VIII SA/Wa 696/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-02
NSArolnictwoŚredniawsa
wsparcie UErolnictwoowoce i warzywaARiMRnienależnie pobrane płatnościorganizacja producentówbezpłatna dystrybucjaembargokontrola wydatków

WSA w Warszawie oddalił skargę producenta rolnego na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia UE za wycofanie jabłek, uznając, że nie spełnił on warunków do otrzymania pomocy jako indywidualny producent.

Producent rolny K. T. zaskarżył decyzję Prezesa ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia UE za wycofanie jabłek. Sprawa dotyczyła środków przyznanych na podstawie rozporządzenia UE i rozporządzenia Rady Ministrów z 2014 r. w ramach mechanizmu wsparcia dla producentów owoców i warzyw w związku z embargiem na eksport do Rosji. Producent otrzymał pierwotnie wsparcie, jednak po kontroli Komisji Europejskiej i stwierdzeniu nieprawidłowości, decyzja o przyznaniu pomocy została stwierdzona nieważnością, a następnie odmówiono przyznania wsparcia. Sąd uznał, że producent, będąc członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do indywidualnego ubiegania się o pomoc, która przysługiwała organizacjom lub producentom niebędącym członkami takich organizacji. W konsekwencji, wypłacona kwota została uznana za nienależnie pobraną.

Przedmiotem skargi K. T. była decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji. K. T. otrzymał pierwotnie wsparcie w kwocie [...] EUR na podstawie decyzji z [...].04.2015 r. za wycofanie [...] kg jabłek. Jednakże, po kontroli Komisji Europejskiej stwierdzono nieprawidłowości, a decyzja przyznająca wsparcie została stwierdzona nieważnością decyzją Prezesa ARiMR z [...].09.2019 r., co zostało utrzymane w mocy przez Ministra Rolnictwa. Następnie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, odmówiono przyznania wsparcia. W związku z tym, organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności na [...] zł. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych, w tym zasad praworządności i zaufania do państwa prawa, a także art. 110 KPA (związanie organu decyzją). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły, iż skarżący, jako indywidualny producent będący jednocześnie członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do ubiegania się o pomoc. Zgodnie z przepisami UE i krajowymi, wsparcie przysługiwało organizacjom producentów lub producentom niebędącym członkami takich organizacji. Ponieważ organizacja, której był członkiem, również uczestniczyła w programie, indywidualny wniosek był niezasadny. Sąd podkreślił, że skarżący oświadczył znajomość warunków programu i zobowiązał się do ich przestrzegania, a wypłacona kwota, w związku z wyeliminowaniem decyzji przyznającej pomoc i wydaniem decyzji odmawiającej jej przyznania, stała się nienależna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, indywidualny producent rolny będący członkiem organizacji producentów, która realizuje program operacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego ubiegania się o wsparcie w ramach tego mechanizmu. Pomoc przysługuje organizacjom lub producentom niebędącym członkami takich organizacji.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach rozporządzenia UE nr 1031/2014 oraz krajowego rozporządzenia Rady Ministrów z 2014 r., które jasno rozgraniczają podmioty uprawnione do wsparcia, wskazując na organizacje producentów lub indywidualnych producentów niebędących członkami tych organizacji. Ponieważ skarżący był członkiem organizacji realizującej program, jego indywidualny wniosek był niezasadny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

Dz.U. 2014 poz 1468 art. 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

Określa zasady wsparcia, w tym podmioty uprawnione.

Dz.U. 2014 poz 1468 art. 7 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej

Określa zasady wsparcia, w tym podmioty uprawnione.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 art. 1

Ustanawia tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów owoców i warzyw.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 art. 5 § ust. 1 lit. a

Określa, że pomoc finansową przyznaje się producentom niebędącym członkami organizacji producentów.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 1031/2014 art. 9 § ust. 4

Zakaz podwójnego finansowania.

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2017/891 art. 67 § ust. 1

Obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej pomocy z odsetkami i karami.

Pomocnicze

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § par. 1-2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tryb uproszczony rozpoznawania sprawy.

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Dz.U. 2004 nr 53 poz 528 art. 7

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych

Stosowanie przepisów KPA z wyłączeniem niektórych artykułów w sprawach dotyczących mechanizmów prawa UE.

Dz.U. 2004 nr 53 poz 528 art. 29 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych

Ustalanie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada związania organu wydanymi decyzjami.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Działanie organów władzy na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Producent, będąc członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do indywidualnego ubiegania się o wsparcie UE, które przysługiwało organizacjom lub producentom niebędącym członkami takich organizacji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów KPA (zasada praworządności, zaufania, informowania, związania organu decyzją) oraz Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego, ochrony własności). Argument o działaniu pod wpływem błędu i braku wiedzy o warunkach programu. Argument o sprzeczności wydanych decyzji.

Godne uwagi sformułowania

kwota ta stanowi nienależnie pobrane środki, które podlegają zwrotowi nie można tu mówić, że działał pod wpływem błędu wypłacona kwota dla skarżącego z uwagi na dostarczenie jabłek do bezpłatnej dystrybucji nie ma podstaw prawnych.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

sprawozdawca

Justyna Mazur

przewodniczący

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uprawnień do wsparcia UE dla producentów rolnych, zwłaszcza w kontekście członkostwa w organizacjach producentów oraz zasad zwrotu nienależnie pobranych środków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego mechanizmu wsparcia UE z 2014 r. i jego implementacji krajowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z funduszami unijnymi w rolnictwie i potencjalnymi nadużyciami, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.

Rolnik musi zwrócić unijne dotacje. Czy wiedział, że nie jest uprawniony?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 696/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 737/22 - Wyrok NSA z 2022-04-27
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1468
art.4 oraz art. 7 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w  związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par1 oraz art.145   par. 1-2, art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. T. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...].06.2021r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR lub organ I instancji) z [...].04. 2021, nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
K. T. jako uczestnik mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej ,,Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW) realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 października 2014 roku w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (DZ.U z 2014 r., poz. 1468 ze zm., dalej rozporządzenie RM) oraz rozporządzenia delegowanego KE(UE) nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającą dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw( Dz. Urz. UE L 284 z 30.09.2014 r. str. 22-39 ze zm.) złożył [...].12.2014 r. w Oddziale Terenowym ARR w W. "Powiadomienie dotyczące [...] (niezbieranie plonów/bezpłatna dystrybucja) Nowy mechanizm" zwane dalej "Powiadomieniem".
Producent w Powiadomieniu zadeklarował zamiar wycofania jabłek (z przeznaczeniem na bezpłatną dystrybucję) w łącznej wysokości [...] kg z pow. [...] ha. Następnie przeprowadził operację wycofania jabłek, co dało podstawę do złożenia w [...].01.2015 r. "Wniosku o przyznanie wsparcia [...] (Nowy Mechanizm), który obejmował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek w terminie [...].12.2014 roku z powierzchni [...]ha.
Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z [...].04.2015 r. Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w W. mocą której udzielono wsparcia w kwocie [...] EUR tj. [...] zł, a płatność została zrealizowana.
Na podstawie przeprowadzonych w dniach [...] – [...].09.2016 roku czynności kontrolnych tj. audytu Komisji Europejskiej w zakresie kontroli wydatków finansowanych z budżetu UE, między innymi płatności na rzecz producenta, z uwagi
na stwierdzone nieprawidłowości polegające na niekwalifikalności pomocy udzielonej producentowi Agencja Płatnicza w przedstawionych przez Komisję Europejską zaleceniach pokontrolnych została zobowiązana do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu odzyskania nieprawidłowo wydanych środków z budżetu UE tj. funduszu EFRG. Stwierdzono, że działania producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkami uznanej organizacji producentów dokonane zostały z naruszeniem prawa tj. art. 1, 5 ust. 6 i art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego KE (UE) Nr 1031/2014 i mają znamiona otrzymania podwójnego wsparcia.
Organ wskazał, że wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw [...] z o.o. [...].08.2007 r. wpisana została do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR a wraz z nią wszyscy jej członkowie. Skarżący jest członkiem w/w spółki od [...].07.2010 r. [...], jako beneficjent mechanizmu embargo DOW uczestniczyła w nim składając Powiadomienie oraz otrzymała wsparcie – decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego [...] w kwocie [...] zł stanowiącą równowartość kwoty [...] euro. Płatność została zrealizowana [...].06.2015 r.
Postanowieniem z [...].04.2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego ARR wszczął wobec producenta z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw DOW".
Następnie pismem z [...] sierpnia 2019 roku Dyrektor MOR ARiMR wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z [...].04.2015 r. [...].09.2019 roku Prezes ARiMR decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji z [...].04.2015r., nr [...] w sprawie udzielenia wsparcia. Decyzja ta została utrzymana w mocy, po rozpatrzeniu odwołania K. T., przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...].02.2020r., znak: [...].
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Dyrektor M. OR ARiMR [...].11.2020 r. decyzją nr [...] odmówił przyznania wsparcia z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek, a Prezes ARiMR decyzją z [...].03.2021 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
[...].04.2021 roku Dyrektor M. OR ARiMR decyzją nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji w stosunku do K. T., na [...] zł wraz z odsetkami. Podniósł, że kwota ta wynika z przyznanej i wypłaconej stronie płatności na podstawie decyzji z [...].04.2015 r. i stanowi nienależnie pobrane środki, które podlegają zwrotowi.
W odwołaniu K.T. wskazał, iż decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa i wszelkie zasady praworządności oraz pozostaje w jaskrawej sprzeczności z zasadą legalności.
Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa procesowego oraz zasad:
- art. 6 kpa – zasada zgodnie z którą organ działa na podstawie norm prawnych;
- art. 8 kpa zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do demokratycznego państwa prawa;
- art.9 kpa zasada informowania;
- art. 110 kpa zasada związania organu wydanymi decyzjami;
- art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji UE nr 2017/891, które dotyczy producentów i zrzeszeń organizacji producentów, a nie indywidualnych producentów;
- art. 2, art.7, art. 64 ust.2 Konstytucji RP tj. zasady demokratycznego państwa prawa i ochrony prawa własności.
Nadto skarżący wskazywał, że organ dysponował wiedzą, iż K. T. jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o. w czasie, gdy została mu przyznana pomoc.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w/w decyzją z [...].06.2021 r. organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji, które przewidują, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy UE należy do organu właściwego do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych. Kwota nienależnie pobranych środków finansowych wynika, w tym przypadku, z kwoty ustalonej w decyzji w sprawie przyznania przedmiotowych płatności, a jednocześnie z zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu płatności na mocy ostatecznej decyzji.
Podniósł, iż postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest konsekwencją faktu, że decyzja nr [...] z [...].11.2020 r. Dyrektora M. OR ARiMR o odmowie przyznania wsparcia stała się decyzją ostateczną, a wypłacona stronie na mocy decyzji z [...].04. 2015 r. kwota wsparcia w wysokości [...] zł podlega zwrotowi jako nienależna, z uwagi na stwierdzenie jej nieważności przez Prezesa ARiMR.
Jedyną decyzją mającą moc prawną w niniejszym postępowaniu jest decyzja nr [...] r. odmawiająca przyznania producentowi wsparcia z tytułu wycofania [...] kg jabłek. Z tego względu kwota [...] zł jest kwotą nienależnie pobraną i winna zostać zwrócona przez producenta.
Organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie w niniejszym postępowaniu ma przepis art. 67 ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 2017/891 zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji.
Odnosząc się do zarzutów z odwołania organ wskazywał, iż decyzja z [...] listopada 2020 roku o odmowie przyznania wsparcia stała się ostateczna. Tym samym zarzut odwołania, co do ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nie jest zasadny, a wszystkie merytoryczne przesłanki wynikające z rozporządzenia RM zostały już zbadane w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji nr [...] z [...].11.2020 roku
Zdaniem organu, odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przepisów procedury administracyjnej i Konstytucji RP, taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowym postępowaniu, zwłaszcza, że strona nie przedstawiła argumentów je uzasadniające i wskazujące na ich istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ odwołał się do stanowiska NSA z wyroku z 8 stycznia 2008 r. (II GSK 301/07) gdzie sąd wskazywał, że za spełniające wymogi art. 9 kpa należy uznać podpisane przez beneficjenta oświadczenie odnośnie znajomości zasad przyznawania danych płatności, które w pełni wyczerpuje pouczenie strony o jej prawach i obowiązkach. Wskazał też, że producent w złożonym Powiadomieniu (część C pkt 5) oświadczył, "jestem świadomy, iż zgodnie z art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 nie mogę otrzymać podwójnego finansowania unijnego lub krajowego do powierzchni i ilości produktów zgłoszonych w niniejszym Powiadomieniu. Nadto organ wskazał, że producent oświadczył też w Powiadomieniu (w części C pkt 1) i Wniosku (w części D pkt 1), że znane mu są warunki uczestnictwa w mechanizmie "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw" i zobowiązał się do ich przestrzegania.
Odnośnie zarzutu, wydania sprzecznych decyzji organ wskazał, iż [...].09.2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...].04.2015 r. wydanej przez Dyrektora M. OT ARiMR w sprawie udzielenia wsparcia, która stała się ostateczna, zaś decyzją z [...].11.2020 r. Dyrektor M. OR ARiMR odmówił udzielenia wsparcia, która to decyzja też stała się ostateczna. Wydanie decyzji przez organ oznacza związanie organu, o którym mowa w art. 110 kpa. Decyzja rozpoczyna zatem swój bieg z chwilą ogłoszenia lub doręczenia stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ja wydał. Nieuprawnione jest stanowisko skarżącego, iż w obrocie prawnym istnieje decyzja dotycząca tego samego przedmiotu postępowania, bowiem decyzja nr [...] z dnia [...].04.2015 roku w sprawie udzielenia wsparcia została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu stwierdzenia jej nieważności.
Niezasadny, zdaniem organu odwoławczego, jest zarzut, że stan faktyczny w oparciu o który przyznano płatność decyzją z [...].04.2015 r. znany był organowi. Wskazywał, iż zgodnie z obowiązującym w czasie wydawania decyzji art. 7 ustawy z 11 marca 2004 roku o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych do tej kategorii spraw stosuje się przepisy kpa z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 77 kpa. Wyłączenie podyktowane było faktem, że materia objęta decyzjami w sprawach indywidualnych wydawanych przez organy w przeważającej mierze dotyczyła mechanizmów powstałych na gruncie prawa UE, które cechuje rygoryzm i formalizm. W tej sytuacji wykazanie większości okoliczności istotnych w sprawie obciąża stronę wnioskującą, a nie organ. Podniesiono, że wpływ na stanowisko organu miały również dowody zebrane podczas kontroli administracyjnej, w związku z prowadzonym przez Komisję Europejską audytem w dniach [...] – [...].09.2016 roku w zakresie kontroli wydatkowania środków finansowych z budżetu UE w latach 2014-16.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż dział pod wpływem błędu w wyniku działań organu, ponieważ doszło do naruszenia przepisu § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia RM, który wyraźnie wskazuje, które podmioty są nieuprawnione do otrzymania wsparcia. W swoich ustaleniach organ zakwestionował prawidłowość wypłaty wsparcia na rzecz producenta, ze względu na złożenie przez stronę wniosku o pomoc, podczas gdy był on jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów [...] sp. z o.o, co stanowiło naruszenie przepisów prawa art. 1, art. 5 ust.6 i art. 9 ust.4 rozporządzenia nr 1031/2014 i nosiło znamiona podwójnego wsparcia.
W ocenie organu nie budzi wątpliwości, iż skarżący w związku z wyeliminowaniem decyzji o przyznaniu wsparcia i decyzji o odmowie przyznania wsparcia w związku z wycofaniem jabłek na bezpłatną dystrybucję winien zwrócić przyznaną pomoc jak nienależną.
W skardze na decyzję organu odwoławczego K. T. zarzucił naruszenie:
- art. 6 kpa – działanie na podstawie norm prawnych;
- art. 8 kpa zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do demokratycznego państwa prawa;
- art. 9 zasady informowania i troski aby obywatel nie poniósł straty z tytułu nieznajomości prawa;
- art. 110 kpa zasady związania organu wydanymi decyzjami;
- art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891;
- art. 2, art. 7, art. 64 ust.2 Konstytucji RP naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi wskazywał, iż zgodnie z art. 110 § 1 kpa organ jest związany wydanymi decyzjami. Otrzymana kwota pomocy była rekompensatą za przekazanie wyprodukowanych przez stronę jabłek do bezpłatnej dystrybucji. Kwota ta nie jest nienależnie pobraną płatnością albowiem została wypłacona po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją w sprawie określenia kwoty wsparcia. Organ dysponował pełna wiedzą, że skarżący jest członkiem grupy producentów owoców i warzyw [...] sp. z oo. W identycznym stanie faktycznym i prawnym organy wydają dwie wzajemnie się wykluczające decyzje. Jest to sprzeczne z zasadą budowania zaufania do demokratycznego państwa prawa – art. 8 kpa i art. 2 Konstytucji RP.
Skarżący podkreślił, że kierując się informacjami od organu o warunkach udzielania wsparcia przekazał swoją własność instytucji nieodpłatnie. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący wyzbywając się nieodpłatnie swego mienia działał w zaufaniu do organów państwa bowiem był zapewniany przez organ, że otrzyma rekompensatę. W realiach tej sprawy skarżący działał pod wpływem błędu i wyzbył się swojej własności - wyprodukowanych przez siebie owoców.
Wskazywał, że własność podlega ochronie konstytucyjnej zgodnie z art. 64 ust.2 Konstytucji RP i rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z wyżej powołanymi normami konstytucyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, a zatem analizując orzeczenie pod względem zgodności zarówno z przepisami procedury, jak i prawa materialnego, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy organ miał podstawy do wydania decyzji o ustaleniu pobrania przez skarżącego nienależnych płatności z tytułu wsparcia za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji.
Skarżący przeprowadził operację wycofania jabłek, co dało podstawę do złożenia [...].01.2015 roku wniosku o przyznanie wsparcia, który obejmował wycofanie z rynku [...] kg jabłek w terminie [...].12.2014 roku z powierzchni [...] ha.
Postępowanie w tej sprawie zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z [...].04.2015 r. Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w sprawie udzielenia wsparcia w kwocie [...] EUR tj. [...] zł, która to płatność została zrealizowana. [...] września 2019 roku Prezes ARiMR decyzją nr [...] stwierdził nieważność cyt. decyzji z [...].04.2015 roku, w sprawie udzielenia wsparcia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...].02.2020 r., znak: [...].
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR [...].11.2020 r. decyzją nr [...] odmówił przyznania wsparcia z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek, a Prezes ARiMR decyzją z [...].03.2021 roku, nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie na rzecz skarżącego [...] maja 2015 roku zrealizowano płatność za wycofanie z rynku jabłek na bezpłatną dystrybucję w kwocie [...] zł.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły, że skarżący, jako indywidualny producent, będący jednocześnie członkiem organizacji producentów, nie był uprawniony do wystąpienia o przedmiotową pomoc. Spółka uczestniczyła bowiem w programie wycofywania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję i decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] przyznano jej wsparcie w kwocie [...] EUR. Płatność zrealizowano [...] czerwca 2015 r.
Zdaniem Sądu, zaprezentowane przez organ odwoławczy stanowisko pozostaje w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawnymi, zarówno krajowymi, jak i unijnymi.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1031/2014 w niniejszym rozporządzeniu ustanowiono przepisy dotyczące tymczasowych nadzwyczajnych unijnych środków wsparcia, które mają być przyznane organizacjom producentów w sektorze owoców i warzyw, uznanym zgodnie z art. 154 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oraz producentom, którzy nie są członkami takich organizacji. Te tymczasowe nadzwyczajne unijne środki wsparcia obejmują operacje wycofania z rynku, niezbierania plonów i zielonych zbiorów.
Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z 2014 r. wsparcie przysługuje:
1) organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, z 20.12.2013, str. 671 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 1308/2013);
2) producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów, o której mowa w pkt 1, będącemu producentem rolnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, który:
a) posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców lub warzyw w gruncie, a powierzchnia działki rolnej
w rozumieniu ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, na której prowadzi dana uprawę, wynosi co najmniej 0,1 ha, lub
b) prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Tak sformułowany przepis jasno wskazuje, że producentowi indywidualnemu wsparcie w ramach przedmiotowego mechanizmu przysługuje pod warunkiem, że nie jest on członkiem organizacji producentów owoców i warzyw, która realizuje program operacyjny. O tym wyraźnie mówi również art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1031/2014, z którego wynika, że pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw, którzy nie są członkami organizacji producentów, na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji (...).
Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wparcie udzielane jest na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, co oznacza, że może być on składany wyłącznie przez organizację producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo przez indywidualnego producenta owoców i warzyw, który nie należy do takiej organizacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy zasadne są więc ustalenia, że skarżący nie spełnił warunków udziału i uzyskania wsparcia w przedmiotowym mechanizmie, ponieważ od [...].07.2010 r. jest członkiem uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o., która w latach 2013-2015 i 2016-2018 realizowała również ten program. Skarżący w dacie składania Powiadomienia ([...].12.2014 r.), wycofania jabłek na bezpłatną dystrybucję ([...].12.2014 r.) oraz składania wniosku ([...].01.2015 r.) nie był podmiotem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 2014 r. oraz w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1031/2014. Przepisy te pod względem podmiotowym wskazują wyraźnie jedynie dwie grupy producentów, które mogą występować w przedmiotowym mechanizmie wsparcia.
W świetle przywołanych uregulowań prawnych nie istniały podstawy, aby skarżący jako indywidualny producent rolny uczestniczył w programie pomocowym, gdy w takim programie uczestniczyła organizacja producentów, której był członkiem. W takiej sytuacji faktyczno-prawnej skarżący mógł dokonywać wycofania owoców z rynku na bezpłatną dystrybucję jedynie za pośrednictwem swojej organizacji producenckiej. Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
W szczególności Sąd miał na względzie, że skarżący, składając wniosek o przyznanie wsparcia oświadczył, że zna warunki uczestnictwa w tym programie i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Niewątpliwie, podpisując takie oświadczenie, miał świadomość obowiązujących go przepisów krajowych i unijnych, regulujących udział w przedmiotowym mechanizmie, zwłaszcza że członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, biorącej udział w tym samym programie, był już od 2010 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostają twierdzenia skargi o tym, że Dyrektor OT ARR dysponował pełną wiedzą, że skarżący jest członkiem organizacji producentów. To na skarżącym ciążył bowiem obowiązek podania we wniosku danych zgodnie z prawdą i zasadami procedury przyznawania rzeczonego wsparcia, co ostatecznie skarżący potwierdził, podpisując właściwe oświadczenie. Nie można tu mówić, że działał pod wpływem błędu, co sugeruje autor skargi.
Należy zgodzić się z organem, iż w sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej pomoc (nieważność decyzji) oraz wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności z tego tytułu zrealizowana płatność dla skarżącego z uwagi na dostarczenie jabłek do bezpłatnej dystrybucji nie ma podstaw prawnych.
Decyzja o odmowie przyznania wsparcia za wycofanie jabłek do bezpłatnej dystrybucji jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania, dlatego organ realizując swój obowiązek z art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji w związku z art. 67 ust. 1 rozporządzenia(UE) nr 2017/891 zasadnie wydał zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 67 ust.1 rozporządzenia 2017/891 – organizacje producentów i zrzeszenia producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji.
Jako nienależną płatność należy rozumieć w ten sposób, iż jest to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 (zasada praworządności), art. 8 (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 9 (zasada informowania stron) i art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) Sąd stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Prezes ARiMR, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sposób wyczerpujący i zrozumiały przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, jak również powołał podstawę prawną. Uzasadnienia organów administracji publicznej w pełni realizują dyspozycję wynikająca z art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie został zebrany materiał dowodowy, który był wystarczający do oceny istotnych okoliczności mających wpływ na rozpoznanie sprawy. Nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a., ani naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
Z tych względów, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę - art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI