner odpowiadał za realizację części zadania 4, tj. poz. 2 i 3, na które przeznaczono kwotę 96 600 zł w każdym z projektów,
i co do której wydatki przedstawiono do rozliczenia we wniosku za okres 01.04.2022 r. - 30.06.2022 r. Kwota ta wraz z kwotą 17 650 zł dotyczącą zadania 3 dała wartość 114 250 zł, stanowiącą niekwalifikowalne koszty bezpośrednie, które wraz
z odpowiadającymi im niekwalifikowalnymi kosztami pośrednimi w wysokości 28562,50 zł dały wartość 142 812,50 zł, co stanowi wartość nieprawidłowości w każdym
z projektów. W ocenie organu kwota ta odpowiada wadze i charakterowi nieprawidłowości. Na kwotę tę przypada także wkład własny Beneficjenta w wysokości 9 996,87 zł niepodlegający zwrotowi, co oznacza, że zwrotowi w każdym z dziesięciu projektów podlega kwota 132 815,63 zł wraz z należnymi odsetkami. Dlatego zarzut dotyczący błędnego wyliczenia kwoty do zwrotu należy uznać jak podał organ za niezasadny.
W dalszej części decyzji organ odwoławczy odniósł się do naruszenia zasady proporcjonalności i tego, że cele projektów zostały osiągnięte, co w ocenie Strony oznacza, że nie można mówić o jakimkolwiek zagrożeniu dla finansów UE, organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu nie został sformułowany zarzut nieosiągnięcia celu projektów. Nie było to kwestionowane przez MJWPU i nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu dofinansowania. Co istotne Beneficjent nie został wezwany do zwrotu całości dofinansowania, w projektach nie zastosowano korekty finansowej 100%. W efekcie stwierdzenia po zmianie formy prawnej Beneficjenta, że projekty nie spełniają kryteriów formalnych oceny wniosków
o dofinansowanie, a następnie po rozwiązaniu umów o dofinansowanie, MJWPU przychyliła się do propozycji Beneficjenta i wziąwszy pod uwagę etap realizacji projektów, przystała na możliwość rozliczenia projektów, uznając kwalifikowalność prawidłowo poniesionych wydatków - nie żądała ich zwrotu. Dotyczy to wydatków przypisanych Liderowi. Wniosek o płatność nr [...] został na tej podstawie zweryfikowany pozytywnie, a wydatki w wysokości 284 812,50 zł w każdym z projektów uznano za kwalifikowalne. W ocenie organu stanowi to o zachowaniu zasady proporcjonalności, której naruszenie zarzuca organowi Odwołujący.
Z kolei odnosząc się do argumentacji [...] Sp. z o.o. (pkt 35-37), dotyczącej tego, że mimo przekazania Partnerowi środków na realizację, Beneficjent zmuszony był samodzielnie zrealizować Projekty, bowiem Partner okazał się nierzetelny i ich nie wykonał, co postawiło Beneficjenta przed wyborem: pozostawienia projektów jako niezrealizowane w całości lub doprowadzenia ich na własny koszt i własnym staraniem do końca, realizując zadania przewidziane dla Partnera, organ zauważa, że właśnie z uwagi na wybór, jakiego dokonał Beneficjent, część wydatków pozostała kwalifikowalna, organ nie stwierdził niezrealizowania celu i nie zażądał zwrotu całego dofinansowania. Organ nie podziela poglądu, jakoby Beneficjent za swą rzetelność poniósł koszt dwukrotnie - raz przekazując środki Partnerowi, a drugi raz zwracając je organowi. Wydatek ten jest nieprawidłowy, dofinansowanie zostało wypłacone Beneficjentowi i podlega zwrotowi, natomiast dochodzenie jego zwrotu na drodze cywilnej pomiędzy Beneficjentem a Partnerem stanowi odrębną kwestię, która pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Dążeniem organu jest, aby nie zapłaciła za nie Unia Europejska (oraz Budżet państwa), natomiast ciężar ten, zdaniem organu, winien ponieść Beneficjent. Poza przedmiotem postępowania jest, czy finalnie środki te Beneficjent odzyska od Partnera, a wówczas poniesie je Partner.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że realizowanie projektów dofinansowanych ze środków unijnych obwarowane jest określonymi warunkami i wymogami, do których przestrzegania zobowiązał się Beneficjent w umowie o dofinansowanie zgadzając się jednocześnie na sankcje za naruszenie postanowień tej umowy. Realizacja Projektu
i wydatkowanie środków UE musi o być zgodne z umową i wnioskiem
o dofinansowanie. Dziesięć projektów, których dotyczy niniejsze postępowanie, miało być realizowane w Partnerstwie, za co przyznano dodatkowe punkty w naborze, poszczególnym podmiotom - Liderowi i Partnerowi przyporządkowano realizację określonych zadań. Pominięcie Partnera i samodzielne wykonanie przypisanych mu zadań jest realizacją Projektów niezgodnie z wnioskiem i umową o dofinansowanie.
Z tej też przyczyny MJWPU nie mogła uwzględnić zmian do umowy partnerskiej przy końcowym rozliczeniu projektów oraz nie wyraziła zgody na uaktualnienie podziału zadań pomiędzy Liderem i Partnerem po okresie realizacji projektów.
Zarząd Województwa Mazowieckiego zaznaczył również, iż należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 52a ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu nie może zostać zmieniona, w przypadku gdy zmiany wpływają na spełnianie kryteriów wyboru projektu w sposób, który skutkowałby negatywną oceną tego projektu.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanych dziesięciu projektach określone zadania zostały przypisane Partnerowi, środki na ich realizację zostały wypłacone, Beneficjent przedstawił do rozliczenia wydatki dotyczące tych zadań. Ponieważ zadania te zostały zrealizowane po dacie wykluczenia Partnera, wydatki ich dotyczące są niekwalifikowalne. Są to wydatki nieprawidłowe, poniesione niezgodnie z wnioskiem i umową o dofinansowanie oraz Regulaminem konkursu, a jako takie nie mogą być sfinansowane ze środków unijnych. Uznał działanie organu
I instancji za prawidłowe i zgodne z przepisami. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i zasad ogólnych k.p.a., takich jak zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, zasada praworządności, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasada prawdy obiektywnej, a także przepisów prawa materialnego, są w ocenie organu odwoławczego niezasadne.
Organ odwoławczy wskazał, że podczas weryfikacji wniosków o płatność ocenie poddano wydatki poniesione w ramach projektu i stwierdzono naruszenie ustawy wdrożeniowej, regulaminu konkursu oraz postanowień umowy o dofinansowanie. Odpowiedzialność za powyższe ponosi Beneficjent. W tym kontekście nie jest zasadny zarzut Odwołującego nie wykazania przez organ przesłanek jego odpowiedzialności. To właśnie naruszenie przez Beneficjenta wskazanych w decyzji przepisów ustawy wdrożeniowej, regulaminu oraz umowy o dofinansowanie jest tym działaniem, które doprowadziło do wydania decyzji zwrotowej.
Z tego też względu nie można postawić MJWPU zarzutu nienależytego zebrania materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego.
W rezultacie organ odwoławczy wskazał, że Beneficjent działając jako podmiot gospodarczy w rozumieniu art. 2 pkt 37 rozporządzenia Komisji nr 1303/2013, naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie poprzez działanie niezgodne z umową
i regulaminem konkursu, co wypełnia przesłankę z art. 184 ust. 1 w związku ż art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Naruszenia polegały na finansowaniu ze środków unijnych zadań przez podmiot wykluczony z możliwości otrzymania tych środków. Podkreślono, że przystępując do naboru i podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązuje się do działania zgodnie z ustalonymi regułami. Skoro dofinansowanie było przyznawane na realizację projektów w partnerstwie, to realizacja części zadań przypadała partnerowi. Natomiast partner ten nie może być podmiotem wykluczonym.
Brak wiedzy Beneficjenta o nierzetelności Partnera nie uzasadnia odstąpienia przez organ od podjęcia działań zmierzających do usunięcia nieprawidłowości. Szkodą w budżecie jest wydatkowanie środków publicznych w sposób niezgodny z konkursem, co czyni je nienależnymi w tej części.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 12 umowy o dofinansowanie stwierdzenie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 skutkuje korektą finansową i obowiązkiem zwrotu środków. Oznacza to, iż niespełnienie warunków kwalifikowalności skutkuje uznaniem za niekwalifikowalne w całości takiego wydatku. Z tego też względu organ I instancji zasadnie jako nieprawidłową określił kwotę odpowiadającą 100% wydatkom poniesionym z dofinansowania projektu na zadania, za których realizację odpowiadał Partner wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania. Jednocześnie MJWPU potwierdził ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji w zakresie kwoty nieprawidłowości, co daje to kwotę dofinansowania podlegającego zwrotowi w wysokości 132 815,63 zł w każdym z dziesięciu projektów
i co oznacza łącznie do zwrotu kwotę 1 328 156,30 zł. W ocenie organu odwoławczego nałożony na Beneficjenta obowiązek zwrotu środków w określonej wysokości jest adekwatny do stwierdzonego naruszenia.
Podsumowując, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Odwołującego postanowień umowy o dofinansowanie, zatem w pełni umotywowane było zastosowanie przez organ regulacji z art. 207 ust. 1 pkt 2, a następnie 9 ufp, a także zapisów umowy o dofinansowanie dotyczących sankcji za niedotrzymanie jej warunków. Instytucje mają bowiem obowiązek interweniować w każdym wypadku naruszenia przepisów, do których przestrzegania zobowiązał się Beneficjent. Zarzuty Odwołującego dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego uznać należy za niezasadne.
Organ odwoławczy nie dostrzegł w okolicznościach niniejszej sprawy podstaw do zastosowania regulacji wynikających z art. 7a i art. 81a k.p.a., a polegających na rozstrzyganiu wątpliwości co do treści normy prawnej oraz niedającej się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Biorąc zatem pod uwagę całość materiału dowodowego, organ stwierdził, iż doszło do naruszenia postanowień umowy
o dofinansowanie, w zakresie opisanym w uzasadnieniu decyzji, a tym samym procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Sp. z o.o. (dalej skarżąca), zaskarżając decyzję w części, w której organ II instancji utrzymał w mocy decyzję MJWPU wniosła o:
1.uchylenie zaskarżonej decyzji w części zaskarżonej oraz uchylenie decyzji organu I instancji w pozostałej części oraz o umorzenie postępowania,
ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w części zaskarżonej oraz uchylenie decyzji organu I instancji w pozostałej części oraz przekazanie sprawy organowi
I instancji do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
A mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że wprowadzenie Skarżącej przez Partnera w błąd, poprzez nieinformowanie Skarżącej o wykluczeniu Partnera
z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów dofinansowanych ze środków unijnych, pomimo iż Partner był świadomy rzeczonego wykluczenia, można poczytać za brak należytej i wystarczającej dbałości Skarżącej,
podczas gdy w momencie zawierania umowy o partnerstwie Partner nie był podmiotem wykluczonym z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów dofinansowanych ze środków unijnych, a ponadto Skarżąca nie miała faktycznej i prawnej możliwości weryfikacji statusu Partnera w kontekście jego wykluczenia;
2. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej Decyzji z naruszeniem zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady zaufania do władzy publicznej, i nałożenie na Skarżącą obowiązku zwrotu pełnej kwoty dofinansowania,
w sytuacji gdy Skarżąca dopełniła wszystkich nałożonych na nią obowiązków,
a ponadto nie stwierdzono rzeczywistej szkody finansowej w budżecie Unii Europejskiej, a wszystkie cele projektów realizowanych przez Beneficjenta zostały
w całości osiągnięte, co oznacza, że Organy uzyskały w pełni zrealizowany projekt, bez ryzyka jego zakwestionowania w przypadku kontroli wydatkowania środków pochodzących z Unii Europejskiej, natomiast Skarżąca za swoją rzetelność poniosła koszt dwukrotnie - najpierw przekazała spółce pod firmą [...] Sp. z o.o. z siedzibą
w W. (dalej także: "Partner") środki na realizację zadań, których Partner nie zrealizował, a obecnie Organ domaga się zwrotu niekwalifikowalnej części wydatków równej wartości zadań Partnera - ponownie obciążając finansowo Skarżącą, zaś, ujmując rzecz wprost, Organy chcą, ażeby nikt nie zapłacił Skarżącej za rzeczywiście wykonaną pracę, w sytuacji gdy nie można zarzucić Skarżącej jakiegokolwiek uchybienia, zwłaszcza zaś nie można było wymagać, ażeby Skarżąca sprawdzała status Partnera w prowadzonym przez Ministra Finansów Rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (dalej: "Rejestr"), skoro
w zakresie innych podmiotów niż sama Skarżąca, nie miała ona do Rejestru dostępu;
3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędem
w ustaleniach faktycznych polegającym na oczywiście niewłaściwym określeniu kwoty do zwrotu w wysokości 1,328.156,30 zł,
w sytuacji gdy Organ I instancji nie wypłacił nigdy Partnerowi kwoty 339.760,00 zł, tytułem zadania "4.2_PARTNER wynajem sal", której zwrot nakazano w Zaskarżonej decyzji, w konsekwencji czego Organ wydal błędną Decyzję, w której utrzymał nałożony na Skarżącą obowiązek zwrotu kwoty 1.328.156,30 zł, podczas gdy na poczet zadań zleconych Partnerowi wypłacono łącznie 987.196,30 zł;
4. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej Decyzji z naruszeniem zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady zaufania do władzy publicznej, polegającym na oczywiście nieprawidłowym ustaleniu kwoty do zwrotu w wysokości 1.328.156,30 zł,
w sytuacji gdy Organ I instancji nie wypłacił nigdy Partnerowi kwoty 339,760,00 zł, tytułem zadania "4.2_PARTNER wynajem sal", której zwrot nakazano w Zaskarżonej decyzji, w konsekwencji czego Organ wydal błędną Decyzję, w której utrzymał nałożony na Skarżącą obowiązek zwrotu kwoty 1,328,156,30 zł, podczas gdy na poczet zadań zleconych Partnerowi wypłacono łącznie 987,196,30 zł;
B. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
5. art. 207 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.; "u.f.p.") w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego, Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności
i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L z 2013 r, poz. 347,320 z późn. zm., dalej: "Rozporządzenie"), poprzez błędną ich wykładnię i niezasadne przyjęcie, że
w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia procedur, stanowiącego "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia, skutkującego zaistnieniem bądź możliwością zaistnienia szkodliwego wpływu na budżet Unii Europejskiej, a w konsekwencji błędnym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do dokonania korekty finansowej,
podczas gdy nie zostały wypełnione przesłanki dotyczące wywarcia szkodliwego wpływu na budżet Unii lub zagrożenia wywarciem szkodliwego wpływu na budżet Unii, skoro doszło do osiągnięcia wszystkich celów realizowanych programów w pełnym zakresie staraniem Beneficjenta, zaś sama "nieprawidłowość" nie może obciążać Beneficjenta, skoro nie miał on możliwości weryfikacji statusu Partnera w Rejestrze;
6. art. 52a ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o zasadach realizacji programów
w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 818 z późn. zm., dalej: "Ustawa wdrożeniowa"), poprzez błędne jego zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że zawiadomienie
o zmianie formy prawnej Skarżącej stanowiło wniosek o zmianę umowy
o dofinansowanie w zakresie dającym podstawę do przeprowadzenia ponownej kontroli wniosku.
podczas gdy zawiadomienie o zmianie formy prawnej Skarżącej nie stanowi wniosku o zmianę umowy, a zatem Organ I instancji nie miał podstawy do przeprowadzenia ponownej kontroli wniosku.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła postawione zarzuty, akcentując, iż Beneficjent nie miał możliwości weryfikacji statusu Partnera w Rejestrze podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków europejskich. Nadto podkreślono, że skarżąca za swoją rzetelność poniosła koszt dwukrotnie , najpierw przekazała Partnerowi środki na realizację zadań, których Partner nie zrealizował, a obecnie Organ domaga się zwrotu niekwalifikowanej części wydatków równej wartości zadań Partnera.
Wreszcie skarżąca zarzuca organowi błędne wyliczenia wysokości kwoty do zwrotu. Odnosi się również do kwestii nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia oraz podnosi, iż cele zostały osiągnięte
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa krajowego lub unijnego, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Mazowieckiego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie pierwszo-instancyjne, którym zobowiązano stronę skarżącą do zwrotu dofinansowania w określonej kwocie (1 328 156,30 zł) wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę jako skutek stwierdzonych uchybień
w wydatkowaniu środków w ramach dziesięciu projektów realizowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego,
które to naruszenia stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L Nr 347 z 2013 r., str. 320) oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. - uznając przyznane środki jako "wykorzystane z naruszeniem procedur".
Skarżąca spółka kwestionując powyższe wskazała na naruszenie naczelnych zasad procesowych, niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieprzeprowadzenie istotnych dowodów, błędne wyliczenie żądanej kwoty.
Użyte w art.184 i 207 ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) pojęcie "procedury" ma szerokie znaczenie, co jest uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. W doktrynie podnosi się, że ustawodawca posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich.
Tak określonemu założeniu odpowiada ugruntowany już orzecznictwie sądów administracyjnych szeroki zakres znaczeniowy "procedury", obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte
z beneficjentami (wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r.). Wobec tego przez naruszenie procedur rozumie się m. in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi
w umowie o dofinansowanie. Zatem, to umowa o dofinansowanie opracowana
w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1119/19).
Sąd uznał po przeanalizowaniu całości okoliczności niniejszej sprawy, że Zarząd Województwa Mazowieckiego prawidłowo ustalił, że działanie Beneficjenta, stanowiące naruszenie procedur szczegółowo wskazywanych w zaskarżonej decyzji i opisanych
w na wstępie niniejszego uzasadnienia, spowodowało wystąpienie szkody w budżecie UE. Nadto organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko, opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych i unijnych. Dostrzec należy, że dopłaty unijne opierają się na konkretnych zasadach, ujęte są w jednoznacznych regulacjach
i obwarowane sztywnym reżimem prawnym, brak jest w tym zakresie spraw możliwości dowolności i stosowania uznania administracyjnego czy wykładni rozszerzającej przepisów prawnych.
Zatem rozstrzygając powyższy spór przede wszystkim należy mieć na uwadze, że podstawą zaskarżonej decyzji była ustawa o finansach publicznych, która w art. 207 ust. 1 przewiduje sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub wykorzystane z naruszeniem procedur bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji,
o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z kolei zgodnie
z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W tej sytuacji prawidłowo ustalono i przyjęto, że Skarżący poprzez podpisanie umowy o dofinansowanie zobowiązał się do stosowania, przy realizacji projektu, przepisów ustawy u.f.p., ustawy wdrożeniowej oraz w zgodzie z wytycznymi (w tym dotyczącymi kwalifikowalności wydatków). Każda umowa o dofinasowanie określała także sankcje za niedotrzymanie jej warunków (§ 14-16 umowy).
Nie ulega wątpliwości, że umowy o dofinansowanie Województwo Mazowieckie zawarło w dniu 8 października 2020 r. z H. B. B., A. K. B. i M. L. B., działającymi w ramach spółki cywilnej o nazwie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] s. c. "[...] " z siedzibą w R., ul. C. [...]. Następnie w dniu 29 grudnia 2021 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] s.c. "[...]" przekształcił się w Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" sp. z o.o. i wyodrębnił z niej [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. ul. M. [...] (KRS: [...]), która to spółka, jako następca prawny pierwotnego Beneficjenta, stała się stroną ww. dziesięciu umów o dofinansowanie. Partnerem w tych projektach jest [...] sp. z o.o. z siedzibą w W..
W ocenie Sądu trafnie stwierdził organ odwoławczy, że w związku
z przekształceniem podmiotu, który zawarł umowy o dofinansowanie, MJWPU poinformowała [...] sp. z o.o. o konieczności zaktualizowania wniosków
o dofinansowanie w zakresie punktu D3 - potencjał wnioskodawcy
i partnerów oraz skierowania ich do ponownej oceny formalnej i merytorycznej w celu zweryfikowania czy spełnione są kryteria wyboru projektów obowiązujące w naborze, odniosła się także do kwestii aneksowania umów i ich zabezpieczenia (zwrot weksli
i nowe weksle). W ramach przeprowadzonej oceny formalnej zwrócono się do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji czy podmioty, tj. Lider ([...]. Sp. z o.o.) i Partner ([...] sp. z o.o.) figuruję w Rejestrze podmiotów wykluczonych
z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Okazało się, że Partner - [...] sp. z o.o. jest podmiotem wykluczonym od dnia 9 czerwca 2021 r. na podstawie art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p., o czym podmiot ten został poinformowany pismem z dnia 7 października 2021 r. W związku z powyższym, mając na uwadze art. 33 ust 7 ustawy wdrożeniowej, MJWPU przekazała [...] sp. z o.o. oświadczenia
z dnia 21 lipca 2022 r. o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie dla każdego z dziesięciu projektów (z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia).
Odnosząc się do propozycji rozliczenia prawidłowo poniesionych wydatków, Beneficjent podniósł, że nie posiadał wiedzy na temat wykluczenia Partnera.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie złożonego wniosku
o płatność po korekcie (korekta 04) w każdym z dziesięciu projektów, co do tego, że
w każdym z dziesięciu projektów za kwalifikowalną uznano kwotę 284 812,50 zł zgodnie 3 ust. 1)z podziałem zadań przypisanych liderowi, natomiast w każdym przypadku w ramach weryfikacji wniosku o płatność nr [...]stwierdzono nieprawidłowość na kwotę 142 812,50 zł, w tym podlegające zwrotowi 132 815,63 zł (9996,87 zł środki własne). Słusznie wskazał organ, że powodem żądania zwrotu środków stanowiło naruszenie art. 33 ust. 7 ustawy wdrożeniowej. Zatem wydatki przypisane Partnerowi – [...] sp. z o.o. są niekwalifikowalne od daty jego wykluczenia.
Sąd również zgadza się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że naruszenie umowy o dofinansowanie (§ 3 ust. 1), regulaminu konkursu w zw. z naruszeniem art. 33 ust. 7 ustawy wdrożeniowej, polegające na tym, że Partner projektu w trakcie ich realizacji został podmiotem wykluczonym z możliwości otrzymania dofinansowania, co skutkowało niekwalifikalnością wydatków na zadania za które odpowiedzialny był Partner od daty jego wykluczenia. W tej sytuacji zarzucanie naruszenia stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013 i wiążą się ze szkodą w budżecie UE, co prawidłowo uznano, że prowadzi do zwrotu środków.
Podmiot wykluczony nie może w okresie wykluczenia (trzy lata) otrzymać środków unijnych. Dotyczy to również podmiotów realizujących projekty unijne
w partnerstwie.
Za niezasadne należy uznać pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013.
W wyroku I GSK 838/21 z dnia 23 listopada 2021 r. NSA stwierdził, cyt.: "Dla ustalenia, czy mamy do czynienia z nieprawidłowością w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 nie jest konieczne wykazanie przez organ, że w budżecie Unii rzeczywiście wystąpiła określona szkoda lub mogła wystąpić z dużym prawdopodobieństwem. Przepis art. 2 pkt 36 za nieprawidłowość uznaje jakiekolwiek naruszenia prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego. Nie uzależnia zatem uznania konkretnego naruszenia prawa za nieprawidłowość od rodzaju naruszonego przepisu lub przepisów, wagi naruszenia, liczby naruszonych przepisów, ani też charakteru działania podmiotu, które spowodowało naruszenie przepisów. Wystarczy wykazanie, że określone naruszenie prawa mogłoby spowodować szkodę. Omawiany przepis ma na celu zapobieżenie nieprawidłowemu wydatkowaniu środków finansowych przeznaczonych na projekty finansowane z funduszy unijnych. Dlatego obejmuje także szkodę potencjalną."
W rozpoznawanej sprawie słusznie zaznaczył organ odwoławczy, że projekty były realizowane w partnerstwie i za "Partnerstwo" wnioskodawca otrzymał dodatkowe punkty. Niewątpliwie w sprawie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013.
Dla stwierdzenia nieprawidłowości w rozumieniu powyższych regulacji, wymagane jest zatem kumulatywne spełnienie trzech przesłanek wskazanych w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013. Pierwszą z nich jest naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa (procedury); drugą sytuacja w jakiej naruszenie prawa jest wynikiem działania lub zaniechania beneficjenta; trzecią szkodliwy wpływ naruszenia na budżet UE (w tym wpływ potencjalny), polegający na obciążeniu budżetu UE nieuzasadnionym wydatkiem. Z powyższej regulacji wynika, że naruszeniu procedury nie musi towarzyszyć powstanie rzeczywistej szkody, bowiem wystarczająca jest nawet potencjalna możliwość spowodowania takiej szkody. Oznacza to, że szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, a do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie powstania szkody.
W ocenie Sądu, kumulatywne zaistnienie tych przesłanek zostało w niniejszej sprawie wykazane. Wprawdzie skarżąca wskazuje w skardze, że nieprawidłowość nie może obciążać Beneficjenta skoro nie miał on możliwości weryfikacji Partnera, nie mniej to Lider ponosi odpowiedzialność za dobór partnera. Również Lider mógł zwrócić się do Spółki [...] o wystąpienie do Ministra Finansów z zapytaniem o status w Rejestrze podmiotów wykluczonych.
Jeszcze raz zaznaczyć należy, że "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2014 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
W tym stanie uwarunkowań prawnych zaskarżone rozstrzygnięcie nie może być uznane za wadliwe. Szkodą bowiem w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, a nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego; wystarczy stwierdzenie możliwości wystąpienia "potencjalnej" szkody w budżecie Unii Europejskiej. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GSK 175/15).
Za całkowicie niezasadny Sąd uznaje zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 52a ustawy wdrożeniowej. Skarżąca pomija całkowicie, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją gdy doszło do wykluczenia Partnera, a zatem zmiana ta miała wpływ na spełnianie kryteriów wyboru projektu.
Podsumowując należy podkreślić, że przepis art. 207 u.f.p. jednoznacznie reguluje tryb postępowania w razie nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich stanowiąc w ust. 1, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są m.in. wykorzystane
z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Wskazać też należy, że odpowiedzialność administracyjna z tytułu zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków pochodzących z budżetu UE ma charakter obiektywny. Ustawa o finansach publicznych nie przewiduje możliwości odstąpienia od dochodzenia zwrotu środków publicznych udzielonego dofinansowania wykorzystanych z naruszeniem procedur,
o których mowa w art. 184. Obowiązek zwrotu powstaje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami. Z tego też względu zarzuty Skarżącego są niezasadne.
Co do wyliczenia kwoty do zwrotu, podniesionej jako zarzut przez skarżącą Spółkę, to w tym zakresie Sąd w całości akceptuje stanowisko organu. W tym przedmiocie zostały przedstawione szczegółowe wyliczenia (matematyczne)
w zaskarżonej decyzji, a ponadto zostały powtórnie przeanalizowane przez Zarząd Województwa Mazowieckiego z wyszczególnieniem poszczególnych zadań, stwierdzeniem wydatków niekwalifikowalnych.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym, Zarząd Województwa Mazowieckiego prawidłowo wyjaśnił, że działanie Strony stanowiące opisane wyżej naruszenie procedur spowodowało wystąpienia szkody w budżecie UE i uzasadnił swoje stanowisko obszernie opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych.
W związku z powyższym nie są zasadne zarzuty skargi naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Ustalony stan faktyczny Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny. Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie oraz precyzyjnie przedstawił poczynione ustalenia i szczegółową analizę zastosowanych regulacji. Odniósł się do zarzutów Skarżącej zarówno w odpowiedzi na skargę, jak
i zaskarżonej decyzji – a skład orzekający w pełni podziela wyrażone tam stanowiska
i poglądy.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.