VIII SA/Wa 69/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-05-29
NSArolnictwoWysokawsa
płatności rolnośrodowiskoweśrodki unijneARiMRterminypostępowanie administracyjnezasada związania wyrokiemKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowych, uznając, że organ naruszył zasadę związania wyrokiem sądu i błędnie zinterpretował przepisy dotyczące terminu przyznawania płatności.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2006. Po kilku latach postępowań i uchyleniach decyzji przez WSA, organy ponownie umorzyły postępowanie, powołując się na upływ terminu materialnoprawnego (30 czerwca 2008 r.) do wydania decyzji. Sąd uznał to za błędne, podkreślając, że organy były związane wcześniejszymi wyrokami sądu, które nakazywały merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opieszałości organów.

Sprawa dotyczyła skargi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2006. Postępowanie toczyło się od 2006 roku, a spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności. Po kilku latach i dwukrotnym uchyleniu decyzji przez WSA, organy ARiMR ponownie umorzyły postępowanie, tym razem powołując się na art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, który określał termin do 30 czerwca 2008 r. jako ostateczny do wydawania decyzji w sprawie płatności. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy naruszyły zasadę związania wyrokiem sądu (art. 153 p.p.s.a.), ponieważ nie zastosowały się do wskazań zawartych w poprzednich wyrokach, które nakazywały merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. Sąd podkreślił, że stan prawny nie uległ zmianie, a spółka nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opóźnień organów w wydaniu prawidłowej decyzji przed upływem terminu. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że organy dopuściły się naruszenia przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ narusza zasadę związania wyrokiem sądu (art. 153 p.p.s.a.), jeśli mimo wcześniejszych wskazań sądu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, umarza postępowanie powołując się na upływ terminu, który powinien był być uwzględniony wcześniej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada związania wyrokiem jest bezwzględnie obowiązująca. Organ nie może zwolnić się z tego obowiązku, powołując się na późniejsze okoliczności, które powinny były być uwzględnione w poprzednim postępowaniu. Skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji opieszałości organów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich art. 5 § ust. 3a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Termin ten jest terminem materialnym.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Pomocnicze

Kpa art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 105 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a" i "c"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie 1320/2006 art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ naruszył zasadę związania wyrokiem sądu administracyjnego, nie stosując się do wskazań z poprzednich orzeczeń. Skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opieszałości organów w wydaniu decyzji przed upływem terminu. Wniosek został złożony w 2006 roku, a organ miał obowiązek rozpatrzyć go merytorycznie.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy argumentował, że upływ terminu materialnoprawnego (30 czerwca 2008 r.) wyklucza możliwość wydania decyzji merytorycznej.

Godne uwagi sformułowania

organ nie mógł zwolnić się z ustawowego związania prawomocnymi wyrokami na etapie obecnie kontrolowanej przez Sąd decyzji. Brak jest podstaw do tego, aby skarżąca ponosiła negatywne konsekwencje spowodowane brakiem wydania przez organ prawidłowej decyzji rozstrzygającej o złożonym w 2006 roku wniosku przed dniem 30 czerwca 2008 roku.

Skład orzekający

Renata Nawrot

przewodniczący

Justyna Mazur

sprawozdawca

Iwona Szymanowicz-Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na kluczowe znaczenie zasady związania wyrokiem sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) i konsekwencje jej naruszenia przez organy administracji, szczególnie w kontekście terminów proceduralnych i materialnoprawnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami z funduszy UE i terminami ich przyznawania, ale zasady prawne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje frustrację stron postępowania administracyjnego wynikającą z wieloletnich batalii sądowych i błędów organów. Podkreśla wagę zasady związania wyrokiem sądu, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów kontroli administracji.

Wieloletnia batalia o unijne dopłaty: Sąd przypomina organom o obowiązku przestrzegania wyroków.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 69/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
art. 5 ust. 3a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "Kpa"), po rozpatrzeniu odwołania K. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca", "spółka", "beneficjent") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] umarzającej w całości postępowanie o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2006 (dalej: "płatność rolnośrodowiskowa na rok 2006") orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
W dniu [...] stycznia 2006 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w którym zadeklarowała użytki rolne w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne S02 wariant uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności S02a01 na powierzchni [...]ha; wariant trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności S02b01 na powierzchni [...]ha oraz pakiet utrzymanie łąk ekstensywnych P01 wariant półnaturalne łąki jednokośne - wykaszanie ręczne P01a01 na powierzchni [...]ha i wariant półnaturalne łąki dwukośne P01b na powierzchni [...]ha. Następnie spółka złożyła korektę wskazanego wniosku, do której załączyła: kopię zaświadczenia nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. wydanego przez [...]sp. z o.o.- jednostkę certyfikującą w rolnictwie ekologicznym, kopie wypisu uproszczonego z rejestru gruntów dla nr działek:[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...].
W dniu [...] sierpnia 2006r. do organu I instancji wpłynęła zmiana do ww. wniosku, w której Spółka wnioskowała o przyznanie płatności do działek wymienionych
w pierwotnym wniosku, oprócz działki nr [...] w obrębie L. Ż. - działka rolna "X". Nadto zgłosiła do płatności do nowych działek ewidencyjnych, a w sześciu działkach zrezygnowała z wariantu P01a01 na poczet P01b. Jednocześnie Spółka wnioskowała
o całkowitą płatność w ramach następujących wariantów:
– S02a01 - uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) –[...]ha;
– S02b01 - trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) – [...]ha;
– P01a01 - półnaturalne łąki jednokośne - wykaszanie ręczne – [...]ha;
– P01b - półnaturalne łąki dwukośne – [...]ha.
Po analizie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, decyzją
z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]Kierownik ARiMR orzekł o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości. Decyzja niniejsza utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2008 r. nr [...].
Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 376/08 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Uzasadniając Sąd wskazał, iż organy obu instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania art. 7, art. 75 § 1 art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., ponieważ nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób pozwalający wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności ustalić bez najmniejszych wątpliwości czy zaistniały przesłanki do przyznania płatności
w pomniejszonej wysokości w przypadku poszczególnych pakietów. Sąd uznał, iż wyjaśnienie powyższej kwestii było i jest niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji zgodnej z prawem. Sąd wskazał, że organy obu instancji nie rozważyły pisma z dnia [...] marca 2007 r., którym strona skierowała do Biura Kontroli na Miejscu ARiMR swoje uwagi do protokołów z czynności kontrolnych. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z przepisami w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał, iż prowadząc postępowanie dowodowe organ winien jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tym celu organ powinien przeprowadzić wnioski dowodowe skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2007 r. co pozwoli ostatecznie wyjaśnić, czy zastrzeżenia do protokołów w związku
z przeprowadzonymi kontrolami są zasadne.
W toku ponownego rozpoznania sprawy, po uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie ze wskazanym wyrokiem Sądu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] organ I instancji orzekł o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości oraz o umorzeniu postępowania administracyjnego. Decyzja niniejsza utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2010 r. nr[...].
Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 223/11 orzekł o uchyleniu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Zdaniem Sądu organy prowadząc postępowanie administracyjne, w tym według wskazań wynikających z wyroku WSA
o sygn. akt VIII SA/Wa 376/08, nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości istniejących
w rozpoznawanej sprawie. Sąd zauważył, iż organy ponownie rozpoznając sprawę oprócz przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości orzekły również o umorzeniu postępowania administracyjnego, jednocześnie nie wskazując
o jaką kwotę przyznana płatność rolnośrodowiskowa winna zostać zwiększona
w związku z uznaniem wyjaśnień Spółki oraz do jakiej dodatkowej powierzchni płatność ta winna być naliczona. Nadto Sąd podniósł, iż organy nie wskazały wysokości limitu określonego w art. 5 ust. 3 a ustawy z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.) (dalej: "ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") oraz nie poinformowały o jego wykorzystaniu w całości. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie umarzające postępowanie naruszało dyspozycję art. 153 p.p.s.a. Sąd zauważył również, iż organy w żaden sposób nie ustosunkowały się do zarzutów podniesionych w stosunku do działki rolnej
o symbolu S w szczególności dotyczących błędnego oznaczenia jej granic, jak i do zarzutów tyczących działki rolnej o symbolu P.
Po ponownym rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego
i przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 105 ust. 1 Kpa, w związku z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L z 2006, Nr 243, poz. 6) oraz art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich orzekł
o umorzeniu w całości postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2006.
Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez beneficjenta odwołania, organ odwoławczy we wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] września 2012 r. podniósł, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 243, poz. 6, dalej: "rozporządzenie 1320/2006") został wskazany końcowy termin odnoszący się do możliwości wydawania decyzji dla działania dotyczącego pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej w ramach programów rolnośrodowiskowych, określonego w ramach planu rozwoju obszarów wiejskich. Termin ten jest terminem materialnym, zatem nie może być przez organ przekroczony, ani w żaden sposób przedłużony. Organ działałby bowiem naruszając przepisy prawa. Zgodnie z regulacją art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość złotych w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do 30 czerwca 2008 r. Realizowanie płatności na podstawie decyzji administracyjnych po upływie ww. terminu kwalifikowalności jest działaniem sprzecznym z ww. art. 5 ust 3a oraz ograniczeniami dotyczącymi kwalifikowalności wynikającymi z rozporządzenia 1320/2006.
Dyrektor ARiMR wyjaśnił następnie, że ostatnim dniem na księgowanie wydatków przez agencję płatniczą w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006, zgodnie z rozporządzeniem 1320/2006, był dzień 31 grudnia 2008 r., a z dniem 1 stycznia 2009 r. został zamknięty Europejski Fundusz Orientacji
i Gwarancji Rolnej, z którego pochodziły środki finansowe na płatności rolnośrodowiskowe realizowane na podstawie wniosków składanych w latach 2004
-2006.
W tym stanie sprawy organ odwoławczy uznał, iż wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku o sygn. akt. VIII SA/Wa 223/11 z dnia 19 lipca 2011 r. w przedstawionym stanie prawnym tracą zasadność, bowiem wskazany powyżej przepis art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, wyraźnie wykluczył możliwość wydania decyzji przyznającej płatność w sprawie, nawet
w pomniejszonej wysokości, po terminie 30 czerwca 2008 r., a wydanie jej po tym terminie byłoby, jak wskazano powyżej, obciążone wadą nieważności. Upływ terminu materialno-prawnego wskazanego w wyżej wymienionym przepisie stanowi zatem brak podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy
w formie decyzji administracyjnej.
W skardze wniesionej na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła
o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Zarzuciła obrazę art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Uzasadniając wskazała, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie wykonał wydanego w sprawie wyroku Sądu naruszając zasadę związania organu oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego prowadzenia sprawy.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2013 r. stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy skarżąca podtrzymała zarzuty i żądania skargi. Uzasadniając wskazała, iż w stosunku do niej nie mógł być zastosowany art. 5 ust. 3a ustawy
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, bowiem pierwsza decyzja w sprawie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2006 wydana została przed datą 30 czerwca 2008 r. Skarżąca zauważyła, iż skoro zobowiązanie w niniejszej sprawie powstało przed upływem daty granicznej (30 czerwca 2008 r.) to jego kontynuacja i modyfikacje winny być finansowane ze środków nowego funduszu, który przejął realizację wypłat zobowiązań wieloletnich rozpoczętych w czasie "starego" PROW 2003-2006.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego
i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji.
W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego,
w rozumieniu komentowanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania
w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie przyjmuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania
w konkretnym wypadku.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1365/08 przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok sądu nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo, bądź nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania. Wyrażając ocenę prawną w uzasadnieniu swojego orzeczenia oraz przedstawiając wskazania, co do dalszego postępowania sąd determinuje zarówno rozstrzygnięcie administracyjne, jak i kolejny wyrok sądu w tej sprawie.
Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd był związany ustaleniami, które zapadły
w toku rozpoznawania skarg skarżącej w sprawach o sygn. akt : VIII SA/Wa 376/08 oraz VIII SA/Wa 223/11.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy odnieść się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tychże wyrokach i ocenić, czy organ uwzględnił je w zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
z dnia 30 grudnia 2008 roku w sprawie VIII SA/Wa 376/08 organy wydając zaskarżone w tej sprawie rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości zaistniałych
w sprawie, nie przeprowadziły wniosków dowodowych i nie odniosły się do zarzutów dotyczących wszystkich działek, co do których stwierdzono nieprawidłowości. Dokonując oceny w sprawie, o której mowa Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Jak wskazał Sąd, dopiero po dokonaniu wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku będzie można wydać decyzję zgodną z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie VIII SA/Wa 223/11, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonych w tej sprawie decyzji, wobec związania treścią art. 153 p.p.s.a. zwrócił uwagę na wskazane przez Sąd
w sprawie VIII SA/Wa 376/08 uchybienia organów orzekających popełnione przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie oraz brak ustosunkowania się do pisma skarżącej z dnia [...] marca 2007 roku, zawierającego uwagi do protokołów z czynności kontrolnych. W uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 223/11 Sąd podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do zarzutów podniesionych w stosunku do działki rolnej
o symbolu S w szczególności dotyczących błędnego oznaczenia jej granic. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wprowadzono kod DR 13+, oznaczający, iż zadeklarowana powierzchnia działki jest mniejsza od stwierdzonej, ale podtrzymano wyniki kontroli zawarte w poprzednim raporcie, nie odnosząc się do zarzutów z pisma
z dnia [...] marca 2007 roku i przeprowadzonych dowodów tyczących tej działki. Sąd stwierdził jednocześnie brak odniesienia się organów do zarzutów z powyższego pisma tyczących działki rolnej o symbolu P, co do której inspektorzy terenowi wprowadzili kod DR 18 – brak prowadzenia działalności rolniczej, skutkujący wykluczeniem działki
z płatności, podnoszących fakt wykonywania na niej prac rolnych w dniach [...]-[...] kwietnia 2006 roku i zniszczeniem plantacji, ale nie w całości, co także stanowi naruszenie przepisów art. 7, 77 k.p.a. i 153 p.p.s.a. Sąd wskazał także, iż art. 5 ust. 3 a został dodany przez art. 42 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 roku, Nr 64, poz. 427) z dniem 11 kwietnia 2007 roku. Tym samym przepis ten znajdował zastosowanie w uprzednio prowadzonym postępowaniu, zakończonym decyzjami z dnia [...] lutego 2008 roku i [...] maja 2008 roku, które zostały uchylone wyrokiem Sądu z dnia 30 grudnia 2008 roku w sprawie VIII SA/Wa 376/08. W orzeczeniu tym Sąd nakazał wydanie decyzji w oparciu o ustalenia dokonane według wytyczonych wskazówek, od których uzależnił przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Wobec tego, iż wyrok nie został zaskarżony organy są związane jego ustaleniami co do dalszego postępowania. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy organy oprócz przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości orzekły również o umorzeniu postępowania, naruszając tym samym dyspozycję art. 153 p.p.s.a.
Mimo dalszego związania treścią art. 153 p.p.s.a., organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę w decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 roku stwierdził jedynie, iż po wyczerpaniu toku postępowania administracyjnego i sądowego w obecnym stanie prawnym, nie jest możliwe wydanie decyzji merytorycznej (przyznającej lub odmawiającej przyznanie świadczenia) w sprawie, gdyż wydanie takiej decyzji po 30 czerwca 2008 r. stanowiłoby działanie organu I instancji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Organ I instancji stwierdził zatem, iż wskazania WSA w przedstawionym stanie prawnym tracą zasadność. Organ odwoławczy stanowisko to powielił, stwierdzając, iż wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w orzeczeniu o sygn. akt VIII SA/Wa 223/11 z dnia 19 lipca 2011 r., w przedstawionym stanie prawnym tracą zasadność, bowiem wskazany powyżej przepis art. 5 ust. 3 a, wyraźnie wykluczył możliwość wydania decyzji merytorycznej
w sprawie po terminie 30 czerwca 2008 r., a wydanie jej po tym terminie byłoby obciążone wadą nieważności. Upływ terminu materialno-prawnego wskazanego w ww. przepisie stanowi zatem brak podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy w formie decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu jest to pogląd błędny. Podkreślenia wymaga, o czym była już mowa, iż od dnia 11 kwietnia 2007 r., a więc w dacie kontrolowanych pierwotnie decyzji przez Sąd ([...]lutego 2008 r. i [...] maja 2008 r. oraz [...] lipca 2010 r. i [...] grudnia 2010 r.) obowiązywał art. 5 ust. 3a ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich wprowadzony art. 42 ustawy zmieniającej z dnia 7 marca 2007 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Nowo wprowadzony przepis stanowił, że pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Tym samym stan prawny w toku postępowania nie uległ zmianie. Sąd w wyroku z dnia 19 lipca 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 223/11 w sposób niewątpliwy dokonał oceny prawnej tego stanu. Wyrok ten stał się prawomocny i wiążący w całokształcie wyrażonych w nich ocen prawnych, jak również wskazań co do dalszego postępowania. Związanie wyrokami sądu administracyjnego z dnia 30 grudnia 2008 r. i z dnia 19 lipca 2011 roku dotyczy zarówno organów administracyjnych, jak sądu. Organ nie mógł zwolnić się
z ustawowego związania prawomocnymi wyrokami na etapie obecnie kontrolowanej przez Sąd decyzji. Pogląd powyższy był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 maja 2012 r. w sprawie II GSK 550/11. Zauważyć jednocześnie należy, iż wniosek został złożony i jego treść została sprecyzowana w 2006 roku i zadaniem organu było prawidłowe przeprowadzenie postępowania i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w stosownym terminie. Brak jest podstaw do tego, aby skarżąca ponosiła negatywne konsekwencje spowodowane brakiem wydania przez organ prawidłowej decyzji rozstrzygającej o złożonym w 2006 roku wniosku przed dniem 30 czerwca 2008 roku.
Wobec powyższego organy dopuściły się naruszenia zarówno art. 153 p.p.s.a., jak i art. 5 ust. 3 a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Stwierdzone naruszenia skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jaki decyzji ją poprzedzającej. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organy winny wziąć pod uwagę powyższe rozważania, a w szczególności zastosować się do wskazań zawartych
w wyrokach Sądu z dnia 30 grudnia 2008 r. i z dnia 19 lipca 2011 r.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł w punkcie 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI