VIII SA/Wa 693/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-02-02
NSApodatkoweWysokawsa
egzekucja administracyjnazajęcie nieruchomościwspólność majątkowarozdzielność majątkowazobowiązania podatkowezaległości podatkoweOrdynacja podatkowaustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiskarga na czynność egzekucyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości, uznając, że umowa o rozdzielności majątkowej nie wyłącza egzekucji z majątku wspólnego w przypadku zobowiązań podatkowych powstałych przed jej zawarciem.

Skarżący zakwestionowali zajęcie nieruchomości jako czynność egzekucyjną, argumentując, że nieruchomość nie wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków z uwagi na zawartą umowę o rozdzielności majątkowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że zgodnie z Ordynacją podatkową, umowa o wyłączeniu wspólności majątkowej nie ma wpływu na zobowiązania podatkowe powstałe przed jej zawarciem. W związku z tym, egzekucja mogła zostać skierowana do majątku wspólnego.

Sprawa dotyczyła skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w celu egzekucji zaległości podatkowych z lat 1999-2005. Skarżący, A. G. i M. G., podnieśli, że nieruchomość nie stanowiła majątku wspólnego małżonków, ponieważ przed zawarciem umowy majątkowej małżeńskiej w 2005 roku wyłączyli wspólność ustawową. Zaskarżyli postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające ich skargę na czynność egzekucyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że zgodnie z art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej, skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu wspólności. Ponieważ zobowiązania podatkowe powstały przed 2005 rokiem, egzekucja mogła być skutecznie skierowana do majątku wspólnego. Sąd podkreślił również, że zarzuty dotyczące doręczeń zostały już uznane za niezasadne przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postępowaniu. Sąd stwierdził, że czynność zajęcia nieruchomości została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa o wyłączeniu wspólności majątkowej nie wyłącza możliwości prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego w odniesieniu do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia tej umowy.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej, skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu wspólności. Ponieważ zobowiązania podatkowe powstały przed zawarciem umowy, egzekucja mogła być skierowana do majątku wspólnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1 i 5

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Op art. 29 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 110c § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110c § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 110c § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kpa art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Op art. 29 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Op art. 26

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nie wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków z uwagi na zawartą umowę o rozdzielności majątkowej. Zastosowanie szerszego zakresu przepisu art. 29 § 2 Op do zaległości podatkowych, a nie tylko zobowiązań podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym

Skład orzekający

Cezary Kosterna

przewodniczący-sprawozdawca

Justyna Mazur

członek

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej w kontekście egzekucji z majątku wspólnego małżonków, gdy zobowiązania podatkowe powstały przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zobowiązania podatkowe powstały przed zawarciem umowy o rozdzielności majątkowej. Kwestie doręczeń zostały już rozstrzygnięte przez NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą lub posiadających wspólne zobowiązania podatkowe, a mianowicie wpływu rozdzielności majątkowej na egzekucję. Wyjaśnia, kiedy majątek wspólny może być zajęty mimo braku wspólności majątkowej.

Rozdzielność majątkowa nie chroni przed długami podatkowymi z przeszłości: kluczowa interpretacja sądu.

Dane finansowe

WPS: 245 786,1 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 693/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 54 par. 1 i  par. 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 29 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. G., A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 23 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę
Uzasadnienie
A. G. i M. G. zaskarżyli postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 23 czerwca 2022 r. w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (dalej NUS lub Organ I instancji) postanowieniem nr [...] z dnia 12 kwietnia 2022 r. oddalił skargę A. G. i M. G. (dalej: Skarżący lub Strony) na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości w m. G., zawiadomieniem nr [...] z dnia 14 marca 2016 r. Zajęcia dokonano w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącym na podstawie własnych tytułów wykonawczych: z dnia 16 lutego 2016 r., obejmujących należności Skarżącego z tytułu: podatku dochodowego od osób fizycznych za okresy: X-XII/1999 r. l,IV,VII,IX/2001r., 11/2002 r., IX,X/2003r. oraz IIl,IV,VI/2005r.; z 1 marca 2016 r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: VI,VII,VI1I,X,XI/1999 r.; oraz z 16 lutego 2016 r. obejmującego należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za Xll/1999 r., w łącznej kwocie należności głównej 245.786,10 zł plus należne odsetki za zwłokę. Celem realizacji należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Naczelnik US G. zawiadomieniem z 14 marca 2016 r., (doręczonym 21 marca 2016r.), na podstawie art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. dalej także jako u.p.e.a.). dokonał zajęcia nieruchomości położonej
w miejscowości G..
Pismem z dnia 31 marca 2016r. pełnomocnik Skarżących wniósł skargę na tą czynność egzekucyjną.
Po ponownym rozpatrzeniu skargi (na skutek uchylenia pierwszego rozstrzygnięcia przez Organ odwoławczy) NUS w dniu 28 lutego 2017r. wydał postanowienie nr [...], którym oddalił skargę na wskazaną czynność egzekucyjną.
Skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie. Zarzucili, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 54 § 1, § 5 u.p.e.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. Podnieśli, że objęta zajęciem nieruchomość, nie jest objęta majątkową wspólnością małżeńską (współwłasnością łączną), bowiem z dniem 26 lipca 2005 r. Skarżący wspólność tą wyłączyli, zawierając umowę majątkową małżeńską, w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr [...]). Zatem niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości do zobowiązań M. G.. Ponadto Pełnomocnik Stron wskazał na wątpliwości co do skuteczności doręczenia zobowiązanemu tak zawiadomienia o zajęciu, jak i tytułów wykonawczych. Doręczenie miało miejsce do rąk A. G. pod jej adresem zamieszkania, a małżonkowie mają różne miejsca zamieszkania.
Zaskarżonym skargą do Sądu postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika US. Wskazał, że zajęcie nieruchomości, zgodnie z art.110c § 1 u.p.e.a., jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5, w myśl którego dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany. W ocenie Dyrektora IAS wszystkie wymogi formalne wymienione w art. 110c u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono na adres M. G. i na adres A. G.. Odbiór obydwu przesyłek potwierdziła Pani A. G. w dniu 21 marca 2016 r. Równocześnie z wysłaniem Zobowiązanemu zawiadomienia nr [...] z dnia 14 marca 2016 r., Naczelnik US wystąpił do Sądu Rejonowego w G. V Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o dokonanie
w księdze wieczystej [...] wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Przedmiotowy wniosek przyjęto w Sądzie Rejonowym w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 15 marca 2016 r., zaś ostatecznie w dniu 14 kwietnia 2016 r. Sąd dokonał wpisu w księdze wieczystej [...], o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, objętej przedmiotową księgą wieczystą na podstawie zajęcia nr [...] z dnia 14 marca 2016 r. Organ odwoławczy wskazał na art. 29 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021 r., poz. 1540, dalej: Op). Zgodnie z tym przepisem skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem: 1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej; 2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu. Zatem zawarta w dniu 26 lipca 2005 r. przez Skarżących małżeńska umowa majątkowa nie wywarła skutku w stosunkach z Naczelnikiem US w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym dłużnika i jego małżonki za zobowiązania podatkowe z 1999 r., 2001 r., 2002 r., 2003 r. i za poszczególne miesiące 2005 r. tj. III,IV,VI, bezskuteczny w tym zakresie był także dokonany przez małżonków podział majątku. Dyrektor IAS za nieskuteczny uznał też zarzut wadliwego doręczenia korespondencji zobowiązanemu M. G.. Organ odwoławczy wskazał, że nieskuteczność tych zarzutów uznał Naczelny Sąd Administracyjny, który w wiążącym Strony wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2290/18 (wydanym w przedmiocie zarzutów wniesionych
do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych
z dnia 16 lutego 2016 r. i z dnia 1 marca 2016 r.), wypowiedział się również na temat zarzutów dotyczących braku doręczenia upomnień, odpisów tytułów wykonawczych
i odpisu zawiadomienia o zajęciu nieruchomości, uznając je za niezasadne.
Strony, działaniem pełnomocnika w skardze na postanowienie Dyrektora IAS wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
1. przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j..: Dz.U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., dalej: Kpa)
w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 18 upea oraz w zw. z art. 54 § 1 i § 5 upea – w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. - wskutek uznania jako niezasadnych zarzutów skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości, w sytuacji gdy nieruchomość ta w czasie dokonania czynności egzekucyjnej nie wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków;
2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 29 § 1 Op w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa i w zw. z art. 18, art. 54 § 1 i § 5 ustawy egzekucyjnej - w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. - poprzez przyjęcie, że zawarta między małżonkami umowa o wyłączeniu wspólności ustawowej nie rodzi skutku w postaci zniesienia małżeńskiej wspólności ustawowej na gruncie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
3. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 29 § 2 Op w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa i w zw. z art. 18, art. 54 § 1 i § 5 ustawy egzekucyjnej - w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. - poprzez uznanie, że pojęcie "skutków prawnych" odnosi się także do zaległości podatkowych dochodzonych w trybie egzekucji administracyjnej, co oznacza, że normie tej nadano zakres szerszy niż norma ta obejmuje, odnosi się ona bowiem do skutków w zakresie "zobowiązań podatkowych" a nie "zaległości podatkowych".
Podnosząc te zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US z 12 kwietnia 2022 r., oraz o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; zwanej dalej: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli, postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Należy również podkreślić, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny wniesionej skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości, która w ocenie Skarżących w dniu dokonania zajęcia (14 marca 2016r.) nie była objęta wspólnością majątkową małżeńską, wskutek jej wyłączenia w drodze stosownej umowy zawartej 26 lipca 2005r., co czyni zdaniem skarżących dokonane zajęcie bezskutecznym, a egzekucję z nieruchomości niedopuszczalną. Podkreślenia również wymaga, że na etapie postępowania sądowego nie jest już kwestionowana (podnoszona uprzednio w toku postępowania egzekucyjnego) kwestia doręczeń Skarżącemu upomnień, odpisów tytułów wykonawczych i odpisu zawiadomienia o zajęciu nieruchomości). Na marginesie przypomnieć należy, że w tym względzie wiążącą ocenę wyraził NSA w wyroku z 16 grudnia 2020r., sygn. akt II FSK 2290/18) i nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w tym zakresie (treść wyroku dostępna w internecie pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe wyroki zacytowane w mniejszym uzasadnieniu). Wprawdzie ocena ta została wyrażona w postępowaniu w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jednakże w ocenie Sądu w niniejszej sprawie ten element stanu faktycznego i oceny prawnej dotyczy kwestii podniesionej w ramach postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 upea. Skarżący skorzystali bowiem dwutorowo z przysługujących im środków ochrony prawnej w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Nadmienić w tym miejscu należy, że prowadzone wobec Stron postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 16 lutego 2016r. obejmowało zaległości Skarżącego z tytułu: podatku dochodowego od osób fizycznych za okresy: X-XII/1999 r. l,IV,VII,IX/2001r., 11/2002 r., IX,X/2003r. oraz IIl,IV,VI/2005r. oraz z 1 marca 2016 r. obejmowało zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: VI,VII,VI1I,X,XI/1999 r. oraz z 16 lutego 2016 r. - zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za Xll/1999 r., w łącznej kwocie należności głównej 245.786,10 zł plus należne odsetki za zwłokę. Celem realizacji należności objętych ww. tytułami wykonawczymi Naczelnik US G. zawiadomieniem z 14 marca 2016 r., (doręczonym 21 marca 2016r.), na podstawie art. 110c u.p.e.a.). dokonał zajęcia nieruchomości położonej w miejscowości G..
Organy egzekucyjne z takim stanowiskiem się nie zgodziły wywodząc, że przez wzgląd na treść art. 29 § 2 Op w zw. z art. 26 Op zawarta przez małżonków małżeńska umowa majątkowa nie wywarła skutku w stosunkach z Naczelnikiem US w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym dłużnika i jego małżonki za zobowiązania podatkowe objęte wymienionymi wyżej wystawionymi tytułami wykonawczymi.
Przystępując do rozstrzygnięcia tak zakreślonego sporu, Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.). W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych. Tym samym w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3044/21).
Wyjaśnienia również wymaga, że nie ulega wątpliwości, że w przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym, chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie, czy zarzuty. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 24 października 2014r., II GSK 1377/13). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że organy w sprawie prawidłowo oddaliły skargę Stron złożoną w trybie art. 54 § 1 upea. Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie nie dopatrzył się bowiem nieprawidłowości w tym zakresie. W sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. "a" tiret 14 u.p.e.a. Czynność zajęcia nieruchomości odbyła się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 110c § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Stosownie do art. 110c § 2 u.p.e.a., zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W myśl art. 110c § 3 u.p.e.a., równocześnie z wysłaniem wezwania zgodnie z § 2-2b, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów wraz z odpisem tego wezwania. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US przystępując do egzekucji administracyjnej z nieruchomości dokonał zajęcia nieruchomości na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 14 marca 2016 r., w którym wezwał zobowiązanego M. G. do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zajęcia, egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono na adres Pana M. G. i na adres Pani A. G.. Odbiór obydwu przesyłek potwierdziła Pani A. G. w dniu 21 marca 2016 r. Równocześnie z wysłaniem Zobowiązanemu zawiadomienia Naczelnik US wystąpił do Sądu Rejonowego w G. V Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o dokonanie w księdze wieczystej [...] wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Sąd dokonał wpisu w księdze wieczystej [...], o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, objętej przedmiotową księgą wieczystą na podstawie zajęcia nr [...] z dnia 14 marca 2016 r.
W ocenie Sądu DIAS poprawnie zatem wskazał, że czynności zajęcia nieruchomości dokonano w tej sprawie z zastosowaniem wymogów określonych w art. 110c u.p.e.a.
Odnosząc się natomiast do osi sporu, to jest czy ww. zastosowana czynność egzekucyjna była dopuszczalna w takim zakresie, że została skierowana do nieruchomości niestanowiącej w dniu zajęcia wspólności majątkowej małżeńskiej Stron wyłączonej zawartą miedzy małżonkami stosowną umową z 2005r. Sąd stwierdza, że argumentacji skargi w tym zakresie również nie zasługuje na uwzględnienie. Zawarta umowa o rozdzielności majątkowej małżeńskiej pozostaje bowiem bez wpływu na ważność dokonanej czynności zajęcia z nieruchomości.
Należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 29 § 2 pkt 1 Op skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, a to miało miejsce w przedmiotowej sprawie bowiem zobowiązania w zarówno w podatku dochodowym, jak i w podatku VAT skarżącego objęte wystawionymi w sprawie tytułami wykonawczymi powstały przed zawarciem umowy majątkowej małżeńskiej (26 lipca 2005r.). Tym samym skoro zobowiązania podatkowe powstały przed datą zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, to zgodnie z art. 29 § 2 Op, egzekucja administracyjna mogła zostać skutecznie skierowana nie tylko do majątku odrębnego zobowiązanego, ale także do tych składników majątku wspólnego małżonków, które majątek tworzyły przed zawarciem przedmiotowej umowy o rozdzielności majątkowej. Wykładnia wskazanego wyżej przepisu nie budzi również wątpliwości w orzecznictwie NSA (por. np. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3420/21).
Zarzuty skargi podniesione w wyżej wymienionej kwestii Sąd uznał zatem za nieuzasadnione. Podobnie za niezrozumiałe, a tym samym za chybione Sąd uznaje zarzut pełnomocnika Stron jakoby "skutki prawne", o których mowa w treści art. 29 § 2 pkt 1 Op nie odnoszą się do zaległości podatkowych dochodzonych w trybie egzekucji administracyjnej, lecz odnoszą się wyłącznie do zobowiązań podatkowych. Jak Sąd wskazał powyżej, skutki wyłączenia przez małżonków wspólności ustawowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych (jak w niniejszej sprawie) powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczenie lub wyłączenie tej wspólności. Nie budzi wątpliwości, że niezapłacony podatek staje się zaległością podatkową, zaś wyegzekwowanie obowiązku podatkowego przekształconego wskutek braku jego zapłaty w zaległość podatkową następuje w drodze egzekucji administracyjnej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, oceniając poprawność dokonanej czynności egzekucyjnej w granicach przewidzianych w art. 54 § 1 u.p.e.a. uznał, że organ egzekucyjny, a następnie DIAS (jako organ nadzoru) zasadnie przyjęli, że skarga ta podlega oddaleniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI