VIII SA/Wa 651/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-11-23
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenie społeczne rolnikówskładkiumorzeniezaległościKRUSWSAdecyzja uznaniowainteres społecznymożliwości płatnicze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę rolnika na decyzję Prezesa KRUS odmawiającą umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, uznając, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego nie uzasadnia umorzenia, a zadłużenie wynika z wieloletniego niewywiązywania się z obowiązków.

Rolnik złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, powołując się na trudną sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Prezes KRUS odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącego gospodarstwa rolnego o znacznej wartości, korzystanie z dopłat bezpośrednich oraz brak dowodów na nagłe, niezależne od niego zdarzenia pogarszające sytuację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że zadłużenie wynika z wieloletniego zaniedbania obowiązków, a sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego nie uzasadnia umorzenia.

Rolnik J. B. zaskarżył decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2019 do 2023 roku, opiewających na kwotę 6.051,00 zł. Skarżący argumentował trudną sytuacją materialną, zdrowotną i rodzinną, a także podniósł, że kwota zadłużenia jest zawyżona. Prezes KRUS odmówił umorzenia, wskazując, że zadłużenie wynika z wieloletniego niewywiązywania się z obowiązków, a nie z nagłych, niezależnych zdarzeń. Organ podkreślił, że skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni ponad 11 ha fizycznych, o szacunkowej wartości ok. 657 tys. zł, z którego czerpie dochody i korzysta z dopłat bezpośrednich. Sytuacja zdrowotna, udokumentowana jedynie fragmentarycznie, nie uzasadniała umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzja organu była prawidłowa. Sąd podkreślił, że umorzenie należności jest decyzją uznaniową, a przesłanki do jego zastosowania, takie jak ważny interes zainteresowanego, nie zostały spełnione. Sąd stwierdził, że zadłużenie nie wynika z nagłych zdarzeń losowych, a majątek skarżącego znacznie przewyższa kwotę zaległości. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na obowiązek KRUS dbania o stan finansów funduszy ubezpieczeniowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zadłużenie wynika z wieloletniego niewywiązywania się z obowiązków, a majątek i dochody rolnika pozwalają na spłatę, nawet w ratach, a sytuacja zdrowotna nie jest udokumentowana jako przyczyna bieżących problemów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zadłużenie skarżącego wynika z wieloletniego zaniedbania obowiązków, a nie z nagłych, niezależnych od niego zdarzeń. Majątek skarżącego (gospodarstwo rolne o znacznej wartości) i dochody (w tym dopłaty bezpośrednie) pozwalają na spłatę zaległości, a przedstawione problemy zdrowotne nie były wystarczająco udokumentowane jako przyczyna obecnych trudności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

usr art. 41a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Przepis ten stanowi podstawę do odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub umorzenia należności z tytułu składek, jednakże decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy i wymaga uwzględnienia ważnego interesu zainteresowanego, możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu finansów funduszy.

Pomocnicze

usr art. 36 § ust. 1 pkt 10

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

ppsa art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Trudna sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna skarżącego jako podstawa do umorzenia składek. Zawyżona kwota zadłużenia. Klęski żywiołowe dotykające gospodarstwo rolne. Konflikt rodzinny uniemożliwiający prawidłowe prowadzenie gospodarstwa.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja w sprawie wniosku ma charakter decyzji uznaniowej. Zadłużenie jest następstwem niewywiązywania się z obowiązku opłacania składek i nie jest to zdarzenie nagłe i niezależne od działania skarżącego. Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, co oznacza konieczność dokonania jego wykładni przez organ w konkretnej indywidualnej sprawie. Ważny interes zazwyczaj występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, np. klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność do pracy, choroba, niepełnosprawność. KRUS jest zobligowany do dbałości o stan finansów w powierzonym jemu zakresie, który jest uzależniony również od wpłat dokonywanych przez rolników.

Skład orzekający

Iwona Szymanowicz-Nowak

przewodniczący

Justyna Mazur

sprawozdawca

Leszek Kobylski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, charakter decyzji uznaniowej organu, ocena ważnego interesu zainteresowanego w kontekście sytuacji majątkowej i zdrowotnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy indywidualnej oceny sytuacji skarżącego i charakteru jego zadłużenia; nie ustanawia nowych, przełomowych zasad interpretacji prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między indywidualną trudną sytuacją obywatela a obowiązkami wobec instytucji publicznych i stanem finansów publicznych. Pokazuje, jak sąd ocenia przesłanki umorzenia należności.

Rolnik prosił o umorzenie długu, sąd odmówił. Dlaczego?

Dane finansowe

WPS: 6051 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 651/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 750/24 - Wyrok NSA z 2025-08-19
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 208
art. 41a ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 lipca 2023 r. nr [...],[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS, organ) działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 roku, poz. 208 ze zm.; dalej: usr) oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku
w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352) zmienionego rozporządzeniem UE 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 roku (Dz.U. L 51 I/1 z 22 lutego 2019 r.), rozpatrując wniosek J. B. (dalej: skarżący) z dnia 5 maja 2023 r.
o umorzenie należności za okres od 2019.2/04 do 2023.1/03 w kwocie 6.051,00 zł
(z czego 4.998,00 stanowi należność główna i 1.053,00 zł stanowią odsetki), postanowił odmówić umorzenia ww. należności, w tym:
- należności na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za ten okres w kwocie 1.656,00 zł;
- należności na ubezpieczenie emerytalno – rentowe za ten okres w kwocie 3.342,00 zł, które stanowią pomoc de minimis;
- odsetek na funduszu wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim za okres za ten okres w kwocie 324,00 zł;
-odsetek na funduszu emerytalno-rentowym za ten okres w kwocie 729,00 zł.
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny
i prawny:
Prezes KRUS na wstępie uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia podniósł, iż wniosek z dnia 05.05.2023 r. o umorzenie zaległości od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2019.2/04 do 2023.1/03 skarżący uzasadnił trudną sytuacją materialną, zdrowotną i rodzinną.
Organ podniósł, iż na dzień wpływu wniosku o umorzenie na koncie skarżącego widnieje zadłużenie za okres od 2003.2 do 2023.2/06 w łącznej kwocie 21.811,00 zł
(z czego: należność główna wynosi 12.161,00 zł i odsetki 9.650,00 zł).
Prezes KRUS wskazał następnie, iż złożony przez skarżącego wniosek
o umorzenie ww. należności jest rozpatrywany na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 usr, który stanowi, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy, oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, jak również w przypadku wystąpienia całkowitej nieściągalności należności może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części, oraz przepisów prawa wspólnotowego, dotyczących pomocy publicznej, której zasady regulują m. in. postanowienia Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. Wskazał przy tym, iż ze złożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że na przełomie lat 2021-2023 skarżący nie otrzymał pomocy de minimis.
Podniósł, iż z analizy dokumentów wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,47 ha fizycznych, co stanowi 1,267 ha przeliczeniowych oraz współwłaścicielem gospodarstwa o powierzchni 8,11 ha fizycznych, co stanowi 3,3645 ha przeliczeniowych. Przytoczył art. 7 i art. 16 usr wskazując, iż w świetle tych przepisów skarżący w związku z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach stanowiących powierzchnię powyżej 1 ha przeliczeniowego oraz nie podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy od dnia 1 stycznia 1984 r. do nadal. Z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wynika obowiązek terminowego opłacania składek przez rolnika za każdego ubezpieczonego (art. 4 oraz art. 40 usr). Organ wskazał, że w okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu skarżący nie wywiązuje się z ustawowego obowiązku regulowania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgromadzona dokumentacja wskazuje na liczne działania KRUS informujące dłużnika o konieczności regulowania bieżących i zaległych składek, szczegółowo określając kwoty zadłużenia oraz konsekwencje nie wywiązywania się z obowiązku regulowania składek nałożonego z mocy ustawy. Wskazał przy tym na wystawianie tytułów wykonawczych, wydanie decyzji poprzedzających wpis hipoteki przymusowej oraz dokonanie wpisów hipoteki przymusowej w wymienionych w decyzji księgach wieczystych.
Podniósł, iż w dniu 6 czerwca 2023 r. przeprowadzono wizytację
w gospodarstwie domowym skarżącego. Na podstawie oględzin ustalono, że na terenie gospodarstwa znajduje się dom parterowy, murowany, kryty dachówką. Stan domu można określić jako średni. Na tej samej działce znajdują się również komórki murowane kryte eternitem.
Dokonując oceny czy w przypadku skarżącego występują podstawy do umorzenia należności organ stwierdził, że:
1. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników za wszystkie osoby ubezpieczone w gospodarstwie jest obowiązkowe. Powstałe zadłużenie jest następstwem niewywiązywania się z tego obowiązku, co oznacza, że nie jest to zdarzenie nagłe i niezależne od działania skarżącego. Na wniosek skarżącego w dniu 30 listopada 1997 r. umorzono składkę za 4kw.1997 r. w kwocie 163,40 zł - w związku
z powodzią w 1997 r. Skarżący nie wnioskował o udzielenie ulgi w spłacie zadłużenia takiej jak układ ratalny, czy odroczenie terminu płatności składki.
2. W gospodarstwie rolnym skarżącego nie wystąpiły żadne zdarzenia lub klęski żywiołowe, które były niezależne od jego postępowania, a miały znaczący wpływ na pogorszenie sytuacji bytowej skarżącego i uregulowanie składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
3. Do wniosku o umorzenie przedłożono zaświadczenie lekarskie z dnia
17 stycznia 2018 r. stwierdzające, że w tamtym czasie skarżący leczył się w poradni neurologicznej oraz dwa paragony fiskalne z apteki na kwotę 24,99 zł z 16 lutego
2023 r. oraz na kwotę 34,90 zł (brak daty). Przedstawione problemy zdrowotne
z poprzednich lat, nie mogą być przesłanką do umorzenia wnioskowanych należności, bez udokumentowania ich wpływu na obecną sytuację finansową i materialną skarżącego. Dołączone paragony do wniosku nie świadczą o znacznych wydatkach związanych z leczeniem, ponieważ paragony z apteki opiewają na łączną kwotę 59,89 zł. Skarżący nie udokumentował też częstotliwości i zasadności ich zakupu, a jego zadłużenie jest następstwem niewywiązywania się przez lata z obowiązku opłacania składek.
4. Nie zachodzi warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, ponieważ skarżący prowadzi działalność rolniczą na gruntach, których szacunkowa wartość kształtuje się na poziomie ok. 657 tys. zł, tj. 11,5800 ha fiz. x 56.763,00 zł = 657.315,54 zł, co przekracza znacznie kwotę zaległości (wartość gruntów rolnych została oszacowana na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego w II kw. 2023 r. dotyczących ceny zakupu/sprzedaży użytków rolnych dla gruntów w województwie mazowieckim - grunty orne ogółem klasa średnia 56.763,00 zł/ha dla gruntów położonych w województwie m.). Dodatkowo, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2022 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2021 r. wynosi 3.288,00 zł. Przyjmując, że w 2023 r. miesięczny dochód skarżącego z gospodarstwa wyniósł ok.
1.269,00 zł, to w skali całego roku dochód ten wyniósł ok. 15.228,37 zł. Fakt zabezpieczenia należności na hipotece, nie wpływa na prowadzenie działalności rolniczej.
5. Brak jest podstaw do udzielenia wsparcia ze środków publicznych
w formie przedmiotowej pomocy de minimis w rolnictwie zgodnie z art. 3 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352/9 z 24 grudnia 2013 r. oraz Dz. Urz. UE L 51 I z 22 lutego 2019 r. s.1). Powyższej pomocy udziela się z uwagi na przejściowo trudną sytuację spowodowaną okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu. Sytuacja finansowa skarżącego nie nosi znamion przejściowych, nie może zatem być udzielona pomoc de minimis w postaci umorzenia składek i odsetek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
6. Od września 2018 r. skarżący nie korzysta z żadnej z form pomocy udzielanej przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, co daje domniemanie jego stabilnej sytuacji materialnej.
7. W związku z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach o łącznym obszarze 11,5800 ha fizycznych, co stanowi 4,6315 ha przeliczeniowych skarżący korzysta z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, tj. w roku 2022 przyznano skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 8.878,91 zł.
8. Składki na ubezpieczenie społeczne rolników są wkładem w przyszłą emeryturę, a ich opłacanie jest obowiązkiem, a nie prawem. Z dokumentów wynika, że skarżący osiągnął wiek emerytalny, wobec czego korzystnym rozwiązaniem byłoby złożenie wniosku o emeryturę rolniczą. Prawomocna decyzja przyznająca świadczenie skutkuje wyłączeniem z ubezpieczenia społecznego rolników i ustaniem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Prezes KRUS wskazał także, iż przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie ma na względzie nie tylko interes obywateli, ale także interes społeczny, którym w tym przypadku jest stan finansów funduszy Kasy. Analiza stanu funduszu emerytalno-rentowego (dane opublikowane na stronie internetowej KRUS): wskazuje, że wydatki tego funduszu wielokrotnie przekraczają wpływy z tytułu wpłat składek opłacanych przez ubezpieczonych rolników, zaś brakująca kwota wydatków na realizację świadczeń gwarantowanych pokrywana jest z budżetu państwa. Stan funduszu składkowego uzależniony jest jedynie od wpływów ze składek, zapewniając finansowanie świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego. Dlatego, też każde umorzenie składek pogarsza stan finansów obydwu funduszy ograniczając przewidywane wpływy, co jest sprzeczne z interesem ogółu ubezpieczonych.
Podniósł nadto, iż z oceny Placówki Terenowej KRUS w K. wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest na tyle stabilna, że pozwala na spłatę zadłużenia np. w układzie ratalnym, bez zagrożenia jego egzystencji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł J. B.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i umorzenie w całości należności wraz z odsetkami (za okres od 2019.2/04 do 2023.1/03 w kwocie 6.051,00 zł) lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podniósł, iż decyzja jest krzywdząca i nie sposób się z nią zgodzić. Stanowisko Prezesa KRUS zdaniem skarżącego godzi w jego interes majątkowy
i egzystencję jego i jego rodziny, a zatem narusza prawo. Skarżący podniósł przy tym, iż podana kwota zadłużenia jest zawyżona. Dodał, że utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego o niskich dochodach, które w minionych latach dotknęły klęski żywiołowe. Powyższe spowodowało, że skarżący znalazł się w tragicznej sytuacji materialnej i bez środków do życia. Sytuacja finansowa i zdrowotna pogorszyła się po infekcji koronawirusem Covid-19. Skarżący podniósł, że choruje od 2005 r., co obciąża go finansowo. Nie posiada dodatkowych źródeł dochodu, żyje w ciężkich warunkach
i niedostatku. W rodzinie jest konflikt na tle majątkowym, który uniemożliwia prawidłowe prowadzenie gospodarstwa rolnego. Wyegzekwowanie przez KRUS wskazanej
w decyzji należności narazi skarżącego i jego rodzinę na niepowetowane straty
i doprowadzi do likwidacji gospodarstwa rolnego.
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w odpowiedzi na skargę wniosła
o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio
w całości albo w części (art. 151 ppsa).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi, co sprawia, że skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 41a ust.1 pkt 1 usr, zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy,
w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego oraz składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Rozstrzygniecie w sprawie wniosku ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisie przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi. Sąd w toku kontroli instancyjnej bada zgodność decyzji z przepisami proceduralnymi oraz czy materiał
w sprawie został zgromadzony, i czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym
o odmowie umorzenia mają swoje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (por. wyrok NSA z 7 lutego 2001 roku, I SA/Gd 1507/00).
Badaniu przez Sąd podlega zatem sposób przeprowadzenia postępowania
w sprawie, a w szczególności wywiązanie się organu z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z uwzględnieniem uczynienia zadość zasadzie prawdy obiektywnej, jak również ocena czy organ uwzględnił wszystkie okoliczności danej sprawy, czy umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu oraz czy uzasadnił należycie wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Z uwagi na powyższe, dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia szczególne znaczenie ma więc uzasadnienie decyzji. W razie stwierdzenia braku przesłanek do umorzenia zadłużenia konieczne jest uzasadnienie stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak
i prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone
i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 sierpnia 2018 r., III SA/Po 340/18, publ. CBOSA).
W ocenie Sądu brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji
z obrotu prawnego, albowiem nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniających uwzględnienie skargi. Prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa materialnego, a także prawidłowo, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: kpa) został oceniony zgromadzony
w sprawie materiał dowodowy. Ustalenia poczynione przez organ i wnioski z nich płynące nie noszą cechy dowolności i są zgodne z zasadami logicznego rozumowania.
Prawidłowo Prezes KRUS zastosował art. 41a ust. 1 pkt 1 usr. Przypomnieć
w tym miejscu wypada, że podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia możliwe jest w przypadku uzasadnionym ważnym interesem zainteresowanego,
a okolicznościami, które w tym wypadku muszą być brane pod uwagę są możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego. Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, co oznacza konieczność dokonania jego wykładni przez organ
w konkretnej indywidualnej sprawie, w świetle całokształtu okoliczności sprawy. Ważny interes zazwyczaj występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, np. klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność do pracy, choroba, niepełnosprawność. Chodzi zatem o sytuacje, które charakteryzują się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania zobowiązanego. Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki należy przede wszystkim rozważać zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych na poziomie niezbędnego minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Dalej organ powinien porównać stwierdzoną sytuację materialną skarżącego z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu z niezbędnymi kosztami utrzymania w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z 13 października 2017 r., II GSK 179/16, publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe wywody na stan faktyczny niniejszej sprawy, wskazać należy, iż skarżący wnosząc o umorzenie wskazanych we wniosku należności powołuje się na trudną sytuacją życiową spowodowaną klęskami dotykającymi jego gospodarstwo rolne, niską dochodowością tego gospodarstwa, złym stanem zdrowia oraz konfliktem rodzinnym. Na powyższe okoliczności skarżący wskazuje także
w skardze, jednocześnie nie wykazując czy którekolwiek z ustaleń faktycznych przytoczonych w zaskarżonej decyzji kwestionuje.
Tymczasem Prezes KRUS wskazuje na konkretne fakty, z których wynika, iż nie świadczą o zaistnieniu po stronie skarżącej ważnego interesu, o którym mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 usr. Organ wskazuje zaś, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,47 ha fizycznych, co stanowi 1,267 ha przeliczeniowych oraz współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,11 ha fizycznych, co stanowi 3,3645 ha przeliczeniowych. Szacunkowa wartość tego gospodarstwa wynosi 657.315,54 zł. Nie ulega wątpliwości, iż powyższe gospodarstwo rolne może przynosić realny dochód. W związku z prowadzeniem działalności rolniczej na gruntach o łącznym obszarze 11,5800 ha fizycznych, co stanowi 4,6315 ha przeliczeniowych, skarżący korzysta z dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
i w roku 2022 przyznano skarżącemu płatności w łącznej kwocie 8.878,91 zł. Skarżący powołuje się na klęski żywiołowe, które dotknęły jego gospodarstwo, nie wskazując konkretnie kiedy i jakie zdarzenia w tym zakresie miały miejsce. Tymczasem
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż klęską żywiołową jaka dotknęła gospodarstwo była powódź w 1997 r., w związku z którą umorzono na wniosek skarżącego składkę za 4 kw. 1997 r. w kwocie 163,40 zł. Jednocześnie Prezes KRUS wskazuje, że na dzień wpływu wniosku w niniejszej sprawie na koncie skarżącego widnieje zadłużenie za okres od 2003.2 do 2023.2/06 w łącznej kwocie 21.811 zł. Biorąc pod uwagę powyższe zgodzić się należy z organem, że zadłużenie, które obciąża skarżącego jest następstwem niewywiązywania się z obowiązku uiszczania składek i nie jest spowodowane zdarzeniem nagłym, niezależnym od skarżącego. Sytuacja majątkowa skarżącego oraz sytuacja zdrowotna (udokumentowane leczenie
w poradni neurologicznej w 2018 r. i dwa paragony z apteki na łączną kwotę 59,89 zł), w ocenie Sądu także nie dają podstaw do udzielenia najdalej idącej ulgi, jaką jest umorzenie należności. Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania wniosków wyprowadzonych przez organ, które znajdują oparcie w dokonanych ustaleniach i nie brak im logiki w przeprowadzonym rozumowaniu.
Wskazać jednocześnie należy, iż obecnej sytuacji materialnej skarżącego nie można zaliczyć do łatwych. Niemniej jednak skarżący dysponuje majątkiem w postaci gospodarstwa rolnego, którego wartość znacznie przewyższa obciążające skarżącego zaległości.
Nie można także nie dostrzec tego, że wierzycielem dłużnika jest KRUS – instytucja finansów publicznych, która prowadzi ubezpieczenia emerytalno-rentowe, wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie dla rolników. Z tych względów KRUS jest zobligowany do dbałości o stan finansów w powierzonym jemu zakresie, który jest uzależniony również od wpłat dokonywanych przez rolników. Okoliczność ta nie jest bez znaczenia, albowiem organ ma obowiązek jednocześnie uwzględnić możliwości płatnicze zobowiązanego i stan finansów funduszu emerytalno-rentowego
i składkowego.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ prawidłowo rozważył sytuację zobowiązanego i jego możliwości płatnicze oraz ocenił, że nie jest zasadne umorzenie należności za wskazany w decyzji okres w łącznej kwocie 6.051 zł.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI