VIII SA/Wa 741/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2017-04-26
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolneśrodki unijnespółka cywilnaupadłośćnastępstwo prawnelegitymacja procesowapostępowanie administracyjneARiMRONW

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie płatności ONW, uznając, że byli wspólnicy spółki cywilnej, której ogłoszono upadłość, nadal posiadają legitymację procesową do ubiegania się o płatności.

Sprawa dotyczyła płatności ONW za 2009 rok, o które wniosła spółka cywilna. Po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników, spółka uległa rozwiązaniu. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając, że ani spółka, ani jej byli wspólnicy nie mają legitymacji do dalszego udziału. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że byli wspólnicy, mimo rozwiązania spółki, nadal mają interes prawny i legitymację procesową do kontynuowania postępowania, nawet jeśli nie złożyli formalnego wniosku o wstąpienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę P. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie płatności ONW za rok 2009. Spółka cywilna, której wspólnikiem był skarżący, złożyła pierwotny wniosek o przyznanie płatności. Po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników, spółka cywilna uległa rozwiązaniu z mocy prawa. Organ odwoławczy uznał, że w tej sytuacji postępowanie powinno zostać umorzone, ponieważ ani spółka, ani jej byli wspólnicy nie posiadają legitymacji procesowej do dalszego udziału w sprawie, a następstwo prawne wymaga złożenia stosownego wniosku. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając stanowisko organu za błędne. Sąd podkreślił, że zgodnie z uchwałą NSA, spółka cywilna jest traktowana jako producent rolny. Choć rozwiązanie spółki z powodu upadłości wspólnika skutkuje jej ustaniem, byli wspólnicy nadal mogą mieć interes prawny w kontynuowaniu postępowania, zwłaszcza że wierzytelność z tytułu dopłat wchodzi w skład masy upadłości. Sąd wskazał, że brak formalnego wniosku o wstąpienie do postępowania przez następcę prawnego może prowadzić do bezprzedmiotowości postępowania, ale nie pozbawia byłych wspólników legitymacji procesowej do złożenia takiego wniosku. W związku z tym, WSA uchylił decyzję o umorzeniu, uznając, że organ błędnie odmówił byłym wspólnikom przymiotu strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, byli wspólnicy spółki cywilnej posiadają legitymację procesową do kontynuowania postępowania, nawet jeśli nie złożyli formalnego wniosku o wstąpienie do postępowania po rozwiązaniu spółki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozwiązanie spółki cywilnej z powodu upadłości wspólnika nie pozbawia jej byłych wspólników prawa do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności. Choć następstwo prawne wymaga wniosku, brak takiego wniosku nie odbiera legitymacji procesowej do jego złożenia i posiadania interesu prawnego w sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa PROW art. 25 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

p.p.s.a. art. 145 § §1 pk1 lit. a i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § § 1,2 i 4

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa PROW art. 1 § pkt 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

ustawa PROW art. 10 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

ustawa PROW art. 3 § pkt 3

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

rozporządzenie ONW art. 2 § § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013

rozporządzenie ONW art. 8b § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013

rozporządzenie ONW art. 7 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013

k.c. art. 874 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 870

Kodeks cywilny

k.c. art. 875 § § 1

Kodeks cywilny

prawo upadłościowe art. 144

Ustawa Prawo upadłościowe

prawo upadłościowe art. 62

Ustawa Prawo upadłościowe

prawo upadłościowe art. 491[2]

Ustawa Prawo upadłościowe

prawo upadłościowe art. 65

Ustawa Prawo upadłościowe

ustawa o ewidencji producentów art. 3 § pkt 3

Ustawa o ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 7 § ust.1a pkt 2

Ustawa o ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 12 § ust.1 pkt 4

Ustawa o ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie nr 1782/2003 art. 2 § lit.a)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003

rozporządzenie nr 1782/2003 art. 299

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003

Argumenty

Skuteczne argumenty

Byli wspólnicy spółki cywilnej, której ogłoszono upadłość wspólnika, zachowują legitymację procesową do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności rolnych. Spółka cywilna jest traktowana jako odrębny producent rolny. Rozwiązanie spółki cywilnej nie pozbawia jej wspólników prawa do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy uznał, że spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika, a następca prawny nie złożył wniosku o wstąpienie do postępowania, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego. Skarżący nie miał legitymacji do złożenia odwołania w sprawie z wniosku spółki cywilnej.

Godne uwagi sformułowania

spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych zostały uznane za producenta rolnego tj. podmiot – stronę postępowania administracyjnego spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika następca prawny wnioskodawcy [...] może na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy Wstąpienie do postępowania nie następuje z mocy prawa, a jedynie na podstawie stosownego wniosku. Fakt rozwiązania spółki cywilnej nie pozbawia jej wspólników prawa do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności. nie można odmówić legitymacji procesowej po stronie byłych wspólników do kontynuowania postępowania administracyjnego o przyznanie płatności ONW.

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący

Artur Kot

członek

Marek Wroczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie legitymacji procesowej byłych wspólników spółki cywilnej w postępowaniach administracyjnych dotyczących płatności rolnych po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozwiązania spółki cywilnej z powodu upadłości wspólnika i ubiegania się o płatności rolne. Interpretacja przepisów o następstwie prawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej spółki cywilnej po upadłości wspólnika i jej wpływu na możliwość uzyskania płatności rolnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i rolniczego.

Upadłość wspólnika spółki cywilnej nie przekreśla szans na unijne dopłaty dla rolników.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 741/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-04-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kot
Marek Wroczyński /sprawozdawca/
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1721/18 - Wyrok NSA z 2020-09-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie płatności ONW za rok 2009 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W.( dalej jako Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR) biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ.U z 2016 roku, poz. 23, dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania P. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej jako Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) - z dnia [...] kwietnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z wniosku [...] – umorzył postępowanie odwoławcze.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna.
[...] w dniu [...] maja 2009 roku złożyła wniosek
o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania i o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.
W dniu [...] grudnia 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje, nr [...] o umorzeniu postępowania w całości z uwagi na brak legitymacji procesowej strony jako spółki cywilnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 roku, nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I Instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 roku, syg. akt VIII SA/Wa 573/10 uchylił decyzje organów obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2013 roku, syg. akt II GSK 770/11 oddalił skargę kasacyjną organu.
Następnie w dniu [...] czerwca 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje nr [...], którą odmówił przyznania stronie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] września 2014 roku, nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Sąd Rejonowy dla [...] W. [...] W. G. postanowieniem
z dnia [...] czerwca 2015 roku, [...] ogłosił upadłość R. M. – wspólnika spółki cywilnej [...].
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] kwietnia 2016 roku decyzję, nr [...] o umorzeniu postepowania w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok.
Odwołanie od decyzji złożył P. M. zarzucając naruszenie art. 105 § 1, art. 107 § 1 w związku z art. 28 i art. 30 § 1,2 i 4 k.p.a. w związku z art. 144 prawa upadłościowego i naprawczego.
Organ odwoławczy wskazał, że płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznaje się na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich
z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich( DZ.U nr 64, poz. 427 dalej jako ustawa PROW) rolnikowi spełniającemu warunki określone w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania ,, Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich
i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013( DZ.U nr 68 poz. 448).
Organ powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 roku, syg. akt II GPS 2/12 wskazał, że spółki cywilne
w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych zostały uznane za producenta rolnego tj. podmiot – stronę postępowania administracyjnego, która może składać wnioski o przyznanie płatności i uznano, że w takim postępowaniu to spółka cywilna jest stroną .
Spółka cywilna [...] wniosła o pomoc do płatności ONW za 2009 rok. Jednakże w trakcie postępowania została ogłoszona upadłość R. M. wspólnika spółki cywilnej [...]. W świetle art. 874 § 2 kodeksu cywilnego, spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. W związku z tym spółka cywilna [...] uległa rozwiązaniu z dniem postanowienia
o ogłoszeniu upadłości wspólnika – R. M., tj. [...] czerwca 2015 roku.
Zgodnie z art. 25 ust.1 ustawy o PROW w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy
lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne albo
w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma mu być przyznana pomoc.
Zgodnie z § 8b ust.1 i 2 rozporządzenia ONW w przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika lub wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku o którym mowa w § 7 ust.1,
w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność przysługuje następcy prawnemu spełniającemu wskazane w przepisie warunki. Następca prawny wstępuje do toczącego się postępowania na wniosek złożony w terminie [...] miesięcy od wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne. Wstąpienie
do postępowania nie następuje z mocy prawa, a jedynie na podstawie stosownego wniosku.
Organ odwoławczy zauważył, iż P. M. nie miał legitymacji do złożenia odwołania w sprawie z wniosku [...] spółka cywilna. Spółka cywilna przestała istnieć z mocy prawa po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników. Jednocześnie nikt nie wstąpił o przejęcie płatności ONW za 2009 rok.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2012 roku, syg. akt II GPS 2/12 spółki cywilne w postępowaniach o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowej zostały uznane za producenta rolnego. Spółka cywilna w tych postępowaniach występuje jako podmiot odrębny od wspólników. Oznacza to, że choć wspólnik ma prawo do działania w imieniu spółki istniejącej, natomiast nie może samodzielnie występować zamiast spółki, jak to uczynił P. M. w niniejszej sprawie. Zważywszy, że P. M. nie złożył wniosku o przejęcie płatności po rozwiązanej spółce cywilnej [...], nie ma normy powszechnie obowiązującego prawa, z której mógłby wywieść swoje prawo do uzyskania tych płatności. Uzasadniałoby to zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w ocenie organu odwoławczego, nawet jeśli organ pierwszej instancji błędnie doręczył decyzję z [...] kwietnia 2016 roku P. M. i syndykowi upadłości R. M., nie czyni ich to automatycznie stronami postępowania o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego,
po rozwiązaniu spółki cywilnej, której byli wspólnikami.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł P. M..
Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania;
- art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieprzyznanie odwołującemu przymiotu strony postępowania;
- art. 25 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013( DZ.U z 2016, poz. 1387 ze zm. dalej jako ustawa), poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż w sprawie nie wystąpiła instytucja następstwa prawnego, bo nie dotyczy ona spółek cywilnych.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o:
- uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu decyzji skarżący wskazywał, że przepisy prawa o ewidencji producentów rolnych we wzorze wniosku o wpis do ewidencji jako producenta wymieniają – osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz spółki cywilne jako odrębne kategorie producentów rolnych. Norma art. 25 ustawy PROW odnosi się wprost jedynie do pierwszych trzech kategorii producentów rolnych.
Skarżący wskazywał, że posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zwracał uwagę, że spółka cywilna nie jest jednostką organizacyjną wymienioną w art. 33 ¹ kc, a umową o wspólnym działaniu, którą ustawodawca unormował w art. 870 kc.
Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej skutkuje z mocy prawa rozwiązaniem spółki, lecz nie oznacza, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wobec samej spółki. W sferze praw majątkowych rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zmienia się we własność w częściach ułamkowych ze wszystkimi konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzania swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich własność do niepodzielnej ręki ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego
w Poznaniu z dnia 6 lutego 1996 roku, syg. akt I ACr 647/95).
Argumentował, że w sferze płatności rolniczych, w rozumieniu legalnej definicji rolnika sama spółka cywilna jest grupą osób fizycznych lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej( formy współdziałania grupy osób ją tworzących) nie przynosi ani ustania bytu samej grupy, ani nawet zmian jej składu – rolnik jako grupa osób istnieje dalej. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej powoduje zmianę relacji pomiędzy wspólnikami w stosunkach wewnętrznych oraz ich praw w stosunkach zewnętrznych.
Nadto skarżący wskazywał, że postępowanie w przedmiocie przyznania płatności nie dotyczy sfery majątkowej wspólników, stąd fakt ogłoszenia upadłości jednego ze wspólników nie powoduje żadnego związania z masą upadłości i syndyk nie ma zdolności procesowej w tym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o uchylenie decyzji organu odwoławczego ponieważ organ błędnie rozpatrzył odwołanie wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Na rozprawie pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie,
czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem,
w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż przedmiotowe postępowanie toczyło się z wniosku [...] spółka cywilna. Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2009. Wspólnikami spółki cywilnej [...] byli P. M. i R. M.( umowa spółki cywilnej k – 450 tom II akt administracyjnych).
Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 roku, syg. akt II GPS 2/12 w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej status producenta rolnego, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności( DZ.U z 2004 roku, nr 10, poz. 76 ze zm. dalej ustawa o ewidencji producentów) przysługuje spółce cywilnej.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 25 ust.1 ustawy o PROW w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom,
o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma mu być przyznana pomoc.
Zgodnie z § 8b ust.1 i 2 rozporządzenia ONW w przypadku rozwiązania albo przekształcenia rolnika lub wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne, z wyłączeniem przypadku o którym mowa w § 7 ust.1,
w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności ONW do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności ONW, płatność przysługuje następcy prawnemu spełniającemu wskazane warunki. Następca prawny wstępuje do toczącego się postępowania na wniosek złożony w terminie [...] miesięcy od wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne. Wstąpienie
do postępowania nie następuje z mocy prawa, a jedynie na podstawie stosownego wniosku.
Postępowanie w sprawie płatności w ramach ONW zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy PROW przyznawane są na wniosek rolnika. Stosownie do art. 2 lit.a) rozporządzenia Rady(WE) z 29 września 2003 roku, nr 1782/2003 przez rolnika należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu oraz które prowadzą działalność rolniczą.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej powołanej uchwale z 30 maja 2012 roku wyraził pogląd, iż spółka cywilna stanowi grupę osób w rozumieniu powyższego przepisu i dlatego nie można spółce odmówić statusu rolnika. Zgodnie z art. 874 § 2 kodeksu cywilnego spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Wobec wspólnika spółki cywilnej [...] – R. M. została w dniu [...] czerwca 2015 roku ogłoszona upadłość konsumencka. W związku z tym zgodnie z art. 144 w związku z art. 62 i art. 491[2] ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku prawo upadłościowe( DZ.U z 2015, poz. 233) w miejsce R. M. w postępowaniu bierze udział syndyk masy upadłości. Art. 65 prawa upadłościowego, który pozwalał syndykowi odmówić wstąpienia do postępowania sądowego czy administracyjnego został uchylony z dniem 1 stycznia 2016 roku przez art. 428 pkt 43 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku( DZ.U z 2015 roku, p. 978). Nadto syndyk takiego oświadczenia nie składał. W ocenie sądu wierzytelność, która przysługiwałaby upadłemu wspólnikowi
z tytułu dopłat wchodzi w skład masy upadłości. W związku z tym udział syndyka masy upadłości w tym postępowaniu należy uznać za usprawiedliwiony.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć,
iż z dniem [...] czerwca 2015 roku producent rolny – spółka cywilna [...] (producent rolny) z mocy prawa uległa rozwiązaniu w związku z ogłoszeniem upadłości jej wspólnika R. M. i dlatego aby postępowanie mogło być kontynuowane zgodnie z art. 25 ust.1 ustawy o PROW i § 8b ust.1 i 2 rozporządzenia ONW, musi następca prawny wstąpić do postępowania. Wstąpienie do postępowania będzie wiązało się ze złożeniem stosownego wniosku w terminie [...] miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.
Fakt rozwiązania spółki cywilnej nie pozbawia jej wspólników prawa
do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności. W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 875 § 1 k.c stanowi, że od chwili rozwiązania spółki cywilnej stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, z zachowaniem przepisów dotyczących spółki cywilnej.
Po rozwiązaniu spółki cywilnej każdy ze wspólników może przed podziałem majątku wspólnego wspólników dochodzić przypadającej mu części wierzytelności, jeżeli świadczenie dłużnika ma charakter podzielny( wyrok Sądu Najwyższego z 6 listopada 2002 roku, syg. akt I CKN 1118/00, Biuletyn SN, 2003, nr 3, poz. 16). Przypomnienie tych zasad w sferze uprawnień majątkowych byłych wspólników pokazuje,
że nie można odmówić legitymacji procesowej po stronie byłych wspólników
do kontynuowania postępowania administracyjnego o przyznanie płatności ONW.
Również należy zauważyć, iż orzecznictwo sądów administracyjnych na tle postępowań podatkowych przyznaje legitymację dla byłych wspólników spółki cywilnej w tych sprawach( wyrok NSA z 23 kwietnia 2009 roku, syg. akt I FSK 1496/07, z 17 marca 2009 roku, syg. akt I FSK 148/08).
Rolnikiem stosownie do art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1782/2003 może być grupa osób fizycznych, które są w posiadaniu gospodarstwa rolnego. W sytuacji gdy nie obowiązuje już umowa spółki, to współposiadacze gospodarstwa rolnego (byli wspólnicy spółki cywilnej) mogą go kontynuować i ubiegać się o nadanie numeru ewidencyjnego- art. 7 ust.1a pkt 2, art. 12 ust.1 pkt 4 ustawy o ewidencji producentów rolnych.
W sytuacji gdy byli wspólnicy w terminie określonym w art. 25 ust.1 ustawy
o PROW nie złożyli wniosku o kontynuowanie postępowania, to stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na brak wniosku, co pozwalało zastosować przepis art. 105 § 1 k.p.a.
Stanowisko skarżącego, iż po rozwiązaniu spółki cywilnej jej wspólnicy stają się
z mocy prawa stronami postępowania o przyznanie płatności nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Dotychczasowy wnioskodawca – producent rolny – spółka cywilna [...] uległa rozwiązaniu i do kontynuacji postępowania potrzebny jest wniosek.
W ocenie Sądu stanowisko organu iż brak legitymacji po stronie byłych wspólników do bycia stroną takiego postępowania jest błędne. Fakt, że byli wspólnicy spółki cywilnej [...] nie złożyli wniosku o kontynuowanie postępowania pozbawia ich prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy, ale nie odbiera im legitymacji procesowej, iż mogli złożyć taki wniosek złożyć i co za tym idzie, że mieli interes prawny w kontynuowaniu postępowania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 ust.1 ustawy z 7 marca 2007 roku
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 należy zauważyć, iż przywoływany przepis - art. 25 ust.1, który obejmuje przypadek rozwiązania rolnika, w tym przypadku spółki cywilnej i możliwości kontynuowania przez następcę prawnego postępowania
w przedmiocie przyznania płatności.
W ocenie Sądu ten przepis odnosi się do wszystkich podmiotów – rolników, które uległy rozwiązaniu, przekształceniu lub zaszło inne zdarzenie prawne skutkujące następstwem prawnym. Zdaniem Sądu organy błędnie uznały, iż występuje brak legitymacji po stronie byłych wspólników spółki cywilnej do wniesienia odwołania
w sprawie i umorzyły postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Z tego względu Sąd biorąc za podstawę art. 145 §1 pk1 lit. a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI