VIII SA/Wa 657/19

VIII SA/Wa 657/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1296/20 - Wyrok NSA z 2024-06-18
I GZ 263/20 - Postanowienie NSA z 2020-10-21
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1 i par. 2, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 671 art. 33 ust. 3 i ust. 5, art. 34
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków  produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007
Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 57 art. 9 ust. 2 lit. g, art. 8a
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/892 z dnia 13 marca 2017 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi Grupy Producentów [...] "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U
z 2018 roku, poz. 2096 ze zm. dalej Kpa) po rozpatrzeniu odwołania Grupy Producentów Owoców i Warzyw ,,[...]‘’ sp. z oo z dnia [...] listopada 2018 roku, od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2018 roku wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o odmowie przyznania częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 roku, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...]zł oraz nałożenia kary finansowej w wysokości [...]zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
W dniu [...] marca 2015 roku Marszałek Województwa [...] wydał decyzję nr [...]i uznał Grupę Producentów Owoców i Warzyw ,, [...]’’ sp. z o.o. (dalej organizacja) za organizację producentów owoców i warzyw w grupie ,,owoce’’, ze względu na które grupa została utworzona.
Organizacja jest w trakcie realizacji programu operacyjnego na lata 2017-2021 (zwany dalej "P.O."), który został zatwierdzony decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (zwany dalej: "Dyrektorem OT ARR") nr [...]z dnia [...] stycznia 2017 r. Powyższą decyzją została zatwierdzona również:
« wysokość wydatków na działania w programie operacyjnym na rok 2017,
- wysokość funduszu operacyjnego na 2017 rok, w kwocie [...]zł,
pomoc finansowa ze środków pochodzących z Unii Europejskiej na 2017 rok
w wysokości [...]zł,
- określono kwalifikowalność wydatków od dnia 1 stycznia 2017 roku.
W trakcie jego realizacji strona nie składała wniosków o zmianę programu operacyjnego (dalej PO) na bieżący rok oraz na kolejne lata.
W ramach realizacji PO na 2017 r. strona zaplanowała w III kwartale 2017 r. między innymi inwestycje:
- działanie 5.1 - "Prowadzenie szkoleń zawodowych", polegające na przeprowadzeniu 6-cio dniowego szkolenia "[...]" dla [...] członków Organizacji za kwotę [...]zł netto,
W dniu [...] listopada 2017 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "OR ARiMR") wpłynął wniosek Organizacji o przyznanie częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego (transze kwartalne) za okres od 01 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. (zwany dalej: "wnioskiem za III kwartał 2017 r.")
W dniach [...] listopada 2017 roku, [...] czerwca 2018 roku, [...]lutego 2018 roku, [...] sierpnia 2018 roku i [...] sierpnia 2018 roku organ wzywał organizację do złożenia wyjaśnień, bądź uzupełnienia braków formalnych w którym poproszono m.in. o dostarczenie wniosku uwzględniającego zmianę poziomu wsparcia funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 r. z 60 % na 50 % faktycznie poniesionych wydatków w związku z informacją o poziomie zorganizowania rynku owoców i warzyw w Polsce w 2017 roku (powyżej 20%) oraz dokumentów potwierdzających pobyt [...] członków Organizacji na szkoleniu wyjazdowym w Niemczech i Włoszech, np. bilety za usługi transportowe, kopie materiałów szkoleniowych od Stowarzyszenia [...], wyjaśnienia powodów dla których wykonawcą usługi na szkolenia wyjazdowego nie jest żaden
z oferentów składających oferty w związku z zatwierdzeniem P.O., funduszu operacyjnego na 2017 r.,
- szczegółowej oferty wykonania szkolenia z dnia [...] sierpnia 2017 r. wraz z kalkulacją obejmującą pełne koszty jego realizacji, wykazując poszczególne rodzaje kosztów związanych z realizacją szkolenia wyjazdowego w ujęciu jednostokowym przypadającym na uczestnika szkolenia i poszczególne rodzaje kosztów w ujęciu całkowitym, do całej grupy szkoleniowej ([...] osób),
- oświadczenia potwierdzającego faktyczną realizację działań polegających na świadczeniu usługi szkolenia wyjazdowego dla członków organizacji producentów, kwalifikowanych do objęcia pomocą finansową w ramach zatwierdzonego PO wraz
z kopią listy członków, którzy potwierdzili realizację przedmiotowej usługi szkolenia wyjazdowego.
W dniu [...] października 2018 r. Dyrektor OR ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Organizacji częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 r., wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł oraz nałożenia kary finansowej w wysokości [...]zł.
Odwołanie od decyzji złożyła organizacja. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów postepowania art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 Kpa, art. 50 § 1 w zw. z art. 85 § 2 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 Kpa, art. 79a w związku z art. 10 § 1 Kpa.
Wskazywała, że zgodnie z art. 9 a ust. 4 ustawy o organizacji rynków "Pomoc, o której mowa w ust. 1 pkt 3, może być wypłacana w częściach".
Jej zdaniem w niniejszej sprawie należało zastosować aktualne przepisy na dzień wydania zaskarżonej decyzji Dyrektora OR ARiMR (tak- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 266/09 który wskazał, że "od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa. lecz trwają nadal w czasie dokonywania
zmiany prawa"').
Przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy odwołania GPOiW "[...]" Sp. z o.o. od decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2018 r. o odmowie przyznania Organizacji częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 r., wynikającejz pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...]zł oraz nałożenia kary finansowej w wysokości [...]zł.
Po przeprowadzeniu postępowania należało stwierdzić, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora OR ARiMR.
W sekcji przedmiotowego dokumentu "Stan zorganizowania rynku owoców i warzyw oraz rozwój grup i organizacji producentów w Polsce na tle UE" (str.4) podano dane ilościowe odnośnie podmiotów zrzeszających producentów owoców i warzyw, a także napisano, że poziom organizacji rynku nie przekracza 30 %."
Prezes ARiMR stwierdził, że w ramach złożonego wniosku za III kwartał 2017 r. do dofinansowania Organizacja zgłosiła szkolenie na temat "[...]" na kwotę [...]zł netto, jako realizacja działania nr 5.1 "Prowadzenie szkoleń zawodowych".
Zgodnie z zapisami strategii krajowej 2010-2017 w pkt. 3.1. "Wymogi dotyczące
wszystkich lub kilku rodzajów działań" zawarto "Kryteria kwalifikowania się wydatków ponoszonych na szkolenia i usługi doradcze wymaganych do uzyskania pomocy które obligują organizację producentów lub zrzeszenie organizacji producentów do dołączenia do wniosku o przyznanie pomocy finansowej kopi umowy zawartej
z organizatorem działania (wykonawcą), zawierającą jego deklarację, że wyraża on zgodę na kontrolę ze strony instytucji,
które są odpowiedzialne za weryfikację zgodności pomocy finansowej z warunkami zatwierdzonymi w programie operacyjnym oraz udostępni wszelkie dokumenty dotyczące podmiotu umowy, jak i poświadczające realizacje działania/usługi oraz warunki jej realizacji.
Organizacja w zatwierdzonym PO w ramach celu 5: Szkolenia i działania mające
na celu wspieranie dostępu do usług doradczych w pkt. 3, tj. "Pożądany stan końcowy po zakończeniu realizacji działania", określa m. in., że "GPOiW [...]' Sp. z o.o. dąży do bycia konkurencyjnym nie tylko na rynku krajowym ale także europejskim, Dlatego też, Grupa zdecydowała o realizacji działania poprzez specjalistyczne szkolenie wyjazdowe do N. i W. w celu poznania wykorzystywanych tam technologii agrotechnicznych. nowoczesnych sposobów przechowywania owoców przy wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań logistycznych. Realizowane działanie pozwoli na zapoznanie się ze specjalistyczną wiedzą przekazywaną przez wykwalifikowanych wykładowców, co wpłynie na osiągnięcie zakładanych przez skarżącego celów
w zakresie planowania produkcji oraz zapewnienia wysokiej jakości wytwarzanych produktów.
Na etapie zatwierdzenia PO Organizacja przedłożyła 3 zapytania ofertowe na zorganizowanie 7-dniowego wyjazdowego szkolenia do N. i W.. Do Organizacji wpłynęły 3 oferty
Prezes ARiMR w toku prowadzonego postępowania ustalił, że realizacja w. szkolenia wyjazdowego została powierzona Stowarzyszeniu [...] z siedzibą
w G..
Należy zwrócić uwagę, że ani Organizacja ani Stowarzyszenie nie przedstawiło w toku postępowania administracyjnego żadnych dodatkowych dokumentów w postaci, np. biletów za usługi transportowe, rachunków za pobyt w hotelach, rachunków za przeprowadzone wykłady, kopi materiałów szkoleniowych otrzymanych przez uczestników na szkoleniu.
W dniu [...] maja 2018 r. do OR ARiMR wpłynęły wyjaśnienia Organizacji wraz
z oświadczeniem, że w związku z zorganizowaniem szkolenia przez firmę zewnętrzną, nie posiada biletów za usługi transportowe, rachunków za pobyt w hotelach, rachunków za przeprowadzone wykłady oraz materiałów szkoleniowych dla uczestników.
W ramach złożonych wyjaśnień Organizacja wskazała na brak możliwości pozyskania ww. dokumentów od organizatora szkolenia.
Z zapisów zawartej umowy z dnia [...] sierpnia 2017 r. między Organizacją
a Stowarzyszeniem na organizację szkolenia wynika, że Stowarzyszenie zobowiązało się do zapewnienia materiałów szkoleniowych dla uczestników (§ 2 pkt. 5 umowy), zapewnienia wykwalifikowanej kadry szkoleniowej prowadzącej szkolenie (§ 2 pkt. 5 umowy) oraz poddania się kontroli ze strony instytucji, które są odpowiedzialne za weryfikację zgodności finansowej z warunkami zatwierdzonymi w programach operacyjnych (§ 2 pkt. 7 umowy).
Jednocześnie w § 1 pkt. 2 umowy Stowarzyszenie oświadczyło, że posiada uprawnienia oraz odpowiednie kwalifikacje do należytego wykonania zlecenia. Organ odwoławczy stwierdził, że materiały szkoleniowe nie zostały w toku postępowania przedstawione. Żaden z uczestników wyjazdu ([...] osoby) włącznie z A. S., który był wymieniony w zeznaniach uczestników wyjazdu jako koordynator wyjazdu, doradca merytoryczny, tłumacz nie przedstawili żadnych materiałów szkoleniowych ani dodatkowych materiałów informacyjnych z odwiedzanych miejsc, gospodarstw na terenie N. i W. (ulotki, materiały reklamowe itp.). Z przedstawionych zeznań [...] uczestników wyjazdu wynika, że otrzymali oni jakieś materiały ale nikt nie pamięta jakie i ich nie posiada. Materiałów szkoleniowych również nie posiadała sama Organizacja ani Stowarzyszenie. Należy również podnieść, że uczestnicy wyjazdu wskazali że oprócz A.S. i [...] kierowców nie było nikogo innego ze Stowarzyszenia. A. S. zeznał, że został zaangażowany przez Stowarzyszenie [...] jako podwykonawca w roli koordynatora merytorycznego, na podstawie umowy zawartej w formie ustnej.
Na potwierdzenie przedstawił on fakturę VAT Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017r. za wykonanie usługi "merytoryczne doradztwo koordynacji wyjazdu szkoleniowego" na kwotę [...]zł brutto wraz z otrzymanym potwierdzeniem przelewu z dnia [...] września 2017 r. na ww. kwotę od Stowarzyszenia [...]. A. S. zeznał również, iż nie pamięta aby były mu przekazywane materiały ze szkoleń" a jego rola polegała na "zaplanowaniu i zorganizowaniu szkoleń oraz doprowadzenia uczestników do umówionych punktów programu szkolenia, kontakt z osobami na miejscu. które nas przyjmowały, a także tłumaczenie z języka angielskiego na polski". Na pytanie w wezwaniu o wskazanie informacji. czego dotyczyły materiały informacyjne przekazane dla uczestników szkolenia oraz prośby o ich załączenie A. S. odpowiedział, że nie dysponuje materiałami informacyjnymi z tego szkolenia wyjazdowego".
Zdaniem organu biorąc pod uwagę zeznania uczestników wyjazdu należało uznać, że żadna z osób Stowarzyszenia [...] nie uczestniczyła w organizowaniu i przeprowadzeniu ww. [...] dniowego wyjazdu do W. i N.. Należało podkreślić, że A. S. reprezentujący [...] składał na etapie zatwierdzania PO swoją ofertę do Organizacji na wartość całkowitą szkolenia netto dla 1 osoby
[...]zł. Jednakże Organizacja nie wybrała jego oferty ale wybrała ofertę Stowarzyszenia [...], które zawarło ustną umowę z A. S.. Tym samym można uznać, że Stowarzyszenie jedynie było pośrednikiem w zorganizowaniu ww. wyjazdu, a nie samym organizatorem szkolenia / wyjazdu.
Organ zauważył, że zeznania uczestników szkolenia są rozbieżne m.in. w kwestiach:
- kto był organizatorem szkolenia wyjazdowego a mianowicie: [...] osoby odpowiedziały że Stowarzyszenie [...],[...] osób
Grupę Producentów Owoców
i Warzyw ,. [...]" Sp. z o. o., [...] osoby — Stowarzyszenie i Organizacja, — w jakim języku odbyło się szkolenie – [...] osoby - w języku a., w., ni.
z tłumaczeniem na polski, [...] osób
w języku a.. [...] osoby - w języku a. i n., [...] osoby - w językach obcych z tłumaczeniem na polski, [...] osób - tłumaczenie na polski;
- określenie rodzaju zorganizowanego szkolenia tzn. czy było to szkolenie na miejscu
w sali wykładowej, czy może szkolenie połączone z wizytami w terenie – [...] osób- szkolenie w terenie, [...] osób - szkolenie połączone z wizytami w terenie, [...] osoby - sala wykładowa i teren. Z kolei A. S. zeznał, że "w ramach ww. szkolenia odbyły się zarówno szkolenia w salach jak i szkolenia połączone z wizytami w terenie"", a "dla prelekcji / wykładów mających miejsce podczas wizyt w instytucjach badawczych, sale szkoleniowe były zapewnione w obrębie budynków tych instytucji (...)".
Prezes ARiMR zauważał, że Stowarzyszenie zostało poddane kontroli, a w protokole
z kontroli (raport [...]) w pkt. 42 wpisano, że w zweryfikowano następujące dokumenty: wydruk z dokumentacji księgowej podmiotu realizującego szkolenie potwierdzający księgowanie faktur, faktury umowy na szkolenie,
w załącznikach do protokołu, listę uczestników. Prezes ARiMR podkreśla, że zatwierdzone w PO szkolenie wyjazdowe jest specjalistycznym szkoleniem branżowym z zakresu nowoczesnych technologii praktyk i tendencji w przechowywaniu owoców wpływających na podniesienie jakości owoców, przy zastosowaniu nowoczesnych rozwiązań logistycznych i organizacyjnych. Przygotowanie, organizacja
i przeprowadzenie tak wyspecjalizowanego i kompleksowo obejmującego dziedzinę przechowywania i dystrybucji owoców na rynku europejskim (w standardach europejskich), z zastosowaniem nowoczesnych rozwiązań organizacyjnych, jak
i spełnienie oczekiwanych wyników szkolenia w zakresie celu programu operacyjnego, powinno być przeprowadzane przez podmiot posiadający duże doświadczenie
w obszarze bezpośrednio związanym z dziedziną, w której ma miejsce szkolenie.
Doświadczenie instytucji szkoleniowej w organizacji szkoleń zagranicznych jest również konieczne, aby uwzględnić szczególne uwarunkowania organizacyjne oraz zapewnić zgodność merytoryczną z programem szkolenia wyjazdowego i uzyskanie efektów wymaganych programem operacyjnym. Specjalistyczny charakter szkolenia i w związku z tym brak określonych, wystandaryzowanych oczekiwanych jego wyników, osiąganych przez uczestników oraz standardu w zakresie programu szkoleniowego jak metod oceny nabytej wiedzy, umiejętności, uzyskanego doświadczenia które dokonywałby niezależny organ/ekspert oznacza, że świadczący tego rodzaju usługę szkoleniową podmiot, musi posiadać odpowiedni potencjał ludzki, techniczny, organizacyjny
i finansowy, który umożliwia przeprowadzenie całości działań szkoleniowych
i wszystkich innych działań niezbędnych do osiągniecia zatwierdzonych celów PO. Uzasadniałoby to wówczas wysoki koszty szkolenia, który jest przedmiotem wnioskowania o przyznanie dofinansowania ze środków Unii Europejskiej. Prawidłowy przebieg procesu szkoleniowego i jego pełne udokumentowanie stanowi o jego efektywności, spełnieniu celów szkolenia i PO. Tymczasem z zebranych zeznań uczestników szkolenia wynika, że na pytanie o zastosowanie w swoim gospodarstwie nowoczesnej metody związanej z przygotowaniem i przechowywaniem owoców poznaną podczas szkolenia w N. i W. udzielono odpowiedzi, które były lakoniczne, podważające cel jaki miał być osiągnięty przez uczestników szkolenia,
a mianowicie zdobycie nowej wiedzy, umiejętności i doświadczenia w sposobie przechowywania owoców wpływające na podniesienie jakości przy zastosowaniu nowoczesnych rozwiązań logistycznych i organizacyjnych w Europie w oparciu
o doświadczenia producentów z N. i W..
Art. 27 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 2017/892 stanowi: "Państwa członkowskie
przeprowadzają kontrole na miejscu na terenie organizacji producentów. zrzeszeń organizacji producentów i ich spółek zależnych, w stosownych przypadkach. w celu zapewnienia zgodności z warunkami uznawania, przyznawania pomocy lub jej wyrównywania na dany rok. Zgodnie z art. 9 ust. 1 , które to kontrole stanowią uzupełnienie kontroli administracyjnych."
Art. 27 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 2017/892 stanowi: "Kontrole na miejscu obejmują wszystkie zobowiązania i obowiązki organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów. ich członków lub spółek zależnych, w stosownych przypadkach. które mogą być sprawdzone podczas wizytacji i które nie mogły zostać sprawdzone podczas kontroli administracyjnych.
Z kolei art. 27 ust. 7 ww. rozporządzenia stanowi, że oprócz okoliczności wyjątkowych kontrole na miejscu obejmują wizytację miejsca, w którym realizowane jest działanie, lub – jeśli działanie ma charakter materialny - organizatora działania. Zwłaszcza działania w indywidualnych gospodarstwach członków organizacji producentów objętych próbą, o której mowa w ust. 2, są przedmiotem przynajmniej jednej wizytacji mającej na celu sprawdzenie przeprowadzania działań.
Zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 2017/892, "Nie naruszając przepisów szczególnych niniejszego rozporządzenia lub innego prawodawstwa unijnego państwa członkowskie wprowadzają kontrole i środki w zakresie koniecznym do zapewnienia prawidłowego stosowania rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/89] i niniejszego rozporządzenia. Te kontrole [środki są skuteczne, proporcjonalne [ odstraszające w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Unii. "
Stosownie do wyżej cytowanego art. 34, uzasadnione jest zastosowanie kontroli oraz środków zapewniających wydatkowanie funduszy z budżetu UE, w sposób celowy
i racjonalny.
W związku z powyższym, dołączono do akt sprawy Protokół z czynności kontrolnych nr [...]sporządzony na okoliczność kontroli przeprowadzonej
w Organizacji, w tym u organizatora szkolenia Stowarzyszenia [...], która odbyła się w dniach od [...] lipca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. Należało stwierdzić, że inspektorzy terenowi w siedzibie Stowarzyszenia nie pozyskali żadnych dodatkowych dokumentów niż te przedstawione do wniosku, świadczących o organizacji i realizacji szkolenia wyjazdowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że Stowarzyszenie nakierunkowane jest na inną działalność niż działalność o charakterze szkoleniowym, a zwłaszcza nie posiada żadnego doświadczenia aby realizować wysoko wyspecjalizowane szkolenia związanego z rynkiem owoców i warzyw (Stowarzyszenie powstało w 2016 r.). Analiza złożonej dokumentacji nie przekonała organu odwoławczego co do faktycznej realizacji szkolenia, bowiem złożone dokumenty i wyjaśnienia nie zostały poparte żadnymi dowodami, np. dokumentami z miejsc w których odbywały się szkolenia, brak podanych imion i nazwisk wykładowców, brak materiałów szkoleniowych.
Rozważając kwestię wykładni art. 9 ust. 2 lit. g) rozporządzenia (UE) nr 2017/892
i art. 34 ust. 3 lit. i) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 Prezes ARiMR stwierdza co następuje.
Jak wynika z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013:
Unijna pomoc finansowa jest równa faktycznie wpłaconej kwocie składek o których mowa ) i jest ograniczona do 50 % faktycznie poniesionych wydatków.
2. Unijna pomoc finansowa jest ograniczona do 4,1 % wartości produkcji wprowadzanej do obrotu przez każdą organizację producentów lub każde zrzeszenie organizacji producentów. (. . . ).
3. Na wniosek organizacji producentów limit 50 % przewidziany w ust, ] podwyższa się do 60 %, w przypadku gdy program operacyjny lub jego cześć spełniają co najmniej jeden z następujących warunków: został przedstawiony przez organizacje producentów w państwach członkowskich, w których organizacje producentów wprowadzają do obrotu mniej niż 20 % wyprodukowanych owoców i warzyw.
Prezes ARiMR zwracał uwagę, że 17 sierpnia 2018 r. zostało opublikowane
w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2018/ 1146 zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/892 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 606/2009 ustanawiające niektóre szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2008
w odniesieniu do kategorii produktów winiarskich, praktyk ekologicznych
i obowiązujących ograniczeń (Dz.U. UE. L.]38 z 2018 r., Nr 208 poz. 9) (zwane dalej: "rozporządzeniem (UE) 2018/1146"). Ustawodawca unijny w art. 3 niniejszego rozporządzenia nakazał jego stosowanie od dnia 1 stycznia 2018 r.
Zatem zgodnie z art. 8a rozporządzenia (UE) nr 2017/892, wprowadzonym rozporządzeniem (UE) 2018/1146 "Wprowadzenie zwiększenia limitu unijnej pomocy finansowe] z 50 % do 60 % ":
1. " Zwiększenie limitu unijnej pomocy finansowej z 50 % do 60 % w przypadku programu operacyjnego lub części programu operacyjnego uznanej organizacji producentów, o której mowa w art. 3-1 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, przyznaje się, jeżeli:
- warunki, o których mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, są spełnione w każdym roku realizacji programu operacyjnym oraz - z zastrzeżeniem procedury, o której mowa w art. 9 ust. 2 lit. g) niniejszego rozporządzenia:
b) organizacja producentów wniosła o to w momencie przedkładania swego programu operacyjnego,
2, Na potrzeby zwiększenia limitu unijnej pomocy finansowe/' z 50 % do 60 %
w przypadku programu operacyjnego lub jego części, odsetek produkcji owoców
i warzyw sprzedanej przez organizacje producentów, o których mowa w art. 34 ust, 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, oblicza się dla każdego roku trwania programu operacyjnego jako część wartości produkcji sprzedanej przez organizacje producentów w danym państwie członkowskim w stosunku do łącznej wartości produkcji owoców
i warzyw sprzedanej w danym państwie członkowskim w okresie odniesienia określonym w art. 23 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/892.
Państwa członkowskie, które stosują metodę alternatywną określoną w art. 23 ust. 3 rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/892, obliczają jednak odsetek produkcji owoców i warzyw sprzedanej przez organizacje producentów, (› których mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, dla każdego roku trwania programu operacyjnego jako część wartości produkcji sprzedanej przez organizacje producentów w danym państwie członkowskim w stosunku do łącznej wartości produkcji owoców
i warzyw sprzedanej w danym państwie członkowskim w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rok, w którym pomoc zatwierdzono na mocy art. 8 niniejszego rozporządzenia.
3. Państwa członkowskie powiadamiają organizację producentów o zatwierdzonej kwocie pomocy, w tym o kwocie zwiększenia przyznanego na podstawie art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, najpóźniej do dnia 15 grudnia roku poprzedzającego realizację programu operacyjnego, jak określono w art. 8 niniejszego rozporządzenia.
4. W czasie trwania programu operacyjnego państwo członkowskie co rok sprawdzają czy spełniono warunki zwiększenia limitu pomocy finansowej Unii z 50 % do 60 %,
o których mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. "
Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt g) rozporządzenia (UE) nr 2017/892 do wniosków
o przyznanie pomocy załącza się dokumenty uzupełniające zawierające informacje dotyczące zgodności z art. 33 ust. 3. art. 33 ust. 5 akapit pierwszy oraz art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013.
Oznacza to, że ARiMR na etapie wniosku o przyznanie pomocy finansowej za dany rok realizacji programu operacyjnego. zobowiązana jest do ponownej weryfikacji spełnienia przez organizację producentów m.in. warunku. o którym mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013.
W związku z powyższym, przenosząc na grunt niniejszej sprawy Prezes ARiMR
zobowiązany jest do analizy oraz określenia poziomu zorganizowania rynku owoców
i warzyw poprzez wyliczenie udziału wartości sprzedaży owoców i warzyw realizowanej przez uznane organizacje producentów owoców i warzyw w wartości produkcji towarowej owoców i warzyw w Polsce, w celu zastosowania prawidłowego poziomu pomocy z budżetu Unii Europejskiej, wypłacanej organizacjom producentów na dofinansowanie ich funduszy operacyjnych ustanowionych do realizacji programów operacyjnych. Ze względu na dotychczas relatywnie niewielką liczbę uznanych organizacji producentów owoców i warzyw w Polsce, stopień zorganizowania rynku owoców do 2015 r. nie przekraczał 20%, w związku z tym, organizacje producentów korzystały ze wsparcia na poziomie 60% ponoszonych wydatków z funduszu operacyjnego. Natomiast dla roku 2017 Prezes ARiMR poinformował Dyrektora OR ARiMR, że poziom zorganizowania rynku owoców i warzyw wyniósł powyżej 20%. Tym samym organ I instancji pismem z dnia [...] lutego 2018 r. prawidłowo poinformował
o tym fakcie Organizacje i wezwał do zmiany wniosku za III kwartał 2017 r. uwzględniającego zmianę poziomu wsparcia funduszu operacyjnego za 2017 r. z 60 % na 50 % faktycznie poniesionych w 2017 r. wydatków.
Organ I instancji na etapie sprawdzenia warunków i wypłacenia środków finansowych
z tytułu przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 r. ma obowiązek zweryfikowania corocznie, czy spełniono warunki zwiększenia limitu pomocy finansowej Unii z 50 % do 60 %, o których mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. Powyższe wynika z przyznanych Dyrektorowi OR ARiMR kompetencji na podstawie art. 1 1 ust. 1 pkt 5) ustawy
o organizacji rynków. Państwo członkowskie w tym przypadku Dyrektor OR ARiMR ma obowiązek weryfikacji, na podstawie art. 8 a ust. 1 pkt a) oraz ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 2017/892 czy warunki, o których mowa w art. 34 ust. 3 lit.f).
f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, są spełnione w każdym roku realizacji programu operacyjnego oraz czy warunki zwiększenia limitu pomocy finansowej Unii z 50 % do 60 % o których mowa w art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 w czasie trwania programu operacyjnego są spełnione.
W związku z powyższym, Prezes ARiMR zweryfikował czy Organizacja spełnia na etapie przyznania płatności za III kwartał 2017 roku warunki zwiększenia limitu pomocy finansowej Unii z 50 % do 60 % albowiem co do zasady zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 " Unijna pomoc finansowa jest równa./faktycznie wpłaconej kwocie składek o których mowa w art. 32 ust. 1 lit. a), i jest ograniczona do 50 % faktycznie poniesionych wydatków". W tym przypadku ustawodawca unijny wyraźnie określił, warunki jakie muszą zostać spełnione corocznie by móc zwiększyć limit pomocy finansowej Unii z 50 % do 60% na dany rok. W przypadku gdy Organizacja nie spełnia warunków przyznania pomocy finansowej bądź gdy organizacje producentów w państwie członkowskim, wprowadzają do obrotu więcej niż 20 % wyprodukowanych owoców i warzyw (w roku 2017 stopień zorganizowania rynku owoców i warzyw w Polsce przekroczył 20%) pomoc finansowa na dofinansowanie funduszu operacyjnego za 2017 r. powinna być ograniczona do poziomu 50% faktycznie poniesionych wydatków, zgodnie z art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. Oznacza to utratę za 2017 r. uprawnienia Organizacji w świetle przepisów art. 34 ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, do korzystania z pomocy dofinansowania funduszu operacyjnego na podwyższonym poziomie 60%. Tym samym nie ma już w przedmiotowej sprawie zastosowania art. 34 ust. 3 lit f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013.
Prezes ARiMR dokonując wykładni art. 9 ust. 2 lit. g) w zw. z art. 8 rozporządzenia (UE) 2017/892 wziął po uwagę, że ustawodawca unijny w art. 8 rozporządzenia (UE) 2017/892 nałożył na państwo członkowskie obowiązek powiadomienia organizacji producentów o zatwierdzonych kwotach pomocy do dnia 15 grudnia roku poprzedzającego rok dla którego wnioskowana jest pomoc. Na zasadzie odstępstwa od akapitu pierwszego w przypadku zastosowania art. 33 ust. 2 akapit trzeci lub art. 34 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego (UE) 2017/891 państwa członkowskie powiadamiają te organizacje i zrzeszenia o zatwierdzonych kwotach pomocy do dnia 20 stycznia roku, dla którego wnioskowana jest pomoc. A zatem Dyrektor OT ARR dokonał powiadomienia Organizacji poprzez wydanie decyzji nr [...]z dnia [...] stycznia 2017 r., w której zatwierdził pomoc finansową ze środków pochodzących
z Unii Europejskiej na 2017 rok w wysokości [...]zł.
W opinii organu odwoławczego powiadomienie Organizacji o zatwierdzonych kwotach pomocy w roku, dla którego wnioskowana jest pomoc (2017 rok) nie jest tożsama
z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego na 2017 r.
Powyższe decyzje zatwierdzające dofinansowanie funduszu operacyjnego na podwyższonym poziomie 60% zostały wydane w oparciu o informacje z roku 2015 dotyczące poziomu zorganizowania rynku owoców i warzyw. Prezes ARiMR stwierdza, że na dzień wydawania ww. decyzji Dyrektor OT ARR nie był w posiadaniu informacji
o stopniu zorganizowania rynku owoców i warzyw w Polsce w 2017 roku, dlatego zgodnie z wnioskiem Strony organ ten przyznał wysokość pomocy dofinansowania funduszu operacyjnego na podwyższonym poziomie 60%.
Ponadto, organ odwoławczy stwierdza, że zatwierdzenie decyzją wysokości wydatków na fundusz operacyjny na dany rok jest podstawą, a więc prawem uprawniającym organizacje producentów do złożenia wniosku o przyznanie tej pomocy
i w konsekwencji otrzymania kwot pomocy z Unii Europejskiej w ramach współfinansowania funduszu operacyjnego.
Na mocy art. 9 a ust. 2 ustawy o organizacji rynków "w decyzjach, o których mowa
w ust.1 pkt 3 i 4, określa się również obniżki pomocy, jeżeli wynikają one z przepisów Unii Europejskiej. "
W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do obniżenia wysokości pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego na 2017 r., albowiem wynika ona
z niespełnienia warunku zgodności z przepisem art. 34 ust. 3 pkt f rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 uprawniającym do korzystania z pomocy dofinansowania funduszu operacyjnego z Unii Europejskiej na podwyższonym poziomie 60%.
W myśl art. 34 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, Organizacja składając wniosek o zatwierdzenie programu operacyjnego zaznacza, że wnioskuje o limit pomocy finansowej z Unii Europejskiej na wydatki z funduszu operacyjnego na poziomie 60%. powinna wziąć pod uwagę ryzyko z tym związane, bowiem art. 34 ust. 1 ww. rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że unijna pomoc finansowa jest równa faktycznie wpłaconej kwocie składek i jest ograniczona do 50 % faktycznie poniesionych wydatków, a wyłącznie po spełnieniu co najmniej jednego z określonych warunków (art. 34 ust. 3 lit. a-g) na wyraźny wniosek organizacji producentów może zostać podwyższona do 60 %. Przy czym organizacja powinna sobie zdawać sprawę, że
w przypadku zaprzestania spełnienia jednego z warunków, który uprawniał ją do skorzystania z podwyższenia limitu z 50 % do 60%, organy państwa członkowskiego
(w tym przypadku Dyrektor OR ARiMR) mają obowiązek weryfikacji w każdym roku realizacji programu operacyjnego spełniania warunków, o których mowa w art. 34 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 maja 2019 r.. sygnatura akt VIII SA/Wa 148/19).
Uwzględniając powyższe, Organizacja realizująca swój program operacyjny, ze względu na wzrost poziomu zorganizowania rynku owoców i warzyw w Polsce powyżej 20% w roku 2017, uprawniona jest do uzyskania wsparcia funduszu operacyjnego za 2017 r. w wysokości 50%, zamiast 60% faktycznie poniesionych w 2017 r. wydatków.
W związku z powyższym, w ramach złożonego przez Organizację wniosku za III kwartał 2017 r., Prezes ARiMR zakwalifikował kwotę wydatków rzeczywistych na działania ogółem w wysokości [...]zł netto, obejmującą następujące inwestycje:
- działanie nr 6.8 - "Zastępowanie starych, tradycyjnych opryskiwaczy lub ich elementów, nowymi bardziej przyjaznymi dla środowiska", tj. zakup 2 szt. opryskiwaczy sadowniczych,
- działanie nr 6.12 — "Horyzontalne działania: uczestnictwo w szkoleniach, korzystanie z usług doradczych w zakresie ochrony środowiska, przeprowadzanie analiz wody
i roślin odnoszących się do ochrony środowiska", tj. przeprowadzenie szkoleń dla członków Organizacji, biorących udział w działaniu numer 6.8 za kwotę netto [...]zł.
Do wyliczenia kwoty pomocy częściowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego za III kwartał 2017 r. nie została zakwalifikowana kwota poniesiona na wydatki w ramach działania nr 5.1 "Prowadzenie szkoleń zawodowych" w kwocie [...]zł netto,
Ustalając wysokość częściowej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu
operacyjnego za rok 2017 Prezes ARiMR uwzględnił następujące czynniki:
- wysokość wpłat na fundusz operacyjny, A wysokość wydatków na działania wynikająca z decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]w PO na 2017 rok w kwocie [...]zł netto,
- wysokość pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej
wynikająca z decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]na 2017 rok, w kwocie [...] zł,
- wnioskowana kwota pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej przez Organizację we wniosku za III kwartał 2017 r. wynosząca [...]zł,
- wysokość niezakwalifikowanych wydatków do objęcia pomocą finansową w kwocie [...] zł netto,
- wysokość rzeczywiście poniesionych w III kwartale 2017 roku wydatków na działania (opłaconych z konta funduszu operacyjnego), zakwalifikowane do objęcia pomocą finansową (max.120% wydatków zatwierdzonych), w kwocie [...]zł netto,
- wysokość kosztów ogólnych zarządzania programem operacyjnym na III kwartał 2017 roku (max. 2% wydatków poniesionych), w kwocie [...]zł netto, wysokość pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej obliczonej z uwzględnieniem obowiązującego limitu wsparcia funduszu operacyjnego w wysokości [...]zł, tj.: _ [...] [...]x 50% = [...]zł,
_ [...]x 50% = [...]zł.
- limit pomocy finansowej dla transzy kwartalnej, wynoszący 80% obliczonej kwoty
pomocy finansowej na dany kwartał ([...]zł x 80%), tj. kwota [...]zł,
- wartość obniżki pomocy należnej (kary), Strona jest odpowiedzialna za włączenie do wniosku części niekwalifikujących się kwot pomocy finansowej, wysokość [...]zł,
- należna kwota pomocy częściowej po zastosowaniu kary, kwota 0,00 zł.
Mając na względzie, iż Grupa Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Sp. z o.o. realizuje program operacyjny na lata 2017-2021 zatwierdzony decyzją Dyrektora OT ARR nr [...]z dnia [...] stycznia 2017 r., na mocy rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 oraz rozporządzenia (UE) Nr 543/2011, organ odwoławczy biorąc pod uwagę art. 80 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2017/891 "Na zasadzie odstępstwa od art. 23 pułap unijnej pomocy finansowej na 2017 r. obliczył się na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/20] 1 " stwierdza, że organ I instancji właściwie zastosował okres odniesienia i roczny pułap pomocy na podstawie art. 51 rozporządzenia (UE) Nr 543/2011. Jednocześnie Prezes ARiMR ustalił, w oparciu
o przepis art. 79 pkt 3 rozporządzenia (UE) nr 2017/891, który stanowi, iż
w rozporządzeniu (UE) nr 543/2011 wprowadza się zmiany polegające na skreśleniu przepisów art. 50 - 148. Ponadto Prezes wziął pod uwagę art. 80 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 2017/891 "W odniesieniu do grup producentów utworzonych zgodnie z art. 25e
rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 skreślone przepisy rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, o których mowa w art. 79 niniejszego rozporządzenia, mają nadal zastosowanie, dopóki te grupy producentów nie zostaną uznane za organizacje producentów lub zainteresowane państwo członkowskie nie odzyska pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011. "
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Prezes ARiMR ustalił, że skoro Grupa Producentów Owoców i Warzyw "[...]" Sp. z o.o. została uznana za organizację producentów na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...]z dnia [...] marca 2015 r. to nie należy stosować przepisów rozporządzenia (UE) nr 543/2011, a stosować przepisy rozporządzenia (UE) nr 2017/891 odpowiadające przepisom art. 50 — 148 rozporządzenia (UE) nr 543/2011.
Prezes ARiMR wskazuje, że taki sposób stosowania przepisów znajduje poparcie
w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego W Warszawie z dnia 6 stycznia 2010 r.. sygn. akt II GSK 266/09 który wskazał. że "od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń. stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego. czy dopiero powstaną. czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa,"
Zdaniem organu odwoławczego w celu ustalenia czy powinna być ustalona kara
za niekwalifikowane kwoty, organ I instancji powinien zastosować przepisy art. 61
rozporządzenia (UE) nr 2017/891, zamiast art. 117 rozporządzenia (UE) nr 543/2011. Który został skreślony art. 79 pkt 3 rozporządzenia (UE) nr 2017/891.
Art. 61 ust. 1 - 4 rozporządzenia (UE) nr 2017/891 stanowi:
., 1 . Płatności oblicza się na podstawie kwalifikujących się działań.
2. Państwo członkowskie sprawdza wniosek o przyznanie pomocy i określa kwoty, które kwalifikują się do otrzymania wsparcia. Państwa członkowskie ustala kwoty, które:
a) byłyby wypłacone beneficjentowi w oparciu o sam wniosek:
b) będą wypłacone beneficjentowi po sprawdzeniu kwalifikowalności wniosku.
3. Jeżeli kwota określona na podstawie ust, 2 lit. a) przekracza kwotę określona zgodnie z ust. 2 lit. b) o więcej niż 3 %, nakłada się odpowiednia kare. Kwota kary jest równa różnicy miedzy kwotami obliczonymi zgodnie z ust. 2 lit. a) i b). Jeżeli jednak organizacja producentów może wykazać, że nie jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowalnej kwoty nie stosuje się żadnej" kary,
4. Ustępy 2 i 3 stosuje się odpowiednio do wydatków określonych jako niekwalifikowalne w trakcie kontroli na miejscu lub późniejszych kontroli. "
Niemniej jednak ustalenia organu I instancji dotyczące czy powinna być nałożona kara czy też nie, są prawidłowe.
Różnica procentowa pomiędzy łączną wnioskowaną kwotą pomocy w wysokości
[...]zł, a łączną należną kwotą pomocy finansowej w wysokości [...]zł jest większa niż 3% i wynosi 187,20 %.
Organizacja nie jest odpowiedzialna za włączenie do wniosku za III kwartał 2017 r. tylko części niekwalifikowalnej kwoty pomocy, wynikającej ze zmniejszenia poziomu wsparcia funduszu operacyjnego z 60% do 50% faktycznie poniesionych wydatków.
Różnica procentowa pomiędzy łączną wnioskowaną kwotą a łączną należną kwotą pomocy finansowej, uwzględniając powyższe, tj. brak odpowiedzialności strony za włączenie do wniosku kwoty pomocy wynikającej ze zmniejszenia poziomu wsparcia funduszu operacyjnego z 60% na 50% jest większa niż 3% i wynosi 139,33%.
Zatem Prezes ARiMR uznał, że Organizacja jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowalnej kwoty pomocy finansowej ([...]zł) i zastosował karę finansową w wysokości [...]zł.
Ponadto Prezes ARiMR zwrócił uwagę, że zamiast przepisów art. 144 rozporządzenia (UE) nr 543/2011, który został skreślony art. 79 pkt 3 rozporządzenia (UE) nr 2017/891, organ I instancji powinien zastosować przepisy art. 76 rozporządzenia (UE) nr 2017/891, które są analogiczne do przepisów art. 144 rozporządzenia (UE) nr 543/2011, a mianowicie:
"Kary krajowe" ,,Bez uszczerbku dla wszelkich sankcji i kar określonych
w rozporządzeniu (UE) nr 1306/20] 3, rozporządzeniu (UE) nr 1308/2013, niniejszym rozporządzeniu lub rozporządzeniu wykonawczym (UE) 201 7/892 państwa członkowskie stosują kary na szczeblu krajowym w odniesieniu do nieprawidłowości dotyczących wymogów określonych w wymienionych rozporządzeniach, w tym
w odniesieniu do organizacji producentów, którzy nie realizują programu operacyjnego. Kary te muszą być są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Unii. "
Organ odwoławczy po zapoznaniu się z materiałem dowodowym stwierdził, że ustalenia poczynione przez organ I instancji są prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. Organ I instancji zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła organizacja zarzucając:
- błędne zastosowanie art. 77, art. 80 i art. 7 Kpa poprzez ocenę zeznań świadków – uczestników szkolenia w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego
i przyjęcie, że są one wewnętrznie sprzeczne, podczas gdy rzekome rozbieżności
w zeznaniach ponad 20 osób nie dotyczą faktów istotnych w sprawie (zrealizowania szkolenia) i wynikają jedynie z upływu czasu i nieprecyzyjnych pytań organu.
Zdaniem skarżącej ocena organu została dokonana z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Organ nie wziął pod uwagę, że od czasu realizacji szkolenia minęło prawie dwa lata i uczestnicy szkolenia mogą nie pamiętać szczegółów. Organ przeanalizował zeznania świadków wyłącznie w taki sposób aby znaleźć w nich rzekome sprzeczności i znaleźć pretekst do odmowy przyznania pomocy finansowej. Ponadto organ zadawał wadliwie pytania w przedmiocie miejsca szkolenia oraz języków szkolenia.
W ocenie skarżącego rozbieżności w zeznaniach nie mają żadnego znaczenia dla sprawy, ponieważ faktem istotnym w sprawie jest fakt zrealizowania szkolenia i jego koszt, a nie to ile z tego szkolenia zapamiętali jego uczestnicy.
Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2019 roku nazwanym uzupełnienie skargi wskazał na dalsze naruszenia zaskrzonej decyzji:
- naruszenie art. 80 w związku z art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 107 § 3 Kpa poprzez :
- przyjęcie, że zakres wpisanego w KRS PKD organizatora szkolenia Stowarzyszenia [...]i cele statutowe dowodzą, że nie miał on doświadczenia
w organizacji szkoleń;
- przyjęcie, że nie przedstawiono dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów wyżywienia, organizacji wykładów, spotkań branżowych oraz ubezpieczenia uczestników szkolenia;
- błędną wykładnię art. 79a § 1 w związku z art. 10 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, ze organ nie ma obowiązku wysyłania informacji w rozumieniu art. 79a § 1 Kpa w sytuacji, wcześniej wysłał już taką informacje, a następnie na skutek wniosków strony
i z inicjatywy własnej organu przeprowadzono dalsze, istotne i obszerne czynności dowodowe;
- błędnie zastosował art. 79a § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że wskazanie przez organ
II Instancji w informacji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wysłanej w dniu 14 lutego 2109 roku, iż nie dostarczono pełnej dokumentacji zgodnie z wezwaniami nr 2 i 3 stanowi wskazanie przesłanek niewykazanych wymaganych przez art. 79a Kpa.
- naruszenie prawa materialnego tj. błędna wykładnię art. 34 ust.3 lit.f rozporządzenia UE nr 1308/2013 w związku z art. 8 i art. 8a ust.1 -4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/892 poprzez przyjęcie, iż przekroczenie prze rynek owoców i warzyw w państwie członkowskim 20 % stopnia zorganizowania w trakcie realizacji programu operacyjnego skutkuje utratą prawa do wyższego limitu unijnej pomocy finansowej także za wcześniejsze lata realizacji programu operacyjnego, pomimo, że:
- z przewidzianego w art. 8a ust.3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/892 obowiązku poinformowania organizacji producentów o wysokości unijnej pomocy finansowej w terminie do 15 grudnia roku poprzedzającego realizacje programu operacyjnego wynika, iż dotyczący zwiększonego limitu unijnej pomocy finansowej musi być obliczony prze rokiem realizacji programu operacyjnego tj. w niniejszej sprawie – na rok 2016;
- prawomocną i ostateczną decyzją dyrektora Agencji z dnia [...] stycznia 2017 roku zatwierdzono wartość pomocy finansowej ze środków UE na pokrycie wydatków programu operacyjnego w roku 2017 w wysokości [...]zł.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2108 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Zdaniem Sądu dokonując oceny zarzutów przedstawionych przez skarżącą należy uznać, iż nie znajdują one swoich usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowa w zakresie wadliwości poczynionych ustaleń, poprzez błędne zastosowanie art. 80 Kpa w związku z art. 77 § 1 i art. 7 w związku z art. 107 § 3 Kpa, art. 78 § 1 i 2 w związku z art. 75 § 1 w związku z art. 85 § 2 Kpa, art. 79a § 1
w związku z art. 10 § 1 Kpa.
Istotą problemu w świetle podnoszonych zarzutów jest kwestia czy organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego oceny w całokształcie oraz czy dokonana ocena jest swobodną oceną zebranego materiału dowodowego.
Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów aby nie przerodziła się
w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz
z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych
w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które na podstawie art. 76 § 1 Kpa mają szczególną moc dowodową. W końcu po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2019 roku, II OSK 2876/17).
Przedmiotem kontrowersji i sporu w niniejszej sprawie była ocena czy doszło do realizacji działania 5.1 polegającego na przeprowadzeniu [...] dniowego szkolenia ,, [...] ‘’ dla [...] członków organizacji.
Zgodnie z art. 27 ust.5 rozporządzenia (UE) nr 2017/892 – państwa członkowskie przeprowadzają kontrole na miejscu na terenie organizacji producentów, zrzeszeń organizacji producentów i ich spółek zależnych, w stosownych przypadkach, w celu zapewnienia zgodności z warunkami uznania, przyznawania pomocy lub jej wyrównywania na dany rok, zgodnie z art. 9 ust.1, które to kontrole stanowią uzupełnienie kontroli administracyjnych.
Zgodnie z informacją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 sierpnia 2016 roku
w sprawie strategii krajowej dla zrównoważonych programów operacyjnych organizacji producentów owoców i warzyw oraz zrzeszeń organizacji producentów owoców
i warzyw w Polsce na lata 2010 – 2017 (DZ.Urz. MRiRW z 2016 roku, p. 16) stanowi, że ,,w przypadku realizowania szkoleń w programie operacyjnym należy wskazać liczbę planowanych szkoleń, tematykę i program szkolenia, termin przeprowadzenia oraz liczbę osób objętych szkoleniem........ Organizacja producentów lub zrzeszenie organizacji producentów dołącza do wniosku o przyznanie pomocy finansowej kopię umowy zawartej z organizatorem działania (wykonawcą), zawierającą jego deklarację, ze wyraża zgodę na kontrolę ze strony instytucji, które są odpowiedzialne za weryfikację zgodności pomocy finansowej z warunkami zatwierdzonymi w programie operacyjnym oraz udostępni wszelkie dokumenty dotyczące podmiotu umowy, jak
i poświadczające realizację usługi oraz warunki realizacji ‘’.
Organ przeprowadzając kontrolę realizacji zadania operacyjnego oznaczonego 5.1 żądał dokumentacji faktycznej realizacji tego zadania zgodnie z ramowym planem wyjazdu szkoleniowego N. – W. (bilety za usługi transportowe, rachunki za przeprowadzone wykłady, za pobyt w hotelach, przedstawienie materiałów szkoleniowych).
Należy zauważyć, iż złożona przez organizacje oraz organizatora wyjazdu stowarzyszenie [...] dokumentacja, kwestii tych nie wyjaśniała. Odwoływanie się do wyjaśnień A. S., co do osób przeprowadzających szkolenie, tematyki i miejsc przebywania nie może zastąpić dokumentacji z tym związanej. W ocenie Sądu trudno uznać za wiarygodne wypłacenie kwoty [...] zł organizatorowi, bez rozliczeń na podstawie poniesionych kosztów, które wynikałyby ze źródłowych dokumentów finansowych. Trudno również uznać za wiarygodne, iż pobyt – wykłady, zwiedzanie gospodarstw, pobyty w hotelach odbywały się bez jakiejkolwiek dokumentacji finansowej. Również wątpliwości budzi brak jakichkolwiek materiałów szkoleniowych, które mogłyby być pomocne celem ich wykorzystywania w prowadzeniu swoich gospodarstw. Mało wiarygodnym wydaje się, iż były przygotowane i rozdane materiały szkoleniowe, których nikt nie ma. Organizacja wiedziała, iż zgłaszając do realizacji przedmiotowe zadanie (poza granicami) będzie musiała liczyć się z kontrolą jego wykonania na podstawie posiadanej dokumentacji.
W ocenie Sądu organ kontrolując prawidłowość wydatkowania środków unijnych miał prawo, a nawet obowiązek sprawdzenia prawidłowości jego wykonania. Należy też się zgodzić z organem, iż sposób oraz wyłoniony podmiot do organizacji tego zadania nie był podmiotem specjalizującym się w tego rodzaju zadaniach. Trafnie organ zauważył, iż Stowarzyszenie [...] zasadniczo zajmuje się sprawami czystego środowiska, odnawialnymi źródłami energii, a nie organizowaniem szkoleń zawodowych dla grup producenckich. Sam fakt potwierdzania odbycia szkolenia za granicą (W., N.) przez jego uczestników w sytuacji całkowitego braku dokumentacji szkoleniowo – finansowej stawia pod znakiem zapytania fakt ich odbycia.
Organ dokonując oceny materiałów miał prawo dokonywać oceny zgromadzonego materiału, żądać jego uzupełnienia i wyciągać wnioski z braku przedłożenia żądanej dokumentacji.
Skarżący co prawda wskazuje na wadliwości dokonanej oceny materiału w tym zakresie, ale nie sposób uznać, iż dokonana ocena przedłożonych dowodów i braku dowodów – dokumentacji finansowo – szkoleniowej dokonana przez organ wskazywałaby na dowolność zaprezentowanej oceny. To, iż organ inaczej widzi fakt wykazania odbycia szkolenia, nie może być dowodem na dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego. Należy zauważyć, iż organ w trakcie postępowania żądał pewnej dokumentacji, przeprowadzał kontrole w stowarzyszeniu [...]
i zarzuty, iż nie zgromadził pełnego materiału dowodowego w sprawie nie znajdują usprawiedliwienia. Ocena zaś materiału dowodowego została przeprowadzona
w całokształcie zgromadzonych dowodów i nie można jej postawić wadliwości
w zakresie logicznego rozumowania.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do obniżenia stopnia pomocy finansowej to zgodnie z art. 34 ust.1 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 unijna pomoc finansowa jest równa faktycznie wpłaconej kwocie składek, o których mowa w art. 32 ust.1 lit.a), i jest ograniczona do 50 % faktycznie poniesionych wydatków. Przepis ust.3 lit. f) powołanego rozporządzenia wskazuje, że na wniosek organizacji producentów limit 50 % przewidziany w ust.1 podwyższa się do 60 %, w przypadku gdy program operacyjny lub jego część spełniają co najmniej jeden z warunków – w lit. f) f) został przedstawiony przez organizacje producentów w państwach członkowskich, w których organizacje producentów wprowadzają mniej niż 20 % wyprodukowanych owoców
i warzyw.
Zgodnie z art. 9 ust.2 lit. g) rozporządzenia 2017/892 do wniosków o przyznanie pomocy załącza się dokumenty uzupełniające zawierające informacje dotyczące zgodności z art. 33 ust.3, art. 33 ust.5 akapit pierwszy oraz art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013. Oznacza to, że na etapie oceny wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dany rok realizacji programu operacyjnego organ zobowiązany był do ponownej weryfikacji spełniania przez organizacje warunku, o którym mowa w art. 34 ust.3 lit. f) wyżej powołanego rozporządzenia.
Weryfikacja wniosku w zakresie stopnia nasycenia rynku – ilości wprowadzenia wyprodukowanych owoców i warzyw w danym okresie powinna być przeprowadzona
w postępowaniu administracyjnym o przyznanie pomocy unijnej dla producentów. Wnioski o przyznanie płatności odnoszą się do okresów w danym roku, kiedy dochodzi do realizacji programu operacyjnego.
W rozporządzeniu wykonawczym Komisji(UE) 2018/1146 zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/892 dodano art. 8a w brzmieniu:
1. Zwiększenie limitu unijnej pomocy z 50% do 60 % w przypadku programu operacyjnego lub części programu operacyjnego uznanej organizacji producentów, o której mowa w art. 34 ust.3 lit.f) rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, przyznaje się jeżeli:
a) warunki o których mowa w art. 34 ust.3 lit. f) są spełnione w każdym roku realizacji programu operacyjnego oraz z zastrzeżeniem procedury, o której mowa w art. 9 ust.2 lit. g) niniejszego rozporządzenia;
b) organizacja producentów wniosła o to w momencie przedkładania swego programu operacyjnego.
W sytuacji gdy pomoc odnosiła się do roku 2017, to weryfikacja stopnia nasycenia mogła zostać dokonana w roku 2018. Organ wydając zaskarżoną decyzję wiedział, że poziom wprowadzenia w 2017 roku przekroczył limit 20 % . O stopniu zorganizowania rynku zostały również poinformowane organizacje producenckie.
Brak weryfikacji spełnienia wymogu otrzymania pomocy w wyższej stawce powodował by, iż dany podmiot otrzymałby niedozwoloną pomoc i doszłoby do nieuprawnionego wydatkowania środków unijnych.
Skarżący się co prawda powołują się na brak wyliczeń stopnia zorganizowania rynku w danym roku, w tym przypadku ich zdaniem powinien być to rok 2016, a nie rok 2017 i podnoszą błędność wyliczenia, to nie można tego zarzutu uznać za zasadny.
Organ odwołuje się do danych wyspecjalizowanego organu Głównego Urzędu Statystycznego, a nadto organ dane o stopniu zorganizowania przedstawia rynku
w każdym roku przedstawia w sprawozdaniu rocznym do Komisji Europejskiej. Dane GUS są danymi powszechnie dostępnymi i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 roku o statystyce publicznej (Dz.U z 2019 roku, p. 649, 730, 2294) określa ona zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych........’’. Organ w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 roku wskazał na sposób obliczania zorganizowania rynku i podaje, iż w roku 2017 stopień ten wyniósł 22, 7%( k- 116 -122 akt ). Przedstawione wyliczenia są spójne i logiczne. Nota bene stopień zorganizowania rynku również przekroczył poziom 20 % (informacja przekazana do Komisji Europejskiej przez organ – uzasadnienie w sprawie V SA/Wa 647/19).
W ocenie Sądu stopień zorganizowania rynku w przypadku przyznawania pomocy za dany rok, winien odnosić się do tego roku kiedy zostały zrealizowane programy operacyjne i złożono wniosek o przyznanie pomocy za dany okres, danego roku. Nie ma żadnych racjonalnych podstaw aby uznać, iż dane przedstawione przez organ i przekazywane organizacjom producenckim, przedstawiane Komisji Europejskiej w sprawozdaniu były danymi zafałszowanymi i podawały nieprawdziwy stopień zorganizowania rynku.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.