VIII SA/Wa 673/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-10-26
NSAbudowlaneŚredniawsa
pozwolenie na budowęwznowienie postępowaniakrąg stroninteres prawnyprawo budowlanek.p.a.decyzja kasacyjnasąsiednia działkapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody, który uchylił decyzję Starosty w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę, uznając, że Starosta nie zbadał prawidłowo kręgu stron postępowania.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Starosty w przedmiocie odmowy uchylenia pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu. Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że jako sąsiedzi nie zostali poinformowani o pierwotnym postępowaniu. Starosta odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wnioskodawcy nie byli właścicielami sąsiedniej działki w momencie wydania pozwolenia. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i konieczność ponownego zbadania kręgu stron. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw od decyzji Wojewody, uznając ją za prawidłową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw od decyzji Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu. Wnioskodawcy, H. i L. M., właściciele sąsiedniej działki, złożyli wniosek o wznowienie postępowania, argumentując, że nie zostali poinformowani o pierwotnym postępowaniu administracyjnym. Starosta K. wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, uznając, że wnioskodawcy nie byli właścicielami sąsiedniej działki w momencie wydania pozwolenia na budowę, a jedynie poprzedni właściciele byli stronami postępowania. Wojewoda M. uchylił decyzję Starosty, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7 i 77) przez organ I instancji, który nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony. Wojewoda uznał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Skarżąca B.M.-C. wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, stwierdzając, że Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ Starosta nie zbadał prawidłowo kręgu stron postępowania, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił, że ustalenie interesu prawnego wnioskodawców w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest jedynie wykładnią prawa materialnego, ale wymaga zbadania okoliczności faktycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, w tym interesu prawnego wnioskodawców, wymaga zbadania okoliczności faktycznych, a nie tylko wykładni prawa materialnego. Organ I instancji nie zbadał prawidłowo tych okoliczności, opierając się jedynie na wypisie z rejestru gruntów, co uzasadniało decyzję kasacyjną organu odwoławczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 28 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

P.b. art. 3 § 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 150 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.c. art. 999

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym. Ustalenie interesu prawnego wnioskodawców w postępowaniu o pozwolenie na budowę wymaga zbadania okoliczności faktycznych, a nie tylko wykładni prawa materialnego. Decyzja kasacyjna organu odwoławczego była uzasadniona naruszeniem przepisów proceduralnych przez organ I instancji.

Odrzucone argumenty

Decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy. Uchylenie decyzji organu I instancji przez Wojewodę było skutkiem odmiennej interpretacji przepisów prawa materialnego, a nie potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Godne uwagi sformułowania

konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie nieprzeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności Ustalenie na czym polega interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest "wykładnią prawa", ale zbadaniem okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia o istocie sprawy.

Skład orzekający

Iwona Szymanowicz-Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście wznowienia postępowania i nabycia nieruchomości w trakcie jego trwania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i ustalenia kręgu stron w kontekście prawa budowlanego i k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron w postępowaniu administracyjnym, szczególnie w kontekście budowlanym, gdzie decyzje mogą mieć długofalowe skutki dla sąsiadów.

Kto jest stroną w budowie? Sąd wyjaśnia kluczowe znaczenie ustalenia kręgu uczestników postępowania.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 673/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 2, art. 151 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze sprzeciwu B.M. – C. na decyzję Wojewody M. z dnia 22 sierpnia 2023 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 22 sierpnia 2023 r. Nr [...] Wojewoda M. (dalej również: organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 82 ust. 3 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682, dalej: P.b.), uchylił decyzję Starosty K. (dalej również: organ I instancji) z 21 kwietnia 2023 r., znak: [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Starosta K. decyzją z 14 lipca 2020 r. Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia dla B. M.-C.i P. C. (dalej: inwestorzy) na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem jednostanowiskowym na działkach o numerach ewidencyjnych: [...]i [...], położonych w miejscowości M., gmina G.-L. (dalej: decyzja ostateczna z 14 lipca 2020 r.). Decyzja ta stała się ostateczna 3 sierpnia 2020 r.
Pismem z 9 marca 2023 r. H. M. i L. M. (dalej: wnioskodawcy), działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., złożyli wniosek
o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z 14 lipca 2020 r. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że są właścicielami działki sąsiadującej z terenem inwestycji, oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] w M., jednak nie zostali poinformowani o prowadzonym przez Starostę K. postępowaniu z wniosku inwestorów.
Postanowieniem z 22 marca 2023 r. znak: [...] Starosta K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 14 lipca 2020 r., powołując się na przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a.
Następnie Starosta K. decyzją z 21 kwietnia 2023 r., znak: [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146
§ 2 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 14 lipca 2020 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorom pozwolenia na budowę na działkach nr ew. [...] i [...], położonych w miejscowości M., gmina G.-L..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że z analizy zgromadzonego materiału wynika, iż w chwili wpływu wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, tj. 26 czerwca 2020 r., w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji stronami postępowania oraz właścicielami nieruchomości nr [...] byli H. i R. K. (co potwierdza informacja pobrana z wypisu z rejestru gruntów), którzy na każdym etapie toczącego się postępowania w przedmiotowej sprawie byli informowani na piśmie (zawiadomienie o wszczęciu postępowania odebrali 6 lipca 2020 r., a decyzję ostateczną z 14 lipca 2020 r. – 16 lipca 2020 r.). Dopiero 30 marca 2023 r. Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w K. przekazał organowi I instancji dokument, z którego wynika, że zmiana w ewidencji gruntów i budynków dotycząca właścicieli działki nr [...] nastąpiła 28 września 2020 r., czyli po wydaniu i uprawomocnieniu się decyzji ostatecznej z 14 lipca 2020 r.
Wprawdzie z wyjaśnień wnioskodawców wynika, że nieruchomość nr [...] nabyli podczas postępowania egzekucyjnego w Sądzie Rejonowym w K., gdzie pierwsza licytacja tej nieruchomości miała miejsce 30 stycznia 2020 r., zaś postanowienie o przysądzeniu własności zostało wydane 19 marca 2020 r., które uprawomocniło się 26 czerwca 2020 r., to jednak organ administracji architektoniczno-budowlanej, rozpatrując sprawę, opiera się na dokumentach, będących w zasobach Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w K. (wypisy z rejestru gruntów
i budynków), a pobieranych w dniu wszczęcia postępowania, jak również w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W tych datach w rejestrach jako właściciele nieruchomości nr [...] figurowali H. i R. K..
Od ww. decyzji Starosty K. wnioskodawcy wnieśli odwołanie, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Cytowaną na wstępie decyzją z 22 sierpnia 2023 r. Nr [...] Wojewoda M. uchylił decyzję Starosty K. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawcy wniosek
o wznowienie postępowania złożyli w terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a.,
a Starosta K. zasadnie wznowił postępowanie postanowieniem z 22 marca 2023 r. w oparciu o przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy). Przesłanka ta dotyczy przede wszystkim nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 P.b. stronami postępowania
w sprawie o pozwolenie na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przez który z kolei należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt, że właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca dysponuje tytułem prawnym do działki sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że będzie przysługiwać mu każdorazowo status strony postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W świetle art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. posiadanie przymiotu strony nie jest bowiem uzależnione od naruszenia przez projektowany obiekt budowlany przepisów odrębnych.
W ocenie Wojewody M. organ I instancji nie przeprowadził w pełni postępowania administracyjnego, mającego na celu prawidłowe ustalenie, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Starosta K., odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej z 14 lipca 2020 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazał, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony
z uwagi na fakt, iż w dacie wydania ww. decyzji oraz prowadzonego postępowania zmierzającego do udzielenia pozwolenia na budowę nie byli oni właścicielami działki sąsiedniej znajdującej się w obszarze odziaływania inwestycji. Tymi właścicielami byli natomiast H.i R. K., co potwierdza wypis z rejestru gruntów, którzy brali udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją ostateczną z 14 lipca 2020 r.
Jak wynika natomiast z treści wniosku o wznowienie postępowania wnioskodawcy uzyskali prawo własności do działki nr[...] podczas egzekucji
z nieruchomości, toczącej się pod sygnaturą akt. [...] w Sądzie Rejonowym w K., gdzie pierwsza licytacja miała miejsce 30 stycznia 2020 r., zaś postanowienie o przysądzeniu własności zostało wydane 19 marca 2020 r. (uprawomocnione 26 czerwca 2020 r., tj. w dacie wpływu do organu I instancji wniosku inwestorów o pozwolenie na budowę).
Wojewoda M. wskazał, że Starosta K. na poparcie swojego stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji przedłożył zawiadomienie o zmianie stanu właścicieli działki nr [...], która to zmiana została dokonana na podstawie wydanego przez Sąd Rejonowy w K. rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt. [...] z 19 marca 2020 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na dalsze daty, a mianowicie, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę zostało wydane 3 lipca 2020 r., a decyzja Starosty K. z 14 lipca 2020 r. stała się ostateczna 3 sierpnia 2020 r.
Organ II instancji podkreślił, że Starosta K. powinien jeszcze raz przeanalizować zasadność wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze wyjaśnienia zawarte we wniosku wnioskodawców z 9 marca 2023 r. Jednocześnie podkreślił, że okoliczność, iż dana osoba aktualnie dysponuje interesem prawnym, aby uczestniczyć we wznowionym postępowaniu nie oznacza, że postępowanie należy wznowić. Tutaj przesłanką kluczową jest pozbawienie strony udziału w postępowaniu w czasie orzekania przez organ decyzją ostateczną. Dlatego na gruncie przedmiotowej sprawy zachodzi uzasadniona przesłanka, że w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i nr [...], położonych w miejscowości M., gmina G.-L., właścicielami działki nr [...] byli już wnioskodawcy.
Zdaniem organu odwoławczego Starosta K. nie przeprowadził właściwego postępowania co do istoty sprawy, czym naruszył art. 7 i art.77 k.p.a. Nieprzeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W ocenie Wojewody M. wskazane uchybienia proceduralne organu
I instancji prowadzą do wniosku, że konieczny do wyjaśnienia zakres niniejszej sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Od powyższej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego sprzeciw wniosła B.M.C.(dalej: skarżąca, inwestorka), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. Decyzja organu I instancji nie była bowiem obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.
Mając na względzie wskazane zarzuty, autor sprzeciwu wniósł o uchylenie
w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że nieprawidłowy jest pogląd, że organ
I instancji nie przeprowadził w pełni postępowania administracyjnego mającego na celu prawidłowe ustalenie, czy wnioskodawcom przysługuje przymiot strony, ponieważ Starosta K. wypowiedział się w tym zakresie. Natomiast z decyzji Wojewody M.wynika, że uchylenie decyzji organu I instancji nie wynikało z potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie w celu wyjaśnienia okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.), ale było skutkiem odmiennej interpretacji przepisów prawa materialnego, co zobowiązywało organ odwoławczy do wydania orzeczenia merytorycznego. Dodatkowo autor sprzeciwu podniósł, że wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art.138 § 2 k.p.a., należy odnosić do wymagających wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz do czynności procesowych, które powinien przeprowadzić organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę; nie odnoszą się natomiast do wykładni przepisów prawa materialnego.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść sprzeciw.
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), a zatem czy wydanie decyzji organu I instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niepodjęcia przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), przy czym konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez Sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
W myśl art. 151a § 1 p.p.s.a. jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., uchyla decyzję odwoławczą w całości. Natomiast gdy organ odwoławczy zasadnie wskazuje na braki w postępowaniu dowodowym w tak znacznym zakresie, że organ ten nie może sam go uzupełnić – Sąd oddala sprzeciw. Skutkiem tego sprawa wraca do organu I instancji, by ten wykonał wskazania organu odwoławczego, usunął dostrzeżone braki w prowadzonym postępowaniu i prawidłowo rozpoznał sprawę w jej całokształcie.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z decyzją kasacyjną organu II instancji wydaną w postępowaniu wznowieniowym. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności organ ustala wystąpienie podanej we wniosku o wznowienie podstawy wznowienia (gdy wznowienie, jak w rozpatrywanym przypadku, nastąpiło na wniosek), a następnie - po pozytywnym przesądzeniu tej okoliczności – dokonuje rozpatrzenia sprawy co do istoty. Zgodnie bowiem z art. 148 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Organ I instancji na wniosek wnioskodawców wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 14 lipca 2020 r. na podstawie art. 145 § 1pkt 4 k.p.a. Zgodnie
z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Tak wskazana podstawa wznowienia powoduje, że we wznowionym postępowaniu organ ma obowiązek w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca wznowienia powinien być stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną (czy ma interes prawny w tym postępowaniu), a jeśli tak i prawa do bycia stroną został on pozbawiony – organ powinien ponownie rozpoznać sprawę z udziałem pominiętej strony.
Zdaniem Sądu w przypadku decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138
§ 2 k.p.a. we wznowionym postępowaniu, z uwagi na specyfikę tego postępowania (dwuetapowego, jak wyżej wyjaśniono), "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" może dotyczyć zarówno okoliczności istotnych dla ustalenia podstawy wznowienia, jak i okoliczności kluczowych dla rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy, po przesądzeniu, że podstawa wznowienia wystąpiła. Ustalenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej w postaci pozbawienia strony bez jej winy możliwości działania oznacza, że organ orzekający o tym
w nadzwyczajnym trybie postępowania zobowiązany jest przeprowadzić ponowną weryfikację projektu budowlanego z udziałem strony pozbawionej wcześniej takiej możliwości.
Z uwagi na to, że decyzją ostateczną w sprawie niniejszej (co do której toczy się wznowione postępowanie) jest decyzją o pozwoleniu na budowę, interes prawny wnioskodawców wznowienia należało ustalić w oparciu o przepis art. 28 ust. 2
w związku z art. 3 pkt 20 P.b. Pozytywne przesądzenie kwestii interesu prawnego zobowiązywało organ do przeprowadzenia postępowania "co do istoty sprawy", tzn. do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy pozwolenie na budowę mogło zostać udzielone, a więc do przeanalizowania przesłanek z art. 35 P.b. W zależności od wyniku tej oceny, organ powinien wydać jedno z rozstrzygnięć kończących wznowione postępowanie.
Zgodnie bowiem z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 28 ust. 2 P.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie natomiast z treścią art. 3 pkt 20 P.b. przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Z powyższego wynika, że właścicielowi sąsiedniej nieruchomości przysługuje ochrona przed sposobem zabudowy nieruchomości sąsiedniej, jeżeli projektowany sposób zabudowy koliduje z jego prawnie (a nie jedynie faktycznie) chronionym interesem.
W ocenie Sądu nie sposób więc przyjąć, że niezbędne ustalenia wyżej wskazane to jedynie "wykładnia przepisów prawa materialnego", jak twierdzi się w sprzeciwie. Ustalenie na czym polega interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie jest "wykładnią prawa", ale zbadaniem okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia
o istocie sprawy. W tym zakresie Wojewoda M. i ma rację, że organ I instancji nie przeprowadził właściwego postępowania co do istoty sprawy, czym naruszył nie tylko przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ale również art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie go ocenić w sposób swobodny i wszechstronny (art. 80 k.p.a.), po czym dać wyraz swoim ustaleniom i wnioskom
w decyzji uzasadnionej w sposób odpowiadający przesłankom z art. 107 § 1 k.p.a.
Starosta K. nie zbadał prawidłowo wszystkich okoliczności podnoszonych przez wnioskodawców we wniosku o wznowienie postępowania, a oparł się jedynie na informacji zasięgniętej z ewidencji gruntów w odniesieniu do ustalenia właściciela działki nr [...] w miejscowości M., gmina G.-L.. W istocie Wojewoda M. zasadnie zauważył, że jeśli wnioskodawcy byli w posiadaniu prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności już 26 czerwca 2020 r., to
w tym też dniu inwestorzy złożyli wniosek o pozwolenie na budowę. Tym samym całe postępowanie w przedmiocie wydania decyzji inwestorom pozwolenia na budowę na działkach nr [...] i nr [...] w M., gmina G.-L., wszczęte zawiadomieniem z 3 lipca 2020 r., a zakończone decyzją ostateczną z 14 lipca 2020 r., zostało przeprowadzone z udziałem poprzednich właścicieli działki sąsiedniej nr [...] – R. i H.K..
Starosta K. dysponował we wniosku o wznowienie postępowania informacjami o trybie nabycia przez wnioskodawców działki nr [...] oraz datą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 19 marca 2020 r. w sprawie [...] o przysądzeniu własności, jednak w żaden sposób tych informacji nie wykorzystał, nie zbadał i nie wyciągnął z nich wniosków wynikających chociażby z art. 999 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1550). Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi bowiem własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w księgach wieczystych i ewidencji gruntów.
Organ I instancji miał obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu uczestników postępowania zainicjowanego wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 14 lipca 2020 r. W rzeczywistości nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy, bazując jedynie na wypisie z rejestru gruntów i budynków. Dlatego w ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., wskazując, że konieczny do wyjaśnienia zakres niniejszej sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, tzn. czy wnioskodawcy powinni być stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestorów na działkach nr [...] i nr [...] w miejscowości M., gmina G.-L., czy mają w tym zakresie interes prawny.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a jego zarzuty stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu odwoławczego. Samodzielne rozstrzygnięcie merytoryczne odwołania przez Wojewodę M. w sytuacji wystąpienia nieprawidłowości w procesie ustalania kręgu stron postępowania wznowieniowego byłoby naruszeniem zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) oraz naruszałoby prawa stron przysługujące w toku postępowania (art. 10 § 1 k.p.a., art. 79a k.p.a.).
W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie uchybia normie art. 138
§ 2 k.p.a., dlatego na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI